Tạm Đình Chỉ Giải Quyết Vụ Án Hành Chính: Khái Niệm, Đặc Điểm và Thực Trạng

Việc xác định rõ vụ án hành chính (VAHC) có ý nghĩa quan trọng. 81 trang · Trường Đại Học Luật Thành Phố Hồ Chí Minh · 2014.

• Tác giả: Trần Linh Huân
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thương Huyền
• Trường học: Trường Đại Học Luật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Hành Chính
• Đề tài: Tạm Đình Chỉ Giải Quyết Vụ Án Hành Chính
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ TẠM ĐÌNH CHỈ GIẢI QUYẾT VỤ ÁN HÀNH CHÍNH
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm vụ án hành chính
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TẠM ĐÌNH CHỈ GIẢI QUYẾT VỤ ÁN HÀNH CHÍNH VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Vụ Án Hành Chính Khái Niệm Đặc Điểm 55 ký tự

Việc xác định rõ vụ án hành chính (VAHC) có ý nghĩa quan trọng. Bởi VAHC thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật TTHC. Chỉ những VAHC hoặc vấn đề liên quan mới chịu sự điều chỉnh của Luật TTHC, đặc biệt là chế định tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính. Do đó, nghiên cứu chế định tạm đình chỉ cần bắt đầu từ việc hiểu rõ VAHC. Hiện nay có nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm VAHC, dù Pháp lệnh TTGQVAHC hay Luật TTHC chưa định nghĩa cụ thể. Theo Từ điển Tiếng Việt, “vụ” là việc rắc rối cần giải quyết, “án” là tranh chấp quyền lợi cần xét xử. Từ điển Luật học định nghĩa VAHC là vụ án phát sinh tại Tòa hành chính do cá nhân, tổ chức khởi kiện để bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Tác giả Lê Thị Hồng Phượng cho rằng VAHC là vụ việc tranh chấp hành chính do cá nhân, tổ chức khởi kiện. Quan điểm trong giáo trình Luật TTHC của Đại học Luật Hà Nội và TP.HCM cũng tương tự.

1.1. Khái niệm Vụ Án Hành Chính VAHC theo Luật TTHC

Với tư cách là chủ thể quản lý xã hội, cơ quan nhà nước thực hiện các hoạt động quản lý thông qua nhiều hình thức, chủ yếu là ban hành quyết định hành chính hoặc thực hiện hành vi hành chính. Tuy nhiên, không phải lúc nào người dân cũng đồng ý với sự tác động đó. Hơn nữa, trong một số trường hợp quyết định hành chính được ban hành hoặc hành vi hành chính được thực hiện trái với pháp luật, gây thiệt hại đến quyền lợi của cá nhân, cơ quan, tổ chức trong xã hội, điều này dẫn đến sự phản kháng của các chủ thể này với các chủ thể có thẩm quyền quản lý nhà nước làm phát sinh tranh chấp hành chính. Khi tranh chấp hành chính phát sinh các chủ thể bị tác động bởi tranh chấp tiến hành nộp đơn khởi kiện ra Tòa án và được Tòa án thụ lý từ đó dẫn đến sự phát sinh VAHC.

1.2. Phân tích đặc điểm cơ bản của Vụ Án Hành Chính

Để một VAHC phát sinh cần hai yếu tố: Một là, có việc khởi kiện của cá nhân, cơ quan, tổ chức. Khởi kiện là quyền tự định đoạt yêu cầu Tòa án xem xét quyết định, hành vi hành chính trái pháp luật, xâm hại quyền lợi. Trong TTHC, khởi kiện là điều kiện đầu tiên để phát sinh VAHC, nếu không có hành vi khởi kiện thì sẽ không có VAHC; tuy nhiên, không phải chủ thể nào cũng đều có quyền khởi kiện VAHC mà muốn khởi kiện VAHC thì cá nhân, cơ quan, tổ chức khởi kiện phải đáp ứng các điều kiện do pháp luật quy định và khởi kiện theo đúng đối tượng được phép khởi kiện. Hai là, đơn khởi kiện được Tòa án thụ lý giải quyết. Khi có đơn khởi kiện của cá nhân, cơ quan, tổ chức, Tòa án sẽ xem xét các điều kiện để quyết định thụ lý hay không thụ lý đơn khởi kiện.

1.3. Kết luận về khái niệm và bản chất Vụ Án Hành Chính

Từ những phân tích và nghiên cứu trên chúng tôi đưa ra kết luận khái niệm VAHC như sau: VAHC là vụ án phát sinh khi cá nhân, cơ quan, tổ chức khởi kiện yêu cầu Tòa án có thẩm quyền xem xét tính hợp pháp của các đối tượng khiếu kiện hành chính theo quy định của pháp luật TTHC nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi có căn cứ cho rằng đối tượng khiếu kiện này là trái pháp luật, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân và được Tòa án có thẩm quyền thụ lý theo quy định của pháp luật. Có thể nói, hành vi khởi kiện của cá nhân, cơ quan, tổ chức chỉ là điều kiện cần, còn việc thụ lý của Tòa án mới là điều kiện đủ để phát sinh một VAHC.

II. Tạm Đình Chỉ Vụ Án Hành Chính Khái Niệm Ý Nghĩa 58 ký tự

Việc giải quyết vụ án hành chính là nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của đương sự. Tuy nhiên, trong quá trình giải quyết có thể xuất hiện lý do khiến Tòa án không thể tiếp tục tiến hành hoạt động tố tụng. Nếu tiếp tục, có thể dẫn đến vi phạm pháp luật, quyền tham gia tố tụng của đương sự không được đảm bảo, kết quả giải quyết không chính xác. Do đó, Tòa án phải ra quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính. Quyết định này không đúng có thể kéo dài thời gian giải quyết, gây thiệt hại cho đương sự. Các quy định về tạm đình chỉ cần hợp lý, chặt chẽ để tránh tác động xấu đến hiệu quả giải quyết vụ án, gây bất ổn xã hội. Nghiên cứu toàn diện về tạm đình chỉ là rất cấp thiết. Mục đích của việc tạm đình chỉ là tạm dừng các hoạt động tố tụng trong một khoảng thời gian nhất định.

2.1. Định nghĩa pháp lý về Tạm Đình Chỉ Giải Quyết Vụ Án

Tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính là việc Tòa án ra quyết định tạm dừng giải quyết vụ án khi có những căn cứ do pháp luật quy định mà Tòa án không thể tiếp tục tiến hành các hoạt động tố tụng để giải quyết vụ án đó. Nói cách khác, tạm đình chỉ không phải là kết thúc quá trình giải quyết vụ án mà chỉ là tạm dừng hoạt động tố tụng trong một thời gian nhất định. Khi lý do tạm đình chỉ không còn thì Tòa án sẽ tiếp tục giải quyết vụ án.

2.2. Tầm quan trọng của Tạm Đình Chỉ đối với Tố Tụng Hành Chính

Thứ nhất, đối với cá nhân, cơ quan, tổ chức, việc tạm đình chỉ giúp đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của họ. Trong một số trường hợp, việc tiếp tục giải quyết vụ án có thể gây bất lợi cho đương sự. Ví dụ, khi cần xác minh thêm chứng cứ quan trọng hoặc chờ kết quả giám định. Thứ hai, đối với hoạt động tố tụng, tạm đình chỉ giúp đảm bảo tính khách quan, công bằng và đúng pháp luật. Tòa án có thêm thời gian để thu thập, đánh giá chứng cứ, đảm bảo không bỏ sót hoặc đánh giá sai chứng cứ. Thứ ba, đối với hoạt động quản lý nhà nước, tạm đình chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, đảm bảo tính chính xác và hợp pháp của các quyết định hành chính.

III. Căn Cứ Tạm Đình Chỉ Vụ Án Hành Chính Quy Định 57 ký tự

Pháp luật quy định rõ các căn cứ để tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính. Việc xác định đúng căn cứ rất quan trọng, vì nếu không có căn cứ hợp pháp, việc tạm đình chỉ sẽ vi phạm quyền lợi của đương sự và kéo dài thời gian giải quyết vụ án. Các căn cứ này thường liên quan đến việc cần thu thập thêm chứng cứ, chờ kết quả giải quyết vụ án khác, hoặc thay đổi thẩm phán.

3.1. Căn cứ chung về Tạm Đình Chỉ theo Luật TTHC

Luật TTHC quy định một số căn cứ chung để tạm đình chỉ giải quyết vụ án. Ví dụ, cần đợi kết quả giải quyết vụ án khác có liên quan, cần giám định bổ sung, hoặc cần xác minh thêm chứng cứ. Các căn cứ này nhằm đảm bảo tính chính xác và khách quan trong giải quyết vụ án. Theo Điều 141 Luật TTHC, Tòa án ra quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính khi thuộc một trong các trường hợp sau: 1. Đợi kết quả giải quyết vụ việc khác có liên quan đến vụ án hành chính; 2. Đợi kết quả giám định, định giá tài sản; 3. Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.

3.2. Căn cứ cụ thể cho từng giai đoạn Tố Tụng Hành Chính

Ngoài căn cứ chung, có những căn cứ tạm đình chỉ riêng cho từng giai đoạn tố tụng, ví dụ như giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm, xét xử sơ thẩm, hoặc xét xử phúc thẩm. Các căn cứ này phù hợp với đặc điểm của từng giai đoạn tố tụng và nhằm đảm bảo quyền lợi của đương sự. Điều 197 Luật TTHC quy định về tạm ngừng phiên tòa trong giai đoạn xét xử sơ thẩm. Điều 240 Luật TTHC quy định về tạm ngừng phiên tòa trong giai đoạn xét xử phúc thẩm.

IV. Thủ Tục Tạm Đình Chỉ Vụ Án Thẩm Quyền Hậu Quả 60 ký tự

Việc tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính phải tuân theo thủ tục nhất định. Xác định đúng thẩm quyền ra quyết định tạm đình chỉ và hiểu rõ hậu quả pháp lý của quyết định này là rất quan trọng. Quyết định tạm đình chỉ phải được thông báo cho các bên liên quan và có thể bị khiếu nại, kháng nghị.

4.1. Thẩm quyền ban hành quyết định Tạm Đình Chỉ vụ án

Thẩm quyền tạm đình chỉ thuộc về Tòa án đang giải quyết vụ án. Thẩm phán chủ tọa phiên tòa có quyền ra quyết định tạm đình chỉ trong giai đoạn xét xử. Chánh án Tòa án có quyền ra quyết định tạm đình chỉ trong giai đoạn chuẩn bị xét xử. Việc phân định rõ thẩm quyền giúp đảm bảo tính hợp pháp của quyết định tạm đình chỉ. Điều 141 Luật TTHC quy định về thẩm quyền ra quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính.

4.2. Hậu quả pháp lý của Quyết Định Tạm Đình Chỉ vụ án

Khi có quyết định tạm đình chỉ, các hoạt động tố tụng liên quan đến vụ án sẽ tạm dừng. Thời hiệu khởi kiện cũng được tính lại từ thời điểm vụ án được tiếp tục giải quyết. Quyết định tạm đình chỉ có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của đương sự, do đó cần được xem xét cẩn thận. Điều 143 Luật TTHC quy định về việc tiếp tục giải quyết vụ án hành chính sau khi có quyết định tạm đình chỉ.

4.3. Khiếu Nại và Kháng Nghị Quyết Định Tạm Đình Chỉ vụ án

Theo quy định của pháp luật, quyết định tạm đình chỉ có thể bị khiếu nại hoặc kháng nghị. Điều này đảm bảo quyền của đương sự được bảo vệ và Tòa án cấp trên có thể xem xét lại tính hợp pháp của quyết định tạm đình chỉ. Quy định này nhằm đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong tố tụng. Điều 142 Luật TTHC quy định về việc khiếu nại, kiến nghị và xem xét lại quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính.

V. Thực Trạng Tạm Đình Chỉ Hạn Chế Giải Pháp 54 ký tự

Hoạt động tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính còn nhiều hạn chế. Các quy định pháp luật chưa đầy đủ, rõ ràng, dẫn đến việc áp dụng không thống nhất. Thực tiễn áp dụng cũng gặp nhiều khó khăn, gây kéo dài thời gian giải quyết vụ án và ảnh hưởng đến quyền lợi của đương sự. Cần có giải pháp khắc phục để nâng cao hiệu quả hoạt động này.

5.1. Các hạn chế về mặt pháp lý trong Tạm Đình Chỉ vụ án

Một số quy định về căn cứ tạm đình chỉ còn chung chung, khó áp dụng. Thủ tục tạm đình chỉ chưa được quy định chi tiết, dẫn đến việc thực hiện không thống nhất. Việc kiểm tra, giám sát hoạt động tạm đình chỉ còn hạn chế. Điều này ảnh hưởng đến tính minh bạch và hiệu quả của hoạt động này.

5.2. Những khó khăn trong thực tiễn áp dụng Tạm Đình Chỉ

Việc thu thập chứng cứ trong vụ án hành chính thường gặp nhiều khó khăn. Thời gian chờ kết quả giám định, định giá tài sản kéo dài. Năng lực của thẩm phán còn hạn chế. Các yếu tố này ảnh hưởng đến việc ra quyết định tạm đình chỉ và kéo dài thời gian giải quyết vụ án.

5.3. Kiến nghị hoàn thiện hoạt động Tạm Đình Chỉ vụ án

Cần sửa đổi, bổ sung các quy định về căn cứ tạm đình chỉ, thủ tục tạm đình chỉ. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng năng lực cho thẩm phán. Nâng cao hiệu quả công tác thu thập chứng cứ. Tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động tạm đình chỉ. Các giải pháp này nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động này và bảo vệ quyền lợi của đương sự.

VI. Giải Pháp Hoàn Thiện Quy Định Về Tạm Đình Chỉ 58 ký tự

Để nâng cao hiệu quả và tính minh bạch của tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính, cần có các giải pháp đồng bộ. Các giải pháp này tập trung vào hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực thẩm phán và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan nhà nước.

6.1. Giải pháp về mặt pháp lý cho Tạm Đình Chỉ

Cần quy định rõ ràng, cụ thể hơn về các căn cứ tạm đình chỉ. Rút ngắn thời gian giải quyết các vụ án khác có liên quan. Ban hành hướng dẫn chi tiết về thủ tục tạm đình chỉ. Các giải pháp này giúp đảm bảo tính thống nhất trong áp dụng pháp luật.

6.2. Giải pháp về mặt thực tiễn cho Tạm Đình Chỉ

Tăng cường phối hợp giữa Tòa án và các cơ quan chuyên môn trong việc thu thập chứng cứ, giám định, định giá tài sản. Nâng cao trình độ chuyên môn của thẩm phán. Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho Tòa án. Các giải pháp này giúp nâng cao hiệu quả giải quyết vụ án hành chính.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính" của sinh viên Trần Linh Huân (Khoa Luật Hành chính - Nhà nước, Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh, thực hiện năm 2014 dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Thị Thương Huyền) được xây dựng trong bối cảnh tư pháp có chuyển biến quan trọng: Luật Tố tụng hành chính năm 2010 vừa được ban hành và có hiệu lực từ ngày 01/7/2011 để thay thế Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án hành chính năm 1996 (sửa đổi, bổ sung năm 1998 và năm 2006). Hoạt động quản lý nhà nước ngày càng tác động sâu rộng đến đời sống xã hội, làm phát sinh khiếu kiện hành chính; việc bảo đảm quyền tiếp cận công lý của cá nhân, cơ quan, tổ chức đòi hỏi quy trình tố tụng phải chặt chẽ và khách quan. Trong quá trình giải quyết vụ án, xuất hiện các trường hợp khách quan khiến Tòa án không thể tiếp tục tố tụng ngay mà phải ra quyết định tạm đình chỉ nhằm bảo đảm quyền của đương sự và sự chính xác của phán quyết. Tuy nhiên, việc áp dụng sai chế định này dẫn đến hệ quả kéo dài thời gian xét xử, xâm hại quyền lợi của đương sự và làm giảm hiệu lực quản lý nhà nước.

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của đề tài là làm sáng tỏ lý luận về tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính, đánh giá thực trạng áp dụng quy định này tại Tòa án nhân dân các cấp, phát hiện vướng mắc pháp lý và thực tiễn, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện. Tác giả xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận, các khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa pháp lý của vụ án hành chính cùng chế định tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính.
2. Phân tích, luận giải các quy định pháp luật thực định về căn cứ, thẩm quyền, thủ tục và hậu quả pháp lý của việc tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính trong Luật Tố tụng hành chính năm 2010.
3. Khảo sát thực tiễn áp dụng pháp luật, phân tích số liệu xét xử và các sai phạm, hạn chế cụ thể trong hoạt động ban hành quyết định tạm đình chỉ tại Tòa án.
4. Đề xuất các giải pháp, kiến nghị cụ thể về mặt lập pháp và mặt áp dụng thực tiễn nhằm khắc phục các bất cập hiện hành.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là các quy định của pháp luật tố tụng hành chính hiện hành và thực tiễn áp dụng chế định tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính. Phạm vi nghiên cứu về không gian bao hàm hoạt động giải quyết khiếu kiện hành chính tại Tòa án nhân dân các cấp trên lãnh thổ Việt Nam; phạm vi thời gian tập trung vào giai đoạn thi hành Luật Tố tụng hành chính năm 2010, đồng thời sử dụng chuỗi số liệu thực tiễn và văn bản liên quan từ năm 1996 đến năm 2014.

Cơ sở lý luận, pháp lý và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được triển khai dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm của Đảng, Nhà nước về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và cải cách tư pháp. Khung lý thuyết của đề tài gắn liền với học thuyết tài phán hành chính, quyền tài phán độc lập của Tòa án và nguyên tắc bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong tố tụng tư pháp.

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật làm nền tảng phân tích gồm:

• Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 (các điều 2, 14, 107, 120).
• Luật Tố tụng hành chính năm 2010 (các điều 3, 33, 49, 50, 53, 54, 103, 109, 112, 118, 120, 122, 139).
• Bộ luật Dân sự năm 2005 (các điều 17, 24, 62, 81 về năng lực hành vi dân sự, giám hộ, tuyên bố chết, quyền nhân thân và quyền thừa kế).
• Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án hành chính số 29/2006/PL-UBTVQH11 (sửa đổi, bổ sung năm 1998, 2006).
• Các nghị quyết hướng dẫn chuyên môn của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao: Nghị quyết số 02/2011/NQ-HĐTP ngày 29/7/2011, Nghị quyết số 04/2006/NQ-HĐTP ngày 04/8/2006 và Nghị quyết số 01/2012/NQ-HĐTP.

Tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm: phương pháp phân tích quy phạm pháp luật và tổng hợp tài liệu; phương pháp diễn dịch và quy nạp logic; phương pháp thống kê, phân loại dữ liệu xét xử; phương pháp so sánh pháp luật giữa Luật Tố tụng hành chính năm 2010 với Pháp lệnh năm 1996 và Bộ luật Tố tụng dân sự. Nguồn dữ liệu phục vụ nghiên cứu được trích xuất từ các báo cáo tổng kết công tác năm 2009 (số 01/BC-TA), năm 2010 (số 01/BC-TA), năm 2012 (số 05/BC-TA) của Tòa án nhân dân tối cao; Báo cáo tổng kết thực tiễn 12 năm hoạt động kiểm sát giải quyết các vụ án hành chính số 105/BC-VKSTC-V12 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao; các quyết định tố tụng thực tế tại Tòa án nhân dân cấp huyện và cấp tỉnh; cùng hệ thống giáo trình của Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh và Trường Đại học Luật Hà Nội.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp lý về tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính

Chương 1 tập trung xây dựng hệ thống khái niệm, đặc điểm và phân tích chi tiết các quy định pháp luật thực định. Tác giả phân tích khái niệm vụ án hành chính qua việc tiếp cận giáo trình của hai trường đại học luật lớn và đi đến kết luận: Vụ án hành chính là vụ án phát sinh khi cá nhân, cơ quan, tổ chức khởi kiện yêu cầu Tòa án có thẩm quyền xem xét tính hợp pháp của các đối tượng khiếu kiện hành chính theo quy định của pháp luật tố tụng hành chính nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình và được Tòa án thụ lý. Vụ án hành chính có ba đặc điểm cơ bản:

• Đối tượng tranh chấp trực tiếp là tính hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc, danh sách cử tri hoặc quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh (không xem xét tính hợp lý; quyền tài sản/nhân thân không phải đối tượng tranh chấp trực tiếp trừ yêu cầu bồi thường thiệt hại thực tế phát sinh kèm theo).
• Người bị kiện luôn là cơ quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước.
• Người khởi kiện là cá nhân, cơ quan, tổ chức chịu sự tác động trực tiếp của đối tượng khiếu kiện.

Về chế định tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính, tác giả định nghĩa đây là việc Tòa án có thẩm quyền sau khi thụ lý đã ra quyết định tạm dừng việc giải quyết vụ án khi phát hiện có các căn cứ tạm đình chỉ theo quy định của Luật Tố tụng hành chính; vụ án sẽ tiếp tục được giải quyết khi căn cứ tạm đình chỉ không còn. Năm đặc điểm pháp lý của chế định này gồm: (1) chỉ phát sinh sau khi vụ án đã được thụ lý hợp lệ; (2) bắt buộc dựa trên căn cứ luật định; (3) thẩm quyền thuộc riêng Tòa án (Thẩm phán trong giai đoạn chuẩn bị xét xử, Hội đồng xét xử tại phiên tòa); (4) có thể tiến hành ở các giai đoạn tố tụng; (5) chỉ tạm dừng tố tụng, không chấm dứt vụ án và không xóa tên trong sổ thụ lý.

Pháp luật tố tụng hành chính quy định 4 căn cứ tạm đình chỉ chung tại khoản 1 Điều 118 Luật Tố tụng hành chính năm 2010:

• Điểm a: Đương sự là cá nhân đã chết, cơ quan, tổ chức đã giải thể mà chưa có người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng. Tác giả phân tích ranh giới giữa chết pháp lý và chết não, đồng thời chỉ rõ quy định này chỉ áp dụng đối với quan hệ tố tụng liên quan đến tài sản (được quyền thừa kế theo Bộ luật Dân sự), không áp dụng đối với quyền nhân thân vì quyền nhân thân gắn liền với cá nhân không thể chuyển giao. Tác giả phân định ba trạng thái xử lý: "đã có" người kế thừa (tiếp tục giải quyết), "chưa có" (tạm đình chỉ), và "không có" (phải đình chỉ vụ án).
• Điểm b: Đương sự là cá nhân mất năng lực hành vi dân sự mà chưa xác định được người đại diện theo pháp luật (theo Điều 62 Bộ luật Dân sự năm 2005 và quy tắc loại trừ đại diện theo khoản 6 Điều 54 Luật Tố tụng hành chính).
• Điểm c: Đã hết thời hạn chuẩn bị xét xử mà một trong các đương sự không thể có mặt vì lý do chính đáng (trừ trường hợp xét xử vắng mặt).
• Điểm d: Cần đợi kết quả giải quyết của cơ quan khác hoặc vụ việc có liên quan.

Chương 2: Thực trạng tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính và một số kiến nghị hoàn thiện

Chương 2 trình bày thực trạng thi hành chế định này thông qua số liệu tổng kết và phân tích các sai phạm, vướng mắc qua các vụ việc cụ thể. Hoạt động giải quyết khiếu kiện hành chính có xu hướng tăng nhanh qua các năm nhưng tỷ lệ vụ án bị tạm đình chỉ vẫn chiếm tỷ trọng nhỏ so với án thụ lý. Trong 4 căn cứ, điểm c khoản 1 Điều 118 được Tòa án áp dụng phổ biến nhất do các trở ngại khách quan và bất khả kháng trong việc triệu tập đương sự.

Tác giả chỉ ra 3 nhóm vướng mắc thực tiễn lớn:

1. Lúng túng trong việc xác định thứ tự ưu tiên giải quyết giữa vụ án hành chính và vụ án dân sự theo điểm d khoản 1 Điều 118. Điển hình là vụ việc của ông Nguyễn Văn Năm tại huyện Bình Chánh (TP. Hồ Chí Minh): Vụ án dân sự tranh chấp quyền sử dụng đất diện tích 904 m2 tại xã Tân Kiên bị Tòa án nhân dân huyện Bình Chánh tạm đình chỉ để chờ kết quả vụ án hành chính khiếu kiện quyết định thu hồi giấy đỏ của Ủy ban nhân dân huyện, trong khi Tòa hành chính cũng lúng túng chờ bản án dân sự xác định quyền sử dụng đất.
2. Thẩm phán thiếu chuẩn xác về chuyên môn, vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng. Điển hình là vụ ông Nguyễn Văn Bắc kiện Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Đại Từ (tỉnh Thái Nguyên): Thẩm phán Lương Đức Long ký Quyết định tạm đình chỉ số 03/2013/QĐST-HC viện dẫn Điều 139 Luật Tố tụng hành chính khi không hề mở phiên tòa xét xử; lý do tạm đình chỉ để chờ kết quả giải quyết vụ án đối với quyết định số 6240/QĐ-UB là máy móc trong khi hoàn toàn đủ điều kiện nhập hai vụ án theo Điều 33 Luật Tố tụng hành chính và Điều 7 Nghị quyết số 02/2011/NQ-HĐTP; đồng thời chậm giao quyết định cho đương sự gần 4 tháng, vi phạm khoản 2 Điều 122.
3. Hiện tượng nể nang chính quyền địa phương, cố tình ra quyết định tạm đình chỉ trái pháp luật. Điển hình là:

• Vụ ông Đoàn Văn Vươn kiện Ủy ban nhân dân huyện Tiên Lãng (TP. Hải Phòng) liên quan đến thu hồi 40,3 ha đất: Tòa án nhân dân huyện Tiên Lãng ban hành Quyết định số 01/2012/QĐST-ST tạm đình chỉ vụ án với lý do "đương sự đề nghị để có thời gian thu thập chứng cứ". Quyết định này bị Viện kiểm sát nhân dân TP. Hải Phòng kháng nghị (Kháng nghị số 134/KN-VKS-HC ngày 07/9/2012) vì việc thu thập chứng cứ không phải căn cứ luật định.
• Vụ bà Dương Thị Hằng kiện Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Phú Bình (tỉnh Thái Nguyên): Thẩm phán chấp nhận lý do Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường (đại diện người bị kiện) "bận giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm" là "lý do chính đáng" theo điểm c khoản 1 Điều 118 để ra quyết định tạm đình chỉ trái luật.

Về mặt pháp lý, khóa luận chỉ rõ các lỗ hổng: Luật Tố tụng hành chính năm 2010 thiếu định nghĩa chính thức; quy định căn cứ tại Điều 118 quá hẹp và mâu thuẫn với quyền đề nghị tạm đình chỉ của đương sự (khoản 1 Điều 50 dẫn chiếu khoản 7 Điều 49); thiếu căn cứ đình chỉ vụ án tại Điều 120 đối với trường hợp đương sự cá nhân chết chỉ để lại quyền nhân thân (ví dụ vụ án khiếu kiện quyết định buộc thôi việc của Thư ký Tòa án).

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp hệ thống số liệu xét xử vụ án hành chính và tỷ lệ án tạm đình chỉ từ các nguồn tài liệu chính thống:

Năm	Tổng số án thụ lý (vụ)	Tổng số án giải quyết (vụ)	Sơ thẩm giải quyết (vụ)	Phúc thẩm giải quyết (vụ)	Giám đốc thẩm / Tái thẩm (vụ)
2009	1.557	1.299	869	403	27
2010	1.651	1.398	976	402	20
2011	2.323	1.790	1.236	535	18
2012	6.177	4.742	3.834	878	30

Thống kê tỷ lệ tạm đình chỉ qua các giai đoạn theo báo cáo của Viện kiểm sát nhân dân tối cao:

Giai đoạn	Cấp sơ thẩm: Thụ lý / Giải quyết / Tạm đình chỉ	Cấp phúc thẩm: Thụ lý / Giải quyết / Tạm đình chỉ	Tỷ lệ tạm đình chỉ / tổng số giải quyết
01/7/1996 – 30/5/2006	- Cấp huyện: 5.128 / 3.828 / 84 vụ - Cấp tỉnh: 2.390 / 1.563 / 43 vụ	2.750 / 1.661 / 22 vụ	- Sơ thẩm: 2,35% - Phúc thẩm: 1,33%
01/6/2006 – 30/5/2009	- Cấp huyện: 2.407 / 1.773 / 27 vụ - Cấp tỉnh: 644 / 534 / 23 vụ	1.163 / 1.077 / 54 vụ	- Sơ thẩm: 2,16% - Phúc thẩm: 5,01%

Trên cơ sở phân tích thực trạng, tác giả đề xuất hai nhóm giải pháp:

• Nhóm giải pháp lập pháp: Bổ sung định nghĩa tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính vào luật; mở rộng và hướng dẫn cụ thể các căn cứ tại Điều 118, xác lập cơ chế xem xét yêu cầu tạm đình chỉ chính đáng của đương sự nhằm bảo đảm tính tương thích với Điều 49 và Điều 50; bổ sung căn cứ đình chỉ giải quyết vụ án tại Điều 120 đối với trường hợp đương sự cá nhân chết mà quyền, nghĩa vụ tố tụng thuần túy thuộc về nhân thân không thể chuyển giao; ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết về thứ tự giải quyết khi có quan hệ đan xen giữa án hành chính và án dân sự theo điểm d khoản 1 Điều 118; xây dựng tiêu chí phân định rõ ràng thế nào là "lý do chính đáng".
• Nhóm giải pháp thực tiễn: Nâng cao năng lực chuyên môn và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ Thẩm phán; chấm dứt tình trạng vì nể nang cơ quan hành chính mà ban hành quyết định tạm đình chỉ sai luật; tăng cường vai trò kiểm sát tố tụng của Viện kiểm sát nhân dân; tuân thủ nghiêm ngặt thời hạn giao quyết định tố tụng theo Điều 122.

Đóng góp của khóa luận thể hiện ở chỗ: Đây là công trình nghiên cứu chuyên sâu, có hệ thống đầu tiên về riêng chế định tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính sau khi Luật Tố tụng hành chính năm 2010 có hiệu lực, lấp đầy khoảng trống so với các nghiên cứu trước đây vốn chỉ đề cập tản mạn hoặc lồng ghép ở phạm vi hẹp.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận được hoàn thành vào năm 2014, thời điểm Luật Tố tụng hành chính năm 2010 mới đi vào đời sống tư pháp được gần 3 năm. Hạn chế về nguồn tư liệu thể hiện ở việc Tòa án nhân dân tối cao chưa ban hành các báo cáo thống kê định lượng riêng biệt chuyên sâu về các quyết định tạm đình chỉ, khiến tác giả phải khai thác số liệu gián tiếp từ Báo cáo số 105/BC-VKSTC-V12 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các quyết định tố tụng thực tế chưa được tổng kết thành án lệ hay án mẫu.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được gợi mở từ đề tài gồm:

• Mở rộng phạm vi đánh giá tác động của chế định tạm đình chỉ trong các giai đoạn tố tụng đặc biệt như thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm.
• Nghiên cứu cơ chế giải quyết triệt để mối quan hệ xung đột thẩm quyền và thứ tự ưu tiên xử lý giữa tố tụng dân sự và tố tụng hành chính trong bối cảnh sửa đổi, hoàn thiện pháp luật tư pháp trong các giai đoạn tiếp theo.
• Xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá mức độ vi phạm thủ tục tố tụng và cơ chế chế tài xử lý trách nhiệm cá nhân đối với Thẩm phán khi ban hành quyết định tạm đình chỉ vụ án thiếu căn cứ luật định.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Luật Hành chính, Luật Tố tụng hành chính trong việc tiếp cận lý luận và phân tích kỹ thuật lập pháp đối với các chế định tạm dừng tố tụng. Nghiên cứu cũng có giá trị tham khảo chuyên môn cho Thẩm phán, Thư ký Tòa án, Kiểm sát viên và Luật sư khi tiếp cận quy trình thu thập chứng cứ, nhập vụ án và xác định căn cứ tạm đình chỉ.

Các nội dung có giá trị tham chiếu cao nhất trong công trình gồm:

• Phần lập luận phân biệt giữa quyền tài sản và quyền nhân thân gắn với sự kiện pháp lý cá nhân chết/giải thể trong quan hệ thừa kế quyền tố tụng tại điểm a khoản 1 Điều 118.
• Phần phân tích các sai sót nghiệp vụ điển hình tại Tòa án nhân dân huyện Đại Từ, Tòa án nhân dân huyện Tiên Lãng, Tòa án nhân dân huyện Bình Chánh và Tòa án nhân dân huyện Phú Bình.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao Quyết định tạm đình chỉ số 01/2012/QĐST-ST của TAND huyện Tiên Lãng trong vụ án của ông Đoàn Văn Vươn bị Viện kiểm sát nhân dân TP. Hải Phòng kháng nghị? Quyết định này bị kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm qua Kháng nghị số 134/KN-VKS-HC ngày 07/9/2012 vì Tòa án lấy lý do "đương sự đề nghị tạm đình chỉ việc giải quyết vụ án để có thời gian xác minh, thu thập chứng cứ". Căn cứ này hoàn toàn không nằm trong các căn cứ luật định cho phép tạm đình chỉ vụ án theo quy định tại Điều 118 Luật Tố tụng hành chính năm 2010.

2. Thẩm phán TAND huyện Đại Từ đã vi phạm những quy định nào khi ra Quyết định tạm đình chỉ số 03/2013/QĐST-HC đối với vụ kiện của ông Nguyễn Văn Bắc? Thẩm phán Lương Đức Long đã mắc 3 sai phạm nghiêm trọng: (1) Viện dẫn sai Điều 139 Luật Tố tụng hành chính (vốn chỉ áp dụng đối với quyết định tạm đình chỉ ban hành tại phiên tòa) trong khi không có phiên tòa nào được mở vào ngày 26/11/2013; (2) Tạm đình chỉ để "chờ kết quả vụ án khác" là máy móc, bởi trường hợp này hoàn toàn đủ điều kiện nhập hai vụ án giải quyết chung theo Điều 33 Luật Tố tụng hành chính và Điều 7 Nghị quyết số 02/2011/NQ-HĐTP; (3) Chậm giao quyết định cho đương sự gần 4 tháng (ban hành ngày 26/11/2013 nhưng đến 19/3/2014 mới giao), vi phạm khoản 2 Điều 122.

3. Tình trạng luẩn quẩn khi áp dụng điểm d khoản 1 Điều 118 Luật Tố tụng hành chính phát sinh như thế nào trong vụ án tranh chấp đất tại huyện Bình Chánh? Trong vụ ông Nguyễn Văn Năm, TAND huyện Bình Chánh thụ lý vụ án dân sự về tranh chấp quyền sử dụng đất 904 m2 rồi tạm đình chỉ chờ kết quả trả lời nguồn gốc đất. Sau khi TAND TP. Hồ Chí Minh hủy quyết định này, Tòa huyện Bình Chánh lại tiếp tục tạm đình chỉ án dân sự để chờ kết quả vụ án hành chính mà ông Năm kiện quyết định thu hồi giấy đỏ của Ủy ban nhân dân huyện. Vấn đề gây lúng túng thực tế là không rõ Tòa án phải tạm đình chỉ án hành chính chờ phán quyết quyền sử dụng đất của bản án dân sự hay tạm đình chỉ án dân sự để chờ xem xét tính hợp pháp của quyết định hành chính thu hồi giấy đỏ.

4. Điểm bất cập của điểm a khoản 1 Điều 118 Luật Tố tụng hành chính khi đương sự là cá nhân chết mà không để lại tài sản thừa kế là gì? Điều 118 quy định tạm đình chỉ khi cá nhân chết chưa có người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng. Tuy nhiên, nếu vụ án chỉ gắn với quyền nhân thân (như vụ Thư ký Tòa án khởi kiện quyết định kỷ luật buộc thôi việc) thì quyền nhân thân chấm dứt theo Bộ luật Dân sự, không thể chuyển giao thừa kế. Việc Tòa án tạm đình chỉ để tìm người thừa kế trong trường hợp này là vô nghĩa, làm kéo dài thời gian, nhưng Điều 120 lại không quy định căn cứ đình chỉ dứt điểm vụ án đối với trường hợp này.

5. Thống kê của ngành Kiểm sát cho thấy tỷ lệ tạm đình chỉ vụ án hành chính ở cấp phúc thẩm biến động như thế nào qua hai giai đoạn 1996–2006 và 2006–2009? Theo Báo cáo số 105/BC-VKSTC-V12 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, trong giai đoạn 1996–2006, ở cấp phúc thẩm Tòa án giải quyết 1.661 vụ trong tổng số 2.750 vụ thụ lý, số vụ tạm đình chỉ là 22 vụ (chiếm 1,33%). Sang giai đoạn 2006–2009, ở cấp phúc thẩm giải quyết 1.077 vụ trong tổng số 1.163 vụ thụ lý, nhưng số vụ tạm đình chỉ tăng lên 54 vụ (chiếm 5,01% tổng số vụ giải quyết).

Kết luận

Khóa luận cử nhân luật của tác giả Trần Linh Huân là công trình nghiên cứu chuyên khảo về chế định tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính dưới góc độ lý luận thực định và thực tiễn áp dụng thời kỳ đầu thi hành Luật Tố tụng hành chính năm 2010. Bằng việc phân tích các căn cứ pháp lý tại Điều 118 và khảo sát các sai phạm tố tụng cụ thể, tác giả đã chỉ rõ các lỗ hổng lập pháp cũng như hiện tượng tùy tiện, nể nang của Tòa án địa phương khi ban hành quyết định tạm đình chỉ. Các giải pháp kiến nghị được đề xuất trong công trình tập trung vào việc chuẩn hóa kỹ thuật lập pháp và tăng cường kỷ luật tố tụng, tạo cơ sở tham khảo cho việc hoàn thiện pháp luật tố tụng hành chính tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, mục lục, danh mục từ viết tắt, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo. 9 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ TẠM ĐÌNH CHỈ GIẢI QUYẾT VỤ ÁN HÀNH CHÍNH 1. Khái niệm, đặc điểm vụ án hành chính Việc xác định thế nào là VAHC có ý nghĩa rất quan trọng vì VAHC thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật TTHC, chỉ những VAHC hoặc những vấn đề có liên quan đến vụ VAHC thì những quy định trong Luật TTHC nói chung và chế tạm đình chỉ giải quyết VAHC nói riêng mới có thể được áp dụng để điều chỉnh các vấn đề về quyền và nghĩa tố tụng của các bên đương sự. Do đó, muốn nghiên cứu chế định tạm đình chỉ giải quyết VAHC trong Luật TTHC thì phải tìm hiểu về VAHC.

Khái niệm vụ án hành chính Với tư cách là chủ thể quản lý xã hội, cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước thực hiện các hoạt động quản lý của mình thông qua nhiều hình thức khác nhau trong đó chủ yếu là ban hành các quyết định hành chính hoặc thực hiện các hành vi hành chính để tác động đến các cá nhân, cơ quan, tổ chức trong xã hội. Tuy nhiên, không phải lúc nào người dân cũng đồng ý với sự tác động đó, hơn nữa trong một số trường hợp quyết định hành chính được ban hành hoặc hành vi hành chính được thực hiện trái với pháp luật, gây thiệt hại đến quyền lợi của cá nhân, cơ quan, tổ chức trong xã hội, điều này dẫn đến sự phản kháng của các chủ thể này với các chủ thể có thẩm quyền quản lý nhà nước làm phát sinh tranh chấp hành chính. Khi tranh chấp hành chính phát sinh các chủ thể bị tác động bởi tranh chấp tiến hành nộp đơn khởi kiện ra Tòa án và được Tòa án thụ lý từ đó dẫn đến sự phát sinh VAHC. Hiện nay tồn tại một số quan điểm khác nhau về khái niệm VAHC, trong Pháp lệnh TTGQVAHC cũng như trong Luật TTHC vẫn chưa có khái niệm về VAHC.

Theo cách giải thích của từ điển Tiếng Việt thì: “vụ” là việc, sự việc không hay, rắc rối cần giải quyết, và “án” là tranh chấp quyền lợi cần được xét xử trước Tòa án1. Như vậy, về mặt thuật ngữ, “vụ án” là việc phát sinh trên cơ sở tranh chấp về quyền lợi thuộc nhiệm vụ xét xử của Tòa án. Theo từ điển Luật học định nghĩa: “VAHC là vụ án phát sinh tại Tòa hành chính do cá nhân, cơ quan, tổ chức khởi kiện ra Tòa án yêu cầu bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình2”. Theo tác giả Lê Thị Hồng Phượng thì: “VAHC 1 Hoàng Phê (2008), “Từ điển Tiếng Việt”, NXB.

2 Trường Đại học Luật Hà Nội (1999), “Từ điển giải thích thuật ngữ luật học”, Nxb. 10 là vụ việc tranh chấp hành chính phát sinh do cá nhân, tổ chức, cơ quan nhà nước, cán bộ công chức nhà nước khởi kiện yêu cầu Tòa án có thẩm quyền bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm hại bởi quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc theo quy định của pháp luật TTHC3”. Theo cách giải thích trong giáo trình Luật tố tụng hành chính Việt Nam của trường Đại học Luật Hà Nội: “VAHC là vụ việc tranh chấp hành chính được Tòa án có thẩm quyền thụ lý theo yêu cầu khởi kiện của các cá nhân, tổ chức đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ4”. Còn theo cách giải thích trong giáo trình Luật tố tụng hành chính Việt Nam của trường Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh: “VAHC là vụ án phát sinh khi cá nhân, tổ chức khởi kiện hợp lệ các quyết định hành chính hay hành vi hành chính hoặc các quyết định khác theo quy định của pháp luật của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và được Tòa án có thẩm quyền thụ lý5”.

Từ những quan điểm trên chúng tôi nhận thấy rằng theo cách định nghĩa của từ điển thì còn chung chung, khái quát, không nêu rõ được hết nội hàm của VAHC, điều này dẫn đến không phân biệt được VAHC với các vụ án khác. Về quan điểm của tác giả Lê Thị Hồng Phượng mặc dù đã xác định được chủ thể khởi kiện, đối tượng khởi kiện, chủ thể có thẩm quyền giải quyết VAHC và chỉ ra được cơ sở pháp luật để điều chỉnh là Luật TTHC nhưng chưa chỉ ra được đầy đủ các điều kiện cần thiết để cấu thành việc phát sinh một VAHC. Còn theo quan điểm của giáo trình Luật tố tụng hành chính Việt Nam trường Đại học Luật Hà Nội và giáo trình Luật tố tụng hành chính Việt Nam trường Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh thì khái niệm VAHC được đưa ra tuy chưa chỉ rõ cơ sở pháp luật để điều chỉnh VAHC là Luật TTHC nhưng các khái niệm này có phần rõ ràng hơn, đã nêu lên được chủ thể khởi kiện, đối tượng khởi kiện, chủ thể có thẩm quyền giải quyết VAHC và đặc biệt hơn là đã chỉ rõ ra được đầy đủ các điều kiện cần thiết để phát sinh một VAHC. Như vậy để một VAHC phát sinh thì phải đáp ứng được đầy đủ hai cơ sở sau: Một là, có việc khởi kiện của cá nhân, cơ quan, tổ chức.

Khởi kiện là quyền tự định đoạt thuộc về cá nhân, cơ quan, tổ chức đối với việc yêu cầu Tòa án xem xét một quyết định hành chính, hành vi hành chính nào đó mà theo họ là trái pháp luật, xâm hại trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Trong TTHC, khởi kiện là điều kiện 3 Lê Thị Hồng Phượng (2006), Khóa luận tốt nghiệp “Khởi kiện vụ án hành chính – quy định của pháp luật và thực tiễn thực hiện”, tr. 4 Đại học Luật Hà Nội (2012), “Giáo trình Luật tố tụng hành chính Việt Nam”, Nxb. Công an nhân dân, tr.

5 Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh (2012), “Giáo trình Luật tố tụng hành chính Việt Nam”, NXB Hồng Đức – Hội luật gia Việt Nam, tr. 11 đầu tiên để làm phát sinh VAHC nếu không có hành vi khởi kiện thì sẽ không có VAHC; tuy nhiên, không phải chủ thể nào cũng đều có quyền khởi kiện VAHC mà muốn khởi kiện VAHC thì cá nhân, cơ quan, tổ chức khởi kiện phải đáp ứng các điều kiện do pháp luật quy định và khởi kiện theo đúng đối tượng được phép khởi kiện6. Hai là, đơn khởi kiện được Tòa án thụ lý giải quyết.

Khi có đơn khởi kiện của cá nhân, cơ quan, tổ chức, Tòa án sẽ xem xét các điều kiện như: Điều kiện về khởi kiện vụ án, điều kiện về việc nộp tiền tạm ứng án phí, điều kiện về thẩm quyền giải quyết của Tòa án… để từ đó quyết định có thụ lý hay không thụ lý đơn khởi kiện. Nếu thỏa mãn đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật thì Tòa án sẽ tiến hành thụ lý vụ án, còn không Tòa án sẽ trả lại đơn kiện khi việc khởi kiện rơi vào một trong những trường hợp pháp luật quy định phải trả lại đơn kiện7. Có thể nói, hành vi khởi kiện của cá nhân, cơ quan, tổ chức chỉ là điều kiện cần, còn việc thụ lý của Tòa án mới là điều kiện đủ để phát sinh một VAHC. Chính vì những lẽ đó, chúng tôi đồng ý với khái niệm được trình bày trong giáo trình Luật tố tụng hành chính Việt Nam của trường Đại học Luật Hà Nội và giáo trình Luật tố tụng hành chính Việt Nam của trường Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh vì khái niệm này không chỉ xác định được chủ thể khởi kiện, đối tượng khởi kiện, thẩm quyền giải quyết; mà đặc biệt hơn là khái niệm này còn chỉ ra được đầy đủ cả hai yếu tố để phát sinh một VAHC đó là có đơn khởi kiện của các cá nhân, cơ quan, tổ chức và được Tòa án thụ lý; nên có thể nói đây là quan điểm khá đầy đủ, rõ ràng, phản ánh được nội dung, bản chất của VAHC.

Từ những phân tích và nghiên cứu trên chúng tôi đưa ra kết luận khái niệm VAHC như sau: VAHC là vụ án phát sinh khi cá nhân, cơ quan, tổ chức khởi kiện yêu cầu Tòa án có thẩm quyền xem xét tính hợp pháp của các đối tượng khiếu kiện hành chính theo quy định của pháp luật TTHC nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi có căn cứ cho rằng đối tượng khiếu kiện này là trái pháp luật, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân và được Tòa án có thẩm quyền thụ lý theo quy định của pháp luật. Đặc điểm vụ án hành chính Từ khái niệm nêu trên chúng tôi nhận thấy VAHC có những đặc điểm sau: 6 Điều 103 Luật TTHC. 7 Điều 109 Luật TTHC. 12 Thứ nhất, đối tượng tranh chấp trực tiếp trong VAHC là tính hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc, danh sách cử tri bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân và quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh.

Quyền tài sản và quyền nhân thân không phải là đối tượng tranh chấp trực tiếp của tranh chấp hành chính. Khi ban hành một quyết định hành chính hoặc thực hiện một hành vi hành chính thì phải đảm bảo cả hai thuộc tính là tính hợp pháp và tính hợp lý, hai thuộc tính này luôn gắn bó mật thiết với nhau như một chỉnh thể thống nhất, nếu thiếu một trong hai yếu tố đó thì quyết định hành chính được ban hành, hành vi hành chính được thực hiện sẽ không hiệu quả và đạt được mục đích. Trong Luật TTHC, đối tượng trực tiếp trong tranh chấp VAHC là tính hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính nên khi Tòa án xem xét các khiếu kiện thì chỉ xem xét tính hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính, mà không xem xét tình hợp lý của chúng.