Nâng cao hiệu quả huy động nguồn tiền gửi tại NHNo&PTNT Việt Nam - Chi nhánh Từ Liêm

Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (NHNo&PTNT) đóng vai trò quan trọng trong việc huy động vốn cho nền kinh tế. 56 trang · Ngân hàng.

• Tác giả: Nguyễn Thị Bích Hằng
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Duy Hào
• Trường học: Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Tăng Cường Hiệu Quả Huy Động Tiền Gửi Tại NHNo&PTNT Việt Nam
• Loại tài liệu: Chuyên đề tốt nghiệp
• Địa điểm: Từ Liêm

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG NGUỒN TIỀN GỬI CỦA NHTM
• 1.1. Hoạt động huy động nguồn tiền gửi của NHTM
• 1.2. Hiệu quả hoạt động huy động nguồn tiền gửi của NHTM
• 1.3. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả huy động nguồn tiền gửi của NHTM
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG NGUỒN TIỀN GỬI TẠI NHNo&PTNT VIỆT NAM – CHI NHÁNH TỪ LIÊM
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG NGUỒN TIỀN GỬI TẠI NHNo&PTNT VIỆT NAM – CHI NHÁNH TỪ LIÊM

Tóm tắt

I. Tổng quan về hiệu quả huy động tiền gửi tại NHNo PTNT Việt Nam

Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (NHNo&PTNT) đóng vai trò quan trọng trong việc huy động vốn cho nền kinh tế. Hiệu quả huy động tiền gửi không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của ngân hàng mà còn tác động đến sự phát triển kinh tế chung. Việc nâng cao hiệu quả huy động tiền gửi là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của NHNo&PTNT nhằm đáp ứng nhu cầu vốn ngày càng tăng của khách hàng.

1.1. Khái niệm và vai trò của huy động tiền gửi

Huy động tiền gửi là hoạt động quan trọng của ngân hàng, giúp tạo ra nguồn vốn cho các hoạt động tín dụng. Tiền gửi từ khách hàng là nguồn tài nguyên chính, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn vốn của ngân hàng.

1.2. Tình hình huy động tiền gửi tại NHNo PTNT

Trong những năm qua, NHNo&PTNT đã có những bước tiến đáng kể trong việc huy động tiền gửi. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua để nâng cao hiệu quả huy động vốn.

II. Thách thức trong việc huy động tiền gửi tại NHNo PTNT Việt Nam

Mặc dù NHNo&PTNT đã đạt được nhiều thành tựu trong việc huy động tiền gửi, nhưng vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Các yếu tố như cạnh tranh từ các ngân hàng khác, biến động kinh tế và nhu cầu của khách hàng đang tạo ra áp lực lớn lên hoạt động huy động vốn.

2.1. Cạnh tranh trong ngành ngân hàng

Sự gia tăng số lượng ngân hàng thương mại đã tạo ra một môi trường cạnh tranh khốc liệt. NHNo&PTNT cần có chiến lược huy động vốn hiệu quả để thu hút khách hàng.

2.2. Biến động kinh tế và nhu cầu khách hàng

Biến động kinh tế toàn cầu và trong nước ảnh hưởng đến tâm lý gửi tiền của khách hàng. NHNo&PTNT cần nắm bắt xu hướng và điều chỉnh chính sách huy động tiền gửi cho phù hợp.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả huy động tiền gửi tại NHNo PTNT

Để nâng cao hiệu quả huy động tiền gửi, NHNo&PTNT cần áp dụng các phương pháp và chiến lược phù hợp. Việc cải tiến sản phẩm và dịch vụ, cùng với việc tối ưu hóa quy trình huy động vốn là rất cần thiết.

3.1. Đổi mới sản phẩm tiền gửi

Cần phát triển các sản phẩm tiền gửi đa dạng, hấp dẫn hơn để thu hút khách hàng. Các sản phẩm này cần đáp ứng nhu cầu và mong muốn của từng nhóm khách hàng khác nhau.

3.2. Tăng cường dịch vụ khách hàng

Cải thiện chất lượng dịch vụ khách hàng sẽ giúp NHNo&PTNT tạo dựng được lòng tin và sự trung thành từ phía khách hàng, từ đó nâng cao hiệu quả huy động tiền gửi.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại NHNo PTNT

Nghiên cứu thực tiễn tại NHNo&PTNT cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp huy động tiền gửi hiệu quả đã mang lại những kết quả tích cực. Các chỉ số tài chính đã cải thiện đáng kể, cho thấy sự phát triển bền vững của ngân hàng.

4.1. Kết quả huy động tiền gửi trong năm qua

Trong năm qua, NHNo&PTNT đã ghi nhận sự tăng trưởng ổn định trong nguồn tiền gửi. Điều này cho thấy các chiến lược huy động vốn đã phát huy hiệu quả.

4.2. Phân tích các chỉ tiêu hiệu quả

Các chỉ tiêu như tốc độ tăng trưởng nguồn tiền gửi và chi phí huy động đã được cải thiện, cho thấy NHNo&PTNT đang đi đúng hướng trong việc nâng cao hiệu quả huy động vốn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của NHNo PTNT

Kết luận, việc nâng cao hiệu quả huy động tiền gửi tại NHNo&PTNT là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Với những giải pháp đã được đề xuất, ngân hàng có thể tiếp tục phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của việc nâng cao hiệu quả huy động

Nâng cao hiệu quả huy động tiền gửi không chỉ giúp NHNo&PTNT phát triển mà còn góp phần vào sự ổn định của nền kinh tế.

5.2. Triển vọng phát triển trong tương lai

Với những chiến lược đúng đắn, NHNo&PTNT có thể mở rộng quy mô và nâng cao vị thế cạnh tranh trên thị trường ngân hàng Việt Nam.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế đang phát triển của Việt Nam, nhu cầu về nguồn vốn phục vụ các dự án đầu tư phát triển, xây dựng cơ sở hạ tầng của Chính phủ cũng như hoạt động mở rộng sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp là rất lớn. Ngân hàng thương mại (NHTM) đóng vai trò trung gian tài chính và là kênh dẫn vốn huyết mạch: vừa thực hiện huy động vốn nhàn rỗi trong xã hội, vừa cung ứng vốn tín dụng cho nền kinh tế. Với quy mô dân số hơn 85 triệu người, thị trường Việt Nam sở hữu tiềm năng huy động tiền gửi dồi dào. Hoạt động huy động tiền gửi giữ vị trí tiên quyết, tạo lập nền tảng tài chính để các ngân hàng triển khai các nghiệp vụ sinh lời.

Tuy nhiên, trong giai đoạn 2007–2009, kinh tế Việt Nam chịu tác động trực tiếp từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2007–2008 và các biến động vĩ mô phức tạp trong nước. Thị trường tài chính chứng kiến cuộc chạy đua lãi suất khốc liệt, lạm phát gia tăng và những thay đổi điều hành chính sách tiền tệ từ phía cơ quan quản lý. Bối cảnh này đặt các tổ chức tín dụng trước nhiều thách thức về chi phí đầu vào và tính ổn định của nguồn vốn. Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Từ Liêm (NHNo&PTNT Từ Liêm) cũng chịu ảnh hưởng tương tự. Đề tài "Nâng cao hiệu quả huy động nguồn tiền gửi tại NHNo&PTNT Việt Nam – Chi Nhánh Từ Liêm" do tác giả Nguyễn Thị Bích Hằng thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. Vũ Duy Hào nhằm giải quyết bài toán nâng cao hiệu quả công tác tạo lập nguồn vốn tiền gửi tại đơn vị.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài gồm:

1. Hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về hoạt động huy động nguồn tiền gửi và các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả huy động tiền gửi của NHTM.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động và hiệu quả huy động nguồn tiền gửi tại NHNo&PTNT Việt Nam – Chi nhánh Từ Liêm trong giai đoạn 2007–2009; chỉ ra các thành tựu, hạn chế cùng nguyên nhân chủ quan, khách quan.
3. Đề xuất định hướng, giải pháp và các kiến nghị cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả huy động nguồn tiền gửi tại chi nhánh trong giai đoạn tiếp theo (năm 2010).

Đối tượng nghiên cứu của chuyên đề là hoạt động huy động nguồn tiền gửi và hiệu quả huy động tiền gửi của ngân hàng thương mại. Phạm vi nghiên cứu về không gian tập trung tại NHNo&PTNT Việt Nam – Chi nhánh Từ Liêm; phạm vi về thời gian bao gồm chuỗi số liệu hoạt động thực tế từ năm 2007 đến năm 2009, cùng các định hướng kế hoạch cho năm 2010.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Chuyên đề xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các nguyên lý hoạt động của ngân hàng thương mại và các văn bản quy phạm pháp luật ngành ngân hàng:

• Khái niệm và nghiệp vụ cơ bản của NHTM: Hoạt động của NHTM được phân thành ba nhóm chính gồm huy động nguồn vốn (vốn chủ sở hữu và vốn vay/nợ), sử dụng nguồn vốn (nghiệp vụ tín dụng, nghiệp vụ đầu tư chứng khoán, dự trữ thanh khoản) và các hoạt động dịch vụ trung gian khác (thanh toán, kinh doanh ngoại hối, bảo quản tài sản, bảo hiểm, môi giới chứng khoán).
• Khái niệm và phân loại tiền gửi: Căn cứ theo Luật Các tổ chức tín dụng năm 1997, tiền gửi là số tiền của khách hàng gửi tại tổ chức tín dụng dưới hình thức không kỳ hạn, có kỳ hạn, tiết kiệm và các hình thức khác. Phân loại tiền gửi được thực hiện theo đối tượng gửi tiền (dân cư, tổ chức kinh tế, tổ chức tín dụng khác), theo mục đích (tiền gửi thanh toán, tiền gửi có kỳ hạn của tổ chức, tiền gửi tiết kiệm dân cư), theo kỳ hạn (ngắn hạn dưới 12 tháng, trung và dài hạn trên 1 năm) và theo loại tiền (đồng Việt Nam và ngoại tệ như USD, EUR).
• Hiệu quả huy động tiền gửi: Được định nghĩa là khả năng đáp ứng cao nhất, kịp thời và đầy đủ nhu cầu sử dụng vốn của ngân hàng với mức chi phí hợp lý (tối ưu hóa tỷ lệ giữa chi phí bỏ ra và kết quả đạt được).
• Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả:
  • Tốc độ tăng trưởng nguồn tiền gửi huy động: $V = \frac{m_2 - m_1}{m_1} \times 100%$ (với $m_1, m_2$ là khối lượng tiền gửi năm trước và năm nay).
  • Tỷ lệ chi phí huy động nguồn tiền gửi trên tổng nguồn tiền gửi: Được xác định bằng tổng chi phí trả lãi cộng chi phí phi trả lãi (quản lý, bảo hiểm tiền gửi, marketing, dự trữ bắt buộc) chia cho tổng nguồn tiền gửi huy động.
  • Chênh lệch thu chi lãi trên chi phí trả lãi: $\frac{\text{Thu lãi} - \text{Chi lãi}}{\text{Chi phí trả lãi}}$, phản ánh khả năng tạo lợi nhuận từ đồng vốn huy động để bù đắp chi phí trả lãi.
• Hệ thống nhân tố tác động: Chia thành nhóm nhân tố khách quan (môi trường kinh tế vĩ mô, môi trường pháp lý, môi trường văn hóa – xã hội, tập quán sử dụng tiền mặt) và nhóm nhân tố chủ quan (chính sách lãi suất, hoạt động marketing, năng lực ứng dụng công nghệ thông tin, chất lượng phục vụ của đội ngũ cán bộ nhân viên).

Phương pháp nghiên cứu được tác giả áp dụng là phương pháp phân tích - tổng hợp, phương pháp thống kê mô tả và so sánh số liệu tài chính qua các năm (2007–2009). Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập trực tiếp từ các báo cáo hoạt động kinh doanh, báo cáo thống kê nguồn vốn - tín dụng của Phòng Kế hoạch – Kinh doanh và Phòng Hành chính – Nhân sự thuộc NHNo&PTNT Việt Nam – Chi nhánh Từ Liêm.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Hiệu quả huy động nguồn tiền gửi của NHTM

Chương 1 tập trung làm rõ bản chất kinh tế của hoạt động huy động nguồn tiền gửi trong hệ thống các nghiệp vụ của NHTM. Tác giả nhấn mạnh hoạt động huy động vốn nói chung và huy động tiền gửi nói riêng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn vốn nợ, giữ vai trò quyết định đến quy mô và giới hạn sử dụng vốn của ngân hàng. Thu nhập từ nghiệp vụ tín dụng thường chiếm trên 50% tổng thu nhập của một NHTM, do đó quy mô và chi phí của nguồn tiền gửi huy động đầu vào sẽ trực tiếp quy định hiệu quả sinh lời đầu ra.

Nội dung chương trình bày chi tiết các tiêu chí phân loại nguồn tiền gửi, đặc điểm của từng loại hình tiền gửi và hệ thống 3 chỉ tiêu lượng hóa hiệu quả huy động vốn (tốc độ tăng trưởng, tỷ lệ chi phí huy động trên tổng nguồn vốn và tỷ số chênh lệch thu chi lãi trên chi phí trả lãi). Đồng thời, chương 1 phân tích sự cần thiết của việc nâng cao hiệu quả huy động vốn đối với ba chủ thể: bản thân ngân hàng thương mại (nâng cao năng lực tài chính, mở rộng kinh doanh, củng cố uy tín), khách hàng (thay đổi thói quen tích lũy, hưởng dịch vụ tiện ích với chi phí cạnh tranh) và nền kinh tế đất nước (thúc đẩy chu chuyển vốn, gia tăng đầu tư và tăng trưởng kinh tế). Cuối chương là phân tích cơ chế tác động của các nhân tố khách quan và chủ quan đến hoạt động huy động tiền gửi.

Chương 2: Thực trạng hiệu quả huy động nguồn tiền gửi tại NHNo&PTNT Việt Nam – Chi Nhánh Từ Liêm

Chương 2 trình bày tổng quan về lịch sử hình thành, cơ cấu tổ chức và phân tích chi tiết thực trạng hoạt động huy động tiền gửi tại chi nhánh giai đoạn 2007–2009:

• Quá trình phát triển và cơ cấu bộ máy: Thành lập từ năm 1961 với tên gọi Chi điếm Ngân hàng Nhà nước huyện Từ Liêm; chuyển đổi theo Nghị định 53/HĐBT và Quyết định số 40/QĐ-NHCV ngày 01/8/1988 thành Ngân hàng Phát triển Nông nghiệp Từ Liêm; đổi tên thành Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Từ Liêm theo Quyết định số 280/QĐ-NH5 ngày 15/10/1996. Cơ cấu gồm Ban Giám đốc (1 Giám đốc, 4 Phó Giám đốc), 7 phòng nghiệp vụ, 5 chi nhánh cấp II và 15 phòng giao dịch. Nhân sự tăng từ 137 người (năm 2007) lên 149 người (năm 2009).

Chỉ tiêu tài chính tổng quát	Năm 2007	Năm 2008	Năm 2009
Tổng doanh thu (tỷ đồng)	360	325	345
Tổng chi phí (tỷ đồng)	300	285	310
Lợi nhuận trước thuế (tỷ đồng)	60	40	35
Tỷ lệ nợ xấu (%)	2,04	2,00 - 3,00	2,00 - 3,00
Số dư tài khoản thẻ (tỷ đồng)	5,01	—	~30,00
Số lượng tài khoản thẻ ATM (tài khoản)	6.711	12.591	—

• Quy mô và cơ cấu tiền gửi huy động: Tổng nguồn tiền gửi tăng trưởng liên tục từ 2.190 tỷ đồng (năm 2007) lên 2.500 tỷ đồng (năm 2008) và đạt 3.300 tỷ đồng (năm 2009). Tốc độ tăng trưởng tiền gửi bình quân giai đoạn 2007–2009 đạt 18,65%.

Phân loại nguồn tiền gửi (Đơn vị: Tỷ đồng)	Năm 2007	Năm 2008	Năm 2009
Tổng nguồn tiền gửi huy động	2.190	2.500	3.300
Theo đối tượng:
- Tiền gửi dân cư	1.900	2.000	2.900
- Tiền gửi tổ chức kinh tế	290	500	400
- Tiền gửi tổ chức tín dụng khác	0	120	120
Theo loại tiền:
- Đồng Việt Nam (Nội tệ)	1.930	2.230	3.010
- Ngoại tệ (quy đổi)	260	270	290
Theo kỳ hạn:
- Tiền gửi không kỳ hạn	228	262	280
- Tiền gửi ngắn hạn (< 12 tháng)	472	670	980
- Tiền gửi trung và dài hạn (> 1 năm)	1.490	1.568	2.040

• Chi phí và các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả huy động tiền gửi:

Chỉ tiêu chi phí và hiệu quả	Năm 2007	Năm 2008	Năm 2009
Chi phí trả lãi tiền gửi (tỷ đồng)	134	230	270
Chi phí phi trả lãi tiền gửi (tỷ đồng)	58	50	30
Tổng chi phí huy động tiền gửi (tỷ đồng)	192	280	300
Tỷ lệ Chi phí HĐ / Tổng nguồn tiền gửi	0,088 (8,8%)	0,112 (11,2%)	0,091 (9,1%)
Thu lãi cho vay tín dụng (tỷ đồng)	145	175	153
Chênh lệch thu chi lãi (Thu lãi - Chi lãi) (tỷ đồng)	+11	-55	-117
Hệ số Chênh lệch thu chi lãi / Chi phí trả lãi	+0,082	-0,239	-0,433

• Đánh giá thực trạng:
  • Thành tựu: Quy mô vốn tiền gửi tăng trưởng tốt (chiếm 0,6%–0,7% toàn hệ thống Agribank); cơ cấu tiền gửi ổn định, nguồn tiền gửi từ dân cư và tiền gửi trung - dài hạn chiếm tỷ trọng chi phối; danh mục sản phẩm đa dạng (16 sản phẩm tiết kiệm cho cá nhân như tiết kiệm vàng, gửi góp hàng tháng, tiết kiệm học đường, tiết kiệm rút gốc linh hoạt).
  • Hạn chế: Tốc độ tăng trưởng nguồn vốn dao động lớn (biên độ dao động 20%, nguồn tiền gửi dân cư có biên độ biến động tới 40%); chi phí trả lãi tăng quá nhanh (tăng từ 134 tỷ năm 2007 lên 270 tỷ năm 2009, tức tăng hơn 100%) trong khi thu lãi từ hoạt động cho vay giảm sút, dẫn đến chênh lệch thu chi lãi bị âm nặng (-117 tỷ đồng năm 2009); tiến độ mở rộng mạng lưới giao dịch còn chậm (3 năm chỉ tăng 1 điểm giao dịch).
  • Nguyên nhân: Do cuộc chạy đua nâng lãi suất huy động trong toàn ngành giai đoạn 2008–2009 (lãi suất huy động bình quân lên tới 11,2% năm 2008 và 9,1% năm 2009), biên độ chênh lệch lãi suất đầu vào - đầu ra hẹp (chỉ 2–3% năm 2009); chi phí marketing khuyến mại lớn; mạng lưới giao dịch vật lý mở rộng chậm do áp lực tài chính; bối cảnh kinh tế vĩ mô lạm phát và chính sách điều hành tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) thay đổi liên tục (tháng 5/2008 bỏ trần lãi suất huy động 12%, tháng 11/2008 hạ lãi suất cơ bản xuống 11%, năm 2009 lãi suất thị trường tăng trở lại lên 10,49%).

Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả huy động nguồn tiền gửi tại NHNo&PTNT Việt Nam – Chi Nhánh Từ Liêm

Chương 3 đề xuất hệ thống định hướng và giải pháp cụ thể nhằm tháo gỡ các khó khăn đã phân tích:

• Định hướng và mục tiêu năm 2010: Phấn đấu tăng trưởng quy mô nguồn vốn 20% so với năm 2009 (trong đó huy động tiền gửi tăng trưởng 30%); dư nợ tín dụng tăng 15%; nợ xấu duy trì dưới 3%; đảm bảo cơ cấu nguồn tiền gửi ổn định (tiền gửi dân cư chiếm 85%, tiền gửi nội tệ chiếm 90%, tiền gửi có kỳ hạn chiếm 90%).
• Các nhóm giải pháp tại chi nhánh:
  1. Thiết kế chính sách lãi suất linh hoạt: Điều chỉnh giảm lãi suất huy động ngắn hạn để tạo khoảng cách hợp lý với lãi suất trung và dài hạn; áp dụng chính sách giá/lãi suất thỏa thuận và ưu đãi dịch vụ cho các khách hàng lớn, khách hàng giao dịch thường xuyên; tối ưu hóa biểu phí dịch vụ đi kèm.
  2. Tiếp tục đa dạng hóa hình thức huy động: Thiết kế sản phẩm theo từng phân khúc khách hàng (hộ kinh doanh cần tiện lợi thanh toán; cá nhân thu nhập cao cần tính bảo mật, an toàn và kỳ hạn dài; người gửi tiết kiệm định kỳ cần tư vấn chuyển đổi kỳ hạn tối ưu); tăng cường liên kết với doanh nghiệp để mở tài khoản chi trả lương tự động; triển khai các chương trình tích lũy điểm thưởng.
  3. Mở rộng mạng lưới phân phối: Tăng số lượng phòng giao dịch hữu hình kết hợp lắp đặt máy rút tiền tự động (ATM); đồng thời phát triển mạng lưới phân phối vô hình qua internet, báo chí, đài phát thanh (radio) nhằm tiết giảm chi phí đầu tư cơ sở vật chất.
  4. Tăng cường ứng dụng công nghệ hiện đại: Đẩy mạnh các tiện ích Home-banking, Internet-banking, E-banking, SMS-banking để rút ngắn thời gian giao dịch, giảm chi phí phi trả lãi và thu hút đối tượng khách hàng giao dịch phi tiền mặt.
• Hệ thống kiến nghị:
  • Đối với Chính phủ: Hoàn thiện hành lang pháp lý hoạt động ngân hàng; thực thi chính sách tiền tệ đồng bộ nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát và ổn định giá trị đồng bản tệ.
  • Đối với Ngân hàng Nhà nước: Điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, từng bước áp dụng cơ chế lãi suất tự do theo thị trường; hoàn thiện văn bản quy phạm về huy động vốn; điều hành tỷ giá thận trọng và xây dựng lộ trình thay đổi chính sách rõ ràng, tránh gây sốc thị trường.
  • Đối với NHNo&PTNT Việt Nam (Hội sở chính): Kịp thời ban hành văn bản hướng dẫn nghiệp vụ; tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ tại các chi nhánh; xây dựng chiến lược kinh doanh bám sát mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội chung.

Kết quả và đóng góp

• Kết quả thực tế từ dữ liệu nghiên cứu: Chuyên đề lượng hóa cụ thể kết quả huy động vốn tại NHNo&PTNT Từ Liêm giai đoạn 2007–2009 với tốc độ tăng trưởng vốn bình quân 18,65%/năm, quy mô tiền gửi đạt 3.300 tỷ đồng năm 2009. Đồng thời, nghiên cứu chỉ ra sự mất cân đối tài chính nghiêm trọng khi chi phí trả lãi tiền gửi tăng từ 134 tỷ đồng (năm 2007) lên 270 tỷ đồng (năm 2009), khiến chênh lệch thu chi lãi rơi vào trạng thái âm (-55 tỷ đồng năm 2008 và -117 tỷ đồng năm 2009).
• Hệ thống giải pháp và kiến nghị đề xuất: Tác giả xây dựng 4 nhóm giải pháp nghiệp vụ cấp chi nhánh (lãi suất linh hoạt, đa dạng hóa sản phẩm theo phân khúc, mở rộng kênh phân phối vật lý - vô hình, hiện đại hóa công nghệ ngân hàng điện tử) cùng hệ thống kiến nghị 3 cấp (Chính phủ, NHNN, Agribank cấp trên).
• Đóng góp của đề tài: Phản ánh bức tranh chân thực về tác động của cuộc đua lãi suất giai đoạn 2008–2009 đối với chi phí vốn và biên lợi nhuận của một chi nhánh ngân hàng thương mại nhà nước tại địa bàn ven đô Hà Nội, cung cấp căn cứ thực tiễn cho công tác quản trị nguồn vốn.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi số liệu thực nghiệm dừng lại ở giai đoạn 2007–2009 tại phạm vi một chi nhánh ngân hàng (Từ Liêm). Chỉ tiêu chênh lệch thu chi lãi trong đề tài chỉ giới hạn so sánh giữa thu lãi từ cho vay và chi lãi cho tiền gửi, chưa bao quát toàn bộ các nguồn thu - chi lãi từ các hoạt động liên ngân hàng hoặc đầu tư chứng khoán do giới hạn tiếp cận dữ liệu kế toán chi tiết.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phân tích sang chu kỳ kinh tế tiếp theo sau năm 2010; đánh giá tác động tổng thể của các kênh kinh doanh phi tín dụng đến khả năng bù đắp chi phí huy động vốn; khảo sát định lượng mức độ hài lòng của khách hàng đối với các sản phẩm ngân hàng điện tử (E-banking).

Giá trị tham khảo

Chuyên đề tốt nghiệp là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng tham khảo phương pháp luận và hệ thống công thức đánh giá hiệu quả huy động vốn của NHTM.
• Cán bộ làm việc tại bộ phận Kế hoạch – Kinh doanh, Quản lý nguồn vốn tại các chi nhánh ngân hàng thương mại trong việc phân tích cơ cấu tiền gửi, chi phí vốn và kiểm soát rủi ro chênh lệch lãi suất đầu vào – đầu ra.
• Người nghiên cứu về lịch sử biến động lãi suất và thị trường tiền tệ Việt Nam giai đoạn hậu khủng hoảng 2007–2009.

Câu hỏi thường gặp

1. Tốc độ tăng trưởng quy mô tiền gửi của NHNo&PTNT Từ Liêm giai đoạn 2007–2009 đạt bao nhiêu?
Tốc độ tăng trưởng nguồn tiền gửi của chi nhánh lần lượt đạt 9,8% (năm 2007), 14,2% (năm 2008) và 32,0% (năm 2009), đạt mức tăng trưởng bình quân cả giai đoạn là 18,65%/năm.

2. Thành phần nào chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu tiền gửi của chi nhánh?
Tiền gửi từ dân cư chiếm tỷ trọng chi phối lớn nhất, luôn đạt trên 80% tổng nguồn tiền gửi huy động (riêng năm 2009 đạt 2.900 tỷ đồng, tương đương 87,9%). Xét theo kỳ hạn, tiền gửi trung và dài hạn chiếm trên 60%; xét theo loại tiền, tiền gửi nội tệ (VND) chiếm khoảng 90%.

3. Vì sao chênh lệch thu chi lãi của ngân hàng bị âm trong các năm 2008 và 2009?
Do chi phí trả lãi tiền gửi tăng vọt (từ 134 tỷ đồng năm 2007 lên 230 tỷ năm 2008 và 270 tỷ năm 2009) bởi cuộc đua nâng lãi suất huy động, trong khi thu lãi từ hoạt động cho vay tăng chậm (175 tỷ năm 2008) và sụt giảm (153 tỷ năm 2009). Chênh lệch thu chi lãi âm lần lượt là -55 tỷ đồng (2008) và -117 tỷ đồng (2009).

4. Chi nhánh đặt ra các mục tiêu cụ thể nào cho năm 2010?
Chi nhánh đặt chỉ tiêu tăng trưởng quy mô nguồn vốn 20% so với năm 2009 (trong đó huy động tiền gửi tăng 30%), dư nợ tín dụng tăng trưởng 15%, tỷ lệ nợ xấu duy trì dưới mức 3%, và tỷ trọng tiền gửi dân cư đạt 85%.

5. Cơ cấu tổ chức của NHNo&PTNT Từ Liêm tại thời điểm nghiên cứu gồm những bộ phận nào?
Bộ máy gồm Ban Giám đốc (1 Giám đốc, 4 Phó Giám đốc), 7 phòng nghiệp vụ chức năng (Kế toán ngân quỹ, Dịch vụ - Marketing, Kinh doanh ngoại hối, Kiểm tra và kiểm soát nội bộ, Hành chính nhân sự, Kế hoạch - Kinh doanh, Điện toán), 5 chi nhánh cấp II và 15 phòng giao dịch trực thuộc.

Kết luận

Chuyên đề tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Bích Hằng đã khái quát toàn diện cơ sở lý luận về hiệu quả huy động tiền gửi và phản ánh chi tiết thực trạng tạo lập nguồn vốn tại NHNo&PTNT Việt Nam – Chi nhánh Từ Liêm giai đoạn 2007–2009. Thông qua việc phân tích chuỗi số liệu tài chính, tác giả làm rõ thành tựu mở rộng quy mô nguồn vốn đi kèm với thách thức gia tăng chi phí trả lãi do biến động thị trường. Hệ thống giải pháp về lãi suất linh hoạt, đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng kênh phân phối và ứng dụng công nghệ cung cấp phương hướng rõ ràng nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh của chi nhánh trong giai đoạn tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Hiệu quả huy động nguồn tiền gửi của NHTM SV: Nguyễn Thị Bích Hằng Lớp ngân hàng K21 ( VB2) 1 Chuyên đề tốt nghiệp GVHD: PGS. Hoạt động huy động nguồn tiền gửi của NHTM 1. Các hoạt động cơ bản của NHTM Ngân hàng thương mại (NHTM) là một loại hình tổ chức trung gian tài chính hình thành lâu đời nhất trong lịch sử, được hình thành trên cơ sở phát triển của nền sản xuất và lưu thông hàng hóa. Cho đến nay, các NHTM không ngừng phát triển các loại hình hoạt động của mình nhằm cung cấp đến khách hàng những sản phẩm và dịch vụ tốt nhất.

Nhưng một NHTM đi vào hoạt động luôn tồn tại 3 loại hình hoạt động chính yếu. Đó là: huy động nguồn vốn, sử dụng nguồn vốn và các hoạt động khác 1. Hoạt động huy động nguồn vốn Huy động nguồn vốn là một hoạt động tạo nguồn vốn cho NHTM. Đây là hoạt động đầu tiên và chính yếu, đóng vai trò quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động của ngân hàng.

Nguồn vốn mà ngân hàng huy động được sẽ là cơ sở cho hoạt động sư dụng nguồn vốn của ngân hàng. Nguồn vốn huy động thường được sử dụng cho mục tiêu phát triển sản xuất hay những mục tiêu phát triển kinh tế địa phương, cũng như của đất nước. Nguồn vốn của NHTM nằm bên phải bảng cân đối kế toán bao gồm nguồn vốn chủ sở hữu và nguồn vốn vay.  Huy động nguồn vốn chủ sở hữu: Đây chính là việc gia tăng qui mô vốn chủ sở hữu của ngân hàng thông qua các biện pháp huy động vốn như một doanh nghiệp tiến hành: Phát hành cổ phiếu, Tăng vốn điều lệ, Lợi nhuận giữ lại… Nguồn vốn chủ sở hữu thường dùng để tài trợ cho các Tài sản dài hạn của ngân hàng.

 Huy động nguồn vốn vay: Bao gồm huy động vốn vay ngắn hạn và huy động vốn vay dài hạn thông qua các nghiệp vụ như: Nhận tiền gửi, Vay các tổ chức tín dụng và các NHTM khác, Vay của NHNN, phát hành trái phiếu ngân SV: Nguyễn Thị Bích Hằng Lớp ngân hàng K21 ( VB2) 2 Chuyên đề tốt nghiệp GVHD: PGS. Vũ Duy Hào hàng, phát hành tín phiếu ngắn hạn… Khi NHTM thực hiện việc huy động nguồn vốn vay luôn phải cân nhắc tới yếu tố chi phí vốn – Lãi vay, để tiến hành lựa chọn những kênh huy động vốn phù hợp với khả năng của ngân hàng đó. Hoạt động sử dụng nguồn vốn Nguồn vốn sau huy động sẽ được NHTM tập trung lại và phân bổ sử dụng vào các mục tiêu nhằm tạo ra lợi nhuận cho ngân hàng, đảm bảo bù đắp được chi phí vốn. Nguyên tắc của ngân hàng là dự trữ lại một phần dưới dạng tiền, phần còn lại được sử dụng vào các dạng nghiệp vụ sinh lời nhằm tạo ra thu nhập để bù đắp chi phí hoạt động và có lãi.

Các nghiệp vụ chủ yếu bao gồm  Nghiệp vụ tín dụng: đây là hoạt động chính yếu của ngân hàng và cũng là hoạt động tạo ra phần lớn thu nhập cho ngân hàng. Bản chất của nghiệp vụ tín dụng là việc ngân hàng chuyển giao quyền sử dụng đối với một lượng vốn nhất định của mình cho khách hàng trong một khoảng thời gian nhất định, khi hết hạn, khách hàng sẽ hoàn trả lại cho ngân hàng phần vốn vay ban đầu cộng với phần lãi suất. Phần lãi suất cho vay đó chính là phần thu nhập của ngân hàng. Thông thường thì thu nhập từ hoạt động tín dụng chiếm trên 50% thu nhập của một NHTM.

Hình thức của nghiệp vụ tín dụng bao gồm:  Nghiệp vụ cho vay: Ngắn hạn, trung và dài hạn  Nghiệp vụ bảo lãnh  Nghiệp vụ chiết khấu thương phiếu  Nghiệp vụ thuê mua  Nghiệp vụ đầu tư: bao gồm đâu tư vào các loại chứng khoán với hai mục tiêu chủ yếu là đảm bảo tính thanh khoản và sinh lời. Trong đó, mục tiêu đảm bảo tính thanh khoản được ưu tiên hàng đầu. Nên các NHTM thường nắm giữ những chứng khoán có độ rủi ro thấp như tín phiếu kho SV: Nguyễn Thị Bích Hằng Lớp ngân hàng K21 ( VB2) 3 Chuyên đề tốt nghiệp GVHD: PGS. Vũ Duy Hào bạc,… Những loại chứng khoán này tỉ lệ sinh lời thấp nhưng tính thanh khoản của nó rất cao, tính an toàn cao, dễ bán.

Bên cạnh đó, NHTM cũng đầu tư vào các chứng khoán để sinh lời bằng cách mua bán những cổ phiếu của các doanh nghiệp có tỷ lệ sinh lời cao, trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu chính phủ… Trong đó, những chứng khoán có tính ổn định, dài hạn như trái phiếu chính phủ được ngân hàng giữ đến khi đáo hạn để hưởng lãi suất. Còn những cổ phiếu doanh nghiệp có tính biến động cao thì các ngân hàng sẽ sử dụng để kinh doanh mua bán trên thị trường chứng khoán để thu chênh lệch giá có lợi. Các hoạt động khác Cùng với sự phát triển của công nghệ và sự đa dạng trong nhu cầu của khách hàng, các NHTM ngày nay không ngừng đổi mới và gia tăng các hoạt động của mình bên cạnh những hoạt động truyền thống. NHTM còn cung cấp cho khách hàng một số các dịch vụ khác như:  Dịch vụ thanh toán ( trong nước và quốc tế)  Dịch vụ bảo quản tài sản hộ  Dịch vụ kinh doanh ngoại tệ  Dịch vụ bảo hiểm  Dịch vụ môi giới và đầu tư chứng khoán … 1.

Hoạt động huy động nguồn tiền gửi của NHTM 1. Khái niệm huy động nguồn tiền gửi Tiền gửi là số tiền của khách hàng gửi tại tổ chức tín dụng dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm và các hình thức khác. Tiền gửi được hưởng lãi hoặc không hưởng lãi và phải được hoàn trả cho người gửi tiền. (Ttheo luật các tổ chức tín dụng 1997) SV: Nguyễn Thị Bích Hằng Lớp ngân hàng K21 ( VB2) 4 Chuyên đề tốt nghiệp GVHD: PGS.

Vũ Duy Hào Huy động nguồn tiền gửi của NHTM là một trong những hoạt động huy động nguồn vốn của NHTM trên cơ sở khách hàng (tổ chức, cá nhân) chủ động, tự nguyện gửi tiền của mình (trao quyền sử dụng nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi của mình) cho NHTM sử dụng và quản lý trong một thời gian nhất định, và NHTM sẽ cam kết hoàn trả đúng hạn cho khách hàng một mức lãi suất hợp lý theo. Các hình thức huy động nguồn tiền gửi Tiền gửi của khách hàng là nguồn tài nguyên quan trọng của NHTM. Nó là nguồn tiền chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn tiền của ngân hàng. Vì thế mà các NHTM luôn chịu áp lực gia tăng và mở rộng nguồn tiền gửi của mình.

Điều này đòi hỏi hoạt động huy động nguồn tiền gửi của NHTM không ngừng thay đổi và hoàn thiện. Các hình thức huy động nguồn tiền gửi ảnh hưởng rất lớn đến khối lượng vốn huy động được vì vậy việc đưa ra các hình thức huy động phù hợp, linh hoạt là điều hết sức cần thiết đối với ngân hàng. Nguồn tiền gửi được truyền tải đến ngân hàng theo nhiều kênh khác nhau:  Phân loại theo đối tượng khách hàng: - Tiền gửi của cá nhân: Khách hàng cá nhân chiếm phần lớn đa số trong đối tượng hoạt động của ngân hàng. Chính vì vây, các hoạt động huy động nguồn tiền gửi đối với đối tượng khách hàng này rất đa dạng, với mục địch gửi tiền chủ yếu là tiết kiệm, bảo quản, đem lại khả năng sinh lời cho mình.

Điều này đã đem lại cho ngân hàng số tiền nhàn rỗi lớn và ổn định để thực hiện các hoạt động đầu tư của mình một cách hiệu quả. - Tiền gửi của doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế khác: Lượng tiền gửi của các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế cũng chiếm một tỷ trọng lớn. Tuy nhiên mục địch gửi tiền của đối tượng này khác so với khách hàng cá nhân. Mục đích của đối tượng khách hàng này là dùng để thanh toán cũng như tiến hành các giao dịch khác.

Số còn lại nhàn rỗi sẽ được gửi để hưởng lãi nếu doanh nghiệp gửi SV: Nguyễn Thị Bích Hằng Lớp ngân hàng K21 ( VB2) 5 Chuyên đề tốt nghiệp GVHD: PGS. Vũ Duy Hào tiền gửi có kỳ hạn. Do đó, ngân hàng chỉ sử dụng được một phần nhỏ trong lượng vốn huy động được đó là số du trên tài khoản của các doanh nghiệp. - Tiền gửi của các tổ chức tín dụng khác: Với những ngân hàng có lượng vốn huy động lớn có thể đem gửi tại các ngân hàng khác nhằm mục đích hưởng một phần lãi.

Điều này giúp NHTM giảm bớt một phần chi phí , đem lại lợi nhuận cao hơn cho ngân hàng.  Phân loại theo mục đích huy động: - Tiền gửi thanh toán: là loại hình tiền gửi không kỳ hạn được sử dụng với mục đích chủ yếu là thực hiện các giao dịch thanh toán qua Ngân hàng bằng các phương tiện thanh toán như: séc lĩnh tiền mặt, ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu, chuyển tiền điện tử.nhằm đáp ứng nhu cầu thanh toán nhanh nhất của quý khách. Có thể hiểu, đây là tiền của doanh nghiệp hoặc cá nhận gửi vào ngân hàng để nhờ ngân hàng giữa và thanh toán hộ. Ngân hàng sẽ mở cho khách hàng tài khoản thanh toán.

Trong phạm vi số dư cho phép, các nhu cầu chi trả của doanh nghiệp và cá nhân đều được ngân hàng thực hiện. Các khoản thu bằng tiền của doanh nghiệp và cá nhân đều có thể được nhập vào tiền gửi thanh toán theo yêu cầu. Nhìn chung, lãi suất của khoản tiền này rất thấp (hoặc bằng 0), thay vào đó chủ tài khoản có thể được hưởng các dịch vụ ngân hàng với mức chi phí thấp. Do tính linh hoạt của tiền gửi giao dịch, số dư tiền gửi không ổn định và biến động nhanh.

- Tiền gửi có kỳ hạn của doanh nghiệp và các tổ chức xã hội: là loại hình tiền gửi có kỳ hạn của tổ chức, doanh nghiệp không dùng vào mục đích thanh toán mà để hưởng lãi suất mà ngân hàng sẽ chi trả sau một khoảng thời gian nhất định. Khi cần chi tiêu, người gửi phải đến ngân hàng để làm thủ tục rút tiền ra. Để đảm bảo đáp ứng được nhu cầu gửi tiền của khách hàng, ngân hàng đưa ra nhiều loại kỳ hạn khác nhau với mức lãi suất thích hợp để thu hút và tối đa hóa lượng tiền gửi. Nguồn này thường có kỳ hạn xác định trước với một lãi suất SV: Nguyễn Thị Bích Hằng Lớp ngân hàng K21 ( VB2) 6 Chuyên đề tốt nghiệp GVHD: PGS.

Vũ Duy Hào cao hơn so với lãi suất của tiền gửi thanh toán. Có thể nói đây là nguồn vốn có chi phí cao nhất của ngân hàng.