MỞ ĐẦU Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên là những nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế – xã hội của mỗi quốc gia, mỗi khu vực hay mỗi vùng lãnh thổ. Là một tỉnh duyên hải thuộc Đồng bằng sông Cửu Long, Bạc Liêu có những điều kiện tự nhiên đa dạng, tài nguyên thiên nhiên phong phú. Bằng hiểu biết của mình, em hãy chia sẻ với bạn về một yếu tố của điều kiện tự nhiên hoặc một loại tài nguyên thiên nhiên của tỉnh Bạc Liêu mà em cho đó là thế mạnh. 17 KIẾN THỨC MỚI TP.
mm ⁰C tháng Hình 3. Bản đồ tự nhiên tỉnh Bạc Liêu 1. Địa hình và khoáng sản Bạc Liêu nằm trong vùng “đất mới” của Đồng bằng sông Cửu Long, đó là vùng đồng bằng rìa châu thổ. Các khu vực địa hình chính gồm: vùng trũng của trung tâm bán đảo Cà Mau, rừng sác Cà Mau và dải đất bằng chạy dọc từ Sóc Trăng qua Bạc Liêu.
Địa hình Bạc Liêu tương đối bằng phẳng, không có đồi núi, chủ yếu là đồng bằng với các cánh đồng rộng mênh mông, sông rạch và kênh đào chằng chịt, còn lại là những giồng cát và một số khu vực trũng ngập nước quanh năm. Địa hình có xu hướng dốc từ bờ biển vào nội đồng, từ đông bắc xuống tây nam. Bờ biển Bạc Liêu có những bãi bồi rộng với hàng nghìn ha rừng phòng hộ. Đây là môi trường thuận lợi để nuôi trồng các loài thuỷ sản có giá trị kinh tế cao như nghêu, sò.
Con người tác động rất đáng kể đến địa hình hiện tại của tỉnh. Việc cải tạo những vùng đất phèn qua nhiều thế hệ đã làm thay đổi bề mặt địa hình của tỉnh, 18 với hàng trăm ki-lô-mét kênh mương, đường sá, hàng triệu mét khối đất đào đắp. Từ vùng hoang hoá, Bạc Liêu đã trở thành vùng nông nghiệp và nuôi trồng thuỷ sản có giá trị kinh tế cao. Bạc Liêu không có nhiều khoáng sản.
Nguồn khoáng sản đáng kể nhất là đất sét và cát biển. Thềm lục địa khu vực tỉnh Bạc Liêu có chứa dầu và khí tự nhiên.1 và đọc thông tin trong mục 1, em hãy: – Kể tên các khu vực địa hình chính của tỉnh Bạc Liêu. Độ cao chủ yếu của địa hình tỉnh Bạc Liêu là bao nhiêu mét so với mực nước biển? – Xác định trên bản đồ các khu vực địa hình chính: vùng trũng bán đảo Cà Mau, rừng sác Cà Mau và các giồng cát ven biển. – Kể tên một số khoáng sản chính của tỉnh Bạc Liêu.
Khí hậu Bạc Liêu nằm ở vĩ độ thấp, trong khu vực gió mùa nên khí hậu mang tính chất cận xích đạo gió mùa rất điển hình, với nền nhiệt cao và ổn định, lượng mưa lớn. Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11, mùa khô từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau. Lượng mưa trung bình hằng năm từ 1 700 – 2 300 mm. Nhiệt độ trung bình năm vào khoảng 270C.
Số giờ nắng trung bình trong năm từ 2 500 – 2 600 giờ. Độ ẩm trung bình 80%. Bạc Liêu ít chịu ảnh hưởng của bão và áp thấp nhiệt đới; không chịu ảnh hưởng trực tiếp lũ lụt của hệ thống sông Cửu Long, nhưng lại chịu tác động mạnh của thuỷ triều biển Đông. Nhìn chung, khí hậu Bạc Liêu khá thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là trồng lúa và nuôi trồng thuỷ sản.
Tuy nhiên, mùa khô kéo dài, xâm nhập phèn, mặn cũng là những khó khăn của khí hậu đối với sản xuất nông nghiệp của tỉnh. Nhiệt độ, độ ẩm không khí trung bình và lượng mưa các tháng tại trạm quan trắc Bạc Liêu năm 2019 Tháng 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Cả năm Nhiệt độ 26,5 26,8 27,8 29,5 29,2 28,3 27,6 28,2 27,8 27,9 27,5 26 28,3 (0C) Độ ẩm (%) 78 78 77 76 84 85 84 86 85 85 82 79 82 Lượng 132,1 - 2,4 25,1 395,1 546,4 208,3 404,2 264,5 129,8 119,2 - 2 227,10 mưa (mm) (Nguồn: Niên giám Thống kê tỉnh Bạc Liêu năm 2019) 19 Dựa vào bảng 3.1 và thông tin mục 2, em hãy: – Xác định tháng có nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa lớn nhất, nhỏ nhất. – Nêu nhận xét về sự chênh lệch lượng mưa giữa các tháng mưa nhiều (mùa mưa) và các tháng mưa ít (mùa khô). – Nêu đặc điểm khí hậu của tỉnh Bạc Liêu.
Sông ngòi và biển Tỉnh Bạc Liêu có hệ thống kênh rạch chằng chịt, phân bố rộng khắp. Sông lớn nhất là sông Gành Hào, các kênh rạch lớn như: kênh Quản Lộ – Phụng Hiệp, kênh Cạnh Đền, kênh Phó Sinh, kênh Giá Rai. Chế độ thuỷ văn chịu ảnh hưởng của chế độ thuỷ triều biển Đông. Những năm gần đây, Bạc Liêu phải đối mặt với nguy cơ sạt lở đất ven sông, gây ra các thiệt hại không nhỏ về kinh tế và đời sống dân cư.
Nước mặt là nguồn nước chủ yếu cho sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp. Nước ngọt được đưa từ sông Hậu về có vai trò quan trọng trong việc cấp nước phục vụ cho thâm canh, tăng vụ, nâng cao năng suất cây trồng. Bạc Liêu có trữ lượng nước ngầm tương đối lớn, chất lượng tốt. Đây là nguồn quan trọng cung cấp nước ngọt cho sinh hoạt và sản xuất của tỉnh.
Tuy nhiên, việc khai thác, sử dụng cũng cần tiết kiệm và tránh gây ô nhiễm. Bạc Liêu có đường bờ biển dài khoảng 56 km và vùng biển rộng khoảng 40 000 km2, nằm trong khu vực bán đảo Cà Mau nối liền vùng biển Tây Nam của Tổ quốc, tiếp giáp với vùng biển của các nước Đông Nam Á. Vùng biển có tiềm năng kinh tế to lớn và vị trí quốc phòng quan trọng. Biển Bạc Liêu có trữ lượng hải sản lớn, chủng loại phong phú, với hàng trăm loài cá, tôm, mực, nghêu,.
Với các cửa biển Gành Hào, Nhà Mát, Cái Cùng và cửa biển Kênh 30-4, Bạc Liêu có điều kiện thuận lợi để phát triển ngành vận tải và du lịch biển. Sông Gành Hào, ranh giới tự nhiên giữa tỉnh Bạc Liêu và tỉnh Cà Mau Hình 3. Sông Cái, ranh giới tự nhiên giữa tỉnh Bạc Liêu và tỉnh Hậu Giang Hình 3. Kênh Nhà Mát ở thành phố Bạc Liêu 21 Quan sát hình 3.1 và đọc thông tin mục 3, em hãy: – Kể tên và xác định một số sông và kênh rạch chính trên bản đồ tự nhiên tỉnh Bạc Liêu.
– Cho biết với lợi thế về biển, Bạc Liêu có điều kiện phát triển ngành kinh tế gì? 4. Đất và sinh vật Đất ở tỉnh Bạc Liêu có nhiều biến động do hiện tượng bồi và lở ven biển, trong đó diện tích bồi thường lớn hơn lở. Tổng diện tích đất tự nhiên là 266 899,9 ha, Bạc Liêu có tài nguyên đất khá đa dạng. Đất có khả năng trồng lúa, cây lâu năm, hoa màu và cây công nghiệp hằng năm chiếm 38,1% tổng diện tích đất; đất có khả năng trồng rừng, nuôi tôm, làm muối chiếm 48,62%.
Xét về sự phù hợp của đất, phía bắc quốc lộ 1A thích hợp cho trồng lúa, hoa màu và các cây nông nghiệp khác; phía nam quốc lộ 1A phù hợp cho nuôi trồng thuỷ sản, làm Hình 3. Các nhóm đất chính ở Bạc Liêu muối và rừng ngập mặn.5 và đọc thông tin mục 4, em hãy: – Kể tên các nhóm đất chính ở Bạc Liêu. Nhóm đất nào chiếm tỉ lệ lớn nhất? nhỏ nhất? – Tại sao đất ở Bạc Liêu thường có nhiều biến động? Rừng ở Bạc Liêu là rừng ngập mặn và rừng trên đất phèn, chủ yếu là cây mắm, cây đước, cây tràm, có giá trị lớn về phòng hộ và môi trường. Diện tích rừng và đất rừng chiếm 1,87% diện tích đất tự nhiên, trong đó chủ yếu là rừng phòng hộ, khoảng 4 600 ha.
Động vật ở Bạc Liêu rất phong phú. Trên cạn có nhiều loài, trong đó, các loài chim có số lượng lớn nhất, gồm: cồng cộc, bồ nông, cò trắng, cò đen, diệc, chim cuốc,. Dưới nước có đủ cả loài thuỷ sản nước ngọt, nước lợ, nước mặn như: cá hồng, cá lóc, cá trê, cá rô, cá thát lát, cá chim, cá kèo, cá đối, tôm, cua, sò,. 22 Biển Bạc Liêu có nhiều loài tôm, cá, ốc, sò huyết,.
trong đó bao gồm 661 loài cá, 33 loài tôm biển khác nhau. Vườn chim ở Bạc Liêu Hình 3. Rừng ngập mặn ở Gành Hào (Bạc Liêu) Hình 3. Một số loài tôm, cua, cá ở Bạc Liêu 23 Dựa vào thông tin trong bài và hiểu biết của bản thân, em hãy: – Chứng minh tài nguyên sinh vật của Bạc Liêu rất phong phú.
– Kể tên một số loài động, thực vật quý hiếm ở Bạc Liêu mà em biết. Vẽ sơ đồ thể hiện các thành phần tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên ở tỉnh Bạc Liêu. Nêu đặc điểm và ý nghĩa của một trong số các thành phần hoặc tài nguyên thiên nhiên đó. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên của tỉnh Bạc Liêu tạo điều kiện thuận lợi cho tỉnh phát triển các ngành kinh tế nào? (Gợi ý: Hoàn thiện vào bảng theo mẫu.) Điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên Thuận lợi cho phát triển Địa hình ? Khí hậu ? Sông ngòi, biển ? Đất ? Sinh vật ? Khoáng sản ? VẬN DỤNG Chọn một trong hai nhiệm vụ sau: 1.
Sưu tầm thông tin, viết một báo cáo ngắn giới thiệu đặc điểm nổi bật của một thành phần tự nhiên hoặc tài nguyên thiên nhiên nơi em sống (Nội dung báo cáo nêu được: Em sống ở đâu? Địa phương em có đặc điểm địa hình/ khí hậu/ sinh vật… như thế nào? Em sẽ làm gì để giữ gìn và bảo vệ các điều kiện/ tài nguyên đó. Sưu tầm thông tin, tranh ảnh về động vật hoặc thực vật ở Bạc Liêu, làm album với chủ đề “Giữ gìn đa dạng sinh học” ở địa phương em. LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG Ở TỈNH BẠC LIÊU Học xong bài này, em sẽ: ¾ Trình bày được những đặc điểm cơ bản của một số lễ hội truyền thống ở tỉnh Bạc Liêu. ¾ Nêu được ý nghĩa của lễ hội truyền thống trong đời sống của người dân ở tỉnh Bạc Liêu.
¾ Có thái độ tôn trọng, có hành vi giữ gìn, bảo tồn và phát huy những giá trị của lễ hội truyền thống ở tỉnh Bạc Liêu. MỞ ĐẦU Kể tên một số lễ hội truyền thống ở tỉnh Bạc Liêu mà em biết. Em đã được tham dự lễ hội nào? Nêu cảm nhận của em về một trong các lễ hội đó. KIẾN THỨC MỚI 1.
Khái quát về lễ hội truyền thống ở tỉnh Bạc Liêu Lễ hội truyền thống là loại hình sinh hoạt văn hoá, sản phẩm tinh thần của người dân được hình thành và phát triển trong quá trình lịch sử. Lễ hội ở Bạc Liêu rất đa dạng và phong phú.