Tái Cơ Cấu Hệ Thống Tổ Chức Của Viện Nghiên Cứu và Phát Triển Vùng Theo Nghị Định 115/2005/NĐ-CP

Luận văn thạc sĩ phân tích ussh tái cơ cấu hệ thống tổ chức của viện nghiên cứu và phát triển vùng trong quá trình thực hiện, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Phan Lệ Nga
• Người hướng dẫn: TS. Trịnh Ngọc Thạch
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Quản lí Khoa học và Công nghệ
• Đề tài: Tái Cơ Cấu Hệ Thống Tổ Chức Của Viện Nghiên Cứu Và Phát Triển Vùng Trong Quá Trình Thực Hiện Cơ Chế Tự Chủ, Tự Chịu Trách Nhiệm Theo Nghị Định 115/2005/NĐ-CP
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do nghiên cứu
• 1.2. Lịch sử nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.6. Giả thuyết nghiên cứu
• 1.7. Phương pháp nghiên cứu
• 1.8. Luận cứ lý thuyết
• 1.9. Luận cứ thực tế
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÁI CƠ CẤU HỆ THỐNG TỔ CHỨC CỦA VIỆN NGHIÊN CỨU VÀ PHÁT TRIỂN VÙNG KHI CHUYỂN ĐỔI SANG CƠ CHẾ TỰ CHỦ, TỰ CHỊU TRÁCH NHIỆM THEO NGHỊ ĐỊNH 115/2005/NĐ-CP
• 2.1. Tổng quan về Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng
• 2.1.1. Thông tin chung
• 2.1.2. Nguồn lực và cơ sở vật chất
• 2.1.3. Nguồn thu của Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng
• 2.2. Định hướng hoạt động của Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng giai đoạn 2016 – 2020
• 2.2.1. Về tổ chức bộ máy
• 2.2.2. Về đội ngũ cán bộ
• 2.2.3. Về cơ sở vật chất
• 2.2.4. Về hoạt động khoa học và công nghệ
• 2.3. Những khó khăn thách thức khi Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng chuyển đổi sang cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm theo Nghị định 115
• 2.3.1. Những khó khăn, thách thức
• 2.3.2. Những vấn đề phát sinh về thời gian khi thực hiện việc chuyển đổi
• 2.4. Tái cơ cấu hệ thống tổ chức của Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng
• 2.4.1. Mô hình trước khi tái cơ cấu
• 2.4.2. Mô hình sau khi tái cơ cấu
• 2.4.3. Lộ trình thực hiện tái cơ cấu
• 2.4.4. Đánh giá kết quả đạt được và những tồn tại của quá trình tái cơ cấu hệ thống tổ chức của Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng trong quá trình thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm theo Nghị định 115
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUÁ TRÌNH TÁI CƠ CẤU HỆ THỐNG TỔ CHỨC CỦA VIỆN NGHIÊN CỨU VÀ PHÁT TRIỂN VÙNG KHI THỰC HIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ, TỰ CHỊU TRÁCH NHIỆM THEO NGHỊ ĐỊNH 115/2005/NĐ-CP
• 3.1. Mục tiêu, quan điểm phát triển của Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng
• 3.1.1. Quan điểm phát triển
• 3.2. Các giải pháp hoàn thiện quá trình tái cơ cấu hệ thống tổ chức của Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng
• 3.2.1. Giải pháp về xây dựng tổ chức, xây dựng bộ máy
• 3.2.2. Các giải pháp về nguồn nhân lực
• 3.2.3. Các giải pháp về tài chính
• 3.2.4. Giải pháp về cơ sở vật chất
• 3.2.5. Giải pháp về thị trường, khách hàng
• 3.3. Kết luận chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tái cơ cấu hệ thống tổ chức theo Nghị định 115 2005 NĐ CP

Tái cơ cấu hệ thống tổ chức của các viện nghiên cứu và phát triển vùng là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Nghị định 115/2005/NĐ-CP đã đặt ra những yêu cầu mới cho các tổ chức khoa học và công nghệ, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng tự chủ. Việc thực hiện tái cơ cấu không chỉ giúp các viện nghiên cứu thích ứng với cơ chế mới mà còn tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.

1.1. Ý nghĩa của Nghị định 115 2005 NĐ CP trong tái cơ cấu tổ chức

Nghị định 115/2005/NĐ-CP đã tạo ra một khung pháp lý cho việc tự chủ và tự chịu trách nhiệm của các tổ chức khoa học và công nghệ. Điều này không chỉ giúp các viện nghiên cứu có quyền tự quyết trong hoạt động mà còn khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới trong nghiên cứu và phát triển.

1.2. Các mục tiêu chính của tái cơ cấu hệ thống tổ chức

Mục tiêu chính của việc tái cơ cấu hệ thống tổ chức là nâng cao hiệu quả hoạt động, tối ưu hóa nguồn lực và tạo ra một môi trường làm việc thuận lợi cho các nhà nghiên cứu. Điều này bao gồm việc cải thiện cơ cấu tổ chức, nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ và tăng cường khả năng hợp tác với các tổ chức khác.

II. Những thách thức trong quá trình tái cơ cấu hệ thống tổ chức

Quá trình tái cơ cấu hệ thống tổ chức của Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng gặp phải nhiều thách thức. Những khó khăn này không chỉ đến từ nội bộ mà còn từ các yếu tố bên ngoài. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất cần thiết để đảm bảo sự thành công của quá trình tái cơ cấu.

2.1. Khó khăn trong việc thay đổi cơ cấu tổ chức

Việc thay đổi cơ cấu tổ chức thường gặp phải sự phản kháng từ các cán bộ, đặc biệt là khi họ không hiểu rõ về lợi ích của sự thay đổi. Điều này đòi hỏi sự lãnh đạo mạnh mẽ và sự tham gia của tất cả các bên liên quan trong quá trình tái cơ cấu.

2.2. Thiếu nguồn lực và tài chính cho hoạt động nghiên cứu

Nhiều viện nghiên cứu vẫn phụ thuộc vào ngân sách nhà nước, điều này gây khó khăn trong việc tự chủ tài chính. Việc tìm kiếm nguồn tài chính từ các tổ chức tư nhân và hợp tác quốc tế là một giải pháp cần thiết để đảm bảo hoạt động nghiên cứu được duy trì.

III. Phương pháp tái cơ cấu hệ thống tổ chức hiệu quả

Để thực hiện tái cơ cấu hệ thống tổ chức một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp và chiến lược phù hợp. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện cơ cấu tổ chức mà còn nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ.

3.1. Xây dựng mô hình tổ chức mới

Mô hình tổ chức mới cần được thiết kế để phù hợp với yêu cầu của Nghị định 115/2005/NĐ-CP. Điều này bao gồm việc xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng bộ phận và tạo ra sự liên kết chặt chẽ giữa các bộ phận trong viện.

3.2. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng trong quá trình tái cơ cấu. Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu cho cán bộ nghiên cứu để nâng cao năng lực và kỹ năng cần thiết cho hoạt động nghiên cứu và phát triển.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu từ tái cơ cấu

Việc tái cơ cấu hệ thống tổ chức đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng. Những ứng dụng thực tiễn từ quá trình này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn tạo ra những sản phẩm nghiên cứu có giá trị.

4.1. Các sản phẩm nghiên cứu nổi bật sau tái cơ cấu

Sau khi thực hiện tái cơ cấu, viện đã cho ra đời nhiều sản phẩm nghiên cứu có giá trị, phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của vùng. Những sản phẩm này không chỉ đáp ứng yêu cầu thực tiễn mà còn góp phần nâng cao uy tín của viện.

4.2. Tác động của tái cơ cấu đến cộng đồng và xã hội

Tái cơ cấu hệ thống tổ chức không chỉ mang lại lợi ích cho viện mà còn có tác động tích cực đến cộng đồng và xã hội. Các nghiên cứu và ứng dụng từ viện đã góp phần giải quyết nhiều vấn đề cấp bách của địa phương.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của tái cơ cấu tổ chức

Tái cơ cấu hệ thống tổ chức của Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng là một quá trình cần thiết và cấp bách. Kết quả đạt được từ quá trình này mở ra nhiều triển vọng cho tương lai, giúp viện hoạt động hiệu quả hơn trong bối cảnh mới.

5.1. Những bài học kinh nghiệm từ quá trình tái cơ cấu

Quá trình tái cơ cấu đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu, từ việc quản lý thay đổi đến việc xây dựng đội ngũ nhân lực. Những bài học này sẽ là nền tảng cho các bước tiếp theo trong quá trình phát triển của viện.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, viện cần tiếp tục đổi mới và cải tiến để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội. Việc xây dựng chiến lược phát triển bền vững sẽ là yếu tố quyết định cho sự thành công của viện trong thời gian tới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình đổi mới cơ chế quản lý khoa học và công nghệ tại Việt Nam ghi nhận bước chuyển mang tính bước ngoặt từ khi Chính phủ ban hành Nghị định 115/2005/NĐ-CP vào ngày 05/09/2005, quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của tổ chức khoa học và công nghệ công lập. Dù mốc thời gian chuyển đổi hoàn toàn ban đầu được ấn định vào ngày 31/12/2009, việc triển khai trên thực tế diễn ra chậm do nhiều rào cản về cơ cấu tổ chức và năng lực tài chính. Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng trực thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, thành lập từ năm 1996 và chính thức chuyển đổi mô hình viện từ năm 2012, đối mặt với bài toán cấp bách về tái cơ cấu khi bước vào lộ trình tự trang trải kinh phí hoạt động thường xuyên từ ngày 01/01/2014.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ những điểm nghẽn trong tổ chức bộ máy, cơ chế vận hành và hiệu quả khai thác nguồn lực tại Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: phân tích thực trạng hệ thống tổ chức của Viện giai đoạn 2012 - 2014, đánh giá tác động của khung pháp lý đối với việc tự chủ và đề xuất hệ thống giải pháp tái cấu trúc toàn diện cho giai đoạn 2016 - 2020.

Phạm vi không gian nghiên cứu được tiến hành trực tiếp tại Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng với quy mô không gian làm việc 618 m² tại số 70 Trần Hưng Đạo, Hà Nội. Ý nghĩa của nghiên cứu gắn liền với việc chuyển hóa đơn vị từ trạng thái phụ thuộc vào ngân sách cấp cho 10 suất lương biên chế sang mô hình tự chủ bền vững, phấn đấu nâng tổng nguồn thu hàng năm vượt ngưỡng 15.000 triệu đồng và tạo tiền đề nhân rộng cho các tổ chức nghiên cứu và phát triển tương đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết tái cơ cấu tổ chức (Reengineering) và lý thuyết Cụm đổi mới (Cluster Theory) của Michael Porter. Tái cơ cấu được tiếp cận dưới góc độ thay đổi căn bản quy trình hoạt động, thiết lập lại mối quan hệ giữa cơ cấu cơ bản và cơ chế vận hành nhằm tối ưu hóa hiệu quả thực hiện nhiệm vụ. Về mô hình tổ chức khoa học và công nghệ, tác giả vận dụng khung phân tích 4 mô hình tổ chức của Giáo sư Vũ Cao Đàm, trong đó xác định hệ thống các viện nghiên cứu tại Việt Nam đang vận hành theo mô hình thứ 4: tổ chức nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ kéo dài chức năng sang ứng dụng, sản xuất thử nghiệm và cung cấp dịch vụ tư vấn.

Các khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa trong luận văn bao gồm: quyền tự chủ tổ chức, tự chịu trách nhiệm, trách nhiệm giải trình (accountability) và trách nhiệm xã hội theo định nghĩa của Ngân hàng Thế giới. Luận văn cũng tham chiếu kinh nghiệm chuyển đổi của các quốc gia: Trung Quốc giảm tỷ trọng ngân sách chính phủ trong tổng chi tiêu nghiên cứu và phát triển từ 41% năm 1991 xuống còn 30% năm 2000 (khoảng 57,6 tỷ nhân dân tệ); Hàn Quốc chuyển dịch tỷ lệ chi đầu tư máy móc, cơ sở vật chất từ 22,6% năm 1998 xuống 12,7% năm 2005 để tăng ngân sách phát triển nhân lực; và Singapore dành tới 6,2% GDP cho hạ tầng thông tin và truyền thông.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp định tính và định lượng nhằm đảm bảo độ tin cậy của luận cứ:

• Phương pháp phân tích tài liệu thứ cấp: Rà soát toàn bộ các văn bản quy phạm pháp luật như Nghị định 115/2005/NĐ-CP, Nghị định 80/2007/NĐ-CP, Nghị định 96/2010/NĐ-CP, Luật Khoa học và Công nghệ năm 2013, cùng các báo cáo tài chính và đề án đổi mới của đơn vị.
• Cỡ mẫu và kỹ thuật chọn mẫu: Khảo sát toàn diện 100% nhân sự của Viện với quy mô tăng từ 47 cán bộ năm 2012 lên 56 cán bộ năm 2014. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng để đảm bảo phản ánh đầy đủ đặc điểm của một tổ chức quy mô vừa.
• Phỏng vấn sâu chuyên gia: Thực hiện phỏng vấn 11 thành viên Hội đồng tư vấn khoa học và công nghệ cùng các cán bộ quản lý chủ chốt, thu thập dữ liệu đa chiều về điểm nghẽn quy trình.
• Lý do lựa chọn phương pháp: Sự kết hợp giữa khảo sát thực tế và phân tích thống kê giúp bóc tách chi tiết cơ cấu doanh thu, năng suất lao động và sự bất cập của bộ máy hành chính cũ. Timeline nghiên cứu và thu thập dữ liệu kéo dài trong 36 tháng, từ tháng 01/2012 đến tháng 12/2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thực trạng chuyển đổi sang cơ chế tự chủ tại Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng ghi nhận 3 phát hiện trọng yếu:

Thứ nhất, quy mô nhân sự và giá trị tài sản cố định có sự gia tăng cơ học nhưng chưa đồng bộ về chất lượng. Tổng số cán bộ tăng 19,1% trong 2 năm, từ 47 người năm 2012 lên 56 người năm 2014. Giá trị tài sản cố định được quản lý và sử dụng tăng trưởng từ 2.604,78 triệu đồng trước chuyển đổi lên khoảng 43.100 triệu đồng vào năm 2014, tập trung phần lớn vào các trang thiết bị nghiên cứu chuyên sâu, trong khi cơ sở vật chất phục vụ dịch vụ sản xuất kinh doanh chiếm tỷ trọng không đáng kể.

Thứ hai, cơ cấu tài chính bộc lộ sự phụ thuộc nặng nề vào ngân sách giao nhiệm vụ từ cơ quan quản lý. Năm 2012, tổng nguồn thu đạt khoảng 14.100 triệu đồng (gồm 1.027 triệu đồng ngân sách theo biên chế, 7.673 triệu đồng nhiệm vụ nhà nước giao và 5.400 triệu đồng thu dịch vụ). Năm 2013, nguồn thu từ nhiệm vụ cấp nhà nước và cấp bộ tăng vọt lên 24.173 triệu đồng, trong khi nguồn thu dịch vụ khoa học công nghệ sụt giảm xuống 4.000 triệu đồng. Đến năm 2014, nguồn thu từ nhiệm vụ giao đạt 8.925 triệu đồng, kinh phí biên chế 10 suất lương là 1.355 triệu đồng và dịch vụ tự tìm kiếm đạt khoảng 5.000 triệu đồng.

Thứ ba, sự thiếu ổn định trong cơ cấu danh mục nhiệm vụ. Năm 2012, Viện thực hiện 8 nhiệm vụ nhà nước giao và 6 hợp đồng dịch vụ tự tìm kiếm. Năm 2013, số lượng tương ứng là 15 nhiệm vụ nhà nước giao và 9 hợp đồng dịch vụ. Năm 2014, tỷ lệ này là 14 nhiệm vụ nhà nước giao (chiếm 70%) và chỉ có 6 hợp đồng dịch vụ tự tìm kiếm (chiếm 30%), cho thấy khả năng tự thương mại hóa trên thị trường còn hạn chế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tình trạng trên bắt nguồn từ mô hình tổ chức trước tái cơ cấu gồm 2 phòng hành chính và 4 phòng chuyên môn (Phòng Nghiên cứu Phát triển, Phòng Dự án và Chuyển giao công nghệ, Phòng Khoa học và Công nghệ môi trường, Phòng Quy hoạch và Phát triển) có sự chồng chéo chức năng, thiếu đơn vị chuyên trách xúc tiến thương mại. Bên cạnh đó, hành lang pháp lý chậm đồng bộ khi các thông tư hướng dẫn định mức chi tài chính cho nhiệm vụ thường xuyên theo chức năng chưa kịp thời ban hành.

So sánh với các nghiên cứu tương tự tại các viện thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, xu hướng phụ thuộc vào đơn đặt hàng nhà nước trong giai đoạn đầu tự chủ là hiện tượng phổ biến. Toàn bộ chuỗi dữ liệu thực nghiệm có thể được tổng hợp trực quan qua hệ thống bảng so sánh nguồn thu 3 năm 2012 - 2014 và biểu đồ cột thể hiện tỷ trọng nhiệm vụ nhà nước so với hợp đồng dịch vụ tự tìm kiếm, phản ánh rõ nhu cầu cấp bách phải tái cấu trúc bộ máy theo hướng tinh gọn và chuyên nghiệp hóa.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện quá trình tự chủ tại Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng trong giai đoạn 2016 - 2020, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao:

• Tái cơ cấu bộ máy quản lý và chuyên môn: Kiện toàn mô hình tổ chức thành các khối chuyên biệt, xóa bỏ tình trạng trùng lặp chức năng giữa các phòng nghiên cứu và chuyển giao. Mục tiêu cắt giảm 20% chi phí quản trị hành chính trung gian, hoàn thành sắp xếp trong giai đoạn 2016 - 2017 do Ban Lãnh đạo Viện trực tiếp chỉ đạo.
• Đổi mới công tác phát triển nguồn nhân lực: Xây dựng cơ chế trả lương, thưởng gắn liền với hiệu quả công việc và đóng góp nhiệm vụ khoa học. Đặt chỉ tiêu nâng tỷ lệ cán bộ có trình độ thạc sĩ và tiến sĩ đạt trên 60% tổng nhân sự vào năm 2020, đồng thời thu hút tối thiểu 5 chuyên gia đầu ngành trong các lĩnh vực công nghệ cao và bảo quản nông sản. Đơn vị thực hiện là Văn phòng Viện phối hợp với Hội đồng khoa học.
• Đa dạng hóa nguồn thu và mở rộng thị trường: Chuyển dịch mạnh mẽ sang khai thác hợp đồng dịch vụ khoa học công nghệ với doanh nghiệp và địa phương, phấn đấu đưa tỷ trọng thu từ dịch vụ đạt trên 50% tổng doanh thu hàng năm, nâng mức doanh thu ngoài ngân sách vượt 15.000 triệu đồng/năm trước năm 2020. Giao chỉ tiêu trực tiếp cho các phòng chuyên môn và bộ phận chuyển giao công nghệ.
• Kiến nghị với cơ quan quản lý nhà nước: Đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ sớm ban hành cơ chế giao quyền tự chủ tài sản đối với khối tài sản cố định hơn 40.000 triệu đồng để đơn vị chủ động liên doanh, liên kết; đồng thời hoàn thiện hướng dẫn cơ chế đặt hàng nhiệm vụ thường xuyên theo chức năng trong quý 4 năm 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu và hàm ý thực tiễn giá trị cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ hoạch định chính sách tại các cơ quan quản lý nhà nước: Các chuyên viên, nhà quản lý thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính và Sở Khoa học và Công nghệ tại 63 tỉnh thành có thể sử dụng số liệu từ luận văn để hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thực hiện cơ chế tự chủ theo tinh thần Nghị định 115/2005/NĐ-CP và Nghị định 96/2010/NĐ-CP.
• Lãnh đạo các viện nghiên cứu và trung tâm khoa học công nghệ công lập: Cung cấp khung tham chiếu thực tiễn để xây dựng Đề án tự chủ, sắp xếp lại bộ máy nhân sự từ 50 đến 100 người và tái cơ cấu nguồn tài chính tự trang trải.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh: Nguồn tài liệu học thuật hữu ích cho chuyên ngành Quản lý Khoa học và Công nghệ, Quản trị công và Quản lý kinh tế khi phân tích tình huống thực tế về đổi mới đơn vị sự nghiệp công lập.
• Doanh nghiệp khoa học công nghệ và đơn vị tư vấn chuyển giao: Giúp nắm bắt cơ chế vận hành, năng lực công nghệ và phương thức liên kết công - tư với các viện nghiên cứu công lập nhằm tối ưu hóa chuỗi giá trị sản phẩm.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng phải thực hiện tái cơ cấu hệ thống tổ chức? Viện phải tái cơ cấu vì mô hình cũ bộc lộ sự chồng chéo chức năng giữa 4 phòng chuyên môn, nguồn thu phụ thuộc tới hơn 60% vào ngân sách nhà nước và đội ngũ 56 cán bộ cần cơ chế tạo động lực mới khi chuyển sang tự trang trải kinh phí theo Nghị định 115/2005/NĐ-CP.

Cơ cấu nguồn thu của Viện trong giai đoạn 2012 - 2014 biến động như thế nào? Tổng nguồn thu của Viện biến động mạnh: năm 2012 đạt khoảng 14.100 triệu đồng, năm 2013 tăng vọt nhờ nhiệm vụ giao đạt 24.173 triệu đồng, nhưng đến năm 2014 thu từ nhiệm vụ giao giảm xuống 8.925 triệu đồng và thu dịch vụ duy trì ở mức 5.000 triệu đồng.

Mô hình tổ chức khoa học công nghệ của Viện thuộc dạng nào theo lý thuyết phân loại? Theo lý thuyết của Giáo sư Vũ Cao Đàm, tổ chức của Viện thuộc mô hình thứ 4, trong đó đơn vị nghiên cứu kiêm nhiệm cả chức năng triển khai, sản xuất thử nghiệm và cung ứng dịch vụ tư vấn chuyển giao công nghệ trực tiếp cho xã hội.

Bài học kinh nghiệm quốc tế nào có giá trị ứng dụng cao nhất cho Viện? Kinh nghiệm từ chương trình làm việc cho bên ngoài (WFOP) của Mỹ giúp Viện khai thác hiệu quả tài sản cố định trị giá hơn 40.000 triệu đồng để cung cấp dịch vụ hoàn trả 100% chi phí, cùng bài học tập trung đầu tư cho con người của Hàn Quốc.

Mục tiêu trọng tâm của Viện trong giai đoạn 2016 - 2020 là gì? Mục tiêu trọng tâm là hoàn thiện cơ cấu bộ máy tinh gọn, nâng tỷ lệ nhân sự có trình độ sau đại học lên trên 60%, và đưa doanh thu từ các hợp đồng dịch vụ tự tìm kiếm vượt ngưỡng 50% tổng nguồn thu hoạt động.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tái cơ cấu tổ chức khoa học và công nghệ công lập trong bối cảnh thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm.
• Phân tích sâu sắc bức tranh thực trạng của Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng qua 3 năm (2012 - 2014), chỉ rõ sự gia tăng nhân sự lên 56 người cùng các điểm nghẽn về cơ cấu nguồn thu và vận hành bộ máy.
• Đóng góp hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về sắp xếp tổ chức, phát triển nhân lực chất lượng cao, thương mại hóa dịch vụ và hoàn thiện thể chế quản lý tài sản.
• Xác định lộ trình triển khai rõ ràng cho giai đoạn 2016 - 2020 với các chỉ tiêu định lượng cụ thể, hướng tới mục tiêu tự chủ bền vững 100% kinh phí hoạt động thường xuyên.
• Kêu góp các đơn vị nghiên cứu công lập chủ động đẩy mạnh tái cấu trúc bộ máy và hoàn thiện quy chế chi tiêu nội bộ để thích ứng thành công với cơ chế thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và phụ lục, luận văn gồm có 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về tái cơ cấu hệ thống của tổ chức KH&CN trong quá trình thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm theo Nghị định 115/2005/NĐ/CP. Chƣơng 2: Thực trạng tái cơ cấu hệ thống tổ chức của Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng khi chuyển đổi sang cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm theo Nghị định 115/2005/NĐ-CP. Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện quá trình tái cơ cấu hệ thống tổ chức của Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng khi thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm theo nghị định 115/2005/NĐ-CP. KẾT LUẬN TÀI LIỆU THAM KHẢO 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁI CƠ CẤU HỆ THỐNG CỦA TỔ CHỨC KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TRONG QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ, TỰ CHỊU TRÁCH NHIỆM THEO NGHỊ ĐỊNH 115/2005/NĐ/CP.1 Tái cơ cấu Theo Bách khoa toàn thư mở, tái cơ cấu (Reengineering) là việc xem xét và cấu trúc lại một phần, một số phần hay toàn bộ một tổ chức, một đơn vị nào đó, thường là một công ty, doanh nghiệp….

Tái cơ cấu thường là được xem xét lại các quy trình từ khâu tìm kiếm các nguyên liệu, đến khâu sản xuất, tiếp thị, phân phối sản phẩm. Nhu cầu tái cơ cấu trở nên cấp bách khi hiện trạng của các tổ chức đang gặp nhiều vấn đề trong cơ cấu, hoạt động khiến tổ chức hoạt động không hiệu quả; thậm chí trì trệ, đứng trước nguy cơ tan rã, phá sản. Nhiều nguyên do là do vấn đề cơ cấu sai, không hợp lý, kém hiệu quả. Chính vì vậy, việc tái cơ cấu được đặt ra; thậm chí là cấp bách nhất.

Thể hiện cụ thể là: - Tổ chức không xác định nổi chiến lược và kế hoạch. - Đội ngũ lãnh đạo của tổ chức làm việc không hiệu quả. Các tố chất, bao gồm tính cách, hiểu biết, kinh nghiệm cá nhân của đội ngũ lãnh đạo trong một tổ chức đóng một vai trò quan trọng. Nếu sai, kém.

sẽ kìm hãm sự phát triển của tổ chức. - Cơ cấu tài chính chưa phù hợp, chưa chuẩn mực và thiếu các hệ thống, công cụ kiểm soát cần thiết. Đây là một lý do mà nhiều tổ chức, đặc biệt là doanh nghiệp hiện nay cần tái cơ cấu nguồn tài chính để đảm bảo cho doanh nghiệp hoạt động một cách tốt nhất. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Quản trị nguồn nhân sự yếu kém.

Có thể nói con người là một yếu tố có tính chất quyết định tới sự thành công của tổ chức và doanh nghiệp và nếu sự yếu kém nảy sinh từ vấn đề này thì cần phải được điều chỉnh kịp thời và phải có định hướng mang tính lâu dài. - Sự phối hợp hoạt động trong tổ chức không hiệu quả do cơ cấu chưa hợp lý. Một cơ cấu tổ chức được thiết kế tốt sẽ có khả năng cho phép đơn vị, công ty hay doanh nghiệp sử dụng các thông tin từ các bộ phận một cách hiệu quả nhất, và từ đó giúp cho hoạt động phối hợp giữa các đơn vị được chặt chẽ và lãnh đạo điều hành tốt hơn. Nội dung của tái cơ cấu quan tâm đến tính hệ thống và chuyên nghiệp trong phương thức thực hiện công việc, phối hợp công việc và điều hành công việc.

Trong điều kiện hiện nay, tái cơ cấu đòi hỏi các doanh nghiệp phải thay đổi tư duy quản lý, cải cách về quản lý, tái cấu trúc lại các quá trình kinh doanh, trên cơ sở đó định hình mô hình và cơ cấu tổ chức phù hợp với điều kiện và định hướng kinh doanh của doanh nghiệp. Vậy, theo quan điểm của học viên tái cơ cấu của một đơn vị, công ty hay doanh nghiệp là quá trình thay đổi định hướng chiến lược hoạt động của một tổ chức; thiết lập lại cơ cấu tổ chức bộ máy, cơ cấu nguồn lực; cắt giảm chi phí hoạt động, một hoặc nhiều hơn một lĩnh vực hoạt động hay tăng đầu tư, mở rộng một hay nhiều lĩnh vực hoạt động; thiết kế lại quá trình hoạt động trong một tổ chức nhằm đạt được mục tiêu đặt ra trong một môi trường mới, thách thức mới.2 Tái cơ cấu hệ thống tổ chức 1.1 Cơ cấu tổ chức Có nhiều cách tiếp cận về cơ cấu tổ chức của một cơ quan, như: - Cơ cấu tổ chức là một hệ thống chính thức về các mối quan hệ vừa độc lập, vừa phụ thuộc trong tổ chức, thể hiện những nhiêm vụ rõ 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ràng do ai làm, làm cái gì và liên kết với các nhiệm vụ khác trong tổ chức như thế nào nhằm tạo ra một sự hợp tác nhịp nhàng để đáp ứng mục tiêu của tổ chức. - Cơ cấu tổ chức là tổng hợp các bộ phận (đơn vị, cá nhân) có mối liên hệ phụ thuộc lẫn nhau, được chuyên môn hoá và có những trách nhiệm, quyền hạn nhất định, được bố trí thành những khâu, những cấp khác nhau nhằm thực hiện các chức năng quản trị và phục vụ mục tiêu chung của tổ chức. Từ các cách tiếp cận cơ bản trên, có thể thấy cơ cấu tổ chức là việc bố trí, sắp xếp nhân lực vào những vị trí, công việc cụ thể, là tổng hợp các bộ phận khác nhau, có mối liên hệ và quan hệ phụ thuộc lẫn nhau để thực hiện nhiệm vụ của cơ quan.

Như vậy, cơ cấu tổ chức của một đơn vị, công ty hay doanh nghiệp bao gồm: cơ cấu bộ máy quản lý và cơ cấu bộ máy triển khai thực hiện nhiệm vụ của cơ quan. Trong cơ cấu tổ chức của một đơn vị, công ty hay doanh nghiệp có hai vấn đề, đó là cơ cấu cơ bản và cơ chế vận hành. Cơ cấu cơ bản liên quan đến những vấn đề chủ yếu trong phân công, sắp xếp nhiệm vụ của các phòng ban để thực hiện mục tiêu hoạt động của cơ quan. Cơ cấu cơ bản được thể hiện thông qua các sơ đồ cơ cấu tổ chức của cơ quan.

Cơ chế vận hành như một chất bôi trơn để khích lệ cán bộ, nhân viên đồng tâm hiệp lực, gắng sức thực hiện mục tiêu. Đây là vấn đề thiết chế của tái cơ cấu.2 Tái cơ cấu hệ thống tổ chức Tái cơ cấu hệ thống tổ chức là việc tạo ra những thay đổi căn bản về cơ cấu tổ chức của cơ quan nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức với hiệu quả cao nhất. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tái cơ cấu hệ thống tổ chức chính là sự thay đổi, sắp xếp lại cơ cấu bộ máy quản lý để đạt được hiệu quả cao trong hoạt động của một cơ quan. Không đơn giản chỉ là gắn với sự thay đổi các phòng ban đơn thuần mà phải thay đổi sắp xếp phương thức thực hiện công việc, phương thức phối hợp công việc của cơ cấu tổ chức mới.

Cách tiếp cận này đứng trên góc độ định chế và thiết chế.3 Tổ chức khoa học và công nghệ Theo Luật Khoa học và Công nghệ được Quốc Hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII thông qua ngày 18 tháng 6 năm 2013. Khái niệm cơ bản về hoạt động khoa học và công nghệ (Điều 3) được thống nhất như sau: Tổ chức khoa học và công nghệ là tổ chức tham gia vào các hoạt động khoa học và công nghệ, có chức năng chủ yếu là nghiên cứu khoa học, nghiên cứu triển khai và phát triển công nghệ, hoạt động dịch vụ khoa học và công nghệ, được thành lập và đăng ký hoạt động theo quy định của pháp luật. Các tổ chức KH&CN bao gồm: các tổ chức nghiên cứu khoa học, tổ chức nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; trường đại học, học viện, trường cao đẳng và các tổ chức dịch vụ KH&CN. Tổ chức nghiên cứu khoa học, tổ chức nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ (được gọi chung là tổ chức R&D).

Các tổ chức R&D được tổ chức dưới hình thức: Viện R&D, phòng thí nghiệm, Trạm nghiên cứu; Trạm quan trắc; Trạm thử nghiệm và cơ sở R&D khác. Trong nền kinh tế thị trường, các tổ chức KH&CN đóng vai trò là động lực thúc đẩy cho sự phát triển các ngành, lĩnh vực. Các thành tựu KH&CN sẽ góp phần áp dụng, nâng cao hiệu quả kinh tế, chất lượng cuộc sống của người dân. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trên thế giới, hoạt động KH&CN được tổ chức theo nhiều mô hình khác nhau, được tác giả Vũ Cao Đàm tóm tắt thành 4 loại loại cơ bản như sau1: Mô hình 1: là mô hình cổ điển nhất, trong đó các tổ chức khoa học thực hiện trọn vẹn các giai đoạn của quá trình R&D, còn các doanh nghiệp chỉ làm nhiệm vụ sản xuất và tiếp tục phát triển công nghệ trong sản xuất.

Giữa tổ chức khoa học – công nghệ và doanh nghiệp tồn tại các công ty tư vấn đóng vai trò cầu nối từ R&D đến sản xuất. Mô hình 2: là một nỗ lực của doanh nghiệp hướng tới làm chủ công nghệ mới bằng cách tự mình làm triển khai từ khâu chế tạo vật mẫu sản phẩm mới (prototype) làm pilot để xây dựng công nghệ và sản xuất loạt “0”, đưa vào sản xuất công nghiệp và tiếp tục phát triển công nghệ trong sản xuất. Mô hình 3: tổ chức R&D tạo ra các doanh nghiệp KH&CN (xí nghiệp spin-off), chuyển toàn bộ khâu “triển khai” vào các doanh nghiệp này, đồng thời để doanh nghiệp này kiêm luôn cả chức năng của một công ty tư vấn. Mô hình 4: doanh nghiệp KH&CN kéo dài chức năng về phía trước, bắt đầu từ nghiên cứu ứng dụng qua triển khai tới tư vấn.

Hình 1: Các mô hình tổ chức hoạt động KH&CN Các mô Nghiên Chuyển Nghiên Phát triển hình tổ cứu ứng Triển khai giao tri cứu cơ bản công nghệ chức dụng thức Công ty Doanh Mô hình 1 Tổ chức R&D tư vấn nghiệp Mô hình 2 Tổ chức R&D Doanh nghiệp Doanh Mô hình 3 Tổ chức R&D Doanh nghiệp KH&CN nghiệp 1 Vũ Cao Đàm (2009), Tuyển tập các công trình đã công bố. Tập II, Nhà Xuất bản Thế giới, Hà Nội. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tổ chức Doanh Mô hình 4 Doanh nghiệp KH&CN R&D nghiệp Nguồn: Vũ Cao Đàm, Tuyển tập các công trình đã công bố, tập II 5;292 Quan sát các mô hình trên và dựa vào các quy định cụ thể cho các loại hình tổ chức KH&CN ở Việt Nam, ta thấy Việt Nam đang ở mô hình 4. Bởi hoạt động KH&CN chủ yếu được thực hiện ở các tổ chức KH&CN.