Luận văn thạc sĩ tăng cường công tác quản lý chi phí sản xuất kinh doanh tại công ty cổ phần sản xuất và thương mại dịch vụ giang sơn lạng sơn

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tăng cường công tác quản lý chi phí sản xuất kinh doanh tại công ty cổ phần sản xuất và thương mại, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Lương Thị Thơm
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Bá Uân
• Trường học: Trường Đại học Thủy lợi
• Chuyên ngành: Quản lý chi phí sản xuất
• Đề tài: Tăng cường quản lý chi phí sản xuất tại Công ty Giang Sơn, Lạng Sơn
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 0.3. Mục đích của đề tài
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.6. Kết quả dự kiến đạt được
• 0.7. Nội dung của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHI PHÍ VÀ QUẢN LÝ CHI PHÍ SẢN XUẤT KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP
• 1.1. Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp
• 1.1.1. Khái niệm về chi phí sản xuất kinh doanh
• 1.1.2. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh
• 1.1.2.1. Phân loại chi phí theo yếu tố chi phí
• 1.1.2.2. Phân loại chi phí theo chức năng hoạt động
• 1.1.2.2.1. Chi phí sản xuất
• 1.1.2.2.2. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 1.1.2.2.3. Chi phí nhân công trực tiếp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI PHÍ SẢN XUẤT KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SẢN XUẤT THƯƠNG MẠI VÀ DỊCH VỤ GIANG SƠN GIAI ĐOẠN 2014 - 2016
• 2.1. Quá trình hình thành và phát triển của Công ty
• 2.1.1. Quá trình hình thành
• 2.1.2. Đặc điểm sản xuất kinh doanh
• 2.1.3. Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý
• 2.2. Kết quả sản xuất kinh doanh của Công ty từ năm 2014 đến năm 2016
• 2.3. Thực trạng công tác quản lý chi phí sản xuất kinh doanh tại Công ty Cổ phần sản xuất thương mại và dịch vụ Giang Sơn
• 2.3.1. Thực trạng lập dự toán chi phí sản xuất kinh doanh
• 2.3.2. Thực trạng tổ chức thực hiện quản lý chi phí sản xuất kinh doanh tại Công ty
• 2.3.3. Thực trạng kiểm soát chi phí sản xuất kinh doanh của Công ty
• 2.4. Đánh giá công tác quản lý chi phí sản xuất kinh doanh tại Công ty Cổ phần sản xuất thương mại và dịch vụ Giang Sơn
• 2.5. Hạn chế, bất cập và nguyên nhân
• 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ CHI PHÍ SẢN XUẤT KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SẢN XUẤT THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ GIANG SƠN
• 3.1. Định hướng phát triển sản xuất kinh doanh của Công ty trong những năm tới
• 3.1.1. Định hướng phát triển Công ty
• 3.1.2. Mục tiêu phát triển của Công ty
• 3.1.3. Cơ hội và thách thức của Công ty
• 3.2. Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp tăng cường công tác quản lý chi phí SXKD tại Công ty Cổ phần sản xuất thương mại dịch vụ Giang Sơn
• 3.2.1. Giải pháp hoàn thiện lập dự toán chi phí sản xuất kinh doanh của Công ty
• 3.2.2. Giải pháp hoàn thiện tổ chức thực hiện quản trị chi phí sản xuất kinh doanh của Công ty
• 3.2.3. Giải pháp kiểm soát chi phí sản xuất kinh doanh của Công ty
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý chi phí sản xuất tại Công ty Giang Sơn

Quản lý chi phí sản xuất là một yếu tố quan trọng trong hoạt động kinh doanh của Công ty Cổ phần sản xuất thương mại dịch vụ Giang Sơn. Việc kiểm soát chi phí không chỉ giúp công ty tối ưu hóa lợi nhuận mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng, việc quản lý chi phí sản xuất trở thành một nhiệm vụ cấp thiết. Công ty Giang Sơn, với đặc thù hoạt động trong lĩnh vực vật liệu xây dựng, cần có những chiến lược cụ thể để quản lý chi phí hiệu quả.

1.1. Khái niệm và vai trò của quản lý chi phí sản xuất

Quản lý chi phí sản xuất là quá trình theo dõi, phân tích và kiểm soát các khoản chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất. Vai trò của nó không chỉ dừng lại ở việc giảm thiểu chi phí mà còn đảm bảo chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Điều này giúp công ty duy trì vị thế cạnh tranh trên thị trường.

1.2. Tình hình hiện tại của chi phí sản xuất tại Công ty Giang Sơn

Hiện tại, Công ty Giang Sơn đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý chi phí sản xuất. Các yếu tố như giá nguyên liệu tăng cao và sự cạnh tranh từ các đối thủ khác đã ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát chi phí. Việc phân tích chi phí hiện tại là cần thiết để tìm ra giải pháp tối ưu.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý chi phí sản xuất

Công ty Giang Sơn đang phải đối mặt với nhiều vấn đề trong việc quản lý chi phí sản xuất. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận mà còn đến khả năng cạnh tranh của công ty. Việc nhận diện và phân tích các vấn đề này là bước đầu tiên để tìm ra giải pháp hiệu quả.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí sản xuất

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến chi phí sản xuất tại Công ty Giang Sơn, bao gồm giá nguyên liệu, chi phí lao động và chi phí vận chuyển. Việc hiểu rõ các yếu tố này giúp công ty có những điều chỉnh kịp thời trong chiến lược quản lý chi phí.

2.2. Hạn chế trong công tác quản lý chi phí

Một số hạn chế trong công tác quản lý chi phí tại Công ty Giang Sơn bao gồm việc thiếu hệ thống theo dõi chi phí hiệu quả và chưa có các phương pháp phân tích chi phí hiện đại. Điều này dẫn đến việc không kiểm soát được các khoản chi phí phát sinh.

III. Phương pháp tối ưu hóa chi phí sản xuất tại Công ty Giang Sơn

Để tăng cường quản lý chi phí sản xuất, Công ty Giang Sơn cần áp dụng các phương pháp tối ưu hóa chi phí. Những phương pháp này không chỉ giúp giảm thiểu chi phí mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất.

3.1. Cải tiến quy trình sản xuất

Cải tiến quy trình sản xuất là một trong những phương pháp hiệu quả để tối ưu hóa chi phí. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình làm việc sẽ giúp giảm thiểu lãng phí và tăng năng suất lao động.

3.2. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

Đào tạo nhân viên về quản lý chi phí và nâng cao kỹ năng làm việc là rất quan trọng. Nhân viên có kiến thức và kỹ năng tốt sẽ giúp công ty kiểm soát chi phí hiệu quả hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Công ty Giang Sơn

Việc áp dụng các giải pháp quản lý chi phí sản xuất tại Công ty Giang Sơn đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Những ứng dụng thực tiễn này không chỉ giúp công ty tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm.

4.1. Kết quả đạt được từ việc tối ưu hóa chi phí

Sau khi áp dụng các giải pháp tối ưu hóa chi phí, Công ty Giang Sơn đã giảm được chi phí sản xuất đáng kể. Điều này đã giúp công ty tăng cường lợi nhuận và cải thiện vị thế cạnh tranh trên thị trường.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học kinh nghiệm từ việc quản lý chi phí sản xuất tại Công ty Giang Sơn cho thấy tầm quan trọng của việc theo dõi và phân tích chi phí. Việc này giúp công ty có những điều chỉnh kịp thời và hiệu quả.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho Công ty Giang Sơn

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy việc tăng cường quản lý chi phí sản xuất là rất cần thiết cho sự phát triển bền vững của Công ty Giang Sơn. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc cải tiến quy trình và nâng cao năng lực quản lý.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Công ty Giang Sơn cần xác định rõ định hướng phát triển trong tương lai, bao gồm việc đầu tư vào công nghệ mới và nâng cao chất lượng sản phẩm. Điều này sẽ giúp công ty duy trì vị thế cạnh tranh.

5.2. Khuyến nghị cho công tác quản lý chi phí

Khuyến nghị cho Công ty Giang Sơn là cần xây dựng một hệ thống quản lý chi phí hiệu quả, bao gồm việc áp dụng các công cụ phân tích chi phí hiện đại và đào tạo nhân viên về quản lý chi phí.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường cạnh tranh gay gắt, quản lý chi phí sản xuất kinh doanh là yếu tố sống còn quyết định năng lực cạnh tranh và tỷ suất lợi nhuận của doanh nghiệp. Đối với ngành khai thác và sản xuất vật liệu xây dựng thông thường, chi phí sản xuất thường chiếm từ 75% đến 85% tổng giá thành sản phẩm, trong khi biên lợi nhuận ròng chịu áp lực lớn từ biến động giá năng lượng và các yêu cầu khắt khe về bảo vệ môi trường. Doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng tại các tỉnh miền núi như Lạng Sơn đối mặt với đặc thù thâm dụng vốn lớn, địa bàn phân tán và hoạt động khai thác phụ thuộc tới hơn 60% vào điều kiện thời tiết tự nhiên.

Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán tối ưu hóa chi phí sản xuất kinh doanh tại Công ty Cổ phần sản xuất thương mại và dịch vụ Giang Sơn, tỉnh Lạng Sơn. Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng công tác quản lý chi phí trong giai đoạn 3 năm từ 2014 đến 2016, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp toàn diện cho giai đoạn định hướng đến năm 2022.

Phạm vi không gian nghiên cứu bao gồm toàn bộ các mỏ khai thác đá, cát, sỏi và đất sét cùng hệ thống phân xưởng chế biến của Công ty Giang Sơn trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn. Về mặt ý nghĩa thực tiễn, việc ứng dụng các giải pháp của luận văn hướng tới mục tiêu cắt giảm từ 3% đến 5% chi phí sản xuất không hợp lý, nâng cao tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu thêm 2% đến 4%, đồng thời cung cấp mô hình quản trị chi phí chuẩn hóa có thể nhân rộng cho các doanh nghiệp vật liệu xây dựng trên toàn quốc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết quản trị chi phí hiện đại, kết hợp phương pháp phân loại chi phí theo chức năng hoạt động và cách ứng xử của chi phí. Theo chức năng hoạt động, chi phí sản xuất được cấu thành từ 3 khoản mục cơ bản: chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung. Đây là nền tảng để tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm chính xác.

Đồng thời, lý thuyết ứng xử chi phí phân chia tổng chi phí thành biến phí, định phí và chi phí hỗn hợp. Trong đó, định phí tiếp tục được phân tách thành định phí bắt buộc và định phí tùy ý nhằm phục vụ việc kiểm soát đòn bẩy hoạt động.

Luận văn áp dụng mô hình phân tích biến động chi phí chuẩn (Variance Analysis) để bóc tách chênh lệch giữa chi phí thực tế và dự toán thành hai nhân tố cốt lõi: biến động về lượng (tiêu hao vật chất, năng suất lao động) và biến động về giá (đơn giá vật tư, đơn giá tiền lương).

Bên cạnh đó, nghiên cứu sử dụng hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hạ giá thành sản phẩm gồm: mức hạ giá thành (Mz), tỷ lệ hạ giá thành (Tz) và tỷ suất lợi nhuận giá thành (Ts%). Hệ thống chỉ tiêu này giúp lượng hóa chính xác số đồng lợi nhuận thu được trên 100 đồng giá thành sản phẩm tại từng công trình và từng phân xưởng.

                  ┌─────────────────────────────────────────┐
                  │ Quản lý chi phí sản xuất kinh doanh     │
                  └────────────────────┬────────────────────┘
                                       │
        ┌──────────────────────────────┼──────────────────────────────┐
        ▼                              ▼                              ▼
┌──────────────────┐         ┌──────────────────┐         ┌──────────────────┐
│  Lập dự toán     │         │ Tổ chức thực hiện│         │ Kiểm soát & Đánh │
│  chi phí         │────────>│ và hạch toán     │────────>│ giá biến động    │
│  (Biến phí/Định) │         │ (Theo 3 khoản mục│         │ (Giá - Lượng,    │
│                  │         │  chi phí chính)  │         │  Chỉ tiêu Mz, Tz)│
└──────────────────┘         └──────────────────┘         └──────────────────┘

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập toàn diện từ 100% các báo cáo tài chính, bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh và hệ thống sổ sách kế toán chi tiết của Công ty Giang Sơn trong giai đoạn 2014 - 2016. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực tế quy trình công nghệ tại 2 phân xưởng khai thác mỏ đá và chế biến cát sỏi, kết hợp quan sát định mức tiêu hao nhiên liệu của 15 đầu xe máy công trình chuyên dụng.

Phương pháp chọn mẫu có mục đích (purposive sampling) được lựa chọn nhằm tập trung sâu vào các dòng sản phẩm chủ lực chiếm trên 80% doanh thu của doanh nghiệp như đá xây dựng các loại, cát bê tông và đất sét gạch ngói.

Nghiên cứu kết hợp phương pháp phân tích so sánh chuỗi thời gian, phương pháp phân tích nhân tố biến động (chỉ số giá - lượng) và phương pháp thống kê kinh nghiệm. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm phản ánh khách quan mối quan hệ giữa biến động chi phí thực tế với các chỉ tiêu dự toán, giúp phát hiện chính xác các mắt xích gây lãng phí nguồn lực trong quy trình sản xuất vật liệu xây dựng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng quản lý chi phí tại Công ty Cổ phần sản xuất thương mại và dịch vụ Giang Sơn giai đoạn 2014 - 2016 cho thấy những phát hiện quan trọng:

• Công tác lập dự toán chi phí còn mang tính hình thức và thiếu linh hoạt: Doanh nghiệp chủ yếu lập dự toán tĩnh dựa trên số liệu lịch sử của năm trước cộng dồn tỷ lệ tăng trưởng ước tính từ 5% đến 8%, chưa tách bạch rõ ràng giữa biến phí và định phí. Sự chênh lệch giữa dự toán và thực tế thực hiện ở khoản mục chi phí sản xuất chung qua các năm dao động từ 8,5% đến 12,3%.
• Chi phí nguyên vật liệu và nhiên liệu chiếm tỷ trọng áp đảo: Khoản mục chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và nhiên liệu (xăng dầu chạy máy xúc, thuốc nổ mìn) chiếm từ 58% đến 64% tổng chi phí sản xuất kinh doanh. Biến động giá dầu diezen trên thị trường tăng bình quân 7% mỗi năm nhưng công ty chưa có cơ chế điều chỉnh định mức kỹ thuật kịp thời, làm tăng chi phí vượt định mức khoảng 4,2%.
• Chi phí nhân công trực tiếp chưa gắn chặt với năng suất cá nhân: Tiền lương công nhân sản xuất chiếm khoảng 15% đến 18% giá thành nhưng chủ yếu áp dụng hình thức trả lương theo thời gian kết hợp khoán sản lượng chung cho tổ đội, chưa xây dựng được đơn giá giờ công chuẩn cho từng bậc thợ và từng công đoạn khai thác.
• Hệ thống kiểm soát chi phí chưa hoàn chỉnh: Doanh nghiệp chưa thiết lập các bảng phân tích biến động chi phí định kỳ hàng tháng. Việc kiểm soát định phí sản xuất chung (khấu hao máy móc chiếm hơn 20% chi phí sản xuất chung) còn lỏng lẻo, dẫn đến lãng phí công suất máy khi thời tiết mưa bão kéo dài làm ngưng trệ sản xuất từ 15 đến 30 ngày mỗi năm.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực tiễn chỉ ra rằng những hạn chế trong quản lý chi phí tại Công ty Giang Sơn xuất phát từ cả nhân tố khách quan của ngành khai thác khoáng sản và nhân tố chủ quan trong tổ chức quản lý nội bộ. Ngành khai thác đá, cát sỏi thâm dụng vốn cao và có đòn bẩy hoạt động lớn, do đó khi sản lượng tiêu thụ sụt giảm cục bộ thì chi phí cố định bình quân trên một mét khối sản phẩm tăng vọt từ 10% đến 15%.

Dữ liệu biến động chi phí qua các năm nghiên cứu có thể được trực quan hóa qua biểu đồ cột chồng phân tích cơ cấu 3 khoản mục chi phí chính và bảng so sánh đa chiều giữa dự toán với chi phí quyết toán thực tế. Biểu đồ này làm nổi bật sự gia tăng bất thường của chi phí sửa chữa máy móc và tiêu hao năng lượng trong các quý mưa nhiều (Quý II và Quý III).

Kết quả nghiên cứu hoàn toàn tương đồng với các công trình của Nghiêm Thị Thà (2007) về bất cập quản lý chi phí trong sản xuất vật liệu xây dựng và Nguyễn Thị Ngọc Mai (2014) về ảnh hưởng của giá nguyên liệu đầu vào.

Tuy nhiên, nghiên cứu này đóng góp điểm mới khi phát triển nhận định của Đặng Nguyên Mạnh (2015), đó là thiết kế thành công hệ thống mẫu biểu báo cáo quản trị chi phí chi tiết theo từng đơn vị sản xuất và từng mã sản phẩm cho doanh nghiệp khai khoáng cấp tỉnh.

Khoản mục chi phí	Tỷ trọng trung bình giai đoạn 2014 - 2016	Mức độ biến động so với dự toán	Nguyên nhân cốt lõi
Chi phí nguyên vật liệu, nhiên liệu	58% - 64%	Tăng vượt dự toán 4,2% - 7,5%	Giá xăng dầu biến động, định mức tiêu hao chưa cập nhật
Chi phí nhân công trực tiếp	15% - 18%	Chênh lệch 3,0% - 5,2%	Trả lương theo thời gian, thiếu định mức giờ công chuẩn
Chi phí sản xuất chung	18% - 22%	Vượt dự toán 8,5% - 12,3%	Chi phí sửa chữa thiết bị cao, khấu hao tài sản lớn

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi phí sản xuất kinh doanh tại Công ty Cổ phần sản xuất thương mại và dịch vụ Giang Sơn đến năm 2022, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Tái cấu trúc và chuẩn hóa quy trình lập dự toán chi phí linh hoạt: Phòng Kế toán - Tài chính chủ trì phối hợp cùng Phòng Kỹ thuật thực hiện phân loại toàn bộ chi phí thành biến phí và định phí. Áp dụng phương pháp lập dự toán linh hoạt (Flexible Budgeting) theo từng mức sản lượng từ 50.000 m3 đến 120.000 m3/năm, mục tiêu giảm sai lệch dự toán xuống dưới 3% trong giai đoạn 2017 - 2018.
• Hoàn thiện hệ thống định mức tiêu hao nguyên nhiên vật liệu và quản lý thiết bị: Ban Quản lý các phân xưởng khai thác rà soát và ban hành lại định mức tiêu hao xăng dầu, thuốc nổ và vật tư sửa chữa cho 100% máy móc công trình. Phấn đấu tiết kiệm từ 3% đến 5% chi phí nguyên nhiên vật liệu trực tiếp hàng năm, thực hiện kiểm tra đo bóc định kỳ 2 tuần một lần từ năm 2018.
• Xây dựng bảng tổng hợp chi phí nhân công và sản xuất chung theo mã hàng: Phòng Kế toán triển khai áp dụng bảng tổng hợp quản lý chi phí nhân công trực tiếp theo từng mã sản phẩm (đá 1x2, đá 4x6, cát tuyển rửa) và bảng phân bổ chi phí sản xuất chung theo từng tháng cho mỗi đơn vị sản xuất. Chuyển đổi 80% quỹ lương sang hình thức lương khoán gắn với sản phẩm đạt chuẩn kỹ thuật, giúp nâng cao năng suất lao động thêm 10% đến 15% trong vòng 12 tháng.
• Thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ và phân tích biến động chi phí định kỳ: Ban Giám đốc chỉ đạo thiết lập quy chế đánh giá chỉ tiêu mức hạ giá thành (Mz), tỷ lệ hạ giá thành (Tz) và tỷ suất lợi nhuận giá thành (Ts%) vào ngày 25 hàng tháng. Đảm bảo tỷ suất lợi nhuận trên giá thành tăng trưởng bền vững từ 2% đến 4% mỗi năm cho đến năm 2022.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban giám đốc và nhà quản trị doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng: Nguồn tài liệu thực chứng giúp tái thiết kế bộ máy quản trị chi phí, nhận diện các điểm thất thoát nguồn lực tại các mỏ khai thác và tối ưu hóa đòn bẩy hoạt động trong điều kiện kinh tế biến động.
• Kế toán trưởng và chuyên viên kế toán quản trị: Cung cấp hệ thống mẫu biểu chi tiết, công thức bóc tách biến động giá - lượng và quy trình lập dự toán chi phí sản xuất theo mã hàng có thể áp dụng trực tiếp vào công việc hạch toán nội bộ hàng ngày.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Cung cấp khung nghiên cứu tình huống điển hình (case study) về quản trị chi phí trong doanh nghiệp khai khoáng và sản xuất vật liệu xây dựng, hỗ trợ công tác giảng dạy các học phần Kế toán quản trị và Quản trị tài chính doanh nghiệp.
• Cơ quan quản lý tài nguyên môi trường và Hiệp hội doanh nghiệp địa phương: Dữ liệu tham chiếu giúp hoạch định các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khai khoáng chuyển đổi quy trình sản xuất theo hướng tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường sinh thái.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao quản lý chi phí trong ngành khai thác vật liệu xây dựng lại phụ thuộc lớn vào điều kiện tự nhiên?
  Hoạt động khai thác đá, cát, sỏi diễn ra ngoài trời nên chịu ảnh hưởng trực tiếp của mưa bão, lũ lụt khiến máy móc phải dừng hoạt động từ 15 đến 30 ngày mỗi năm. Khi sản lượng khai thác gián đoạn, định phí khấu hao và chi phí duy tu mỏ không đổi làm giá thành đơn vị tăng từ 10% đến 15%.
• Mô hình phân tích biến động chi phí (Variance Analysis) giúp ích gì cho doanh nghiệp?
  Mô hình giúp bóc tách chính xác chênh lệch chi phí thực tế so với dự toán thành 2 nhóm nguyên nhân: biến động do giá mua và biến động do định mức tiêu hao lượng. Nhờ đó, ban lãnh đạo dễ dàng quy trách nhiệm cho bộ phận thu mua vật tư hay tổ đội trực tiếp sản xuất.
• Làm thế nào để Công ty Giang Sơn kiểm soát hiệu quả chi phí nguyên vật liệu trực tiếp?
  Doanh nghiệp cần cập nhật định mức tiêu hao nhiên liệu cho từng loại máy xúc, máy nghiền đá và áp dụng công thức tính chi phí vật liệu có điều chỉnh theo phế liệu thu hồi. Việc đo bóc khối lượng thực tế 2 tuần một lần giúp giảm thiểu thất thoát từ 3% đến 5%.
• Vì sao cần phân tách chi phí thành biến phí và định phí khi lập dự toán?
  Việc phân tách giúp doanh nghiệp xây dựng dự toán linh hoạt theo từng mức công suất hoạt động thay vì một con số cố định. Điều này cho phép người quản lý kiểm soát chặt chẽ điểm hòa vốn và chủ động điều tiết chi phí khi sản lượng tiêu thụ biến động từ 5% đến 20%.
• Hệ thống chỉ tiêu Mz, Tz và Ts% có ý nghĩa như thế nào trong đánh giá quản trị chi phí?
  Chỉ tiêu Mz và Tz đo lường mức độ và tỷ lệ hoàn thành nhiệm vụ hạ giá thành của từng công trình, sản phẩm. Chỉ tiêu Ts% phản ánh hiệu quả sử dụng vốn, cho biết cứ 100 đồng chi phí bỏ ra tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận thuần, thúc đẩy doanh nghiệp liên tục tối ưu hóa quy trình.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận: Nghiên cứu đã làm rõ bản chất, phân loại và các công cụ kiểm soát chi phí sản xuất kinh doanh đặc thù cho ngành khai thác vật liệu xây dựng thông thường.
• Đánh giá thực chứng chính xác: Luận văn phân tích sâu sắc dữ liệu tài chính 3 năm (2014 - 2016) tại Công ty CP Sản xuất Thương mại Dịch vụ Giang Sơn, chỉ ra các lỗ hổng trong dự toán và phân bổ chi phí sản xuất chung.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp khả thi: Cung cấp trọn bộ giải pháp từ lập dự toán linh hoạt, quản lý định mức kỹ thuật đến thiết lập hệ thống biểu mẫu phân tích biến động chi phí định kỳ.
• Định hướng ứng dụng dài hạn đến năm 2022: Xác lập lộ trình từng bước giúp doanh nghiệp hạ giá thành sản phẩm từ 3% đến 5% và nâng cao tỷ suất sinh lời trên vốn.
• Đóng góp học thuật và thực tiễn cao: Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho các nhà quản trị doanh nghiệp vật liệu xây dựng và cộng đồng nghiên cứu kinh tế quản lý.

Doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng cần bắt tay ngay vào việc chuẩn hóa hệ thống định mức kinh tế kỹ thuật và triển khai ứng dụng dự toán linh hoạt trong quý tới nhằm tối ưu hóa chi phí sản xuất và giữ vững vị thế dẫn đầu trên thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHI PHÍ VÀ QUẢN LÝ CHI PHÍ SẢN XUẤT KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp 1.1 Khái niệm về chi phí sản xuất kinh doanh Trong quá trình hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp phải luôn luôn quan tâm đến việc quản lý chi phí, vì mỗi đồng chi phí bỏ ra đều có ảnh hưởng đến lợi nhuận. Vì vậy, vấn đề quan trọng được đặt ra cho nhà quản trị doanh nghiệp là phải kiểm soát được chi phí của doanh nghiệp trong quá trình hoạt động sản xuất. Hoạt động sản xuất kinh doanh chủ yếu của một doanh nghiệp là tạo ra những sản phẩm nhất định và tiêu thụ những sản phẩm đó trên thị trường nhằm thu được lợi nhuận. Nhưng bất kỳ một doanh nghiệp nào khi tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh thì cũng đều phải bỏ ra những khoản chi phí nhất định [19].

Các chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra trước hết là các chi phí cho việc sản xuất sản phẩm. Trong khi tiến hành sản xuất, các doanh nghiệp phải tiêu hao các vật tư như: Nguyên vật liệu, hao mòn máy móc, thiết bị, các công cụ dụng cụ, các khoản chi phí về tiền lương hay tiền công cho người lao động. Như vậy, chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về vật chất và lao động mà các doanh nghiệp phải bỏ ra để sản xuất sản phẩm trong một thời kỳ nhất định. Các chi phí này phát sinh có tính chất thường xuyên và gắn liền với quá trình sản xuất sản phẩm nên gọi là chi phí sản xuất của doanh nghiệp [19].

Doanh nghiệp ngoài việc sản xuất, chế biến còn phải tổ chức tiêu thụ sản phẩm. Trong quá trình này doanh nghiệp cũng phải bỏ ra những khoản chi phí nhất định như: Chi phí về bao bì đóng gói sản phẩm, chi phí vận chuyển, bảo quản. Ngoài ra để giới thiệu rộng rãi sản phẩm cho người tiêu dùng, cũng như để hướng dẫn người tiêu dùng hoặc thăm dò khảo sát thị trường nhằm đề ra những quyết định có tính chất tối ưu đối với việc sản xuất thì doanh nghiệp cũng phải bỏ ra các chi phí về nghiên cứu, tiếp thị, 5 quảng cáo, giới thiệu hay bảo hành sản phẩm. Ngoài những chi phí sản xuất và chi phí sinh hoạt, trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp còn bỏ ra những khoản chi phí phục vụ cho những hoạt động của bộ máy quản lý doanh nghiệp có liên quan đến quá trình kinh doanh [19].

Như vậy, nhìn từ góc độ doanh nghiệp, có thể thấy chi phí sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp là toàn bộ chi phí sản xuất, chi phí tiêu thụ sản phẩm, chi phí quản lý doanh nghiệp có liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh và các khoản thuế gián thu mà doanh nghiệp phải bỏ ra để thực hiện hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định [19]. Để đánh giá được kết quả hoạt động kinh doanh tốt đòi hỏi doanh nghiệp cần phải có doanh thu từ hoạt động kinh doanh bù đắp, trang trải được toàn bộ chi phí kinh doanh và thu được lợi nhuận cao. Điều này cho thấy không phải khoản mục chi phí nào cũng được đưa vào chi phí hoạt động mà chúng ta phải xét đến tính chất, đặc điểm của nó. Chi phí sản xuất kinh doanh kinh doanh là một chỉ tiêu quan trọng.

Qua xem xét chỉ tiêu này có thể đánh giá được trình độ quản lý kinh doanh, tình hình sử dụng vốn, tiết kiệm chi phí của doanh nghiệp. Chi phí sản xuất kinh doanh ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận mà lợi nhuận là mục tiêu kinh doanh, mục đích cuối cùng của mỗi doanh nghiệp. Vì vậy, các doanh nghiệp phải luôn quan tâm đến vấn đề quản lý chi phí sản xuất kinh doanh, bởi lẽ mỗi đồng chi phí không hợp lý đều làm tăng giá thành sản phẩm, giảm lợi nhuận của doanh nghiệp. Do đó, hạ thấp chi phí sản xuất kinh doanh là một điều kiện để doanh nghiệp đạt được mục tiêu của mình và đảm bảo cho sự tồn tại và đi lên của doanh nghiệp [19].2 Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh Chi phí được nhà quản trị sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau.

Do vậy, chi phí được phân loại theo nhiều cách, tùy theo mục đích sử dụng của nhà quản trị trong từng quyết định. Nhận định và thấu hiểu cách phân loại và ứng sử của từng loại chi phí là chìa khóa của việc đưa ra những quyết định đúng đắn trong quá trình tổ chức điều hành hoạt động 6 kinh doanh của nhà quản trị doanh nghiệp.1 Phân loại chi phí theo yếu tố chi phí Theo cách phân loại này căn cứ vào tính chất, nội dung kinh tế phát sinh của chi phí sản xuất khác nhau để chia ra các yếu tố chi phí, chỉ bao gồm những chi phí có cùng nội dung kinh tế mà không phân biệt chi phí đó phát sinh ở đâu? Mục đích sử dụng vào việc gì? Tác dụng như thế nào? Hay còn gọi là chi phí sản xuất kinh doanh theo yếu tố. Toàn bộ chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ được chia thành các yếu tố sản xuất như sau: - Chi phí nguyên nhiên vật liệu, động lực: Bao gồm các chi phí như nguyên liệu, vật liệu chính, nhiên liệu, động lực mà doanh nghiệp sử dụng trong kỳ. - Chi phí nhân công: Bao gồm toàn bộ số tiền lương, tiền công phải trả, tiền trích bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn của cán bộ công nhân viên chức hoạt động sản xuất trong doanh nghiệp.

- Chi phí khấu hao tài sản cố định: Bao gồm toàn bộ chi phí trích khấu hao tài sản cố định của doanh nghiệp trong kỳ. - Chi phí dịch vụ mua ngoài: Bao gồm toàn bộ số tiền mà doanh nghiệp đã chi trả về các loại dịch vụ mua ngoài như tiền điện, nước, phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. - Chi phí khác bằng tiền: Bao gồm các chi phí khác ngoài các khoản chi phí trên được chi trực tiếp bằng tiền. Cách phân biệt loại này cho chúng ta biết kết cấu tỷ trọng của từng loại chi phí trong tổng chi phí để phân tích đánh giá và tổng hợp, lập dự toán chi phí sản xuất, lập kế hoạch cung ứng vật tư, kế hoạch bố trí lao động và quỹ lương, nhu cầu vốn lưu động.2Phân loại chi phí theo chức năng hoạt động Tác dụng của cách phân loại chi phí theo chức năng hoạt động là: 7 - Cho thấy vị trí, chức năng hoạt động của chi phí trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh ở doanh nghiệp.

- Là căn cứ để xác định giá thành sản phẩm và tập hợp chi phí. - Cung cấp thông tin có hệ thống cho việc lập báo cáo tài chính. Chi phí sản xuất Khái niệm: Chi phí sản xuất là toàn bộ chi phí có liên quan đến việc chế tạo sản phẩm hoặc cung cấp dịch vụ phục vụ trong một kỳ nhất định. Chi phí sản xuất gồm ba khoản mục cơ bản như sau: - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp - Chi phí nhân công trực tiếp - Chi phí sản xuất chung Như vậy, chi phí sản xuất bao gồm toàn bộ chi phí cần thiết để chế tạo sản phẩm hoặc dịch vụ, những loại chi phí khác không gắn liền với việc sản xuất sản phẩm hay dịch vụ thì không được xếp vào loại chi phí sản xuất, thí dụ như tiền hoa hồng bán hàng, chi phí văn phòng phẩm.

Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp Khái niệm: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp là chi phí của những loại nguyên vật liệu mà cấu tạo thành thực thể của sản phẩm, có giá trị và có thể xác định được một cách tách biệt rõ ràng và cụ thể cho từng sản phẩm. Ngoài nguyên vật liệu trực tiếp còn có nguyên vật liệu gián tiếp. Nguyên liệu gián tiếp là những nguyên liệu có tham gia vào việc cấu thành thực thể của sản phẩm nhưng giá trị nhỏ và không thể xác định rõ ràng cho từng sản phẩm. Nguyên liệu gián tiếp cũng còn là những nguyên vật liệu được dùng kết hợp với nguyên vật liệu chính nhằm làm tăng thêm chất lượng, vẻ đẹp của sản phẩm hoặc để tạo điều kiện cho quá trình sản xuất được thuận lợi như chất xúc tác, dầu mỡ.

Ngoài ra nhiên liệu cũng được xếp vào nhóm nguyên vật liệu tiêu dùng trong quá trình sản xuất, tuy rằng hình thái hiện vật 8 của chúng không tham gia vào thực thể thành phẩm mà chỉ tạo ra năng lượng để phục vụ cho sản xuất như than, điện. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp có thể xác định cho từng đơn vị sản phẩm nên được tính thẳng vào từng đơn vị sản phẩm. Chi phí nguyên vật liệu gián tiếp không thể xác định tách biệt cho từng đơn vị sản phẩm nên không thể tính trực tiếp vào từng đơn vị sản phẩm mà đưa vào chi phí sản xuất chung rồi phân bổ sau. Chi phí nhân công trực tiếp: Khái niệm: Chi phí nhân công trực tiếp là chi phí thanh toán cho công nhân trực tiếp vận hành dây chuyền sản xuất tạo ra sản phẩm hoặc dịch vụ phục vụ.

Khả năng và kỹ năng của lao động trực tiếp có ảnh hưởng đến số lượng và chất lượng sản phẩm hay dịch vụ cung cấp. Chi phí nhân công trực tiếp giống như chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, có thể xác định rõ ràng cụ thể và tách biệt cho từng đơn vị sản phẩm nên được tính thẳng vào từng đơn vị sản phẩm. Ngoài chi phí nhân công trực tiếp còn có chi phí lao động gián tiếp. Lao động gián tiếp là những lao động không trực tiếp tạo ra sản phẩm hoặc dịch vụ nhưng cần thiết cho quá trình sản xuất, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất của lao động trực tiếp.

Lao động gián tiếp không làm ra sản phẩm nhưng không thể thiếu được trong quá trình sản xuất ví dụ quản đốc phân xưởng, nhân viên bảo trì máy móc thiết bị…Chi phí thanh toán cho lao động gián tiếpkhông thể phân bổ cho bất kỳ sản phẩm cá biệt nào nên phải đưa vào chi phí sản xuất chung để phân bổ sau. Ngoài ra trong cơ cấu chi phí lao động, còn có các khoản mục chi phí cũng thuộc vào chi phí lao động như: Chi phí của thời gian ngừng sản xuất, chi phí giờ phụ trội, chi phí phúc lợi lao động.