Tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ngãi

Luận văn thạc sĩ phân tích các giải pháp thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ngãi, thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Kinh Tế Đầu Tư
• Đề tài: Tăng Cường Thu Hút Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Vào Tỉnh Quảng Ngãi
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Quảng Ngãi

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NUỚC NGOÀI
• 1.1. KHÁI QUÁT VỀ ĐẦU TƯ VÀ THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI
• 1.1.1. Một số khái niệm
• 1.1.2. Đầu tư
• 1.1.3. Vốn đầu tư
• 1.1.4. Các loại nguồn vốn đầu tư gồm có nguồn vốn đầu tư trong nước và nguồn vốn nước ngoài
• 1.1.4.1. Nguồn vốn đầu tư trong nước
• 1.1.4.2. Nguồn vốn nước ngoài
• 1.1.4.2.1. Nguồn vốn nước ngoài đầu tư trực tiếp
• 1.1.4.2.2. Nguồn vốn viện trợ chính thức (ODA)
• 1.1.5. Thu hút đầu tư nước ngoài
• 1.1.6. Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.2. Đặc điểm và các hình thức của đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.2.1. Đặc điểm của đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.2.2. Các hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.2.2.1. Thành lập tổ chức kinh tế 100% vốn của nhà đầu tư nước ngoài
• 1.2.2.2. Thành lập tổ chức kinh tế liên doanh giữa các nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài
• 1.2.2.3. Đầu tư theo hình thức hợp đồng BCC, hợp đồng BOT, hợp đồng BTO, hợp đồng BT
• 1.2.2.4. Đầu tư theo hình thức góp vốn, mua cổ phần, sáp nhập, mua lại doanh nghiệp
• 1.2.2.5. Đầu tư phát triển kinh doanh
• 1.3. Ý nghĩa của việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.3.1. Tác động đối với nước tiếp nhận đầu tư
• 1.3.1.1. FDI bổ sung nguồn vốn cho nền kinh tế, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tăng trưởng kinh tế
• 1.3.1.2. FDI góp phần tạo việc làm, giảm thất nghiệp, thúc đẩy đào tạo nguồn nhân lực và chuyển giao kinh nghiệm quản lý
• 1.3.1.3. FDI góp phần chuyển giao và nâng cao năng lực công nghệ mới cho nền kinh tế, góp phần tăng năng suất lao động
• 1.3.1.4. FDI là cầu nối quan trọng giữa nền kinh tế tiếp nhận đầu tư với nền kinh tế thế giới
• 1.4. NỘI DUNG THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI
• 1.4.1. Các chỉ tiêu phản ánh kết quả thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.4.1.1. Số lượng dự án đầu tư tăng thêm
• 1.4.1.2. Qui mô vốn đầu tư thu hút
• 1.4.1.3. Tốc độ tăng của vốn đầu tư thu hút
• 1.4.1.4. Cơ cấu vốn đầu tư
• 1.4.1.4.1. Cơ cấu theo ngành nghề đầu tư
• 1.4.1.4.2. Cơ cấu hình thành theo nguồn đầu tư
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng quan về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Quảng Ngãi

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại tỉnh Quảng Ngãi. Tỉnh này có tiềm năng lớn để thu hút FDI nhờ vào vị trí địa lý thuận lợi, nguồn nhân lực dồi dào và chính sách hỗ trợ đầu tư từ chính quyền địa phương. Tuy nhiên, việc thu hút FDI vẫn gặp nhiều thách thức, cần có những giải pháp cụ thể để tối ưu hóa nguồn lực và phát triển bền vững.

1.1. Đặc điểm nổi bật của tỉnh Quảng Ngãi trong thu hút FDI

Quảng Ngãi có vị trí chiến lược, gần các tuyến giao thông quan trọng. Tỉnh cũng sở hữu nhiều khu công nghiệp với cơ sở hạ tầng hiện đại, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, cần cải thiện hơn nữa về môi trường đầu tư và chính sách hỗ trợ.

1.2. Lợi ích của việc thu hút FDI vào Quảng Ngãi

Việc thu hút FDI không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra nhiều việc làm, chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp địa phương. Điều này góp phần vào sự phát triển bền vững của tỉnh.

II. Thách thức trong việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Quảng Ngãi

Mặc dù có nhiều tiềm năng, Quảng Ngãi vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc thu hút FDI. Cơ cấu đầu tư chưa hợp lý, nhiều dự án chỉ mang tính chất lắp ráp, gia công. Hơn nữa, vấn đề về môi trường và dân sinh cũng cần được giải quyết để tạo niềm tin cho các nhà đầu tư.

2.1. Cơ cấu đầu tư FDI chưa hợp lý

Nhiều dự án FDI tại Quảng Ngãi chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực lắp ráp, gia công, chưa thực sự tạo ra giá trị gia tăng cao. Điều này dẫn đến sự mất cân đối trong phát triển kinh tế giữa các ngành.

2.2. Vấn đề môi trường và dân sinh

Việc thu hút FDI cũng đặt ra nhiều vấn đề về môi trường và đời sống của người dân. Cần có các chính sách bảo vệ môi trường và đảm bảo quyền lợi cho người dân bị ảnh hưởng bởi các dự án đầu tư.

III. Giải pháp tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Quảng Ngãi

Để tăng cường thu hút FDI, Quảng Ngãi cần triển khai các giải pháp đồng bộ, từ cải thiện môi trường đầu tư đến nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Các chính sách hỗ trợ đầu tư cần được cụ thể hóa và thực hiện hiệu quả.

3.1. Cải thiện môi trường đầu tư

Cần xây dựng một môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và hấp dẫn. Các thủ tục hành chính cần được đơn giản hóa để tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư.

3.2. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quan trọng để thu hút FDI. Cần có các chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động.

3.3. Tăng cường xúc tiến đầu tư

Quảng Ngãi cần đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến đầu tư, tổ chức các hội thảo, diễn đàn để giới thiệu tiềm năng và cơ hội đầu tư đến các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về FDI tại Quảng Ngãi

Nghiên cứu về thu hút FDI tại Quảng Ngãi cho thấy nhiều dự án đã mang lại lợi ích kinh tế rõ rệt. Tuy nhiên, cần có sự đánh giá và điều chỉnh để tối ưu hóa hiệu quả đầu tư.

4.1. Kết quả đạt được từ các dự án FDI

Nhiều dự án FDI đã góp phần tạo ra việc làm, tăng trưởng kinh tế và chuyển giao công nghệ cho tỉnh. Tuy nhiên, cần đánh giá kỹ lưỡng để rút ra bài học kinh nghiệm.

4.2. Bài học từ các mô hình thành công

Các mô hình thành công từ các tỉnh khác có thể được áp dụng tại Quảng Ngãi. Cần học hỏi kinh nghiệm và điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh.

V. Kết luận và triển vọng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Quảng Ngãi

Việc thu hút FDI vào Quảng Ngãi có nhiều triển vọng nếu được thực hiện đúng cách. Cần có sự đồng bộ trong các chính sách và hành động để tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi và bền vững.

5.1. Triển vọng phát triển FDI tại Quảng Ngãi

Với những nỗ lực cải cách và phát triển, Quảng Ngãi có thể trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài trong tương lai.

5.2. Định hướng chính sách thu hút FDI

Cần xây dựng các chính sách thu hút FDI linh hoạt, phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế toàn cầu và nhu cầu của các nhà đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) giữ vai trò là động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu ngành và nâng cao năng lực sản xuất tại các địa phương của Việt Nam. Tại tỉnh Quảng Ngãi, giai đoạn 2001-2010 ghi nhận tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) bình quân đạt 14,47%/năm, trong đó khu vực công nghiệp và xây dựng bứt phá với mức tăng 26,31%/năm. Sự hình thành của Khu kinh tế Dung Quất đã tạo lực hút mạnh mẽ, đưa tổng vốn FDI đăng ký lũy kế đến năm 2010 đạt hơn 4,77 tỷ USD với 26 dự án được cấp phép. Tuy nhiên, quá trình thu hút nguồn vốn ngoại vào địa bàn đang bộc lộ nhiều bất cập mang tính cấu trúc: cơ cấu ngành nghề mất cân đối nghiêm trọng khi công nghiệp chiếm tới 99,36% tổng vốn đăng ký, tỷ lệ vốn thực hiện trên vốn đăng ký chỉ đạt khiêm tốn 9,91%, cùng với đó là tình trạng chuyển giao công nghệ diễn ra chậm và giá trị gia tăng nội địa hóa chưa cao.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là hệ thống hóa khung lý luận về FDI, phân tích sâu sắc thực trạng thu hút vốn giai đoạn 2001-2010 và xây dựng hệ thống giải pháp chiến lược nhằm gia tăng dòng vốn FDI có chất lượng vào Quảng Ngãi giai đoạn 2011-2020. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian kinh tế tỉnh Quảng Ngãi với trọng điểm là Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp phụ cận. Đóng góp của luận văn thể hiện ở việc lượng hóa toàn diện các chỉ tiêu thu hút FDI, chỉ rõ nguyên nhân khiến Chỉ số Năng lực Cạnh tranh Cấp tỉnh (PCI) năm 2010 của Quảng Ngãi dừng ở mức 52,21/100 điểm (xếp hạng 55/63 tỉnh, thành), từ đó cung cấp căn cứ khoa học cho việc điều chỉnh chính sách ưu đãi đầu tư, giải phóng mặt bằng và phát triển nguồn nhân lực trong thập kỷ tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết tích lũy tư bản của Paul A. Samuelson, khẳng định đầu tư là hoạt động hình thành tài sản vật chất và nguồn lực vô hình nhằm mở rộng năng lực sản xuất của nền kinh tế. Đồng thời, mô hình chiết khấu dòng tiền thuần (Net Present Value - NPV) được sử dụng để giải thích hành vi của nhà đầu tư quốc tế dựa trên tương quan giữa tỷ suất sinh lời kỳ vọng, chi phí vốn và mức độ rủi ro tại nước sở tại. Các khái niệm nền tảng được định hình chuẩn xác theo Luật Đầu tư năm 2005, bao gồm: Đầu tư trực tiếp nước ngoài, Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài, Doanh nghiệp liên doanh, Hợp đồng Hợp tác kinh doanh (BCC), cùng các phương thức đối tác công tư như BOT, BTO và BT. Ngoài ra, khung đánh giá môi trường kinh doanh được lồng ghép hệ thống 9 chỉ số thành phần PCI của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhằm phân tích tác động của môi trường thể chế đến dòng vốn ngoại.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp phân tích thực chứng và phân tích chuẩn tắc, dựa trên nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ Niên giám Thống kê tỉnh Quảng Ngãi (2001-2010), báo cáo tổng kết của Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Ngãi, Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và cơ sở dữ liệu PCI của VCCI. Về dữ liệu sơ cấp, nghiên cứu thực hiện chọn mẫu định tính kết hợp phân tầng trên 50 chuyên gia, cán bộ quản lý nhà nước và đại diện lãnh đạo các doanh nghiệp FDI tiêu biểu tại các KCN Tịnh Phong, KKT Dung Quất. Việc lựa chọn phương pháp phân tích tổng hợp, so sánh chuỗi thời gian và đối sánh liên tỉnh (với Đà Nẵng, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu) giúp làm sáng tỏ mối quan hệ giữa biến số chính sách và kết quả giải ngân thực tế, khắc phục hiện tượng thiên lệch khi chỉ nhìn vào số lượng vốn đăng ký danh nghĩa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, dòng vốn FDI đã tạo bước ngoặt chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh nhưng mang tính cục bộ. Tỷ trọng công nghiệp - xây dựng trong GDP tăng vọt từ 22,2% năm 2001 lên 59,31% năm 2010, trong khi nông - lâm - thủy sản giảm mạnh từ 38,8% xuống 18,62%. Tuy nhiên, FDI phân bổ lệch hẳn vào lĩnh vực công nghiệp với 17/25 dự án (chiếm 68% số lượng và 99,36% tổng vốn đăng ký), ngành dịch vụ chỉ chiếm 32% tổng vốn, còn ngành nông nghiệp hoàn toàn không thu hút được dự án FDI nào trong suốt giai đoạn nghiên cứu.

Thứ hai, hình thức đầu tư 100% vốn nước ngoài chiếm vị thế áp đảo tuyệt đối với 22/25 dự án (tỷ lệ 88%), tương ứng 85,52% vốn đăng ký và 87,19% tổng vốn thực hiện. Hình thức liên doanh chỉ có 2 dự án (chiếm 8%), và Hợp đồng Hợp tác kinh doanh (BCC) có 1 dự án (chiếm 4%). Các phương thức BOT, BTO, BT hoàn toàn chưa phát sinh dự án nào, phản ánh năng lực hạn chế của các đối tác doanh nghiệp trong nước trong việc tham gia liên doanh và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thứ ba, cơ cấu đối tác đầu tư có sự phân hóa sâu sắc. Đài Loan đứng đầu về tổng vốn đăng ký với 3,85 tỷ USD (chiếm 80,78% toàn tỉnh), tập trung vào dự án luyện cán thép của Công ty Tycoons Worldwide Steel. Tuy nhiên, Hàn Quốc mới là đối tác dẫn đầu về số lượng dự án với 12 dự án (chiếm 48%) và đứng đầu về tỷ lệ vốn thực hiện với 373,799 triệu USD (chiếm 51,55% lượng vốn thực hiện toàn tỉnh), điển hình là Tổ hợp Công nghiệp nặng Doosan Vina (quy mô 300 triệu USD, diện tích 110 ha, giải quyết việc làm cho gần 2.000 lao động và kim ngạch xuất khẩu đạt 152,3 triệu USD năm 2010).

Thứ tư, hiệu quả thực hiện vốn còn rất thấp khi tỷ lệ vốn giải ngân thực tế chỉ đạt 9,91% trên tổng vốn đăng ký (473,088 triệu USD/4,77 tỷ USD). Năm 2008 ghi nhận tỷ lệ giải ngân chỉ đạt 0,18%, và năm 2009 đạt 1,74%, cho thấy sự chênh lệch quá lớn giữa kỳ vọng đăng ký và năng lực hấp thụ vốn thực tế của địa phương.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của tỷ lệ giải ngân thấp và cơ cấu FDI thiếu bền vững xuất phát từ các điểm nghẽn về thể chế và hạ tầng. Điểm số PCI của Quảng Ngãi năm 2010 chỉ đạt 52,21/100 điểm, thuộc nhóm trung bình, thấp hơn rất nhiều so với Đà Nẵng (69,77 điểm), Bình Định (60,37 điểm) và Quảng Nam (59,34 điểm). Các rào cản lớn nhất gồm: công tác đền bù giải phóng mặt bằng kéo dài, thiếu quỹ đất sạch có hạ tầng đồng bộ, thủ tục hành chính rườm rà và chi phí không chính thức còn cao. Khi so sánh với Đồng Nai (nơi FDI đóng góp 91% kim ngạch xuất khẩu và tạo 320.000 việc làm) hay Đà Nẵng (thu hút 164 dự án giai đoạn 2006-2010 với vốn thực hiện 1.290 triệu USD), bài học cho thấy Quảng Ngãi còn thiếu các chính sách hỗ trợ sau cấp phép và chưa phát triển được công nghiệp phụ trợ. Các dữ liệu này có thể được mô hình hóa trực quan qua biểu đồ đường thể hiện tốc độ tăng trưởng GDP, biểu đồ tròn phản ánh cơ cấu đối tác đầu tư và bảng ma trận đối sánh tỷ lệ vốn thực hiện của các tỉnh Duyên hải miền Trung để làm rõ các nút thắt chuyển giao vốn.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cấu trúc chính sách đất đai và đẩy nhanh tiến độ tạo quỹ đất sạch. Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi cùng Trung tâm Phát triển Quỹ đất cần chuẩn hóa khung giá đền bù theo sát thị trường, rút ngắn 50% thời gian thực hiện giải phóng mặt bằng trong giai đoạn 2011-2015, đảm bảo bàn giao 100% mặt bằng sạch có hạ tầng kỹ thuật hoàn chỉnh cho các dự án quy mô lớn tại KKT Dung Quất.

Thứ hai, đẩy mạnh cải cách hành chính theo cơ chế một cửa liên thông toàn diện. Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất phối hợp Sở Kế hoạch và Đầu tư thiết lập Trung tâm Xúc tiến Đầu tư làm đầu mối duy nhất, cắt giảm tối thiểu 30% thời gian xử lý thủ tục cấp phép đầu tư và cấp phép xây dựng, đặt mục tiêu nâng điểm số PCI của tỉnh vượt mốc 65 điểm, đưa Quảng Ngãi vào nhóm 30 tỉnh, thành dẫn đầu cả nước vào năm 2015.

Thứ ba, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát triển công nghiệp hỗ trợ. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với các trường đại học, cao đẳng xây dựng các chương trình đào tạo nghề gắn liền với đơn đặt hàng của các tập đoàn FDI lớn như Doosan Vina, nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo kỹ thuật đạt trên 60% vào năm 2020, đáp ứng nhu cầu tuyển dụng hơn 3.500 kỹ sư và công nhân tay nghề cao cho các tổ hợp công nghiệp nặng và hóa dầu.

Thứ tư, đổi mới phương thức xúc tiến đầu tư có trọng tâm, trọng điểm. Chuyển dịch từ xúc tiến thụ động sang chủ động thu hút các tập đoàn đa quốc gia (TNCs) thuộc các thị trường phát triển như Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ và EU, kiên quyết từ chối các dự án có nguy cơ ô nhiễm môi trường hoặc công nghệ lạc hậu, phấn đấu nâng tỷ lệ vốn FDI thực hiện trên vốn đăng ký đạt tối thiểu 35-40% trong giai đoạn 2011-2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất bao gồm các nhà hoạch định chính sách, lãnh đạo Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi và các tỉnh miền Trung, sử dụng luận văn làm cơ sở thực tiễn để ban hành các nghị quyết thu hút vốn và hoàn thiện cơ chế giải phóng mặt bằng.

Nhóm thứ hai là Ban Quản lý các Khu kinh tế, Khu công nghiệp và Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, tham khảo các giải pháp tối ưu hóa quy trình thủ tục một cửa liên thông và xây dựng tiêu chí sàng lọc các dự án FDI chất lượng cao.

Nhóm thứ ba là các nhà đầu tư nước ngoài, các tập đoàn đa quốc gia và cộng đồng doanh nghiệp phụ trợ trong nước, nắm bắt bức tranh toàn cảnh về môi trường đầu tư, cơ cấu ngành công nghiệp nặng và lợi thế cạnh tranh của KKT Dung Quất để xây dựng phương án kinh doanh khả thi.

Nhóm thứ tư là các giảng viên, nhà nghiên cứu, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Quản lý Kinh tế, Kinh tế Phát triển, Kinh tế Quốc tế, ứng dụng khung lý thuyết và bộ số liệu 10 năm của luận văn vào các công trình nghiên cứu về hiệu ứng lan tỏa của FDI tại các vùng kinh tế trọng điểm.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Tại sao tỷ lệ vốn FDI thực hiện tại Quảng Ngãi giai đoạn 2001-2010 chỉ đạt 9,91%? Trả lời: Tỷ lệ giải ngân thấp xuất phát từ việc có các dự án quy mô vốn đăng ký rất lớn (như dự án luyện thép của Tycoons Worldwide Steel trị giá hơn 3,5 tỷ USD) nhưng triển khai chậm do vướng mắc kéo dài trong khâu đền bù, giải phóng mặt bằng và quy hoạch hạ tầng kỹ thuật kết nối chưa đồng bộ.

Câu hỏi 2: Đâu là nguyên nhân khiến hình thức 100% vốn nước ngoài chiếm tới 88% tổng số dự án? Trả lời: Nhà đầu tư nước ngoài ưu tiên quyền kiểm soát và điều hành toàn diện để bảo toàn công nghệ và tối ưu hóa chuỗi cung ứng. Ngược lại, các doanh nghiệp nội địa tại Quảng Ngãi có quy mô vốn nhỏ, công nghệ lạc hậu và thiếu kinh nghiệm quản trị quốc tế nên chưa đủ điều kiện tham gia các liên doanh lớn.

Câu hỏi 3: Chỉ số năng lực cạnh tranh (PCI) phản ánh những hạn chế gì trong môi trường đầu tư của Quảng Ngãi? Trả lời: Dù điểm PCI tăng từ 44,2 lên 52,21 điểm năm 2010, Quảng Ngãi vẫn nằm ở nhóm trung bình (hạng 55/63). Điểm nghẽn lớn nhất nằm ở chi phí không chính thức còn cao, tính minh bạch thông tin kém và sự thiếu quyết liệt của bộ máy hành chính trong tháo gỡ khó khăn cho nhà đầu tư.

Câu hỏi 4: Hàn Quốc có vai trò và đóng góp như thế nào trong cơ cấu dòng vốn FDI tại Quảng Ngãi? Trả lời: Hàn Quốc là đối tác dẫn đầu về số lượng với 12/25 dự án (chiếm 48%) và đứng đầu về vốn thực hiện với 373,799 triệu USD (51,55%). Tiêu biểu là Doosan Vina với 5 nhà máy công nghiệp nặng, xuất khẩu sang 7 quốc gia và đóng góp trực tiếp vào nguồn thu ngân sách tỉnh.

Câu hỏi 5: Bài học kinh nghiệm nào từ các tỉnh lân cận có thể áp dụng ngay cho Quảng Ngãi? Trả lời: Quảng Ngãi cần áp dụng bài học của Đà Nẵng về cải cách hành chính và tạo môi trường sống văn minh để giữ chân chuyên gia; bài học của Đồng Nai về phát triển chuỗi công nghiệp phụ trợ; và bài học của Bà Rịa - Vũng Tàu về sàng lọc dự án công nghệ cao, kiên quyết loại bỏ dự án gây ô nhiễm.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện lý luận về thu hút FDI và làm sáng tỏ bức tranh kinh tế Quảng Ngãi giai đoạn 2001-2010 với mức tăng trưởng GDP bình quân 14,47%/năm.
• Công nghiệp - xây dựng đóng vai trò chủ đạo, đưa tỷ trọng công nghiệp trong GDP đạt 59,31% vào năm 2010, gắn liền với sức hút của KKT Dung Quất và các tập đoàn lớn như Doosan Vina.
• Tồn tại lớn nhất được lượng hóa là tỷ lệ vốn thực hiện chỉ đạt 9,91% trên tổng vốn đăng ký 4,77 tỷ USD và Chỉ số PCI năm 2010 xếp thứ 55/63 tỉnh, thành.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá về đất đai, cải cách hành chính một cửa liên thông, đào tạo nguồn nhân lực và xúc tiến đầu tư chọn lọc đã được thiết lập với lộ trình 2011-2020.
• Đây là tài liệu tham khảo khoa học có giá trị ứng dụng cao cho các cấp quản lý nhà nước, nhà đầu tư quốc tế và cộng đồng học thuật trong việc hoạch định chiến lược phát triển kinh tế địa phương bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NUỚC NGOÀI 1. KHÁI QUÁT VỀ ĐẦU TƯ VÀ THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI 1. Một số khái niệm * Đầu tư Theo Nhà Kinh tế học PA Samuelson: “Đầu tư là hoạt động tạo ra vốn tư bản thực sự, theo các dạng nhà ở, đầu tư vào tài sản cố định của doanh nghiệp như máy móc, thiết bị nhà xưởng và tăng thêm hàng tồn kho. Đầu tư cũng có thể vô hình như giáo dục, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đầu tư nghiên cứu, phát minh….

Theo Luật Đầu tư năm 2005: “Đầu tư là việc nhà đầu tư bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đầu tư theo qui định của luật này và các qui định pháp khác của pháp luật có liên quan” [9]. Như vậy có thể nói đầu tư là những hoạt động sử dụng các nguồn lực hiện có để làm tăng thêm các tài sản vật chất, nguồn nhân lực và trí tuệ để cải thiện mức sống của dân cư hoặc để duy trì khả năng hoạt động của các tài sản và nguồn lực sẵn có [10, tr. * Vốn đầu tư Theo Luật Đầu tư năm 2005: “Vốn đầu tư là tiền và các tài sản hợp pháp khác để thực hiện các hoạt động đầu tư theo hình thức đầu tư trực tiếp hoặc đầu tư gián tiếp” [9] * Các loại nguồn vốn đầu tư gồm có nguồn vốn đầu tư trong nước và nguồn vốn nước ngoài. - Nguồn vốn đầu tư trong nước Luan van 4 Nguồn vốn đầu tư trong nước là nguồn vốn được huy động bởi các thành phần kinh tế và tư nhân trong nước.

Nguồn vốn này có quan hệ với vốn tích luỹ các thành phần kinh tế trong quá khứ, hiện tại và tương lai. Thông qua tích luỹ và tổng giá trị tài sản đã tích luỹ cho chúng ta nhận thấy được hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp cũng như toàn xã hội [5, tr. Nguồn vốn đầu tư trong nước còn bao gồm lượng kiều hối của Việt kiều đang sinh sống tại nước ngoài giúp cho thân nhân trong nước đầu tư phát triển sản xuất và nguồn thu nhập từ lao động xuất khẩu của Việt Nam [5, tr. - Nguồn vốn nước ngoài Đây là nguồn vốn rất quan trọng đối với công cuộc công nghiệp hoá.

Nguồn vốn đầu tư nước ngoài có 2 dạng chính: + Nguồn vốn nước ngoài đầu tư trực tiếp: Đây là nguồn vốn nước ngoài do các doanh nghiệp hoặc tư nhân đầu tư trực tiếp theo luật đầu tư nước ngoài tại các quốc gia. Theo Luật Đầu tư năm 2005: “Đầu tư nước ngoài là việc nhà đầu tư nước ngoài đưa vào Việt Nam vốn bằng tiền và các tài sản hợp pháp khác để tiến hành hoạt động đầu tư” [9]. “Đầu tư trực tiếp là hình thức đầu tư do nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư và tham gia quản lý hoạt động đầu tư” [9]. “Nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức, cá nhân nước ngoài bỏ vốn để thực hiện hoạt động đầu tư tại Việt Nam” [9].

Từ những khái niệm trên luận văn đi đến thống nhất với khái niệm như sau: Đầu tư trực tiếp nước ngoài tại một quốc gia là việc nhà đầu tư nước ngoài đưa vốn bằng tiền và các tài sản hợp pháp khác vào quốc gia đó để tiến hành hoạt động đầu tư và tham gia quản lý hoạt động đầu tư; có quyền sở hữu và quản lý hoặc quyền kiểm soát một thực thể kinh tế tại quốc gia đó, với mục tiêu đối đa hoá lợi ích của mình. + Nguồn vốn viện trợ chính thức (ODA): Đây là hình thức đầu tư thông qua các hiệp định song phương giữa 2 chính phủ hoặc cho vay vốn với những điều Luan van 5 kiện ưu đãi đặc biệt về thời hạn vay, lãi suất vay… Nguồn vốn ODA nhằm giúp các quốc gia chậm hoặc đang phát triển đẩy mạnh tốc độ tăng trưởng và phúc lợi xã hội. Nguồn vốn ODA còn thực hiện bằng các hiệp định viện trợ đa phương của các tổ chức quốc tế và các tổ chức phi Chính phủ như: IMF, WB…[5, tr. * Thu hút đầu tư nước ngoài nghĩa là làm gia tăng sự chú ý và quan tâm của nhà đầu tư quốc tế nhằm tiến đến các dự án đầu tư đem lại lợi ích từ đầu tư.

* Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài là thu hút vốn đầu tư từ những nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài hay nói các khác là tổng hợp nhiều hoạt động marketing nhằm đẩy mạnh thu hút vốn FDI. Các hoạt động đó là: tổ chức các hội thảo, phái đoàn vận động đầu tư, tham gia các triển lãm, diễn đàn về thương mại - đầu tư, phân phát các tài liệu tuyên truyền kêu gọi đầu tư, tổ chức các buổi tiếp xúc giữa các nhà đầu tư tiềm năng với các đối tác địa phương, trợ giúp nhà đầu tư khảo sát, hình thành dự án, phê duyệt và cấp giấy phép đầu tư, các hỗ trợ sau khi dự án đi vào hoạt động. Khái quát lại thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài là tổng thể các biện pháp, hoạt động thích hợp nhằm thu hút các nhà đầu tư nước ngoài bỏ vốn đầu tư tại một quốc gia hay địa điểm nào đó. Đặc điểm và các hình thức của đầu tư trực tiếp nước ngoài a.

Đặc điểm của đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI là một dạng quan hệ kinh tế, có nhân tố nước ngoài (chủ đầu tư, vốn đầu tư và địa điểm đầu tư từ các quốc gia khác nhau). Nhân tố nước ngoài ở đây không chỉ thể hiện sự khác biệt về quốc tịch hoặc về lãnh thổ cư trú thường xuyên của các bên tham gia vào quan hệ FDI mà còn thể hiện ở những đặc trưng chủ yếu sau đây: - FDI gắn liền với việc di chuyển tiền và tài sản giữa các quốc gia trên thế giới. - FDI đảm bảo cho nhà đầu tư nước ngoài quyền trực tiếp tham gia kiểm soát, điều hành quá trình đầu tư và kinh doanh của doanh nghiệp theo đó chủ đầu tư bị khống chế mức góp vốn tối thiểu theo quy định của từng nước. Luan van 6 - Quyền quản lý doanh nghiệp FDI phụ thuộc vào mức độ góp vốn của chủ đầu tư.

- FDI được thực hiện thông qua việc thành lập các doanh nghiệp mới, mua lại từng phần hoặc toàn bộ doanh nghiệp đang hoạt động hoặc tiến hành hoạt động hợp nhất và chuyển nhượng doanh nghiệp. Điều này cho thấy đa dạng của các hình thức và phương thức đầu tư FDI. - FDI chủ yếu là hoạt động đầu tư của tư nhân với mục tiêu cơ bản là lợi nhuận. - FDI gắn liền với các hoạt động kinh doanh của các công ty xuyên quốc gia thực hiện (TNCs).

Các hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài Luật đầu tư năm 2005 đã qui định 5 hình thức FDI cơ bản như sau: - Thành lập tổ chức kinh tế 100% vốn của nhà đầu tư nước ngoài[9] Nhà đầu tư nước ngoài được đầu tư theo hình thức 100% vốn để thành lập Công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, doanh nghiệp tư nhân theo quy định của Luật Doanh nghiệp và pháp luật có liên quan. Doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài thành lập tại Việt Nam được hợp tác với nhau và với nhà đầu tư nước ngoài để thành lập doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài mới. Nhà đầu tư nước ngoài tự tổ chức hoặc thuê quản lý, điều hành mọi hoạt động đầu tư và tự chịu trách nhiệm về kết quả kinh doanh. - Thành lập tổ chức kinh tế liên doanh giữa các nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài[9] Nhà đầu tư nước ngoài được liên doanh với nhà đầu tư trong nước để nhà đầu tư thành lập Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, công ty cổ phần, công ty hợp danh theo quy định của Luật Doanh nghiệp và pháp luật có liên quan.

Liên doanh được hiểu là một hình thức đầu tư mà các bên tham gia tổ chức các hoạt động kinh doanh chung thông qua việc góp vốn thành lập một pháp nhân mới. Các bên liên doanh cử người tham gia vào quản lý doanh nghiệp trên cơ sở tỉ lệ góp vốn vào liên doanh. Luan van 7 - Đầu tư theo hình thức hợp đồng BCC, hợp đồng BOT, hợp đồng BTO, hợp đồng BT [9] + Hợp đồng hợp tác kinh doanh (sau đây gọi tắt là hợp đồng BCC) là hình thức đầu tư được ký giữa các nhà đầu tư nhằm hợp tác kinh doanh phân chia lợi nhuận, phân chia sản phẩm mà không thành lập pháp nhân. + Hợp đồng xây dựng - kinh doanh - chuyển giao (sau đây gọi tắt là hợp đồng BOT) là hình thức đầu tư được ký giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư để xây dựng, kinh doanh công trình kết cấu hạ tầng trong một thời hạn nhất định; hết thời hạn, nhà đầu tư chuyển giao không bồi hoàn công trình đó cho Nhà nước Việt Nam.

+ Hợp đồng xây dựng - chuyển giao - kinh doanh (sau đây gọi tắt là hợp đồng BTO) là hình thức đầu tư được ký giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư để xây dựng công trình kết cấu hạ tầng; sau khi xây dựng xong, nhà đầu tư chuyển giao công trình đó cho Nhà nước Việt Nam; Chính phủ dành cho nhà đầu tư quyền kinh doanh công trình đó trong một thời hạn nhất định để thu hồi vốn đầu tư và lợi nhuận. + Hợp đồng xây dựng - chuyển giao (sau đây gọi tắt là hợp đồng BT) là hình thức đầu tư được ký giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư để xây dựng công trình kết cấu hạ tầng; sau khi xây dựng xong, nhà đầu tư chuyển giao công trình đó cho Nhà nước Việt Nam; Chính phủ tạo điều kiện cho nhà đầu tư thực hiện dự án khác để thu hồi vốn đầu tư và lợi nhuận hoặc thanh toán cho nhà đầu tư theo thoả thuận trong hợp đồng BT. - Đầu tư theo hình thức góp vốn, mua cổ phần, sáp nhập, mua lại doanh nghiệp [9] Nhà đầu tư có quyền góp vốn, mua cổ phần, sáp nhập, mua lại doanh nghiệp để tham gia quản lý hoạt động đầu tư theo quy định của Luật Doanh nghiệp và pháp luật có liên quan. Doanh nghiệp nhập sáp nhập, mua lại kế thừa các quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp bị sáp nhập, mua lại, trừ trường hợp các bên có thoả thuận khác.