(Phê duyệt kèm theo Quyết định số: /QĐ-UBND ngày tháng 9 năm 2020 của Uỷ ban nhân dân tỉnh Lai Châu) UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH LAI CHÂU SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO Đinh Trung Tuấn (Tổng Chủ biên) Trần Đình Thuận (Chủ biên) Nguyễn Thị Bích - Phạm Thế Chỉnh - Ngô Tiến Dũng Nguyễn Việt Hùng - Phạm Quỳnh - Đỗ Thị Tấc TÀI LIỆU GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG TỈNH Lai Châu LỚP 1 1 CÁC KÍ HIỆU DÙNG TRONG TÀI LIỆU Nhận diện – Khám phá Tìm hiểu – Mở rộng Vận dụng – Sáng tạo Đánh giá – Phát triển 2 LỜI NÓI ĐẦU Các em học sinh lớp 1 thân mến, Trên tay các em là cuốn Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Lai Châu lớp 1. Với 8 chủ đề, các em sẽ được tìm hiểu về văn hoá, lịch sử, kinh tế, xã hội, môi trường, hướng nghiệp,… của địa phương. Mỗi chủ đề được thực hiện thông qua các tiết sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp, các tiết hoạt động trải nghiệm và các môn học khác. Thông qua hoạt động trong các chủ đề, các em sẽ được trang bị những hiểu biết về nơi sinh sống, phát triển phẩm chất và năng lực, bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước.
Cuốn sách này sẽ đồng hành cùng các em trong suốt năm học đầu tiên ở tiểu học. Hy vọng các em sẽ yêu thích các hoạt động trong sách, say mê học tập, trải nghiệm, biết vận dụng, liên hệ để hiểu rõ hơn địa phương mình và thêm trân quý truyền thống quê hương Lai Châu. Các em hãy giữ gìn cuốn sách thật cẩn thận, bởi nó sẽ là kỷ niệm đẹp đối với mỗi em trong quá trình học tập. Chúc các em có những tiết hoạt động thật vui vẻ và bổ ích! CÁC TÁC GIẢ 3 MỤC LỤC 1.
Đồng dao ở Lai Châu 8 2. Gia đình truyền thống các dân tộc Lai Châu 16 3. Món ăn của đồng bào dân tộc Lai Châu 24 4. Trò chơi dân gian ở Lai Châu 32 4 5.
Nghề truyền thống ở Lai Châu 48 7. Những người 56 sống quanh em 8. Em cùng gia đình 64 làm vệ sinh môi trường 5 giới thiệu cấu trúc BÀI HỌC Nhận diện – Khám phá CHỦ ĐỀ: MÓN ĂN CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC LAI CHÂU 1 Nhận diện các món ăn của đồng bào dân tộc Lai Châu a. Đánh dấu vào dưới hình ảnh món ăn của đồng bào dân tộc Lai Châu.
Tìm hiểu – Mở rộng Thịt lợn sấy Bún thang 2 Tìm hiểu món ăn của đồng bào dân tộc Lai Châu a. Nối món ăn với những nguyên liệu chủ yếu của món ăn đó. Cá bống suối Cá bống vùi tro (gio) Rau húng quế Sả Mắc khén Canh cá nấu măng chua Nộm rau dớn 24 Lạc rang Xôi tím Rau dớn Lá nhuộm xôi Gạo nếp Nộm rau dớn 26 6 Vận dụng – Sáng tạo 3 Giới thiệu về món ăn của đồng bào dân tộc Lai Châu a. Cùng bạn tạo bức tranh mâm cơm.
— Chuẩn bị: + Giấy A4, bút màu, kéo, hồ dán,… + Tranh, ảnh, thông tin về món ăn ở Lai Châu. — Cách làm: Đánh giá – Phát triển 1 2 4 Đánh giá kết quả hoạt động Đánh giá những điều em làm được bằng cách tô màu vào. Vẽ món ăn em thích. Cắt hình món (ăn em vừa :vẽ.
Tốt : Đạt : Cần cố gắng ) 3 4 Nhận diện món ăn Cùng bạn dán lên giấy A4. Vẽ trang trí thành bàn ăn. Tìm hiểu nguyên liệu làm các món ăn Lá nhuộm xôi Gạo nếp Xôi tím 29 Giới thiệu về món ăn 31 7 CHỦ ĐỀ: ĐỒNG DAO Ở LAI CHÂU 1 Nhận diện các bài đồng dao ở Lai Châu a. Nghe thầy/cô giáo đọc một số bài đồng dao.
Đánh dấu vào cạnh bài đồng dao ở Lai Châu mà em biết. 1 Đánh đu đu đường Mường Muổi Đánh đu đu lơ lửng Gái nuôi tằm chẳng nên Dây gân rừng đi Lào Đi Lào được núc nác. 2 Kéo cưa kéo kít Làm ít ăn nhiều Nằm đâu ngủ đấy Nó lấy mất cưa Lấy gì mà kéo? 3 Dung dăng dung dẻ Dắt trẻ đi chơi Đến hỏi ông trời Xin vài cái bánh Gặp xe thì tránh Đội mũ trên đầu. 8 4 Mít mật, mít dai Mười hai thứ mít Vào ăn thịt, ra ăn xôi Chú chẳng biết tôi Tôi bịt mắt chú Ăn đâu thì ẩn cho kín Bao giờ lúa chín thì về.
5 Chân lợn, chân gà Chân cáy, chân cua Chân chí, chân chuột Cùng bước qua cầu. 6 Quả có vỏ, quả gì? Quả có vỏ, quả me Quả có gai, quả gì? Quả có gai, quả mít Quả chỉ trời, quả ớt Quả đỏ máu, củ nâu Quả có sừng, củ ấu Quả uốn éo, quả khế Quả tròn vạnh, hướng dương. Trong các bài đồng dao trên, bài nào gắn với trò chơi dân gian? c. Kể tên những bài đồng dao khác ở Lai Châu mà em biết.
9 2 Tìm hiểu về các bài đồng dao ở Lai Châu a. Nghe thầy/cô giáo đọc một số bài đồng dao ở Lai Châu. Nối bài đồng dao với hình ảnh xuất hiện trong bài đồng dao đó. 1 Đắp nước bắt cá Đó to, đó nhỏ Đơm dưới, đơm trên Tranh nhau bắt cá Tìm người giã cơi Duốc cá chẳng cơ.
2 Ú u, ru con con ngủ đi Nhắm mắt ngủ đừng khóc Ngủ được ngủ ngon chớ dậy Mẹ đi vắng chưa tới Mẹ đi ruộng chưa về. 10 3 Hỏi: "Cây kia là bầu hay dưa Xin ăn bầu ăn dưa với bà." Đáp: "Đang còn phát nương dưa Đang trồng dưa Đang nảy mầm Đang ra hoa Trái đang lớn Trái đang ương Trái chín rồi, quả nào mềm thì hái ăn nhé. Tìm hiểu về một bài đồng dao ở Lai Châu. − Chọn một bài đồng dao ở Lai Châu mà em thích.
− Giới thiệu về bài đồng dao đó. Gợi ý: • Tên bài đồng dao đó là gì? • Bài đồng dao đó dùng để làm gì? • Ai là người thường hát/đọc bài đồng dao đó? • Mọi người có yêu thích khi hát/đọc bài đồng dao đó không? − Đọc một vài câu trong bài đồng dao đó. 11 3 Xem tranh đoán bài đồng dao ở Lai Châu − Xem tranh vẽ các trò chơi dân gian dưới đây. − Nối bài đồng dao với hình ảnh trò chơi gắn với bài đồng dao đó.
Chân lợn, chân gà Chân cáy, chân cua Q uả đậu Chân chí, chân chuột Cùng bước qua cầu. Quả dưa Quả đậu Chân chí, Củ tỏi chân chuột Củ hành Cải bắp Cải xoong Cá ao Cá suối Quả chuối Quả na Đem chia các bạn. 12 Luồn luồn vào Chui chui ra Mây quấn quanh cột hiên, cột sàn Cột sàn để giăng tơ Tơ như cánh con ngài Tơ như cánh cào cào Cây có rễ bạnh Rễ bạnh có ma Thấy bướm con thì ra mà chụp. Luồn luồn vào Bìm bịp lười nhác Đi xin thóc chuột Chuột chẳng thèm cho Bìm bịp hu hu khóc.
13 4 Thi hát/đọc các bài đồng dao Em cùng các bạn hát/đọc nối tiếp các bài đồng dao. Cách chơi: − Chia lớp thành 4 nhóm. − Một đội bốc thăm câu đầu tiên trong bài đồng dao. − Lần lượt mỗi nhóm đọc một câu tiếp theo trong bài đồng dao đó.
− Đến lượt nhóm nào không đọc tiếp được thì nhóm đó mất lượt. − Các nhóm tiếp tục đọc cho đến khi bài đồng dao kết thúc. Đắp nước bắt cá Đó to, đó nhỏ. 14 5 Thực hành vừa chơi trò chơi vừa đọc đồng dao a.
Em cùng các bạn chọn một trò chơi dân gian gắn với đồng dao. Gợi ý: • Em là người hát, bạn là người chơi. • Hoặc em cùng các bạn vừa hát vừa chơi. Tô màu vào hình vẽ thể hiện cảm xúc của em khi vừa chơi vừa hát bài đồng dao.
Vui vẻ Bình thường Buồn bã 6 Đánh giá kết quả hoạt động Đánh giá những điều em làm được bằng cách tô màu vào. ( : Tốt : Đạt : Cần cố gắng ) Nhận diện các bài đồng dao ở Lai Châu Tìm hiểu về các bài đồng dao Giới thiệu về bài đồng dao Tham gia trò chơi dân gian gắn với bài đồng dao 15 CHỦ ĐỀ: GIA ĐÌNH TRUYỀN THỐNG CÁC DÂN TỘC LAI CHÂU 1 Giới thiệu các thành viên trong gia đình a. Vẽ một bức tranh đơn giản về các thành viên trong gia đình em. Sử dụng bức tranh đã vẽ để giới thiệu các thành viên trong gia đình em.
Gợi ý: • Gia đình em có mấy người? Đó là những ai? • Bao nhiêu người là nam, bao nhiêu người là nữ? • Ai là người lớn tuổi nhất? Ai là người nhỏ tuổi nhất? 16 2 Tìm hiểu các từ ngữ xưng hô trong gia đình a. Điền từ ngữ em dùng để xưng hô với các thành viên trong gia đình vào sơ đồ sau: Em gọi là Em xưng là Em gọi là 17 b. Viết các từ xưng hô (ông, bà, bố, mẹ, anh, chị, em) là tiếng phổ thông (tiếng Việt) và tiếng dân tộc của em vào bảng sau. TT Từ xưng hô tiếng Việt Từ xưng hô tiếng dân tộc 1.
3 Tìm hiểu công việc của các thành viên trong gia đình a. Đánh dấu vào dưới công việc của các thành viên trong gia đình em. Thu hoạch mật ong Dạy học 18 Trông em Quét sân Chăn trâu Trồng rau b. Kể tên những hoạt động mà em đã từng tham gia ở gia đình.
Trong những việc làm đó, em thích nhất công việc nào? Tại sao? d. Tô màu vào hình vẽ thể hiện cảm xúc của em sau khi tham gia các công việc ở gia đình. Vui vẻ Bình thường Buồn bã 19 4 Tìm hiểu về sinh hoạt chung của gia đình a. Vẽ tranh đơn giản về cảnh sinh hoạt của gia đình em.
Qua bức tranh em vừa vẽ, hãy giới thiệu về một sinh hoạt chung của gia đình em. Gợi ý: • Hoạt động đó là gì? Diễn ra vào lúc nào? • Có những ai tham gia? Mỗi người làm những việc gì? • Cảm xúc của mọi người khi tham gia hoạt động như thế nào? 20 5 Sử dụng từ ngữ xưng hô trong gia đình Đóng vai bạn nhỏ trong các tình huống dưới đây. Dùng từ xưng hô thay vào dấu. cho phù hợp.
chào ! ơi, tranh vẽ có đẹp không? 21 6 Thể hiện sự quan tâm tới các thành viên trong gia đình Nếu là bạn nhỏ trong tranh, em sẽ nói gì hoặc làm gì để thể hiện sự quan tâm tới các thành viên trong gia đình? 22 7 Đánh giá kết quả hoạt động Đánh giá những điều em làm được bằng cách tô màu vào .