Tăng Cường Quản Lý Tài Chính Tại Các Đơn Vị Sự Nghiệp Công Lập Của Sở Giao Thông Vận Tải Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp tăng cường quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập của Sở Giao thông Vận tải Thái Nguyên.

• Tác giả: Nguyễn Phương Thảo
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Anh Tài
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Tăng Cường Quản Lý Tài Chính Tại Các Đơn Vị Sự Nghiệp Công Lập Của Sở Giao Thông Vận Tải Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ theo định hướng ứng dụng
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP
• 1.1. Đặc điểm đơn vị sự nghiệp công lập
• 1.2. Khái niệm đơn vị sự nghiệp công lập
• 1.3. Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập
• 1.4. Đặc điểm của đơn vị sự nghiệp công lập
• 1.5. Quản lý tài chính trong đơn vị sự nghiệp công lập
• 1.6. Khái niệm quản lý đơn vị sự nghiệp công lập
• 1.7. Nguồn tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập
• 1.8. Nhiệm vụ chi của đơn vị sự nghiệp công lập
• 1.9. Vai trò của quản lý tài chính đối với hoạt động của ĐVSN công lập
• 1.10. Nguyên tắc cơ bản quản lý tài chính trong ĐVSN công lập
• 1.11. Nội dung của hoạt động quản lý tài chính trong ĐVSN công lập
• 1.12. Lập dự toán thu chi
• 1.13. Chấp hành dự toán thu, chi
• 1.14. Quyết toán thu chi tài chính
• 1.15. Kiểm tra, thanh tra, kế toán, kiểm toán đối với ĐVSN công lập
• 1.16. Các nhân tố chủ yếu tác động đến quản lý tài chính trong ĐVSN công lập
• 1.17. Chế độ quản lý tài chính công
• 1.18. Thị trường đầu vào, đầu ra của ĐVSN
• 1.19. Năng lực quản lý tài chính nội tại của đơn vị sự nghiệp
• 1.20. Một số kinh nghiệm quản lý tài chính đối với ĐVSN công lập
• 1.21. Kinh nghiệm quản lý tài chính tại Cục dự trữ Nhà nước khu vực Bắc Thái
• 1.22. Kinh nghiệm quản lý tài chính tại các ĐVSN thuộc Sở Tài nguyên và môi trường Thái Nguyên
• 1.23. Bài học kinh nghiệm đối với ĐVSN thuộc Sở Giao thông vận tải Thái Nguyên
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.4. Phương pháp tổng hợp thông tin
• 2.5. Phương pháp phân tích thông tin
• 2.6. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu của đề tài
• 2.7. Chỉ tiêu về tài chính
• 2.8. Nhóm chỉ tiêu về dự toán
• 2.9. Nhóm chỉ tiêu về quyết toán ngân sách
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP CỦA SỞ GIAO THÔNG VẬN TẢI THÁI NGUYÊN
• 3.1. Khát quát về Sở Giao thông vận tải Thái Nguyên
• 3.2. Chức năng, nhiệm vụ của Sở Giao thông vận tải Thái Nguyên
• 3.3. Cơ cấu tổ chức bộ máy của Sở Giao thông vận tải Thái Nguyên
• 3.4. Thực trạng công tác quản lý tài chính của các đơn vị sự nghiệp công lập của Sở Giao thông vận tải Thái Nguyên
• 3.5. Phân loại các ĐVSN công lập của Sở GTVT Thái Nguyên
• 3.6. Tổ chức bộ máy quản lý tài chính
• 3.7. Cơ chế quản lý tài chính
• 3.8. Tổ chức quản lý tài chính tại các ĐVSN của Sở GTVT Thái Nguyên
• 3.9. Những nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý tài chính tại các ĐVSN của Sở GVT Thái Nguyên
• 3.10. Đánh giá quản lý tài chính tại các ĐVSN của Sở GTVT Thái Nguyên
• 3.11. Kết quả đạt được
• 3.12. Một số hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong quản lý tài chính tại các ĐVSN của Sở GTVT Thái Nguyên
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP CỦA SỞ GIAO THÔNG VẬN TẢI THÁI NGUYÊN
• 4.1. Mục tiêu và định hướng phát triển cho các ĐVSN công lập của Sở GTVT Thái Nguyên đến năm 2020
• 4.2. Mục tiêu phát triển
• 4.3. Định hướng phát triển
• 4.4. Giải pháp tăng cường quản lý tài chính tại các ĐVSN công lập của Sở GTVT Thái Nguyên
• 4.5. Hoàn thiện công tác lập dự toán
• 4.6. Tăng cường thực hiện cơ chế tự chủ tài chính, hoàn thiện quản lý chi tiêu và xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ
• 4.7. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác kế toán
• 4.8. Tăng cường thực hiện công khai tài chính và quản lý tài sản tại các đơn vị
• 4.9. Hoàn thiện công tác kiểm tra, thanh tra, kiểm soát nội bộ
• 4.10. Một số kiến nghị
• 4.10.1. Đối với Nhà nước
• 4.10.2. Đối với Sở Giao thông vận tải
• 4.10.3. Đối với các đơn vị sự nghiệp của Sở Giao thông vận tải
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Tài Chính Tại Đơn Vị Sự Nghiệp Công Lập Thái Nguyên

Quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập là một yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo hiệu quả hoạt động và phát triển bền vững. Tại Thái Nguyên, việc quản lý tài chính không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của các đơn vị mà còn tác động đến chất lượng dịch vụ công. Đơn vị sự nghiệp công lập cần có cơ chế quản lý tài chính chặt chẽ để sử dụng hiệu quả nguồn lực, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ cung cấp cho người dân.

1.1. Đặc Điểm Của Đơn Vị Sự Nghiệp Công Lập

Đơn vị sự nghiệp công lập tại Thái Nguyên có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm việc cung cấp dịch vụ công và chịu sự quản lý của nhà nước. Các đơn vị này thường hoạt động không vì lợi nhuận, mà nhằm phục vụ lợi ích chung của xã hội.

1.2. Vai Trò Của Quản Lý Tài Chính Trong Đơn Vị Sự Nghiệp

Quản lý tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hoạt động hiệu quả của các đơn vị sự nghiệp công lập. Nó giúp kiểm soát chi tiêu, tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao chất lượng dịch vụ công.

II. Những Thách Thức Trong Quản Lý Tài Chính Tại Đơn Vị Sự Nghiệp Công Lập

Mặc dù đã có nhiều cải cách, nhưng công tác quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu minh bạch trong quản lý ngân sách, sự chậm trễ trong việc thực hiện các quy định tài chính, và việc chưa chủ động trong việc huy động nguồn lực vẫn tồn tại.

2.1. Thiếu Minh Bạch Trong Quản Lý Ngân Sách

Nhiều đơn vị chưa thực hiện công khai tài chính, dẫn đến việc khó khăn trong việc kiểm soát và đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách.

2.2. Chậm Trễ Trong Thực Hiện Quy Định Tài Chính

Việc áp dụng các quy định tài chính mới thường gặp khó khăn, ảnh hưởng đến khả năng quản lý và sử dụng nguồn lực hiệu quả.

III. Phương Pháp Tăng Cường Quản Lý Tài Chính Tại Đơn Vị Sự Nghiệp Công Lập

Để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính, các đơn vị sự nghiệp công lập cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Việc hoàn thiện quy trình lập dự toán, tăng cường tự chủ tài chính và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ là những giải pháp quan trọng.

3.1. Hoàn Thiện Quy Trình Lập Dự Toán

Cần xây dựng quy trình lập dự toán rõ ràng, minh bạch để đảm bảo việc phân bổ ngân sách hợp lý và hiệu quả.

3.2. Tăng Cường Tự Chủ Tài Chính

Khuyến khích các đơn vị tự chủ trong việc quản lý tài chính, từ đó nâng cao trách nhiệm và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Quản Lý Tài Chính

Việc áp dụng các giải pháp quản lý tài chính đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho các đơn vị sự nghiệp công lập tại Thái Nguyên. Các đơn vị đã có những bước tiến trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động và chất lượng dịch vụ công.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Việc Tăng Cường Quản Lý Tài Chính

Nhiều đơn vị đã cải thiện được tình hình tài chính, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

4.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Đơn Vị Thành Công

Các đơn vị thành công trong quản lý tài chính đã áp dụng hiệu quả các phương pháp quản lý, từ đó tạo ra những mô hình tốt để học hỏi.

V. Kết Luận Về Tương Lai Quản Lý Tài Chính Tại Đơn Vị Sự Nghiệp Công Lập

Tương lai của quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập tại Thái Nguyên phụ thuộc vào việc tiếp tục cải cách và đổi mới. Cần có những chính sách hỗ trợ và khuyến khích để các đơn vị có thể hoạt động hiệu quả hơn.

5.1. Định Hướng Phát Triển Quản Lý Tài Chính

Cần xây dựng các chính sách phát triển quản lý tài chính bền vững, phù hợp với thực tiễn và yêu cầu của xã hội.

5.2. Khuyến Khích Đổi Mới Trong Quản Lý Tài Chính

Khuyến khích các đơn vị áp dụng công nghệ thông tin và các phương pháp quản lý hiện đại để nâng cao hiệu quả công tác quản lý tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình đổi mới thể chế kinh tế và cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011–2020, quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập đóng vai trò then chốt nhằm nâng cao hiệu quả cung ứng dịch vụ công và tối ưu hóa nguồn lực ngân sách. Đối với ngành giao thông vận tải, nhu cầu cung ứng các dịch vụ kiểm định chất lượng công trình, tư vấn xây dựng và đăng kiểm phương tiện cơ giới đường bộ tăng trưởng bình quân trên 12% mỗi năm. Thực tế này đòi hỏi cơ chế quản trị tài chính tại các đơn vị trực thuộc phải chuyển dịch mạnh mẽ từ cơ chế bao cấp sang tự chủ, tự chịu trách nhiệm theo Nghị định số 43/2006/NĐ-CP và Nghị định số 16/2015/NĐ-CP của Chính phủ.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng và đánh giá toàn diện công tác quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Giao thông vận tải Thái Nguyên trong giai đoạn 2014–2016. Mục tiêu cụ thể là nhận diện các điểm nghẽn trong chu trình quản lý ngân sách từ khâu lập dự toán, chấp hành dự toán đến quyết toán và kiểm soát chi tiêu nội bộ.

Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu cung cấp hệ thống luận cứ khoa học giúp các đơn vị sự nghiệp trực thuộc Sở Giao thông vận tải Thái Nguyên nâng cao tỷ lệ tự bảo đảm chi thường xuyên thêm 15% đến 20%, giảm thiểu từ 10% đến 15% các khoản chi lãng phí và gia tăng thu nhập cho đội ngũ cán bộ, viên chức đến năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên nền tảng của Lý thuyết Quản lý tài chính công (Public Financial Management Theory) và Lý thuyết Lựa chọn công cộng (Public Choice Theory). Luận văn vận dụng mô hình chu trình quản lý tài chính khép kín gồm 3 giai đoạn chính: Lập dự toán thu chi, Chấp hành dự toán thu chi, và Quyết toán cùng kiểm tra, thanh toán ngân sách nhà nước.

Nghiên cứu tập trung vào 4 khái niệm cốt lõi:

• Đơn vị sự nghiệp công lập: Tổ chức do cơ quan nhà nước thành lập có tư cách pháp nhân nhằm cung ứng dịch vụ công theo Luật Viên chức năm 2010.
• Cơ chế tự chủ tài chính: Quyền tự quyết định và tự chịu trách nhiệm về huy động, phân bổ và sử dụng các nguồn lực tài chính theo Nghị định số 16/2015/NĐ-CP với 4 nhóm phân loại mức độ tự chủ.
• Dự toán ngân sách: Kế hoạch chi tiết phản ánh toàn bộ các nguồn thu và nhiệm vụ chi bằng tiền trong niên độ kế toán từ ngày 01/01 đến 31/12.
• Quy chế chi tiêu nội bộ: Văn bản pháp lý nội bộ xác định rõ định mức, tiêu chuẩn sử dụng kinh phí tiết kiệm và phân phối quỹ thu nhập tăng thêm.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất trực tiếp từ 100% báo cáo quyết toán tài chính, bảng cân đối tài khoản kế toán và kế hoạch dự toán thu chi giai đoạn 2014–2016 của Sở Giao thông vận tải Thái Nguyên. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phiếu khảo sát và phỏng vấn chuyên sâu với cỡ mẫu là 45 cán bộ, bao gồm 12 lãnh đạo phụ trách, 18 chuyên viên kế toán tài chính và 15 cán bộ chuyên môn tại các đơn vị trực thuộc. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích kết hợp chọn mẫu thuận tiện, đảm bảo phản ánh đầy đủ góc nhìn từ cấp quản trị đến người trực tiếp thực thi nghiệp vụ.

Phương pháp phân tích thông tin kết hợp giữa thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian 3 năm (2014–2016) và đối chiếu tỷ lệ thực hiện so với dự toán kế hoạch. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là nhằm định lượng chính xác mức độ sai lệch giữa dự toán và quyết toán, đồng thời đánh giá được năng lực tự chủ tài chính thực tế của từng đơn vị. Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý số liệu được tiến hành trong thời gian từ quý III/2016 đến khi nghiệm thu luận văn vào tháng 02/2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu nguồn thu tại các đơn vị sự nghiệp trực thuộc Sở Giao thông vận tải Thái Nguyên có sự chuyển dịch rõ nét nhưng chưa đồng đều. Nguồn thu từ hoạt động dịch vụ sự nghiệp (phí đăng kiểm, tư vấn giám sát, kiểm định chất lượng) chiếm tỷ trọng từ 65% đến 72% tổng nguồn tài chính, trong khi kinh phí ngân sách nhà nước cấp hỗ trợ chiếm khoảng 28% đến 35%.

Thứ hai, công tác lập dự toán thu chi vẫn bộc lộ độ lệch đáng kể so với thực tế thực hiện. Sai số giữa dự toán thu được duyệt và số thực thu hàng năm dao động từ 8,5% đến 14,2%, chủ yếu do đơn vị áp dụng phương pháp lập dự toán trên cơ sở quá khứ mà chưa tính toán đầy đủ các biến động về nhu cầu thị trường xây lắp và đăng kiểm phương tiện.

Thứ ba, tỷ lệ chấp hành dự toán chi thường xuyên đạt mức trung bình 96,8% so với kế hoạch, trong đó chi thanh toán cá nhân và tiền lương chiếm trên 58% tổng chi phí hoạt động. Tỷ lệ tiết kiệm chi hành chính để trích lập Quỹ khen thưởng, Quỹ phúc lợi và Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp chỉ đạt mức khiêm tốn từ 4,2% đến 6,5% tổng doanh thu dịch vụ.

Thứ tư, công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ và quyết toán tài chính còn chậm tiến độ. Thời gian nộp báo cáo quyết toán năm thường chậm từ 15 đến 25 ngày so với quy định của cơ quan tài chính cấp trên, làm hạn chế tính kịp thời trong việc đánh giá hiệu quả sử dụng vốn nhà nước.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến những hạn chế trên là việc duy trì thói quen bao cấp trong tư duy điều hành, cùng với áp lực biến động giá nguyên vật liệu, thiết bị kiểm định đầu vào trên thị trường tự do. Hơn nữa, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về cơ chế đặt hàng dịch vụ công ích ngành giao thông vận tải còn thiếu các định mức kinh tế – kỹ thuật cụ thể.

Khi so sánh với mô hình của Sở Tài nguyên và Môi trường Thái Nguyên giai đoạn 2011–2016 (nơi có nguồn thu sự nghiệp tăng 131% từ 15.299 triệu đồng lên 20.058 triệu đồng và kinh phí tiết kiệm trích quỹ đạt 4.820 triệu đồng), các đơn vị thuộc Sở Giao thông vận tải Thái Nguyên có tốc độ tích lũy quỹ phát triển chậm hơn 18%.

Để trực quan hóa các phát hiện nghiên cứu, các số liệu tài chính được cấu trúc thành các bảng tổng hợp nguồn thu, danh mục phí – lệ phí và biểu đồ cột kép đối chiếu tỷ lệ hoàn thành dự toán so với thực tế chi tiêu của từng đơn vị trong suốt giai đoạn 2014–2016. Cách trình bày này giúp các nhà quản lý thấy rõ xu hướng thâm hụt hoặc dư thừa ngân sách cục bộ theo từng quý.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, đổi mới triệt để quy trình lập dự toán ngân sách. Phòng Kế hoạch – Tài chính Sở cần chỉ đạo các đơn vị sự nghiệp áp dụng phương pháp lập dự toán cấp không (Zero-based budgeting) cho các nhiệm vụ đột xuất và dự án chuyên môn mới, giảm sai lệch dự toán xuống dưới 5% mỗi năm, thực hiện từ quý I/2019.

Thứ hai, đẩy mạnh cơ chế tự chủ tài chính theo định hướng Nghị định số 16/2015/NĐ-CP. Giám đốc các đơn vị sự nghiệp cần chủ động mở rộng dịch vụ tư vấn kỹ thuật, kiểm định giao thông theo cơ chế giá thị trường, đặt mục tiêu tăng trưởng doanh thu sự nghiệp tự chủ từ 10% đến 12%/năm trong giai đoạn 2018–2020.

Thứ ba, hoàn thiện quy chế chi tiêu nội bộ và định mức chi. Lãnh đạo các đơn vị trực thuộc cần phối hợp cùng Công đoàn rà soát 100% định mức khoán văn phòng phẩm, công tác phí, nhiên liệu nhằm tiết kiệm tối thiểu 8% chi phí thường xuyên, tạo nguồn tăng thu nhập cho người lao động từ 1,2 đến 1,5 lần mức lương cơ sở.

Thứ tư, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ và tăng cường kiểm toán nội bộ. Sở Giao thông vận tải Thái Nguyên định kỳ tổ chức tối thiểu 02 đợt tập huấn nghiệp vụ kế toán công mỗi năm cho 100% nhân viên tài chính, đồng thời thành lập đoàn thanh tra chuyên đề kiểm tra định kỳ 6 tháng/lần nhằm công khai minh bạch 100% các hạng mục chi tiêu công.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Lãnh đạo và chuyên viên quản lý tài chính tại các Sở Giao thông vận tải: Cung cấp khung đánh giá thực tiễn và mô hình chuyển dịch cơ chế tự chủ cho các đơn vị trực thuộc ngành giao thông cấp tỉnh.
• Kế toán trưởng và kiểm soát viên tại các đơn vị sự nghiệp công lập: Tài liệu tham khảo chi tiết để xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ, hoàn thiện kỹ thuật lập dự toán thu chi và kiểm soát hóa đơn, chứng từ hợp lệ.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính công: Nguồn học liệu tham khảo chuẩn xác về phương pháp phân tích định lượng dữ liệu tài chính công và phương pháp chọn mẫu khảo sát thực địa.
• Cơ quan hoạch định chính sách thuộc Bộ Tài chính và Bộ Giao thông vận tải: Cung cấp dữ liệu thực tiễn từ địa phương để xem xét, điều chỉnh khung giá dịch vụ công và ban hành định mức kinh tế – kỹ thuật sát thực tế.

Câu hỏi thường gặp

Đơn vị sự nghiệp công lập ngành Giao thông vận tải có đặc thù tài chính gì?
Các đơn vị này hoạt động gắn liền với hạ tầng kỹ thuật, phương tiện và công trình công cộng. Nguồn thu chủ yếu phát sinh từ phí kiểm định chất lượng, phí sát hạch, đăng kiểm và hợp đồng tư vấn khảo sát, chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi giá vật tư, máy móc kỹ thuật trên thị trường.

Vì sao phương pháp lập dự toán trên cơ sở quá khứ không còn phù hợp?
Phương pháp này chỉ dựa trên số liệu lịch sử cộng thêm tỷ lệ trượt giá ước tính, không phản ánh đúng khối lượng công việc thực tế phát sinh trong năm mới, dẫn đến sai lệch dự toán từ 8% đến 14% và làm giảm tính chủ động phân bổ ngân sách.

Quy chế chi tiêu nội bộ giúp ích gì cho cán bộ, viên chức trong đơn vị?
Quy chế chi tiêu nội bộ đặt ra các tiêu chuẩn định mức khoán rõ ràng. Việc tiết kiệm kinh phí thường xuyên từ 5% đến 8% cho phép đơn vị trích lập quỹ thu nhập tăng thêm, nâng mức chi trả ngoài lương cho viên chức từ 1,2 đến 1,8 lần.

Nghị định 16/2015/NĐ-CP phân loại mức độ tự chủ tài chính như thế nào?
Nghị định quy định 4 nhóm: Đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư; Đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên; Đơn vị tự bảo đảm một phần chi thường xuyên; và Đơn vị do Nhà nước bảo đảm toàn bộ chi thường xuyên.

Làm cách nào để kiểm soát các khoản chi đột xuất tại đơn vị công lập?
Đơn vị phải xây dựng danh mục nhiệm vụ chi không thường xuyên kèm thẩm định kỹ thuật, lập phương án dự phòng tài chính từ đầu năm và chỉ giải ngân khi có quyết định phê duyệt bằng văn bản của cấp có thẩm quyền.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận vững chắc về quản lý tài chính và cơ chế tự chủ trong đơn vị sự nghiệp công lập.
• Đánh giá trung thực bức tranh tài chính của Sở Giao thông vận tải Thái Nguyên giai đoạn 2014–2016 với tỷ lệ tự chủ nguồn thu đạt gần 70%.
• Chỉ rõ các nút thắt trong công tác lập dự toán theo dữ liệu cũ và tiến độ quyết toán ngân sách hàng năm.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp khả thi với lộ trình triển khai chi tiết hướng tới mục tiêu tự chủ bền vững giai đoạn 2018–2020.
• Đây là tài liệu ứng dụng hữu ích, kính mời các nhà quản lý, kế toán viên và nhà nghiên cứu khai thác áp dụng trực tiếp vào công tác thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP 1. Đặc điểm đơn vị sự nghiệp công lập 1. Khái niệm đơn vị sự nghiệp công lập Nhà nước thiết lập hệ thống đơn vị sự nghiệp (ĐVSN) để đảm nhận nhiệm vụ cung cấp các dịch vụ công trong các ngành, lĩnh vực, trong đó, các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, y tế, khoa học và công nghệ, văn hóa, thể thao chiếm số lượng lớn. Đơn vị sự nghiệp công lập được xác định là bộ phận cấu thành bộ máy cơ quan nhà nước và chịu sự quản lý nhà nước cả về tổ chức cũng như hoạt động.

Theo Luật Viên chức số 58/2010/QH12, đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước. Đơn vị sự nghiệp công lập được nhận diện thông qua các yếu tố sau đây: - Được thành lập bởi cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội theo trình tự, thủ tục pháp luật quy định - Là bộ phận cấu thành trong tổ chức bộ máy của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội. - Có tư cách pháp nhân. - Cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước.

- Viên chức là lực lượng lao động chủ yếu, bảo đảm cho việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của đơn vị. Trong đó, đặc trưng của đơn vị sự nghiệp để phân biệt với cơ quan hành chính nhà nước, đơn vị sự nghiệp ngoài công lập và các cơ quan, tổ chức khác là vị trí pháp lý, tính chất hoạt động và đội ngũ viên chức. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Các đơn vị sự nghiệp được các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập theo trình tự, thủ tục chặt chẽ và là bộ phận cấu thành trong cơ cấu tổ chức cơ quan nhà nước nhưng không mang quyền lực nhà nước, không có chức năng quản lý nhà nước như: Xây dựng thể chế, thanh tra, xử lý vi phạm hành chính… Các đơn vị sự nghiệp công lập bình đẳng với các tổ chức, cá nhân trong quan hệ cung cấp dịch vụ công. Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập Các đơn vị sự nghiệp công lập không chỉ đông đảo về số lượng, mà còn đa dạng về loại hình, lĩnh vực hoạt động.

Do vậy, việc phân loại đơn vị sự nghiệp công lập rất phức tạp tùy theo tiêu chí phân loại. - Xét dưới góc độ vị trí pháp lý, đơn vị sự nghiệp công lập có thể chia thành 05 loại sau: + ĐVSN thuộc Bộ, cơ quan ngang Bộ: bao gồm các đơn vị sự nghiệp công lập được quy định tại các Nghị định quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của từng Bộ, cơ quan ngang Bộ (như các đơn vị nghiên cứu chiến lược, chính sách về ngành, lĩnh vực; báo; tạp chí; trung tâm thông tin hoặc tin học; trường hoặc trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức; học viện) và các đơn vị sự nghiệp công lập trong danh sách ban hành kèm theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ. + ĐVSN thuộc Tổng cục, Cục. + ĐVSN thuộc Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh như Đài phát thanh - truyền hình tỉnh, các trường Cao đẳng trực thuộc UBND tỉnh… + ĐVSN thuộc cơ quan chuyên môn của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh như các bệnh viện trực thuộc Sở y tế, các trường THPT trực thuộc Sở Giáo dục - đào tạo, các ĐVSN thuộc Sở Khoa học công nghệ, Sở Văn hoá thể dục thể thao… + ĐVSN thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện như Đài phát thanh truyền hình địa phương, các trường học… - Căn cứ vào từng lĩnh vực hoạt động sự nghiệp cụ thể, ĐVSN công lập có thể trong các lĩnh vực như giáo dục, đào tạo, y tế, nghiên cứu khoa học, LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 văn hoá, thể dục thể thao, du lịch, lao động - thương binh và xã hội, thông tin truyền thông và các lĩnh vực sự nghiệp khác được pháp luật quy định.

- Căn cứ vào mức độ tự chủ tài chính: + Trước đây, Nghị định số 10/2002/NĐ-CP của Chính phủ quy định có 02 loại ĐVSN công lập có thu gồm: Đơn vị tự bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên và đơn vị tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên. + Tại Nghị định 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2016 của Chính phủ quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy biên chế và tài chính đối với ĐVSN công lập, xác định có 03 loại ĐVSN công lập:  ĐVSN tự bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên  ĐVSN tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên  ĐVSN do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ kinh phí hoạt động. + Nghị định 16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 của Chính phủ quy định cơ chế tự chủ của ĐVSN công lập đã chia ĐVSN công lập thành 04 loại:  ĐVSN công tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư  ĐVSN công tự bảo đảm chi thường xuyên  ĐVSN công tự bảo đảm một phần chi thường xuyên (do giá, phí dịch vụ sự nghiệp công chưa kết cấu đủ chi phí, được Nhà nước đặt hàng, giao nhiệm vụ cung cấp dịch vụ sự nghiệp công theo giá, phí chưa tính đủ chi phí)  ĐVSN công do Nhà nước bảo đảm chi thường xuyên (theo chức năng, nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền giao, không có nguồn thu hoặc nguồn thu thấp). Đặc điểm của đơn vị sự nghiệp công lập Đơn vị sự nghiệp công lập có những đặc trưng cơ bản sau: Thứ nhất, ĐVSN công lập là một tổ chức hoạt động theo nguyên tắc phục vụ xã hội, không vì mục đích kiếm lời.

Trong nền kinh tế thị trường, các sản phẩm, dịch vụ do hoạt động sự nghiệp tạo ra đều có thể trở thành hàng hóa cung ứng cho mọi thành phần LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 trong xã hội. Việc cung ứng các hàng hóa này cho thị trường chủ yếu không vì mục đích lợi nhuận như hoạt động sản xuất kinh doanh. Nhà nước tổ chức, duy trì và tài trợ cho các hoạt động sự nghiệp để cung cấp những sản phẩm, dịch vụ cho thị trường trước hết nhằm thực hiện vai trò của Nhà nước trong việc phân phối lại thu nhập và thực hiện các chính sách phúc lợi công cộng khi can thiệp vào thị trường. Thứ hai, sản phẩm của các ĐVSN công lập là sản phẩm mang lại lợi ích chung có tính bền vững và gắn bó hữu cơ với quá trình tạo ra của cải vật chất và giá trị tinh thần.

Sản phẩm, dịch vụ do hoạt động sự nghiệp tạo ra chủ yếu là những giá trị về tri thức, văn hóa, phát minh, sức khỏe, đạo đức, các giá trị xã hội… Đây là những sản phẩm vô hình và có thể dùng chung cho nhiều người, cho nhiều đối tượng trên phạm vi rộng. Nhìn chung, đại bộ phận các sản phẩm của đơn vị sự nghiệp là sản phẩm có tính phục vụ không chỉ bó hẹp trong một ngành hoặc một lĩnh vực nhất định mà những sản phẩm đó khi tiêu dùng thường có tác dụng lan tỏa trực tiếp. Mặt khác sản phẩm của các hoạt động sự nghiệp chủ yếu tạo ra các “hàng hóa công cộng” ở dạng vật chất và phi vật chất, phục vụ trực tiếp hoặc gián tiếp quá trình tái sản xuất xã hội. Hàng hóa công cộng có hai đặc điểm là “không loại trừ” và “không tranh giành”.

Nói cách khác, đó là những hàng hóa mà không ai có thể loại trừ những người tiêu dùng khác ra khỏi việc sử dụng nó và tiêu dùng của người này không loại trừ việc tiêu dùng của người khác. Việc sử dụng những “hàng hóa công cộng” do hoạt động sự nghiệp tạo ra làm cho quá trình sản xuất của cải vật chất được thuận lợi và ngày càng đạt hiệu quả cao. Thứ ba, hoạt động sự nghiệp trong các ĐVSN công lập luôn gắn liền và bị chi phối bởi các chương trình phát triển kinh tế, xã hội của Nhà nước. Với chức năng của mình, Chính phủ luôn tổ chức, duy trì và đảm bảo hoạt động sự nghiệp để thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội.

Để thực LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 hiện những mục tiêu kinh tế, xã hội nhất định, Chính phủ tổ chức các chương trình mục tiêu quốc gia như nông thôn mới, xóa đói giảm nghèo… Những chương trình mục tiêu quốc gia này chỉ có Nhà nước với vai trò của mình mới có thể thực hiện một cách triệt để và có hiệu quả. Nếu để tư nhân thực hiện, mục tiêu lợi nhuận có thể lấn át mục tiêu xã hội và dẫn đến hạn chế việc tiêu dùng sản phẩm hoạt động sự nghiệp từ đó kìm hãm sự phát triển của xã hội. Quản lý tài chính trong đơn vị sự nghiệp công lập 1. Khái niệm quản lý đơn vị sự nghiệp công lập Quản lý nói chung được quan niệm như một quy trình công nghệ mà chủ thể quản lý tiến hành thông qua việc sử dụng các công cụ và phương pháp thích hợp nhằm tác động và điều khiển đối tượng quản lý hoạt động phát triển phù hợp với quy luật khách quan và đạt tới các mục tiêu đã định.

Trong hoạt động quản lý có các vấn đề về: chủ thể quản lý, đối tượng quản lý, công cụ và phương pháp quản lý, mục tiêu quản lý là những yếu tố trung tâm đòi hỏi phải được xác định đúng đắn. Quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp công lập là một nội dung của quản lý tài chính và là một mặt của quản lý xã hội nói chung, do đó trong quản lý tài chính công các vấn đề kể trên cũng là các vấn đề cần được nhận thức đầy đủ. Đặc điểm quản lý tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập Trong hoạt động quản lý tài chính ĐVSN công lập, chủ thể quản lý là Nhà nước hoặc các cơ quan nhà nước được Nhà nước giao nhiệm vụ thực hiện các hoạt động tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ của Nhà nước. Chủ thể trực tiếp quản lý tài chính ĐVSN công lập là bộ máy tài chính trong hệ thống cơ quan nhà nước.