Chương I: lý luận chung về liên kết I. Khái niệm chung về liên kết 1.Liên kết Trong thời gian qua, sự liên kết kinh tế giữa các doanh nghiệp đã có những bước phát triển nhất định cả về hình thức lẫn mức độ và chiều sâu. về hình thức có thể nói sự liên kết trong nội bộ của một tổng công ty, một tập đoàn kinh tế; Sự liên kết giữa các doanh nghiệp trong nước với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; Sự liên kết giữa các doanh nghiệp sản xuất với các doanh nghiệp dịch vụ, tư vấn. Về chiều sâu và mức độ của sự liên kết kinh tế giữa các doanh nghiệp được thể hiện từ những phối hợp mang tính hiệp hội đến các liên kết thông qua các hợp đồng kinh tế với các hình thức và mức độ liên kết cao hơn như liên doanh, hợp doanh Thực tế hiện nay có rất nhiều quan điểm , khái niệm về liên kết , mỗi một hình thức liên kết lại có những đặc điểm không giống nhau, phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể.
Nhưng theo đánh giá của nhiều nhà nghiên cứu thì : Liên kết là hình thức hợp tác được thành lập bởi sự cam kết của các thành viên nhất định, gắn liền với một điều ước có tính chất liên quốc gia, được các thành viên tự nguyện gia nhập, có phạm vi và thẩm quyền hoạt động mang tính toàn cầu, liên kết đem lại lợi ích cho các thành viên tham gia trên cơ sở tôn trọng quyền lợi của mỗi bên tham gia.Liên kết hợp tác để cùng nhau phát triển, để cùng hướng tới mục tiêu chung của các thành viên tham gia.NXB Khoa học kỹ thuật 2004_ Kinh tế Quốc tế_ PGS.TS Đỗ Đức Bình_ TS Nguyễn Thường Lạng. Liên kết kinh tế ( LKKT ) Ph¹m Thanh Tïng 8 Qu¶n lý kinh tÕ 44A B¸o c¸o thùc tËp chuyªn ®Ò Ngày nay hoạt động giao lưu giữa các chủ thể kinh tế trên thế giới ngày càng mở rộng, xu hướng khu vực hoá và toàn cầu hoá nền kinh tế thế giớingày càng trở nên mạnh mẽ, đặc biệt là sự hình thành , tồn tại và phát triển các liên kết kinh tế thương mại khu vực, tiểu khu vực và của các công ty xuyên quốc gia trong các thập kỷ qua đã đánh dấu một bước tiến quan trọng trong lịch sử phát triển của quan hệ kinh tế thương mại quốc tế. Tình hình này làm cho các doanh nghiệp không chỉ bó hẹp trong phạm vi hoạt động kinh tế thương mại của mình mà phải tham gia vào các hoạt động kinh tế thương mại trong khu vực hoặc toàn cầu nhằm tận dụng lợi thế so sánh của mỗi chủ thể.1 Vài nét về liên kết kinh tế Hiện nay có rất nhiều quan điểm khác nhau về liên kết kinh tế. Trong văn bản của nhà nước hiện nay, LKKT được coi là: Những hình thức phối hợp hoạt động, do các đơn vị kinh tế tự nguyện tiến hành để cùng bàn bạc và đề ra các chủ chương, biện pháp có liên quan đến công việc sản xuất kinh doanhcủa mình, nhằm thúc đẩy sản xuất phát triển theo hướng có lợi nhất Một số người coi LKKT là một tổ chức sản xuất xã hội giống như tập trung hoá, hợp tác hoá, liên hiệp hoá sản xuất.
Một số người lại cho rằng LKKT là một phạm trù kinh tế phản ánh các mối quan hệ kinh tế về hợp tác, liên doanh, liên hợp. Một số người khác lại quan niệm LKKT lại là một phạm trù biểu hiện sự phối hợp hoạt động của các cá nhâ, tổ chức hoặc các quốc gia nhằm thực hiện những mục tiêu nhất định, với hiêu quả kinh tế cao nhất. Tuy nhiên, nếu coi sự vận động của nền sản xuất xã hội là một qua trình thì LKKT cũng là một phương thức của sự vận động đó. LKKT cũng là một qua trình kinh tế, luôn luôn vận động và phát triển, nói rộng ra nó là một hình thức vận động của quan hệ sản xuất xã hội thích ứng với trình độ Ph¹m Thanh Tïng 9 Qu¶n lý kinh tÕ 44A B¸o c¸o thùc tËp chuyªn ®Ò và tính chất của lực lượng sản xuất ở từng giai đoạn phát triển của kinh tế thị trường.
Nó phản ánh các mối quan hệ về hợp tác liên doanh và liên hợp. Do đó có thể hiểu thực chất của LKKT là qua trình xã hội hoá về phương diện kinh tế nền sản xuất xã hội và hướng tới lợi nhuận tối đa. Lợi ích kinh tế tạo ra sự gắn bó giữa các doanh nghiệp, và liên kết lại với nhau. Có thể nói không qua rằng LKKT là một quá trình vận động khách quan, tuỳ thuộc vào trình độ, phạm vi của phân công và chuyên môn hoá sản xuất kinh doanh, vào sự phát triển của các quan hệ kinh tế của các doanh nghiệp, vào lợi nhuận của các bên kiên kết.
Do đó không thể áp đặt về phương diện tổ chức từ bên ngoài, hoặc bên trên bất cứ một hình thức LKKT theo ý muốn chủ quan nào. Chúng ta cũng có thể hiểu LKKT là các liên kết được thành lập bởi sự cam kết của các thành viên nhất định, gắn liền với một điều ước có tính chất liên quốc gia, được các thành viên tự nguyện gia nhập, có phạm vi và thẩm quyền hoạt động mang tính toàn cầu.2 Các loại hình liên kết Liên kết hội nhập kinh tế được xem xét theo nhiều góc độ,tiêu chí khác nhau. Tương ứng với mỗi góc độ xem xét có những hình thức liên kết nhất định.Cụ thể như sau: Theo góc độ chủ thể thành lập có liên kết nhỏ và liên kết lớn (hoặc có thể chia các liên kết kinh tế thành thiết chế công,thiết chế tư, hoặc chia thành liên kết kinh tế thương mại liên chính phủ và liên kết phi chính phủ).NXB Khoa học và Kỹ thuật 2004 _Kinh tế Quốc tế _ PGS.TS Đỗ Đức Bình _ TS Nguyễn Thường Lạng 2. NXB Giao thông vận tải_ Chính sách phát triển kinh tế_ TS .Nguyễn Xuân Thuỷ Ph¹m Thanh Tïng 1 Qu¶n lý kinh tÕ 44A 0 B¸o c¸o thùc tËp chuyªn ®Ò Liên kết nhỏ là loại hình liên kết giữa các công ty và các doanh nghiệp.
Hình thức này được thực hiện ở từng khâu của quá trình sản xuất bao gồm nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm chế tạo sản phẩm mới, chuyên môn hoá và hợp tác hoá sản xuất các sản phẩm và chi tiết sản phẩm, liên kết trong tiêu thụ, quảng cáo, vận tải và thực hiện các dịch vụ sau bán hàng. Liên kết lớn là liên kết giữa các chính phủ giữa các nước thành viên thông qua việc ký kết các Hiệp định quốc tế. Hình thức liên kết lớn gồm có liên kết giữa các quốc gia và liên kết siêu quốc gia. Liên kết giữa các quốc gia là loại hình liên kết trong đó cơ quan lãnh đạo liên kết là đại biểu của các quốc gia thành viên tham gia với các quyền hạn chế.
Các quyết định của liên kết chỉ có tính chất tham khảo đối với các nước thành viên còn quyết định cuối cùng do từng chính phủ quy định. Liên kết siêu quốc gia là liên kết trong đó cơ quan lãnh đạo là đại diện của các quốc gia có những quyền rộng lớn. Các quyết định do liên kết đưa ra có tính chất bắt buộc với các thành viên và liên kết có quyền áp dụng các biện pháp cần thiết để bắt buộc các thành viên phải thực hiện quyết định của liên kết.(1) - Căn cứ vào các cấp độ của liên kết có khu vực mậu dịch tự do, liên minh thuế quan, thị trường chung, đồng minh kinh tế và liên minh tiền tệ. Đây là các hình thức liên kết kinh tế khu vực.
Sự hình thành và phát triển của chúng đang trở thành một xu hướng phổ biến trong nền kinh tế thế giới hiện nay. NXB Khoa học và Kỹ thuật 2004 _Kinh tế Quốc tế _ PGS.TS Đỗ Đức Bình _ TS Nguyễn Thường Lạng Ph¹m Thanh Tïng 1 Qu¶n lý kinh tÕ 44A 1 B¸o c¸o thùc tËp chuyªn ®Ò 2. NXB Giao thông vận tải_ Chính sách phát triển kinh tế_ TS .Nguyễn Xuân Thuỷ 2.3 Những đặc trưng của liên kết kinh tế LKKT được thành lập và hoạt động trên cơ sở điều lệ. Cơ sở pháp lý cho việc thành lập hoạt động của liên kết kinh tế thương mại là điều lệ của tổ chức.
Khác với các điều ước thông thường, điều lệ của liên kết kinh tế thương mại thiết lập trên một hệ thông cơ quan thường trực, bộ máy hoạt động chuyên trách. Điều lệ của liên kết kinh tế thương mại không chỉ quy định quyền và nghĩa vụ của các thành viên tham gia mà còn quy định mục đích , chức năng, thẩm quyền của các cơ quan, quan hệ qua lại giữa tổ chức và quốc gia thành viên, quan hệ qua lại giữagiữa tổ chức này với các tổ chức và các quốc gia khác. Điều lệ của tổ chức phải phù hợp với các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế hiện đại. LKKT là một phạm trù kinh tế khách quan, nó phản ánh mối quan hệ nội tại xuất phát từ các lợi ích kinh tế khách quan giữa các chủ thể kinh tế .Quá trình này có nguồn gốc từ sự phân công lao động theo chiều sâu trên cơ sở việc ứng dụng nhanh chóng và có hiệu quả tiến bộ khoa học – công nghệ.
Quá trình liên kết kinh tế sẽ góp phần tăng cường sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các chủ thể kinh tế, biểu hiện của qua trình này là mức độ đa dạng của các mối quan hệ kinh tế lẫn nhau giữa các chủ thể ngày càng gia tăn, tính phức tạp ngày càng cao, phạm vi ngày càng mở rộng, khối lượng và cường độ của các mối quan hệ kinh tế ngày càng gia tăng. LKKT bao gồm các quan hệ kinh tế đạt đến trình độ gắn bó chặt chẽ, ổn định thường xuyên, lâu dài thông qua những hợp đồng giữa các bên tham gia liên kết. Như vậy những quan hệ kinh tế nhất thời, buôn bán thường nhật, ngẫu nhiên, bất kỳ giữa các doanh nghiệp không phải là LKKT.(1) Ph¹m Thanh Tïng 1 Qu¶n lý kinh tÕ 44A 2 B¸o c¸o thùc tËp chuyªn ®Ò LKKT là một quá trình làm xích lại gần nhau và ngày càng gắn kết, đi đến thống nhất trên tinh thần tự nguyện giữa các thành viên liên kết. Quá trình này vận động qua những nấc thang nhất định như: hợp tác, liên doanh,liên minh.
Trên cơ sở nhận thức được những lợi ích do quá trình này đem lại .