Bài giảng Hóa học hệ Bác sĩ đa khoa - Khoa Dược Đại học Võ Trường Toản Hậu Giang 2023

Tổng hợp thông tin tài liệu Hậu Giang 2023 lưu hành nội bộ. Cung cấp dữ liệu báo cáo, số liệu thống kê và định hướng phát triển địa phương chi tiết.

• Trường học: Đại học Võ Trường Toản
• Chuyên ngành: Hóa học
• Đề tài: Bài giảng Hóa học
• Loại tài liệu: Bài giảng
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hậu Giang

Tóm tắt

I. Tổng quan tài liệu Hậu Giang 2023 lưu hành nội bộ môn Hóa

Tài liệu Hậu Giang 2023 lưu hành nội bộ là giáo trình chuẩn hóa môn Hóa học thuộc Đại học Võ Trường Toản. Bộ tài liệu đóng vai trò cốt lõi trong chương trình đào tạo Bác sĩ đa khoa. Nội dung được biên soạn bài bản bởi đội ngũ giảng viên giàu kinh nghiệm thuộc Khoa Dược. Cấu trúc học phần chia thành mười lăm bài học chuyên đề. Bảy bài đầu tiên tập trung củng cố nền tảng lý thuyết hóa học kinh điển. Tám bài tiếp theo trang bị kỹ thuật thực nghiệm và thao tác phân tích định lượng. Toàn bộ giáo trình tuân thủ nghiêm ngặt khung thẩm định chất lượng giáo dục đại học. Tài liệu phản ánh chuẩn xác khối lượng kiến thức cần thiết cho sinh viên Y Dược. Sinh viên dễ dàng tiếp cận các chuyên đề hóa đại cương, hóa vô cơ và hóa hữu cơ. Các bảng số liệu cùng danh mục ký hiệu viết tắt giúp đơn giản hóa việc tra cứu học thuật. Mục tiêu đào tạo hướng tới chuẩn đầu ra kiến thức vững vàng và tác phong khoa học chuẩn xác. Giáo trình là nguồn học liệu bắt buộc phục vụ quá trình tự học và nghiên cứu tại chỗ.

1.1. Mục tiêu đào tạo môn Hóa học y khoa

Học phần Hóa học trang bị cho sinh viên y khoa kiến thức bản chất phân tử. Môn học giải thích các quá trình sinh hóa diễn ra trong cơ thể người sống. Sinh viên nắm rõ quy luật cấu tạo nguyên tử và sự hình thành liên kết. Các khái niệm về nhiệt động học giúp đánh giá chiều hướng biến đổi chất. Học phần cũng rèn luyện kỹ năng thực hành an toàn trong phòng thí nghiệm. Thao tác chuẩn độ và xử lý số liệu thực nghiệm được hướng dẫn tỉ mỉ. Đây là nền tảng vững chắc hỗ trợ học tập các môn chuyên ngành Y Dược tiếp theo. Năng lực tư duy thực nghiệm hình thành qua từng bài thực hành cụ thể.

1.2. Cấu trúc học phần lý thuyết và thực hành

Chương trình bài giảng được thiết kế cân đối giữa lý thuyết và thực hành. Bảy bài lý thuyết bao quát cấu trúc nguyên tử, dung dịch, điện hóa và hóa hữu cơ. Các bài học cung cấp cơ sở định tính và định lượng cho hiện tượng hóa học. Tám bài thực hành giúp sinh viên kiểm chứng lý thuyết trực tiếp. Sinh viên thực hiện chuẩn độ acid base, đo hiệu ứng nhiệt và khảo sát tốc độ phản ứng. Các bài tập thực nghiệm rèn luyện kỹ năng quan sát và ghi chép số liệu. Hệ thống bài học tạo mối liên kết chặt chẽ giữa tư duy và thực nghiệm. Tài liệu xây dựng lộ trình học tập khoa học và logic cho sinh viên.

II. Phân tích nội dung Hậu Giang 2023 lưu hành nội bộ Khoa Dược

Tài liệu Hậu Giang 2023 lưu hành nội bộ tập trung phân tích sâu các quy luật hóa học nền tảng. Phần lý thuyết liên kết hóa học ứng dụng thuyết VB giải thích cấu trúc phân tử. Sự xen phủ của các orbital nguyên tử hình thành liên kết sigma và liên kết pi. Độ bền liên kết phụ thuộc trực tiếp vào mức độ xen phủ electron. Phần động hóa học đi sâu vào rào cản năng lượng hoạt hóa và cơ chế xúc tác. Phản ứng hóa học đòi hỏi các phân tử phải đạt trạng thái hoạt hóa trước khi tạo sản phẩm. Năng lượng hoạt hóa càng nhỏ thì vận tốc phản ứng diễn ra càng nhanh. Chất xúc tác đóng vai trò làm giảm năng lượng hoạt hóa mà không bị tiêu hao sau phản ứng. Việc phân biệt xúc tác đồng thể và dị thể giúp làm rõ cơ chế tương tác trong hệ phản ứng. Tuy nhiên, khối lượng kiến thức lý thuyết trừu tượng gây khó khăn cho người học. Việc thiếu mô hình trực quan động làm giảm khả năng hình dung không gian orbital. Sinh viên thường gặp trở ngại khi tính toán năng lượng hoạt hóa qua thực nghiệm.

2.1. Cơ chế liên kết hóa học theo thuyết VB

Thuyết liên kết hóa trị VB giải thích rõ cấu tạo phân tử. Liên kết cộng hóa trị hình thành khi các orbital chứa electron độc thân xen phủ nhau. Trục liên kết quyết định tính chất cơ bản của phân tử. Xen phủ dọc trục tạo thành liên kết sigma bền vững với mức độ xen phủ lớn. Xen phủ bên trục tạo nên liên kết pi kém bền hơn. Khi phân tử có nhiều liên kết, chỉ có một liên kết sigma duy nhất, các liên kết còn lại là liên kết pi. Khái niệm này giải thích chính xác tính bền và hoạt tính của các hợp chất vô cơ, hữu cơ. Sinh viên cần hiểu rõ bản chất orbital để dự đoán đúng cấu trúc hình học phân tử.

2.2. Năng lượng hoạt hóa và vai trò xúc tác

Động hóa học xác định tốc độ và cơ chế phản ứng xảy ra. Năng lượng hoạt hóa đại diện cho rào cản năng lượng cần vượt qua. Phân tử chất phản ứng phải hấp thu đủ năng lượng để tạo phức chất hoạt động. Khi năng lượng hoạt hóa thấp, phản ứng diễn ra với tốc độ rất nhanh. Chất xúc tác làm thay đổi cơ chế phản ứng và giảm năng lượng hoạt hóa cần thiết. Xúc tác đồng thể hoạt động trên toàn bộ thể tích dung dịch hoặc pha khí. Xúc tác dị thể diễn ra tại bề mặt phân chia các pha phản ứng. Nghiên cứu thực nghiệm giúp xác định chính xác năng lượng hoạt hóa ở các nhiệt độ khác nhau. Đây là kiến thức then chốt để kiểm soát các phản ứng tổng hợp dược chất.

III. Phương pháp học tập Hậu Giang 2023 lưu hành nội bộ hiệu quả

Phương pháp học tập tài liệu Hậu Giang 2023 lưu hành nội bộ đòi hỏi sự kết hợp linh hoạt. Người học cần phân chia thời gian khoa học giữa đọc lý thuyết và làm bài tập thực hành. Việc đọc trước bài giảng giúp nắm vững định nghĩa, công thức và giản đồ năng lượng. Sinh viên nên tóm tắt các nội dung cốt lõi vào sơ đồ tư duy phân nhánh. Kỹ thuật này giúp hệ thống hóa các khái niệm trừu tượng về orbital và cân bằng hóa học. Trong giờ thực hành, thao tác chuẩn bị dụng cụ thí nghiệm phải được thực hiện cẩn thận. Việc ghi chép tỉ mỉ các hiện tượng đổi màu, kết tủa và sinh nhiệt là bắt buộc. Người học cần rèn luyện kỹ năng tính toán sai số và xử lý số liệu thống kê. Thảo luận nhóm định kỳ tạo môi trường phản biện kiến thức chuyên sâu hiệu quả. Việc liên hệ hiện tượng hóa học với cơ chế dược lý tăng hứng thú học tập. Luyện tập giải các bài tập xác định năng lượng hoạt hóa nâng cao tư duy giải quyết vấn đề.

3.1. Kỹ năng thực nghiệm và chuẩn độ hóa học

Thực hành phòng thí nghiệm đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt quy trình an toàn. Sinh viên rèn luyện kỹ năng sử dụng buret, pipet và bình định mức chính xác. Phép chuẩn độ acid base yêu cầu nhận biết điểm tương đương qua chất chỉ thị. Thao tác chuẩn độ oxy hóa khử giúp xác định nồng độ các chất phản ứng. Việc quan sát điểm đổi màu của dung dịch rèn luyện tính kiên nhẫn và cẩn thận. Sinh viên phải ghi lại các chỉ số thể tích tiêu tốn tại từng lần thí nghiệm. Số liệu thu thập được đưa vào công thức tính toán sai số tiêu chuẩn. Kỹ năng thực nghiệm vững chắc đảm bảo kết quả phân tích có độ tin cậy cao.

3.2. Phương pháp giải bài tập động hóa học

Bài tập động hóa học yêu cầu nắm vững các công thức toán học dẫn xuất. Sinh viên bắt đầu bằng việc xác định hệ số nhiệt độ và hằng số tốc độ. Phép đo tốc độ phản ứng ở hai mốc nhiệt độ khác nhau giúp tính toán năng lượng hoạt hóa. Việc quy đổi đơn vị nhiệt độ từ thang Celsius sang Kelvin cần thực hiện chuẩn xác. Người học phân tích đồ thị quan hệ giữa tốc độ phản ứng và nồng độ xúc tác. Các bài toán về xúc tác đồng thể và dị thể cần được phân loại rõ ràng. Việc luyện tập thường xuyên với số liệu thực tế giúp nâng cao tốc độ phản xạ làm bài.

IV. Ứng dụng thực tiễn Hậu Giang 2023 lưu hành nội bộ ngành Y Dược

Tài liệu Hậu Giang 2023 lưu hành nội bộ mang giá trị thực tiễn sâu sắc trong y học. Kiến thức hóa học đại cương đóng vai trò cầu nối trực tiếp đến ngành Dược lý. Khái niệm về áp suất thẩm thấu giúp giải thích cơ chế trao đổi dịch trong cơ thể. Nồng độ ion và dung dịch điện ly liên quan trực tiếp đến cân bằng nội môi sinh lý. Phản ứng oxy hóa khử cung cấp cơ sở nhận thức về chuyển hóa năng lượng tế bào. Kỹ thuật chuẩn độ đóng vai trò kiểm nghiệm độ tinh khiết của nguyên liệu làm thuốc. Sinh viên Y Đa khoa xây dựng tư duy biện chứng trước các biến đổi bệnh lý ở mức phân tử. Giáo trình hỗ trợ tiếp thu thuận lợi các học phần Hóa sinh, Sinh lý học và Vi sinh. Sự hoàn thiện của tài liệu góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế khu vực. Bộ bài giảng khẳng định nỗ lực học thuật của Khoa Dược trong sứ mệnh đào tạo y khoa. Nền tảng hóa học vững vàng tạo tiền đề cho hoạt động chẩn đoán và điều trị chuẩn xác.

4.1. Ứng dụng trong nghiên cứu dược phẩm

Kiến thức về dẫn xuất hydrocarbon định hướng nghiên cứu tổng hợp thuốc mới. Các cấu trúc hóa học quyết định ái lực liên kết với thụ thể sinh học. Nghiên cứu động hóa học giúp dự đoán độ ổn định và hạn dùng của dược phẩm. Phương pháp xúc tác dị thể được áp dụng rộng rãi trong quy trình sản xuất thuốc công nghiệp. Việc kiểm soát nhiệt động hóa học tối ưu hóa hiệu suất phản ứng hóa dược. Kỹ thuật phân tích điện hóa hỗ trợ đo lường hàm lượng hoạt chất với độ nhạy cao. Tài liệu cung cấp cơ sở lý luận vững chắc cho công tác kiểm nghiệm và bào chế.

4.2. Vai trò nền tảng trong y khoa lâm sàng

Môn Hóa học xây dựng nền móng giải thích cơ chế bệnh sinh ở người. Quy luật thẩm thấu và dung dịch điện ly giải thích hiện tượng phù nề hoặc mất nước. Thăng bằng acid base máu là chỉ số sinh tồn tối quan trọng trong hồi sức cấp cứu. Bác sĩ tương lai cần hiểu bản chất hóa học để đọc chính xác xét nghiệm khí máu động mạch. Cơ chế phản ứng oxy hóa khử gắn liền với tình trạng stress oxy hóa và lão hóa mô. Việc hiểu rõ rào cản năng lượng hỗ trợ giải thích cơ chế tác dụng của enzym sinh học. Tài liệu đóng góp thiết thực vào việc đào tạo bác sĩ có tư duy khoa học vững vàng.

Nội dung chính

THÔNG TIN THƯ MỤC VÀ TỔNG QUAN HỌC THUẬT: BÀI GIẢNG HÓA HỌC (KHOA DƯỢC – TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÕ TRƯỜNG TOẢN)

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Bài giảng Hóa học do Khoa Dược thuộc Trường Đại học Võ Trường Toản biên soạn và phát hành nội bộ năm 2023 tại Hậu Giang. Môn học này được định vị là học phần khoa học cơ bản trong chương trình đào tạo Bác sĩ đa khoa ở trình độ đại học.

Mục tiêu học tập của giáo trình tập trung cung cấp cho sinh viên hệ thống kiến thức hóa học nền tảng, bao gồm cấu tạo nguyên tử, liên kết hóa học, nhiệt động hóa học, tính chất của dung dịch, điện hóa học, hóa học đại cương về kim loại, phi kim, hợp chất hydrocarbon và các dẫn xuất hydrocarbon. Chuẩn đầu ra yêu cầu người học phân tích được các lý thuyết vi mô và vĩ mô, đồng thời hình thành kỹ năng thao tác chuẩn xác trong phòng thí nghiệm hóa học, rèn luyện tác phong khoa học, khả năng làm việc độc lập và làm việc nhóm.

Về mặt cấu trúc, tài liệu gồm 15 bài học được phân định rõ ràng giữa hai phần: lý thuyết (từ Bài 1 đến Bài 7) và thực hành thực nghiệm (từ Bài 9 đến Bài 15). Cách tiếp cận của tài liệu đi tuần tự từ cấp độ vi mô (hạt sơ cấp, cơ học lượng tử, orbital nguyên tử, liên kết hóa học) sang cấp độ vĩ mô (nhiệt động học, dung dịch, cân bằng hóa học, động hóa học), tiếp nối bằng các nhóm nguyên tố vô cơ và hợp chất hữu cơ.

Điểm đặc trưng của giáo trình là việc định hướng các quy luật hóa học gắn liền với các hiện tượng sinh học và y học cơ sở. Nội dung liên tục tích hợp các dẫn chứng thực tế như vai trò của liên kết hydro trong việc ổn định cấu trúc bậc của phân tử protein, ứng dụng định luật Hess để xác định năng lượng chuyển hóa của thức ăn trong cơ thể, hay ảnh hưởng của nhiệt độ làm biến tính enzym sinh học.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình phân chia nội dung học tập theo một tiến trình logic chặt chẽ, tiêu biểu qua các bài học lý thuyết và thực hành chính:

• Bài 1: Cấu tạo nguyên tử – Liên kết hóa học: Giới thiệu các mẫu nguyên tử cổ điển của Rutherford, Bohr; cơ sở cơ học lượng tử (sóng vật chất de Broglie, nguyên lý bất định Heisenberg); hàm sóng $\psi$ và ý nghĩa xác suất của $\psi^2$; orbital nguyên tử (AO); các quy luật phân bố electron (nguyên lý Pauli, nguyên lý vững bền, quy tắc Hund); cấu trúc bảng tuần hoàn; các đại lượng liên kết (độ điện âm $\chi$, năng lượng liên kết $E$, độ dài $r_0$, mômen lưỡng cực $\mu$); thuyết liên kết hóa trị (VB), các kiểu lai hóa $sp, sp^2, sp^3$ và liên kết $\pi$ không định cư trong benzen, butadien.
• Bài 2: Nhiệt động hóa học: Trình bày nguyên lý thứ nhất (định luật bảo toàn năng lượng Lomonosov, Joule; hàm entanpi $H$, định luật Lavoisier – Laplace, định luật Hess); nguyên lý thứ hai (chu trình Carnot, hàm entropy $S$, năng lượng tự do Gibbs $G = H - TS$ và tiêu chuẩn tự diễn biến $\Delta G < 0$); động hóa học (định luật tác dụng khối lượng Guldberg – Waage, bậc phản ứng, quy tắc Van 't Hoff, phương trình Arrhenius, năng lượng hoạt hóa $E_a$ và cơ chế xúc tác).
• Bài 3 & Bài 14: Dung dịch và Dung dịch điện ly: Khảo sát các hằng số nghiệm sôi $k_s$, nghiệm đông $k_d$, áp suất thẩm thấu, hằng số phân ly acid-base ($K_a, K_b$), tích số tan của hợp chất trong nước và tính chất dẫn điện của chất điện giải.
• Bài 4 & Bài 15: Điện hóa học và Phản ứng oxi hóa – khử: Khảo sát giá trị thế oxy hóa khử chuẩn, cân bằng phản ứng trao đổi electron và nguyên lý hoạt động của pin Daniel – Jacobi.
• Bài 5 & Bài 6: Kim loại và Phi kim: Cung cấp hệ thống bảng thông số hóa lý của các phân nhóm chính và phân nhóm phụ: IA, IB, IIA, IIB, IIIA, IIIB, IVB, VIB, VIIB, VIIIB, họ Platin, cùng các nhóm phi kim IVA, VA, VIA, VIIA.
• Bài 7: Các dẫn xuất của hydrocarbon: Khảo sát cấu trúc, cấu dạng của ethane, n-butane; sức căng vòng Bayer của cycloalkan; danh pháp và tính chất của alkane, alkene, alkyne, dẫn xuất halogen và alcol.
• Khối bài thực hành (Bài 9, 10, 11, 12, 13): Tập trung vào việc xác định hiệu ứng nhiệt của phản ứng trung hòa, khảo sát các yếu tố ảnh hưởng tốc độ phản ứng, cân bằng hóa học, kỹ thuật chuẩn độ acid-base và chuẩn độ oxy hóa khử.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng khối kiến thức nền tảng dựa trên các lý thuyết và nguyên lý kinh điển:

• Lý thuyết nền tảng (Fundamental theories): Cơ học lượng tử về sóng - hạt, thuyết liên kết hóa trị VB của Heitler – London được hoàn thiện bởi Pauling – Slater, thuyết va chạm hoạt động trong động hóa học.
• Nguyên lý cốt lõi (Core principles): Nguyên lý loại trừ Pauli, nguyên lý vững bền Klechkowski, nguyên lý thứ nhất và thứ hai của nhiệt động học, nguyên lý chuyển dịch cân bằng Le Chatelier.
• Khuôn khổ thiết yếu (Essential frameworks): Hệ thống bảng tuần hoàn các nguyên tố Mendeleev; hệ thống các hàm trạng thái nhiệt động ($H, S, G$); định luật tác dụng khối lượng của Guldberg – Waage.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thực hiện chuẩn xác các thao tác phòng thí nghiệm: chuẩn độ thể tích bằng buret, quan sát điểm chuyển màu của chất chỉ thị (Bảng 12.1), sử dụng nhiệt lượng kế đo hiệu ứng nhiệt (Bài 9), thiết lập pin điện hóa (Bài 15).
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Thiết lập cấu hình electron dạng ô lượng tử; tính toán nhiệt phản ứng theo nhiệt sinh ($\Delta H_s^\circ$) hoặc nhiệt cháy ($\Delta H_c^\circ$); biện luận chiều tự diễn biến của phản ứng hóa học thông qua biến thiên năng lượng tự do $\Delta G$; xác định bậc phản ứng và năng lượng hoạt hóa $E_a$ từ dữ liệu thực nghiệm nhiệt độ.
• Năng lực thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Rèn luyện tác phong khoa học, cẩn trọng trong cân đo hóa chất, xử lý và báo cáo số liệu thực nghiệm, làm việc theo nhóm trong môi trường phòng lab y dược.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình triển khai phương pháp sư phạm tiếp cận theo mục tiêu và chuẩn đầu ra cụ thể cho từng bài học. Mỗi chương được thiết kế thống nhất gồm 5 phần định hướng: Giới thiệu tóm tắt nội dung bài học, Mục tiêu học tập, Chuẩn đầu ra, Tài liệu giảng dạy/tham khảo, Yêu cầu thực hiện trước - trong - sau buổi học, tiếp nối bằng Nội dung chính và kết thúc tại mục Nội dung thảo luận và Hướng dẫn tự học.

Về phần bài tập và tình huống ứng dụng, tài liệu cung cấp hệ thống câu hỏi thảo luận cuối bài nhằm kiểm tra mức độ hiểu sâu các khái niệm bản chất. Sinh viên được yêu cầu phân tích ý nghĩa vật lý của hàm $\psi^2$, biểu diễn liên kết theo quy tắc bát tử cho các phân tử và ion ($H_2O, NH_3, NH_4^+, CO_2, SO_2, SO_3, HNO_2, HNO_3, H_2SO_4$), giải bài toán xác định điều kiện nhiệt độ để phản ứng phân hủy $CaCO_3(r) \rightarrow CaO(r) + CO_2(k)$ tự xảy ra dựa trên bảng số liệu entanpi và entropy tiêu chuẩn.

Phần thực hành thực nghiệm gồm 7 bài học trực tiếp tại phòng lab. Người học được yêu cầu theo dõi thời gian phản ứng của các ống nghiệm để đo tốc độ biến thiên nồng độ (Bảng 10.1, 10.2), thực hiện chuẩn độ acid-base bằng các chất chỉ thị có khoảng chuyển màu xác định (Bảng 3.2), kiểm chứng tính chất của dung dịch điện ly và đo hiệu ứng nhiệt phản ứng trung hòa.

Phương pháp đánh giá kết hợp kiểm tra lý thuyết (khả năng suy luận phương trình động học, nhiệt động) và đánh giá kỹ năng thao tác trong phòng thí nghiệm. Đối với quy trình tự học, giáo trình đặt ra yêu cầu sinh viên phải đọc trước bài giảng, tra cứu tài liệu tham khảo được chỉ định và hoàn thành câu hỏi thảo luận trước khi tham gia giờ học trên lớp.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Bài giảng Hóa học được Hội đồng chuyên môn Khoa Dược, Trường Đại học Võ Trường Toản thẩm định và ban hành năm 2023 theo các quy chế đào tạo hiện hành. Tài liệu chuẩn hóa lượng kiến thức hóa học cơ bản để tương thích trực tiếp với chương trình khung đào tạo Bác sĩ đa khoa.

Một điểm nổi bật mang tính học thuật của giáo trình là hệ thống dữ liệu tra cứu định lượng phong phú. Tài liệu tích hợp hơn 35 bảng thông số hóa lý chi tiết và 15 hình vẽ kỹ thuật, đồ thị phân bố năng lượng:

• Bảng 1.1 đến 1.5: Khối lượng, điện tích hạt sơ cấp; cấu hình electron nhóm A, nhóm B; độ điện âm nguyên tử; độ dài và năng lượng liên kết.
• Bảng 2.1 và 2.2: Dữ liệu nhiệt sinh tiêu chuẩn ($\Delta H_s^\circ$) và nhiệt cháy tiêu chuẩn ($\Delta H_c^\circ$) của hàng loạt chất vô cơ và hữu cơ.
• Bảng 3.1 đến 3.3: Hằng số nghiệm sôi ($k_s$), hằng số nghiệm đông ($k_d$) của các dung môi; khoảng chuyển màu của chất chỉ thị; tích số tan của các hợp chất trong nước.
• Bảng 5.1 đến 5.11 và 6.1 đến 6.4: Thông số hóa lý của các nguyên tố kim loại (phân nhóm IA-VIIIA, IB-VIIIB, họ Platin) và phi kim (IVA-VIIA).

Bên cạnh đó, bài giảng gắn kết chặt chẽ kiến thức hóa học với khoa học sự sống thông qua các phân tích định lượng:

• Minh họa định luật Hess qua sự chuyển hóa năng lượng thức ăn trong cơ thể (ví dụ: nhiệt oxy hóa sacaroza trong tế bào tương đương nhiệt đốt cháy ngoài cơ thể).
• Mô tả vai trò của liên kết hydro giữa các nhóm $-C=O$ và $-NH-$ của các acid amin trong chuỗi polypeptit để duy trì cấu trúc không gian của phân tử protein.
• Giải thích cơ chế ảnh hưởng của nhiệt độ làm biến tính cấu trúc protein và enzym xúc tác thông qua đồ thị tốc độ phản ứng (Hình 2.1b).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho sinh viên năm thứ nhất thuộc ngành Bác sĩ đa khoa, trình độ đại học. Đây là học phần khoa học cơ bản bắt buộc, cung cấp nền tảng trước khi sinh viên tiếp cận các môn học cơ sở ngành y dược như Hóa sinh học, Sinh lý học, Dược lý học và Độc chất học.

Điều kiện tiên quyết đối với người học là phải có kiến thức nền tảng về Hóa học và Vật lý trong chương trình trung học phổ thông, bao gồm cấu tạo nguyên tử cơ bản, bảng tuần hoàn các nguyên tố, các loại phản ứng vô cơ - hữu cơ thông thường và các định luật bảo toàn năng lượng.

Đối với giảng viên, tài liệu đóng vai trò là đề cương bài giảng quy chuẩn của Khoa Dược, định hướng nội dung thuyết giảng trên lớp và quy định các bài thực nghiệm chuẩn mực tại phòng thí nghiệm. Đối với người tự học hoặc tham khảo, tài liệu là nguồn dữ liệu chuẩn xác để tra cứu các hằng số nhiệt động học, thế điện cực, danh pháp IUPAC và quy trình phân tích thể tích định lượng.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?
Tài liệu được biên soạn phục vụ sinh viên đào tạo trình độ đại học ngành Bác sĩ đa khoa tại Trường Đại học Võ Trường Toản, đồng thời là tài liệu tham khảo cho sinh viên khối ngành khoa học sức khỏe cần củng cố hóa học cơ bản.

2. Cần kiến thức nền nào để học?
Người học cần hoàn thành khối kiến thức Hóa học và Vật lý phổ thông, có kỹ năng tính toán toán học cơ bản để áp dụng vào các phương trình vi tích phân, logarit trong nhiệt động học, động hóa học và cơ học lượng tử.

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác?
Bài giảng không chỉ trình bày lý thuyết hóa đại cương thuần túy mà được cấu trúc hướng tới ứng dụng y học: phân tích liên kết hydro trong chuỗi polypeptide, nhiệt động học trong chuyển hóa năng lượng sinh học và đường cong động học enzyme.

4. Làm sao để tự học hiệu quả?
Sinh viên cần thực hiện đúng quy trình trong giáo trình: nghiên cứu nội dung lý thuyết trước buổi học, giải toàn bộ các bài tập thảo luận cuối chương, và chuẩn bị trước quy trình kỹ thuật cho 7 bài thực hành phòng lab.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?
Tài liệu giảng dạy và tham khảo chính thức được Khoa Dược chỉ định đi kèm gồm:

• Lê Thành Phước (2015), Hóa đại cương vô cơ, tập 1 và tập 2.
• Trần Mạnh Bình, Nguyễn Quang Đạt (2015), Hóa học Hữu cơ, tập 1 và tập 2.
• Đặng Như Tại, Ngô Thị Thuận, Hóa học hữu cơ, tập 1 và tập 2, NXB Giáo Dục.

---

Kết luận (150 từ)

Bài giảng Hóa học của Khoa Dược, Trường Đại học Võ Trường Toản cung cấp một hệ thống kiến thức hóa học cơ bản, bao quát từ cơ sở cơ học lượng tử, nhiệt động hóa học, cân bằng dung dịch cho đến hóa học các nguyên tố và dẫn xuất hydrocarbon. Giá trị cốt lõi của tài liệu nằm ở sự chuẩn hóa về mặt học thuật, tính gắn kết với các hiện tượng sinh - y học, và sự kết hợp chặt chẽ giữa 7 bài lý thuyết nền tảng với 7 bài thực hành định lượng. Lộ trình học tập đề xuất yêu cầu người học đi từ nghiên cứu cấu trúc phân tử vi mô, nắm vững các quy luật nhiệt động vĩ mô, và hoàn thiện kỹ năng thực nghiệm tại phòng thí nghiệm. Việc đối chiếu thường xuyên với các giáo trình của Lê Thành Phước, Trần Mạnh Bình và Đặng Như Tại sẽ hỗ trợ hoàn thành chuẩn đầu ra của học phần.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÕ TRƯỜNG TOẢN KHOA DƯỢC Bài giảng HÓA HỌC Biên soạn: Khoa Dược Hậu Giang - 2023 LƯU HÀNH NỘI BỘ TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÕ TRƯỜNG TOẢN KHOA DƯỢC Bài giảng HÓA HỌC Biên soạn: Khoa Dược Hậu Giang - 2023 LƯU HÀNH NỘI BỘ LỜI GIỚI THIỆU ------------ Hóa học là môn khoa học cơ bản trong chương trình đào tạo Bác sĩ đa khoa, trình độ đại học. Môn học Hóa học cung cấp cho sinh viên những kiến thức hóa học cơ bản về cấu tạo nguyên tử, liên kết hóa học, nhiệt động hóa học, tính chất của dung dịch, điện hóa học, đại cương về kim loại, phi kim, hydrocarbon và các dẫn xuất của hydrocarbon,… bên cạnh đó học phần cũng rèn luyện các kỹ năng thao tác phòng thí nghiệm nhằm mục tiêu trang bị những kiến thức và kỹ năng thực hành cần thiết về Hóa học cho sinh viên. Bài giảng gồm 15 bài học gồm các nội dung về lý thuyết và thực hành: Phần lý thuyết: Bài 1. Cấu tạo nguyên tử - Liên kết hóa học Bài 2.

Nhiệt động hóa học Bài 3. Dung dịch Bài 4. Điện hóa học Bài 5. Kim loại Bài 6.

Phi kim Bài 7. Các dẫn xuất của hydrocarbon Phần thực hành: Bài 9. Xác định hiệu ứng nhiệt của phản ứng trung hòa Bài 10. Các yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng Bài 11.

Cân bằng hóa học Bài 12. Chuẩn độ acid base Bài 13. Chuẩn độ oxy hóa khử Bài 14. Dung dịch điện ly Bài 15.

Phản ứng oxi hoá - khử và điện hóa học i LỜI TỰA ------------ Bài giảng Hóa học được biên soạn và thẩm định theo các quy chế, quy định hiện hành. Khoa Dược hy vọng sẽ cung cấp các nội dung kiến thức súc tích về môn học, hỗ trợ tốt nhất cho sinh viên trong quá trình học tập. Bên cạnh đó, bài giảng không thể tránh khỏi các thiếu sót, Khoa Dược rất mong nhận được các ý kiến đóng góp từ sinh viên và người đọc để bài giảng được hoàn thiện hơn. Hậu Giang, ngày … tháng … năm 2023 Biên soạn Khoa Dược ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ------------ AO: orbital H: hiệu ứng nhiệt o-: ortho m-: meta p-: para ΔTs: độ tăng điểm sôi ΔTd: độ hạ điểm đông ks: hằng số nghiệm sôi kd: hằng số nghiệm đông Cm: nồng độ molan Ka: hằng số phân ly acid Kb: hằng số phân ly base dd: dung dịch iii DANH MỤC HÌNH ------------ Hình 1.2 Sự phụ thuộc của hàm ψ2 theo khoảng cách r .3 Hình dạng của một số AO.4 Thứ tự bậc thang năng lượng theo nguyên lí vững bền .5 Sự hình thành liên kết trong phân tử H2 .6 Sự định hướng liên kết.7 Cấu trúc phân tử butadien và benzen .1 Ảnh hưởng của nhiệt độ đến tốc độ phản ứng .2 Giãn đồ năng lượng .1 Thí nghiệm hiện tượng thẩm thấu .2 Áp suất hơi của dung dịch .1 Các cấu dạng của ethane .2 Giản đồ phụ thuộc năng lượng và góc quay của các cấu dạng của etan .3 Giản đồ phụ thuộc năng lượng và góc quay các cấu dạng của n-butan.1 Sự liên quan giữa nhiệt độ sôi của alcol bậc 1 và phân tử lượng .1 Sơ đồ cấu tạo pin Daniel - Jacobi .268 iv DANH MỤC BẢNG ------------ Bảng 1.1 Khối lượng và điện tích của proton, notron, electron .2 Cấu hình electron lớp ngoài cùng của các nguyên tố nhóm A .3 Cấu hình electron lớp ngoài và sát ngoài của các nguyên tố nhóm B .4 Độ điện âm của nguyên tử của một số nguyên tố .5 Độ dài liên kết và năng lượng liên kết của một số liên kết .1 Nhiệt sinh tiêu chuẩn của một số chất .2 Nhiệt cháy tiêu chuẩn của một số chất .1 Giá trị ts, ks, tđ, kđ của một số dung môi .