130/TTr-UBND 02/07/2024 08:14:23 UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH KON TUM SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO Đinh Thị Lan (Tổng Chủ biên) - Huỳnh Thị Thu Vân (Chủ biên) Đặng Thị Hoa - Nguyễn Thị Mỹ Huế - Đậu Thị Lan - Đặng Thị Kim Loan - Lê Thị Ngọc Phụng Trần Kim Trọng Nghĩa - Nguyễn Văn Phúc - Mai Thị Bích Sen - Đinh Văn Tính Trần Thị Thu Thuỷ - Tôn Thị Anh Thư - Phạm Thị Vy TÀI LIỆU GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG TỈNH KON TUM Lớp 5 NHÀ XUẤT BẢN. 1 LỜI NÓI ĐẦU Các em học sinh lớp Năm thân mến! Mỗi vùng miền, mỗi tỉnh thành trên đất nước Việt Nam đều có những nét đặc trưng riêng. Kon Tum chúng ta là một tỉnh có thiên nhiên đa dạng, nhiều danh lam thắng cảnh, là vùng đất giàu truyền thống cách mạng, với nhiều di tích lịch sử, văn hoá độc đáo. Để giúp các em hiểu hơn về quê hương mình, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Kon Tum đã biên soạn Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Kon Tum - Lớp 5.
Nội dung sách gồm 8 chủ đề, nhằm trang bị cho các em những hiểu biết cơ bản về văn hoá, lịch sử, địa lí, kinh tế, xã hội, môi trường,… của địa phương. Từ đó, giúp các em hoà nhập tốt hơn với môi trường mình đang sống; biết tự hào và có ý thức giữ gìn, phát huy các giá trị văn hoá của Kon Tum. Các chủ đề trong Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Kon Tum - Lớp 5 được tổ chức theo hướng hoạt động trải nghiệm. Các em sẽ được học, được thực hành, được trải nghiệm dưới sự hướng dẫn của thầy, cô giáo, cha mẹ và mọi người xung quanh.
Hi vọng mỗi trang sách, mỗi chủ đề sẽ mang lại niềm vui, những điều bổ ích cho các em. Mong rằng, cha mẹ, người thân của học sinh đồng hành cùng con em mình, giúp con em mình có cơ hội vận dụng những bài học mới vào trong cuộc sống gia đình và xã hội, nhằm hình thành kĩ năng, hành vi, những cảm xúc tích cực để các con thêm yêu quý và tự hào về quê hương Kon Tum. Chúc các em cùng bạn bè và người thân có những trải nghiệm thật vui và bổ ích! CÁC TÁC GIẢ Các em hãy bảo quản, giữ gìn tài liệu để dành tặng cho các bạn học sinh lớp sau! 2 Hướng dẫn sử dụng tài liệu Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Kon Tum - Lớp 5 gồm 8 chủ đề, được thực hiện trong 35 tiết/năm học và tổ chức theo hướng hoạt động trải nghiệm. Mỗi chủ đề bao gồm những hoạt động để em khám phá, thực hành và vận dụng kiến thức vào trong cuộc sống.
Trong mỗi chủ đề, các em sẽ gặp những dấu hiệu chỉ dẫn, cụ thể như sau: Học sinh huy động kiến thức, kinh nghiệm cá nhân để tham gia hoạt động tạo hứng thú vào chủ đề mới. Học sinh thực hiện các hoạt động quan sát, thảo luận, tìm kiếm thông tin nhằm phát hiện và chiếm lĩnh những điều mới, chưa biết của chủ đề. Học sinh sử dụng kiến thức, kĩ năng được trang bị để giải quyết các vấn đề, tình huống, bài tập tương tự hay biến đổi… nhằm khắc sâu kiến thức, hình thành kĩ năng, kĩ xảo một cách chắc chắn. Học sinh giải quyết các vấn đề của thực tế hoặc vấn đề có liên quan đến tri thức của chủ đề.
Từ đó, phát huy tính mềm dẻo của tư duy, khả năng sáng tạo. 3 MỤC LỤC Phần nội dung Trang Chủ đề 1 Địa danh Kon Tum 5 Di tích lịch sử cách mạng Căn cứ Tỉnh Chủ đề 2 13 ủy Kon Tum Bảo tồn, phát huy không gian văn hóa Chủ đề 3 19 cồng chiêng ở tỉnh Kon Tum Hát ru của một số dân tộc thiểu số ở Chủ đề 4 27 tỉnh Kon Tum Nghệ thuật tạc tượng gỗ dân gian của Chủ đề 5 33 một số dân tộc thiểu số ở tỉnh Kon Tum Một số hoạt động sản xuất ở tỉnh Chủ đề 6 39 Kon Tum Chủ đề 7 Giữ màu xanh cho rừng 49 Chủ đề 8 Ngôi trường xanh của em 58 4 Chủ đề 1 Địa danh Kon Tum Chơi trò chơi “Đường lên đỉnh Olympia” Thi đua kể tên các địa danh ở tỉnh Kon Tum và tên các cảnh đẹp, di tích lịch sử,… ứng với mỗi địa danh đó. Địa danh Kon Tum Đọc hoặc nghe kể chuyện. Truyền thuyết về làng Kon Tum xưa Thuở xưa, ở vùng chân núi Chư Hreng có một làng đồng bào Ba-na đông đúc, giàu mạnh tên là Kon Trang - Or.
Bấy giờ, giữa các làng xảy ra một số bất hòa về việc sử dụng và bảo vệ đất đai, nguồn nước,. Ja Xi là một trong số những người đứng đầu trong làng, ông là người có tính tình nhân hậu, yêu dân làng và luôn bảo vệ lẽ phải. Hai người con trai của ông là Jơ Rông và Jơ Uông cũng giống tính cha, họ luôn mong muốn làm giảm bớt bất hòa giữa các làng và bảo vệ sự cân bằng, hài hòa của thiên nhiên. 5 Vì vậy, hai anh em bàn với nhau về việc khai hoang, mở đất, lập làng mới để cải thiện điều kiện sống tốt hơn.
Một ngày nọ, Jơ Rông và Jơ Uông quyết định rời làng đi tìm nơi ở riêng. Đến vùng đất gần những hồ nước cạnh sông Đắk Bla, hai anh em thấy nơi đây đất đai màu mỡ bèn dừng lại, dựng nhà, khai hoang trồng trọt; đẽo gỗ làm thuyền, bện dây rừng thành lưới để đánh bắt cá trên sông, hồ. Chẳng mấy chốc, cuộc sống của hai người trở nên sung túc, họ thường đi giao du với các làng quanh vùng và ra tay giúp đỡ mọi người. Dần dần, nhiều người mến mộ và xin đến ở cùng.
Nơi đây ngày một đông đúc và hình thành nên một ngôi làng mới bình yên bên hồ. Người dân các nơi khác thấy vậy bèn gọi họ là “Kon Tum”. Trong tiếng Ba-na, Kon có nghĩa là “làng”, Tum là hồ, ao, bàu nước,. Kon Tum có nghĩa là Làng Hồ.
Từ đó, Kon Tum trở thành tên gọi chính thức của ngôi làng mới lập của người Ba-na, bên cạnh dòng sông Đắk Bla và là nơi có nhiều hồ nước trũng. Sông Đắk Bla - đoạn chảy qua thành phố Kon Tum - Ảnh: Ban Nguyễn Trao đổi về câu chuyện + Theo truyền thuyết, làng Kon Tum xưa có nguồn gốc từ đâu? Gợi ý: Ban đầu chỉ là một làng của người Ba-na Hai con trai của người đứng đầu làng đi tìm nơi ở riêng, Nguồn gốc cạnh dòng sông Đắk Bla, đất đai màu mỡ Nơi ở mới có điều kiện thuận lợi nên nhiều người đến xin ở cùng, lập nên ngôi làng mới có tên gọi là Kon Tum + Tên gọi Kon Tum có ý nghĩa như thế nào? 6 2. Địa thế tỉnh Kon Tum Đọc thông tin, quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi. Kon Tum thuở xưa còn rất hoang vắng, đất rộng, người thưa.
Nơi đây là vùng đất bằng, được dòng Đắk Bla uốn quanh bồi đắp phù sa màu mỡ. Trải qua những biến động thăng trầm của lịch sử, vùng đất này đã có nhiều thay đổi. Đồng bào các dân tộc anh em tụ hội về đây ngày một đông. Từ đó, Kon Tum trở thành vùng đất cộng cư của nhiều dân tộc, không chỉ một làng mà là nhiều làng, bao quát cả một vùng đất đai rộng lớn.
Vùng đất này khi hình thành làng, rồi thị xã, cũng như thành lập đơn vị hành chính cấp tỉnh, đều mang tên gọi là Kon Tum. Nơi đây có vị trí chiến lược quan trọng. Phía tây có biên giới giáp với hai nước bạn Lào và Cam-pu-chia, phía bắc nối về miền Trung, phía đông nối về duyên hải Nam Trung Bộ, phía nam thông thương với Đông Nam Bộ. Phát huy những thuận lợi về điều kiện tự nhiên, cùng với sự cần cù lao động của con người, tỉnh Kon Tum ngày càng phát triển thịnh vượng.
Nơi đây còn được mọi người biết đến với bề dày truyền thống văn hóa độc đáo và những điểm du lịch hấp dẫn. Trung tâm thành phố Kon Tum - Ảnh: Ban Nguyễn 7 + Kon Tum thuở xưa là vùng đất như thế nào? + Vì sao vùng đất này thu hút được nhiều dân tộc anh em đến sinh sống? + Vì sao nói tỉnh Kon Tum có vị trí chiến lược quan trọng? + Xác định vị trí địa lí của tỉnh Kon Tum trên bản đồ Việt Nam. Các đơn vị hành chính của tỉnh Kon Tum qua các thời kỳ Đọc bảng thông tin sau: THỜI GIAN SỰ KIỆN Ngày Tỉnh Kon Tum được thành lập. 09/02/1913 Tỉnh Kon Tum có 4 đơn vị hành chính gồm các Đến năm 1945 huyện Đắk Glei, Đắk Tô, Kon Plông và thị xã Kon Tum.
Tỉnh Kon Tum sáp nhập với tỉnh Gia Lai thành tỉnh Tháng 10/1975 Gia Lai - Kon Tum. Năm 1978 Thành lập thêm huyện Sa Thầy. Tỉnh Kon Tum được tái lập trên cơ sở chia tách tỉnh Tháng 10/1991 Gia Lai - Kon Tum. Từ năm 1991 Thành lập thêm huyện Ngọc Hồi, Đắk Hà, Kon Rẫy đến năm 2005 và Tu Mơ Rông.
Năm 2009 Thành lập thành phố Kon Tum. Năm 2015 Thành lập huyện Ia H'Drai. Đến năm 2024, tỉnh Kon Tum có 1 thành phố và 9 huyện. Trong đó, thành phố Kon Tum là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội của tỉnh và được Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định công nhận thành phố Kon Tum là đô thị loại II trực thuộc tỉnh Kon Tum vào tháng 01 năm 2023.
Em cùng bạn chia sẻ về nội dung ở bảng thông tin trên Tỉnh Kon Tum được Tỉnh Kon Tum thành lập vào được thành lập vào thời gian nào? ngày 09/02/1913 8 Tìm hiểu thông tin, quan sát hình ảnh dưới đây và trả lời câu hỏi. - Đến thời điểm năm 2024, tỉnh Kon Tum có bao nhiêu huyện, thành phố? - Kể tên các huyện, thành phố của tỉnh Kon Tum và cho biết đâu là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội của tỉnh? Trung tâm huyện Đắk Glei Trung tâm huyện Đắk Tô Ảnh: Ban Nguyễn Ảnh: Ban Nguyễn Trung tâm huyện huyện Kon Plông Trung tâm huyện Sa Thầy Ảnh: Ban Nguyễn Ảnh: Ban Nguyễn Trung tâm huyện Ngọc Hồi Trung tâm huyện Đắk Hà Ảnh: Ban Nguyễn Ảnh: Trần Trọng Nghĩa 9 Trung tâm huyện Kon Rẫy Trung tâm huyện Tu Mơ Rông Ảnh: Ban Nguyễn Ảnh: Ban Nguyễn Trung tâm huyện Ia H’Drai Trung tâm thành phố Kon Tum Ảnh: Trung tâm Văn hóa, Thể thao, Ảnh: Ban Nguyễn Du lịch và Truyền thông huyện Ia H’Drai 1. Xác định vị trí địa lí của các đơn vị hành chính tỉnh Kon Tum trên lược đồ. - Xác định vị trí của các huyện và thành phố Kon Tum trên lược đồ.
- Xác định vị trí của sông Đắk Bla, đoạn chảy qua thành phố Kon Tum.