Luận văn thạc sĩ tác động của các yếu tố kỹ năng cứng và các yếu tố kỹ năng mềm đến kết quả công việc của kỹ sư bán hàng lĩnh vực máy và thiết bị công nghiệp tại khu vực thành phố hồ chí minh luận văn thạc sĩ

Nghiên cứu tác động của kỹ năng cứng và mềm đến hiệu quả công việc của kỹ sư bán hàng trong ngành máy và thiết bị công nghiệp tại TP.HCM.

• Tác giả: Quản Thị Kiều Thanh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Quang Thu
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Tác Động Kỹ Năng Cứng Và Mềm Đến Kỹ Sư Bán Hàng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4.1. Nguồn dữ liệu và tài liệu
• 1.4.2. Phương pháp thực hiện
• 1.5. Ý nghĩa của đề tài
• 1.6. Kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Giới thiệu
• 2.2. Khái niệm kỹ năng “cứng” và kỹ năng “mềm” trong công việc
• 2.3. Sự khác biệt và tầm quan trọng của kỹ năng “cứng” và kỹ năng “mềm” trong công việc
• 2.4. Các yếu tố kỹ năng cứng và các yếu tố kỹ năng mềm trong công việc trong các nghiên cứu trước đây
• 2.4.1. Nghiên cứu trên thế giới
• 2.4.2. Nghiên cứu ở Việt Nam
• 2.5. Lý thuyết về kết quả công việc (job performance) và mối liên hệ giữa kỹ năng công việc và kết quả công việc
• 2.6. Tổng quan về công việc bán hàng kỹ thuật (Sales Engineering) và vai trò kỹ sư bán hàng (Sales Engineer)
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Nghiên cứu định tính và kết quả
• 3.2. Nghiên cứu định lượng và kết quả
• 3.3. Mẫu nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp và quy trình thu thập dữ liệu
• 3.5. Đo lượng các thuộc tính nghiên cứu
• 3.6. Đánh giá các nhóm yếu tố kỹ năng trong công việc và kết quả công việc của Kỹ sư bán hàng
• 3.7. Các yếu tố kỹ năng trong công việc và kết quả công việc của SE
• 3.8. Các yếu tố cá nhân và kết quả công việc của Kỹ sư bán hàng
• 4. CHƯƠNG 4: Ý NGHĨA VÀ KẾT LUẬN
• 4.1. Các yếu tố kỹ năng quan trọng cần có đối với kỹ sư bán hàng
• 4.2. Kết quả nghiên cứu chính
• 4.3. Hàm ý cho nhà quản lý doanh nghiệp
• 4.4. Các yếu tố kỹ năng quan trọng tác động đến kết quả công việc của kỹ sư bán hàng
• 4.5. Sự khác biệt về kết quả công việc của kỹ sư bán hàng giữa các nhóm yếu tố cá nhân
• 4.6. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: DÀN BÀI PHỎNG VẤN ĐỊNH TÍNH
• PHỤ LỤC 2: TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH
• PHỤ LỤC 3: BẢNG CÂU HỎI KHẢO SÁT
• PHỤ LỤC 4: THỐNG KÊ MÔ TẢ MẪU NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 5: PHÂN TÍCH NHÂN TỐ EFA
• PHỤ LỤC 6: PHÂN TÍCH CRONBACH’S ALPHA
• PHỤ LỤC 7: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH HỒI QUY
• PHỤ LỤC 8: KIỂM ĐỊNH SỰ KHÁC BIỆT

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của kỹ năng cứng và mềm đến kỹ sư bán hàng

Kỹ sư bán hàng đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối giữa sản phẩm và khách hàng. Để thành công trong lĩnh vực này, kỹ năng cứng và mềm đều cần thiết. Kỹ năng cứng bao gồm kiến thức chuyên môn và kỹ thuật, trong khi kỹ năng mềm liên quan đến khả năng giao tiếp và tương tác. Nghiên cứu này sẽ phân tích tác động của hai loại kỹ năng này đến kết quả công việc của kỹ sư bán hàng.

1.1. Khái niệm kỹ năng cứng và mềm trong công việc

Kỹ năng cứng là những kỹ năng có thể đo lường và đánh giá dễ dàng, như kiến thức chuyên môn và kỹ thuật. Ngược lại, kỹ năng mềm là những kỹ năng liên quan đến giao tiếp, làm việc nhóm và giải quyết vấn đề. Cả hai loại kỹ năng này đều cần thiết cho sự thành công của kỹ sư bán hàng.

1.2. Tầm quan trọng của kỹ năng trong lĩnh vực bán hàng

Trong lĩnh vực bán hàng, kỹ năng cứng giúp kỹ sư hiểu rõ sản phẩm và dịch vụ, trong khi kỹ năng mềm giúp họ tương tác hiệu quả với khách hàng. Sự kết hợp giữa hai loại kỹ năng này tạo ra một lợi thế cạnh tranh lớn cho kỹ sư bán hàng.

II. Vấn đề và thách thức trong việc phát triển kỹ năng cứng và mềm

Mặc dù kỹ năng cứng và mềm đều quan trọng, nhưng việc phát triển chúng trong môi trường làm việc không phải lúc nào cũng dễ dàng. Nhiều kỹ sư bán hàng gặp khó khăn trong việc cải thiện kỹ năng mềm, trong khi kỹ năng cứng thường được chú trọng hơn trong đào tạo.

2.1. Thách thức trong việc phát triển kỹ năng cứng

Kỹ năng cứng thường được đào tạo qua các khóa học chính quy, nhưng không phải tất cả kỹ sư đều có cơ hội tiếp cận các chương trình đào tạo này. Điều này dẫn đến sự thiếu hụt kiến thức cần thiết trong công việc.

2.2. Khó khăn trong việc cải thiện kỹ năng mềm

Kỹ năng mềm thường khó đo lường và phát triển hơn. Nhiều kỹ sư bán hàng không nhận thức được tầm quan trọng của kỹ năng mềm, dẫn đến việc họ không đầu tư thời gian và công sức để cải thiện chúng.

III. Phương pháp phát triển kỹ năng cứng và mềm cho kỹ sư bán hàng

Để nâng cao hiệu quả công việc, các doanh nghiệp cần có những phương pháp phát triển kỹ năng cứng và mềm cho kỹ sư bán hàng. Việc kết hợp giữa đào tạo chính quy và các hoạt động thực tiễn sẽ giúp kỹ sư phát triển toàn diện.

3.1. Đào tạo kỹ năng cứng qua các khóa học chuyên môn

Các khóa học chuyên môn giúp kỹ sư bán hàng nắm vững kiến thức kỹ thuật và sản phẩm. Doanh nghiệp nên đầu tư vào các chương trình đào tạo này để nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân viên.

3.2. Phát triển kỹ năng mềm thông qua thực hành

Các hoạt động thực hành như làm việc nhóm, thuyết trình và giao tiếp với khách hàng sẽ giúp kỹ sư bán hàng cải thiện kỹ năng mềm. Doanh nghiệp có thể tổ chức các buổi workshop hoặc hội thảo để tạo cơ hội cho nhân viên thực hành.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về kỹ năng cứng và mềm

Nghiên cứu cho thấy rằng kỹ năng cứng và mềm có tác động tích cực đến kết quả công việc của kỹ sư bán hàng. Những kỹ sư có kỹ năng mềm tốt thường có khả năng giao tiếp và thuyết phục khách hàng hiệu quả hơn.

4.1. Kết quả nghiên cứu về tác động của kỹ năng cứng

Kỹ năng cứng như kiến thức sản phẩm và kỹ thuật có ảnh hưởng lớn đến khả năng giải quyết vấn đề và đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Nghiên cứu cho thấy rằng kỹ sư có kiến thức vững vàng thường đạt được doanh số cao hơn.

4.2. Tác động của kỹ năng mềm đến kết quả công việc

Kỹ năng mềm như giao tiếp và làm việc nhóm giúp kỹ sư bán hàng xây dựng mối quan hệ tốt với khách hàng. Những kỹ sư có kỹ năng mềm tốt thường nhận được phản hồi tích cực từ khách hàng và đồng nghiệp.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho kỹ sư bán hàng

Kỹ năng cứng và mềm đều cần thiết cho sự thành công của kỹ sư bán hàng. Doanh nghiệp cần chú trọng phát triển cả hai loại kỹ năng này để nâng cao hiệu quả công việc và tạo ra giá trị cho khách hàng.

5.1. Tầm quan trọng của việc phát triển kỹ năng

Việc phát triển kỹ năng cứng và mềm không chỉ giúp kỹ sư bán hàng nâng cao hiệu quả công việc mà còn tạo ra cơ hội thăng tiến trong sự nghiệp.

5.2. Hướng đi tương lai cho kỹ sư bán hàng

Trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh, kỹ sư bán hàng cần không ngừng học hỏi và phát triển kỹ năng để đáp ứng nhu cầu của khách hàng và thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, chất lượng nguồn nhân lực đóng vai trò then chốt quyết định năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam. Đặc biệt, trong lĩnh vực kinh doanh máy móc và thiết bị công nghiệp tại thành phố Hồ Chí Minh, kỹ sư bán hàng (Sales Engineer - SE) giữ vị trí quan trọng trong việc kết nối kỹ thuật và thương mại. Nghiên cứu này tập trung phân tích tác động của các yếu tố kỹ năng “cứng” và kỹ năng “mềm” đến kết quả công việc của kỹ sư bán hàng trong lĩnh vực này. Mẫu nghiên cứu gồm 241 kỹ sư bán hàng tại TP.HCM, thu thập dữ liệu trong năm 2013, nhằm xác định các kỹ năng quan trọng và mức độ ảnh hưởng của chúng đến hiệu quả công việc.

Mục tiêu nghiên cứu gồm: (1) xác định các yếu tố kỹ năng “cứng” và “mềm” cần thiết cho kỹ sư bán hàng; (2) đánh giá mức độ tác động của các yếu tố này đến kết quả công việc; (3) kiểm định sự khác biệt kết quả công việc theo các đặc điểm cá nhân như tuổi, giới tính, thu nhập, thâm niên; (4) đề xuất hàm ý quản lý nhân sự phù hợp. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh doanh nghiệp thông qua phát triển kỹ năng cho đội ngũ kỹ sư bán hàng, góp phần cải thiện hiệu quả kinh doanh và sự hài lòng của khách hàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai nhóm kỹ năng chính: kỹ năng “cứng” (hard skills) và kỹ năng “mềm” (soft skills). Kỹ năng “cứng” bao gồm kiến thức kỹ thuật, kỹ năng thực hành kinh doanh, sử dụng ngoại ngữ và công nghệ thông tin, được đo lường qua 12 biến quan sát như hiểu biết sản phẩm, lập báo giá, sử dụng phần mềm. Kỹ năng “mềm” gồm các kỹ năng giao tiếp hiệu quả, làm việc nhóm, xây dựng quan hệ, giải quyết vấn đề, hoạch định, thích ứng sáng tạo và học tập, được đo lường qua 24 biến quan sát như thuyết phục khách hàng, đàm phán, lập kế hoạch, khởi xướng đổi mới.

Lý thuyết kết quả công việc (job performance) được vận dụng để đánh giá hiệu quả công việc của kỹ sư bán hàng qua các chỉ tiêu như hoàn thành doanh số, gia tăng khách hàng mới, duy trì khách hàng cũ, cải tiến quy trình, sự hài lòng trong công việc và của khách hàng. Mô hình nghiên cứu sử dụng phân tích hồi quy bội để xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố kỹ năng đến kết quả công việc.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thực hiện theo hai giai đoạn: định tính và định lượng. Giai đoạn định tính tiến hành thảo luận nhóm với các chuyên gia có kinh nghiệm từ 5 đến 16 năm trong lĩnh vực kỹ sư bán hàng để khám phá các thuộc tính kỹ năng cần thiết. Giai đoạn định lượng thu thập dữ liệu từ 241 kỹ sư bán hàng tại TP.HCM bằng bảng câu hỏi chuẩn hóa, sử dụng thang đo Likert 5 điểm.

Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm IBM SPSS 20.0 với các kỹ thuật: phân tích nhân tố khám phá (EFA) để rút gọn biến, kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha để đánh giá thang đo, phân tích hồi quy bội (MLR) để xác định tác động các yếu tố kỹ năng đến kết quả công việc, kiểm định T-test và ANOVA để khảo sát sự khác biệt kết quả công việc theo đặc điểm cá nhân. Cỡ mẫu 241 đảm bảo phù hợp với yêu cầu phân tích nhân tố và hồi quy theo các công thức kinh nghiệm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phân loại kỹ năng “cứng”: Qua phân tích nhân tố, kỹ năng “cứng” được chia thành bốn nhóm nhỏ gồm: kiến thức và thực hành kỹ thuật, kỹ năng thực hành kinh doanh, kỹ năng sử dụng ngôn ngữ, kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin, chiếm tổng cộng 69.8% phương sai. Ví dụ, kỹ năng nói hiểu ngoại ngữ có trọng số nhân tố 0.895, kỹ năng lập báo giá có trọng số 0.573.

2. Phân loại kỹ năng “mềm”: Bảy nhóm nhỏ kỹ năng “mềm” được xác định gồm: thích ứng và sáng tạo, giải quyết vấn đề, giao tiếp hiệu quả, xây dựng quan hệ, làm việc nhóm, hoạch định tổ chức và tự quản lý, học tập, chiếm 69.1% phương sai. Ví dụ, kỹ năng nhận ra cơ hội tiềm năng có trọng số 0.796, kỹ năng lắng nghe ý kiến khách hàng 0.805.

3. Tác động đến kết quả công việc: Phân tích hồi quy cho thấy sáu yếu tố kỹ năng có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến kết quả công việc, theo thứ tự tác động giảm dần: kỹ năng thích ứng và sáng tạo trong kinh doanh, kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng làm việc nhóm, kiến thức và thực hành kỹ thuật, kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin, kỹ năng thực hành kinh doanh.

4. Sự khác biệt kết quả công việc theo đặc điểm cá nhân: Kết quả công việc của kỹ sư bán hàng có sự khác biệt đáng kể theo nhóm tuổi, thu nhập và thâm niên công tác. Cụ thể, kỹ sư có tuổi cao hơn, thu nhập cao hơn và thâm niên công tác lâu năm hơn đạt kết quả công việc tốt hơn. Ví dụ, nhóm tuổi 36-40 có kết quả công việc trung bình cao hơn nhóm dưới 30 tuổi với mức chênh lệch khoảng 15%.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các lý thuyết và nghiên cứu trước đây, khẳng định vai trò quan trọng của cả kỹ năng “cứng” và kỹ năng “mềm” trong việc nâng cao hiệu quả công việc của kỹ sư bán hàng. Kỹ năng thích ứng và sáng tạo được đánh giá cao nhất, phản ánh yêu cầu đổi mới liên tục trong môi trường kinh doanh công nghiệp hiện đại. Kỹ năng giải quyết vấn đề và làm việc nhóm cũng là những yếu tố then chốt giúp kỹ sư bán hàng xử lý các tình huống phức tạp và phối hợp hiệu quả với đồng nghiệp.

Sự khác biệt kết quả công việc theo tuổi, thu nhập và thâm niên cho thấy kinh nghiệm và điều kiện làm việc ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả công việc, đồng thời gợi ý doanh nghiệp cần chú trọng phát triển kỹ năng cho nhân viên trẻ và mới vào nghề. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột so sánh mức độ tác động của từng kỹ năng và biểu đồ phân bố kết quả công việc theo nhóm tuổi, thu nhập để minh họa rõ nét hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Phát triển kỹ năng thích ứng và sáng tạo: Doanh nghiệp cần tổ chức các khóa đào tạo về đổi mới sáng tạo, khuyến khích nhân viên đề xuất giải pháp mới, áp dụng công nghệ hiện đại nhằm nâng cao năng lực thích ứng với thị trường biến động. Thời gian thực hiện trong 6-12 tháng, chủ thể là phòng nhân sự phối hợp với các chuyên gia đào tạo.

2. Tăng cường kỹ năng giải quyết vấn đề và làm việc nhóm: Thiết lập các chương trình đào tạo kỹ năng mềm, tổ chức workshop, team building nhằm nâng cao khả năng phân tích, xử lý tình huống và phối hợp nhóm. Mục tiêu tăng 20% hiệu quả phối hợp nhóm trong vòng 1 năm.

3. Nâng cao kiến thức và kỹ năng kỹ thuật: Cập nhật kiến thức sản phẩm, quy trình kỹ thuật qua các buổi đào tạo chuyên sâu, hỗ trợ kỹ sư bán hàng tư vấn chính xác và hiệu quả hơn. Thời gian triển khai liên tục, ưu tiên nhân viên mới và nhân viên có hiệu quả thấp.

4. Ứng dụng công nghệ thông tin trong công việc: Đầu tư phần mềm quản lý bán hàng, hỗ trợ kỹ sư sử dụng thành thạo các công cụ công nghệ để tăng tốc độ xử lý công việc và trình bày tài liệu chuyên nghiệp. Mục tiêu hoàn thành triển khai trong 6 tháng.

5. Chính sách phát triển nhân sự theo nhóm tuổi và thâm niên: Xây dựng chương trình mentoring, hỗ trợ kỹ sư trẻ học hỏi kinh nghiệm từ kỹ sư kỳ cựu, đồng thời có chính sách đãi ngộ phù hợp để giữ chân nhân viên có thâm niên cao.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp trong lĩnh vực máy móc và thiết bị công nghiệp: Có thể áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách đào tạo, phát triển kỹ năng cho đội ngũ kỹ sư bán hàng, nâng cao hiệu quả kinh doanh.

2. Phòng nhân sự và đào tạo: Sử dụng các thang đo kỹ năng và kết quả công việc để thiết kế chương trình đào tạo phù hợp, đánh giá hiệu quả đào tạo và phát triển nhân viên.

3. Kỹ sư bán hàng và nhân viên kinh doanh kỹ thuật: Tham khảo để tự đánh giá và nâng cao các kỹ năng “cứng” và “mềm” cần thiết, từ đó cải thiện kết quả công việc và phát triển sự nghiệp.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản trị kinh doanh, marketing kỹ thuật: Có thể sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo về kỹ năng công việc và hiệu quả lao động trong lĩnh vực kỹ thuật.

Câu hỏi thường gặp

1. Kỹ năng “cứng” và “mềm” khác nhau như thế nào?
   Kỹ năng “cứng” là các kỹ năng kỹ thuật, kiến thức chuyên môn có thể đo lường và đào tạo dễ dàng, ví dụ như sử dụng phần mềm, hiểu biết sản phẩm. Kỹ năng “mềm” là kỹ năng tương tác, giao tiếp, giải quyết vấn đề, thường phát triển qua trải nghiệm và khó đo lường hơn.

2. Yếu tố kỹ năng nào ảnh hưởng mạnh nhất đến kết quả công việc của kỹ sư bán hàng?
   Kỹ năng thích ứng và sáng tạo trong kinh doanh được xác định là yếu tố có tác động mạnh nhất, giúp kỹ sư linh hoạt ứng phó với thay đổi và đề xuất giải pháp mới.

3. Làm thế nào để doanh nghiệp nâng cao kỹ năng mềm cho kỹ sư bán hàng?
   Doanh nghiệp nên tổ chức các khóa đào tạo kỹ năng mềm, tạo môi trường làm việc nhóm, khuyến khích giao tiếp và phản hồi tích cực, đồng thời áp dụng mentoring để truyền đạt kinh nghiệm.

4. Có sự khác biệt kết quả công việc theo đặc điểm cá nhân không?
   Có, kỹ sư có tuổi, thu nhập và thâm niên công tác cao hơn thường đạt kết quả công việc tốt hơn, cho thấy kinh nghiệm và điều kiện làm việc ảnh hưởng tích cực.

5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để đánh giá tác động kỹ năng đến kết quả công việc?
   Nghiên cứu sử dụng phân tích hồi quy bội (Multiple Regression Analysis) dựa trên dữ liệu khảo sát 241 kỹ sư bán hàng, kết hợp phân tích nhân tố khám phá (EFA) và kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha.

Kết luận

• Xác định rõ hai nhóm kỹ năng “cứng” và “mềm” với các yếu tố cụ thể tác động đến kết quả công việc của kỹ sư bán hàng lĩnh vực máy và thiết bị công nghiệp tại TP.HCM.
• Sáu yếu tố kỹ năng chính có ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả công việc, trong đó kỹ năng thích ứng và sáng tạo giữ vai trò quan trọng nhất.
• Kết quả công việc có sự khác biệt theo nhóm tuổi, thu nhập và thâm niên công tác, phản ánh vai trò của kinh nghiệm và điều kiện làm việc.
• Đề xuất các giải pháp đào tạo, phát triển kỹ năng và chính sách nhân sự nhằm nâng cao năng lực đội ngũ kỹ sư bán hàng.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi địa lý và lĩnh vực ngành nghề để kiểm định tính tổng quát của mô hình.

Doanh nghiệp và nhà quản lý nhân sự nên áp dụng các khuyến nghị để xây dựng chương trình đào tạo kỹ năng phù hợp, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng nhằm nâng cao hiệu quả quản trị nhân sự trong lĩnh vực kỹ thuật và kinh doanh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 giới thiệu tổng quan về đề tài và phương pháp thực hiện nghiên cứu. Chương 2 này có mục đích trình bày cơ sở lý thuyết của đề tài, gồm lý thuyết về kỹ năng “cứng” và “mềm” trong công việc, lý thuyết về kết quả công việc và mối liên hệ kỹ năng công việc và kết quả công việc.2 Khái niệm kỹ năng “cứng” và kỹ năng “mềm” trong công việc Định nghĩa về kỹ năng “cứng”, kỹ năng “mềm” trong công việc và các thuật ngữ liên quan đã được bàn đến trong nhiều báo cáo bởi nhiều nhà nghiên cứu, nhiều tác giả, cũng như nhiều tổ chức. Kỹ năng “cứng” (hard skills) hay kỹ năng kỹ thuật (technical skills), kỹ năng nhận thức (cognitive skills) là những thuật ngữ được các nhà nghiên cứu sử dụng để cùng chỉ các kỹ năng có liên quan đến khả năng kỹ thuật cụ thể hoặc kiến thức thực tế vững chắc cần thiết để làm một công việc (Fan et al., 2005; Shakir, 2009; Verica và Marko, 2011; Hsin và Xie, 2012); kỹ năng “cứng” thường gắn với trình độ chuyên môn, kiến thức chuyên môn hay bằng cấp và chứng chỉ chuyên môn (Nguyễn Hồng Vân và cộng sự, 2013). Theo Shakir (2009) kỹ năng “cứng” đề cập đến những quy trình kỹ thuật và công việc thực tế thường dễ dàng quan sát, xác định số lượng và đo lường; việc đào tạo các kỹ năng cứng cho sinh viên mới ra trường là tương đối dễ dàng vì họ đã có được những kiến thức cần thiết trong trường đại học.

Sự phát triển của công nghệ thông tin đã có tác động đáng kể đến sự đòi hỏi yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động về kỹ năng “cứng” (Snyder et al. Theo Hsin và Xie (2012), mỗi cá nhân trong xã hội để có được những kỹ năng “cứng” phải trải qua một quá trình học tập lâu dài mà thông thường được giáo giáo dục và đào tạo bởi gia đình, nhà trường, từ những kiến thức tư duy cơ bản ở những bậc học thấp (nhà trẻ, mẫu giáo, tiểu học, trung học…) đến những kiến thức TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 chuyên sâu ở những bậc học cao hơn (trung cấp, cao đẳng, đại học…). Do vậy, kỹ năng “cứng” hay kỹ năng nhận thức dễ dàng được đánh giá và đo lường qua điểm số, được kiểm chứng bởi bằng cấp và quá trình đào tạo. Khái niệm kỹ năng “mềm” không còn là mới đối với bậc giáo dục đại học, Hiệp hội giáo dục kỹ thuật Mỹ đã đề cập đến các kỹ năng mềm từ năm 1950, tuy nhiên việc đào tào các kỹ năng “mềm” vẫn còn khá yếu ở trong các chương trình khoa học và kỹ thuật (Zhang, 2012).

Kỹ năng mềm, hay kỹ năng phi nhận thức (non-cognitive skills) là thuật ngữ dùng để chỉ các kỹ năng tương tác quan trọng trong cuộc sống con người như: kỹ năng sống, giao tiếp, lãnh đạo, làm việc theo nhóm, kỹ năng quản lý thời gian, thư giãn, vượt qua khủng hoảng, sáng tạo và đổi mới… (Nguyễn Hồng Vân và cộng sự, 2013). Kỹ năng mềm được định nghĩa như các kỹ năng hành vi cần thiết để ứng dụng những kỹ năng kỹ thuật và kiến thức vào nơi làm việc (Rainsbury et al.3 Sự khác biệt và tầm quan trọng của kỹ năng “cứng” và kỹ năng “mềm” trong công việc Kỹ năng “cứng” và kỹ năng “mềm” có sự khác biệt và tầm quan trọng khác nhau đối với sự thành công của từng nghề nghiệp. Theo Han (2011) và Đỗ Nguyễn Hữu Lộc (2012), có ba sự khác biệt chính giữa hai nhóm kỹ năng này: Một là, kỹ năng cứng được thể hiện qua chỉ số thông minh IQ (Intelligence Quotient) và liên quan đến bán cầu não trái – trung tâm tư duy, còn kỹ năng “mềm” thể hiện qua chỉ số cảm xúc EQ (Emotional Quotient) và liên quan đến bán cầu não phải – trung tâm cảm xúc. Hai là, kỹ năng “cứng” mang tính cứng nhắc, còn kỹ năng “mềm” mang tính mềm dẻo, linh động tùy thuộc vào hoàn cảnh và môi trường.

Ba là, kỹ năng “cứng” có thể được học tại trường, còn kỹ năng “mềm” thường được lĩnh hội qua trải nghiệm. Cũng theo Han (2011), tùy thuộc vào nghề nghiệp mà tầm quan trọng của mỗi nhóm kỹ năng sẽ khác nhau, có thể chia tầm quan trọng của từng kỹ năng đối TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 với nghề nghiệp thành ba nhóm như sau: Một, nhóm nghề nghiệp cần kỹ năng “cứng” và một ít kỹ năng “mềm”, những người làm trong nghề này có thể không giỏi giao tiếp với mọi người xung quanh nhưng họ lại rất thành công với sự nghiệp của họ (ví dụ như nhà vật lý thiên tài Albert Einstein). Hai, nhóm nghề nghiệp cần cả hai kỹ năng “cứng” và kỹ năng “mềm” – rất nhiều ngành nghề cần cả hai kỹ năng này – ví dụ như nghề kế toán hay nghề luật sư, họ cần phải am hiểu các quy tắc kế toán hoặc pháp luật nhưng họ cũng phụ thuộc vào quan hệ bán hàng cho các khách hàng để xây dựng sự nghiệp thành công. Để có thể đàm phán tốt với khách hàng đòi hỏi họ phải có kỹ năng “mềm” tuyệt vời như kỹ năng giao tiếp, kỹ năng quan hệ v.v… Ba, nhóm nghề nghiệp cần chủ yếu kỹ năng “mềm” và một ít kỹ năng cứng – ví dụ nghề bán hàng.

Một nhân viên bán xe hơi không thực sự cần phải biết nhiều về xe ô tô, chỉ cần nhiều hơn một chút so với người tiêu dùng. Công việc của người bán hàng đơn thuần là phụ thuộc nhiều vào các khả năng của mình để có thể thương thảo với khách hàng, như kỹ năng giao tiếp, kỹ năng thuyết phục, và các kỹ năng khác để có thể thành công trong công việc. Nguyễn Hồng Vân và công sự (2013) chỉ ra rằng qua hàng loạt các tài liệu nghiên cứu, có sự phân chia nhu cầu kỹ năng trong công việc theo ngành nghề một cách tương đối như quản trị kinh doanh, kế toán, kỹ thuật, quản trị nguồn nhân lực và đa ngành. Ở ngành quản trị kinh doanh, các nghiên cứu làm nổi bật những kỹ năng đóng góp quan trọng vào việc quản lý các dự án phức tạp như các kỹ năng tổ chức, lập kế hoạch và quản lý.

Thuật ngữ kỹ năng “cứng” được sử dụng trong lĩnh vực quản trị dự án để chỉ các kỹ năng như hiểu biết về quy trình, thủ tục, các công cụ và kỹ thuật, và, kỹ năng “mềm” được dùng để chỉ các yếu tố quan trọng liên quan đến con người: truyền thông, làm việc nhóm, lãnh đạo, quản lý xung đột, đàm phán, quản lý nguồn nhân lực, hành vi đặc trưng, học tập và phát triển, tính chuyên nghiệp và đạo đức. Ở những ngành nghề như kế toán và các ngành kỹ thuật, kỹ năng vững chắc về kiến thức chuyên môn; kiến thức tổng quát về tổ chức, kinh doanh và công nghệ thông tin được đánh giá cao bên cạnh các kỹ năng tương tác cá nhân như giao tiếp, TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 làm việc nhóm, giải quyết vấn đề sáng tạo (Muda et all, 2009, May và Strong, 2007 trích trong Nguyễn Hồng Vân và Cộng sự 2013).4 Các yếu tố kỹ năng cứng và các yếu tố kỹ năng mềm trong công việc trong các nghiên cứu trước đây 2.1 Nghiên cứu trên thế giới Kỹ năng “cứng” và kỹ năng “mềm” không phải là một kỹ năng cụ thể mà là tập hợp từ nhiều kỹ năng. Sự kết hợp của các yếu tố kỹ năng cụ thể trong từng loại kỹ năng này phụ thuộc vào đặc thù của từng ngành nghề và lĩnh vực. Trong một cuộc khảo sát của Aasheim et al.

(2009) trích trong Zhang (2012), 348 nhà quản lý trong lĩnh vực công nghệ thông tin được yêu cầu đánh giá tầm quan trọng của các kỹ năng khác nhau. Các kỹ năng mềm được đánh giá cao là trung thực/liêm chính, kỹ năng truyền đạt, kỹ năng phân tích, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng tương tác, động cơ, thích ứng/linh hoạt, suy nghĩ sáng tạo, kỹ năng tổ chức, kinh nghiệm làm việc liên quan, nhận thức về xu hướng công nghệ thông tin; trong khi các kỹ năng “cứng” liên quan đến kiến thức về hệ điều hành, phần cứng, cơ sở dữ liệu, bảo mật, phát triển ngôn ngữ web, viễn thông và mạng được đánh giá thấp hơn nhiều. Nghiên cứu của Nguyen (1998) chỉ ra rằng những người kỹ sư có thể làm việc hiệu quả trong môi trường đa ngành thì ngay từ trên ghế nhà trường, sinh viên cần phải được trang bị những kỹ năng với những thuộc tính cụ thể ở nhiều lĩnh vực khác nhau như sau: (1) Lĩnh vực Khoa học Xã hội như kỹ năng giao tiếp, kỹ năng xã hội, kỹ năng trình bày, kỹ năng tương tác cá nhân; (2) Lĩnh Kinh doanh / Quản lý như kỹ năng lãnh đạo, kỹ năng quản lý kinh doanh, kỹ năng làm việc nhóm, các kỹ năng tính toán; (3) Lĩnh vực Máy vi tính / Công nghệ như kỹ năng máy vi tính, kỹ năng lập trình, kỹ năng kỹ thuật, kỹ năng thiết kế; (4) Lĩnh vực Toán / Khoa học như kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng nghiên cứu và phát triển, kỹ năng phân tích / tổng hợp. Từ đó tác giả nghiên cứu và đưa ra bảy nhóm kỹ năng với các thuộc tính cần thiết của người kỹ sư hiện đại làm việc trong môi trường đang thay đổi - môi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 trường đa ngành, mà ở đó người kỹ sư làm việc và tương tác với không chỉ trong lĩnh vực kỹ thuật của riêng ngành mình mà tương tác với nhiều lĩnh vực của các ngành nghề khác.

Các nhóm kỹ năng và từng thuộc tính được tác giả định nghĩa rất cụ thể.1 Bảy nhóm kỹ năng và các thuộc tính kỹ năng của người kỹ sư làm việc trong môi trường đa ngành trong nghiên cứu của Nguyen (1998) Các nhóm kỹ năng Thuộc tính 1. Kỹ năng và kiến thức - Khoa học cơ bản*: có kiến thức cơ bản về luật pháp, các khái về kỹ thuật niệm, các lý thuyết và các nguyên tắc khoa học, và hiểu biết về Là khả năng thực hành các lĩnh vực khoa học khác như hóa học, sinh học, khoa học nghề nghiệp, như sử máy tính, khoa học trái đất, khoa học môi trường, v. dụng công nghệ hiện đại. - Kỹ thuật cơ bản và ứng dụng*: có kiến thức cơ bản về pháp luật, các khái niệm, các lý thuyết và các nguyên tắc của kỹ thuật.

- Xác suất và thống kê: khả năng áp dụng phương trình toán học và các công thức để giải quyết vấn đề kỹ thuật và để làm phân tích thống kê. - Công nghệ và khoa học máy tính: kiến thức và khả năng sử dụng phần mềm và công nghệ hiện tại.