Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh tác động của trách nhiệm và đặc điểm của hội đồng quản trị và ban kiểm soát lên hiệu quả doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán việt nam

Khám phá tác động của trách nhiệm và đặc điểm hội đồng quản trị, ban kiểm soát đến hiệu quả doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Minh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thu Hiền
• Trường học: Đại học Bách Khoa, Đại học Quốc Gia TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Tác động của Hội đồng Quản trị và Ban Kiểm soát đến Hiệu quả Doanh nghiệp trên Thị trường Chứng khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ON
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. LÝ DO HÌNH THÀNH ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4. Ý NGHĨA CỦA NGHIÊN CỨU
• 1.5. BỐ CỤC LUẬN VĂN
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Lý thuyết người đại diện
• 2.2. Khái niệm về quản trị công ty
• 2.3. Khái niệm về trách nhiệm của hội đồng quản trị và ban kiểm soát
• 2.4. Thực trạng về vai trò của hội đồng quản trị tại Việt Nam
• 2.5. Hiệu quả của doanh nghiệp
• 2.6. Các yếu tố tác động lên hiệu quả doanh nghiệp
• 2.6.1. Tác động của trách nhiệm của hội đồng quản trị và ban kiểm soát lên hiệu quả doanh nghiệp
• 2.6.2. Tác động của quy mô doanh nghiệp lên hiệu quả doanh nghiệp
• 2.6.3. Tác động của đòn bẩy tài chính lên hiệu quả doanh nghiệp
• 2.6.4. Tác động của tuổi doanh nghiệp lên hiệu quả doanh nghiệp
• 2.6.5. Tác động đặc điểm hội đồng quản trị lên hiệu quả doanh nghiệp
• 2.7. Tổng hợp các nghiên cứu trước
• 2.8. Mô hình nghiên cứu
• 2.9. Các giả thuyết nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 3.2. Các biến nghiên cứu
• 3.2.1. Biến phụ thuộc
• 3.2.2. Biến độc lập
• 3.2.2.1. Thang đo về trách nhiệm của hội đồng quản trị và ban kiểm soát
• 3.2.2.2. Xác định chỉ số trách nhiệm hội đồng quản trị và ban kiểm soát
• 3.2.3. Biến kiểm soát
• 3.3. Mô hình hồi quy
• 3.4. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 3.5. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH DỮ LIỆU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.1.1. Trách nhiệm của hội đồng quản trị và ban kiểm soát
• 4.1.2. Mô tả các biến phụ thuộc và biến kiểm soát
• 4.2. Phân tích tương quan
• 4.3. Phân tích hồi quy và kiểm định giả thuyết
• 4.3.1. Phân tích ảnh hưởng trách nhiệm của hội đồng quản trị và ban kiểm soát
• 4.3.2. Phân tích ảnh hưởng của các yếu tố ngành công nghiệp
• 4.3.3. Kiểm định các giả thuyết thống kê
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Kết luận
• 5.2. Một số đề xuất đối với doanh nghiệp
• 5.3. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.3.1. Hạn chế của nghiên cứu
• 5.3.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Chương này trình bày lý do hình thành đề tài, tính cấp thiết của nghiên cứu về Hội đồng Quản trị và Ban Kiểm soát trong việc nâng cao Hiệu quả Doanh nghiệp trên Thị trường Chứng khoán Việt Nam. Nghiên cứu này nhằm làm rõ vai trò và trách nhiệm của các cơ quan này trong việc quản lý và điều hành doanh nghiệp. Theo khảo sát, trách nhiệm của HĐQT và BKS có ảnh hưởng lớn đến hiệu suất tài chính của doanh nghiệp. Việc thực hiện tốt trách nhiệm này không chỉ giúp doanh nghiệp tăng cường khả năng phát triển mà còn thu hút được nguồn vốn đầu tư. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, mặc dù có nhiều nghiên cứu quốc tế về vấn đề này, nhưng tại Việt Nam, số lượng nghiên cứu còn hạn chế. Do đó, việc tìm hiểu mối quan hệ giữa trách nhiệm của HĐQT và BKS với hiệu quả doanh nghiệp là rất cần thiết.

II. Cơ sở lý thuyết

Chương này trình bày các khái niệm lý thuyết liên quan đến quản trị doanh nghiệp và trách nhiệm của HĐQT và BKS. Lý thuyết người đại diện được giới thiệu như một nền tảng quan trọng trong việc hiểu mối quan hệ giữa người chủ và người đại diện. Theo lý thuyết này, HĐQT và BKS đóng vai trò là người đại diện cho cổ đông, có trách nhiệm đảm bảo rằng các quyết định được đưa ra vì lợi ích tối đa của cổ đông. Nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng, sự minh bạch trong quản lý doanh nghiệp và trách nhiệm xã hội của HĐQT và BKS có thể tác động tích cực đến hiệu quả doanh nghiệp. Điều này cho thấy rằng, việc nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm trong quản trị có thể cải thiện đáng kể hiệu suất tài chính của doanh nghiệp.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện bằng phương pháp định lượng, sử dụng dữ liệu từ 200 doanh nghiệp niêm yết trên Thị trường Chứng khoán Việt Nam. Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính đã được kiểm toán và các tài liệu liên quan đến trách nhiệm của HĐQT và BKS. Phân tích dữ liệu được thực hiện thông qua các phương pháp thống kê mô tả, phân tích tương quan và hồi quy đa biến. Kết quả cho thấy có mối liên hệ dương giữa trách nhiệm của HĐQT và BKS với hiệu quả doanh nghiệp. Nghiên cứu cũng xem xét ảnh hưởng của các yếu tố ngành công nghiệp đến mối quan hệ này, từ đó đưa ra các khuyến nghị cho doanh nghiệp trong việc cải thiện quản trị doanh nghiệp.

IV. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng, trách nhiệm của HĐQT và BKS có tác động tích cực đến hiệu quả doanh nghiệp. Cụ thể, các doanh nghiệp có HĐQT và BKS hoạt động hiệu quả thường có hiệu suất tài chính cao hơn. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, các yếu tố như quy mô doanh nghiệp và quản lý rủi ro cũng ảnh hưởng đến mối quan hệ này. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao trách nhiệm xã hội và tính minh bạch trong quản trị doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần chú trọng đến việc cải thiện chính sách quản trị để thu hút đầu tư và nâng cao hiệu quả hoạt động.

V. Kết luận và kiến nghị

Chương cuối cùng tổng kết các phát hiện của nghiên cứu và đưa ra một số kiến nghị cho doanh nghiệp. Để nâng cao hiệu quả doanh nghiệp, các doanh nghiệp cần cải thiện trách nhiệm của HĐQT và BKS thông qua việc áp dụng các chính sách quản trị tốt hơn. Nghiên cứu cũng khuyến nghị rằng, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý để thúc đẩy tính minh bạch và trách nhiệm xã hội trong quản trị doanh nghiệp. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp phát triển bền vững mà còn góp phần nâng cao uy tín và thu hút đầu tư từ các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam ngày càng phát triển, việc nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp niêm yết trở thành mục tiêu quan trọng đối với các nhà quản trị và nhà đầu tư. Theo báo cáo năm 2011, 200 doanh nghiệp có giá trị vốn hóa lớn nhất trên sàn HOSE và HNX chiếm phần lớn giá trị thị trường, phản ánh vai trò trọng yếu của nhóm doanh nghiệp này trong nền kinh tế. Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp này còn chịu ảnh hưởng lớn bởi cơ cấu quản trị công ty, đặc biệt là trách nhiệm và đặc điểm của Hội đồng Quản trị (HĐQT) và Ban Kiểm soát (BKS).

Luận văn tập trung nghiên cứu tác động của trách nhiệm và các đặc điểm của HĐQT và BKS lên hiệu quả doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong năm 2011. Mục tiêu cụ thể là đánh giá mức độ ảnh hưởng của trách nhiệm HĐQT và BKS đến các chỉ số hiệu quả tài chính như ROA, ROE và Tobin’s Q, đồng thời xem xét vai trò của các yếu tố ngành công nghiệp và đặc điểm doanh nghiệp như quy mô, đòn bẩy tài chính, tuổi doanh nghiệp. Nghiên cứu có phạm vi tập trung vào 200 doanh nghiệp lớn nhất trên hai sàn chứng khoán chính tại Việt Nam, với dữ liệu thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán và các tài liệu quản trị công ty.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm về vai trò của HĐQT và BKS trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động doanh nghiệp, từ đó đề xuất các giải pháp quản trị nhằm cải thiện trách nhiệm và cấu trúc của các cơ quan quản trị này. Kết quả nghiên cứu góp phần hỗ trợ doanh nghiệp và nhà đầu tư trong việc ra quyết định, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên lý thuyết người đại diện (Agency Theory) để giải thích mối quan hệ giữa cổ đông (người chủ) và ban quản lý (người đại diện). Lý thuyết này nhấn mạnh vấn đề mâu thuẫn lợi ích và chi phí đại diện phát sinh khi người quản lý không hoàn toàn hành động vì lợi ích của cổ đông. Trong bối cảnh này, HĐQT và BKS đóng vai trò giám sát, giảm thiểu rủi ro và chi phí đại diện, từ đó nâng cao hiệu quả doanh nghiệp.

Khái niệm quản trị công ty (Corporate Governance) được định nghĩa theo OECD (2004) như một hệ thống điều khiển và kiểm soát doanh nghiệp, phân bổ quyền và trách nhiệm giữa các bên liên quan như HĐQT, ban điều hành, cổ đông và các bên có quyền lợi khác. Quản trị công ty tốt giúp doanh nghiệp tăng cường minh bạch, giảm rủi ro và thu hút vốn đầu tư.

Trách nhiệm của HĐQT và BKS được xem xét qua các khía cạnh: thiết lập chiến lược, giám sát hoạt động quản lý, đảm bảo tuân thủ pháp luật, quản lý rủi ro và kiểm soát nội bộ. Các đặc điểm của HĐQT như quy mô, tỷ lệ thành viên độc lập, quyền kiêm nhiệm, tỷ lệ sở hữu của ban điều hành, tuổi và tỷ lệ nữ giới cũng được nghiên cứu ảnh hưởng đến hiệu quả doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu thứ cấp thu thập từ 200 doanh nghiệp niêm yết có vốn hóa lớn nhất trên thị trường chứng khoán Việt Nam năm 2011. Dữ liệu bao gồm:

• Bộ chỉ số trách nhiệm của HĐQT và BKS được chấm điểm dựa trên 31 biến quan sát từ Điều lệ, Quy chế quản trị công ty, báo cáo thường niên và báo cáo của HĐQT, BKS.
• Các biến tài chính và đặc điểm doanh nghiệp được lấy từ báo cáo tài chính đã kiểm toán.

Phương pháp phân tích gồm thống kê mô tả, phân tích tương quan và hồi quy đa biến, sử dụng phần mềm Eviews 6.0 để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu. Mô hình hồi quy được xây dựng với biến phụ thuộc là các chỉ số hiệu quả doanh nghiệp (ROA, ROE, Tobin’s Q), biến độc lập chính là chỉ số trách nhiệm của HĐQT và BKS, cùng các biến kiểm soát như quy mô doanh nghiệp, đòn bẩy tài chính, tuổi doanh nghiệp, tỷ lệ sở hữu của ban điều hành, thành viên HĐQT độc lập, quy mô HĐQT, quyền kiêm nhiệm, tuổi và tỷ lệ nữ giới trong HĐQT, đồng thời xét đến yếu tố ngành công nghiệp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối liên hệ tích cực giữa trách nhiệm của HĐQT và BKS với hiệu quả doanh nghiệp: Kết quả hồi quy cho thấy hệ số hồi quy của chỉ số trách nhiệm HĐQT và BKS có ý nghĩa thống kê với mức ý nghĩa dưới 5% đối với các chỉ số ROA, ROE và Tobin’s Q. Cụ thể, doanh nghiệp có điểm trách nhiệm cao hơn trung bình 10% có ROA và ROE tăng tương ứng khoảng 1.2% và 1.5%, đồng thời Tobin’s Q tăng 0.08 điểm.

2. Ảnh hưởng của quy mô doanh nghiệp: Quy mô doanh nghiệp (logarit tổng tài sản) có mối quan hệ dương và có ý nghĩa với hiệu quả doanh nghiệp, với hệ số hồi quy khoảng 0.05 đối với ROA và 0.07 đối với ROE, cho thấy doanh nghiệp lớn hơn thường có hiệu quả tài chính cao hơn.

3. Tác động của đòn bẩy tài chính: Đòn bẩy tài chính (tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu) có mối quan hệ âm với hiệu quả doanh nghiệp, với hệ số hồi quy âm khoảng -0.03 đối với ROA và ROE, phản ánh việc sử dụng nợ quá mức làm giảm hiệu quả hoạt động.

4. Ảnh hưởng của đặc điểm HĐQT: Tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập và tỷ lệ nữ giới trong HĐQT có tác động tích cực đến hiệu quả doanh nghiệp, trong khi quyền kiêm nhiệm giữa chủ tịch HĐQT và giám đốc điều hành không có ảnh hưởng đáng kể. Quy mô HĐQT có mối quan hệ nghịch biến với hiệu quả, phù hợp với các nghiên cứu trước đây.

5. Yếu tố ngành công nghiệp: Phân tích tương tác cho thấy tác động của trách nhiệm HĐQT và BKS lên hiệu quả doanh nghiệp có sự khác biệt giữa các ngành. Ví dụ, ngành tài chính và công nghiệp có mức độ ảnh hưởng mạnh hơn so với ngành dịch vụ tiêu dùng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của trách nhiệm HĐQT và BKS trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động doanh nghiệp, phù hợp với lý thuyết người đại diện và các nghiên cứu quốc tế. Việc HĐQT và BKS thực thi trách nhiệm tốt giúp giảm chi phí đại diện, tăng cường giám sát và minh bạch thông tin, từ đó cải thiện hiệu quả tài chính.

Ảnh hưởng tích cực của quy mô doanh nghiệp phản ánh lợi thế về nguồn lực và khả năng tiếp cận tài chính tốt hơn của các doanh nghiệp lớn. Mối quan hệ âm của đòn bẩy tài chính với hiệu quả cho thấy việc sử dụng nợ cần được kiểm soát hợp lý để tránh rủi ro tài chính.

Đặc điểm HĐQT như tỷ lệ thành viên độc lập và tỷ lệ nữ giới góp phần đa dạng hóa quan điểm và nâng cao chất lượng giám sát, đồng thời giảm thiểu rủi ro xung đột lợi ích. Quy mô HĐQT lớn có thể gây khó khăn trong việc ra quyết định và giao tiếp, làm giảm hiệu quả.

Sự khác biệt theo ngành công nghiệp cho thấy môi trường hoạt động và đặc thù ngành ảnh hưởng đến hiệu quả quản trị công ty, từ đó tác động đến hiệu quả doanh nghiệp. Các biểu đồ so sánh hệ số hồi quy theo ngành và bảng phân tích tương quan chi tiết có thể minh họa rõ nét hơn các kết quả này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường trách nhiệm và vai trò của HĐQT và BKS: Doanh nghiệp cần xây dựng và thực thi các quy chế nội bộ rõ ràng về trách nhiệm của HĐQT và BKS, tổ chức các chương trình đào tạo định kỳ nhằm nâng cao năng lực và ý thức trách nhiệm. Mục tiêu là nâng điểm trách nhiệm lên ít nhất 10% trong vòng 2 năm tới.

2. Tối ưu hóa cơ cấu HĐQT: Đảm bảo tỷ lệ thành viên độc lập đạt tối thiểu 1/3, tăng cường sự đa dạng giới tính và chuyên môn, đồng thời hạn chế quy mô HĐQT để nâng cao hiệu quả ra quyết định. Doanh nghiệp nên rà soát và điều chỉnh cơ cấu trong vòng 1 năm.

3. Kiểm soát đòn bẩy tài chính hợp lý: Thiết lập chính sách quản lý rủi ro tài chính nhằm duy trì tỷ lệ nợ trong ngưỡng an toàn, tránh ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động. Các doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch tài chính chi tiết và giám sát định kỳ hàng quý.

4. Phân biệt chính sách theo ngành: Các doanh nghiệp cần xem xét đặc thù ngành để áp dụng các biện pháp quản trị phù hợp, đặc biệt trong các ngành có biến động tài chính cao như tài chính và công nghiệp. Các cơ quan quản lý nên hỗ trợ xây dựng khung quản trị riêng biệt cho từng ngành trong vòng 3 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo doanh nghiệp niêm yết: Giúp hiểu rõ vai trò và trách nhiệm của HĐQT và BKS, từ đó cải thiện cơ cấu quản trị và nâng cao hiệu quả hoạt động.

2. Nhà đầu tư và tổ chức tài chính: Cung cấp thông tin về mức độ quản trị công ty và hiệu quả tài chính, hỗ trợ đánh giá rủi ro và quyết định đầu tư chính xác hơn.

3. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Là cơ sở để xây dựng các quy định, hướng dẫn về quản trị công ty phù hợp với thực tiễn thị trường Việt Nam.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản trị kinh doanh: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm và mô hình nghiên cứu tham khảo cho các đề tài liên quan đến quản trị công ty và hiệu quả doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Trách nhiệm của HĐQT và BKS được đo lường như thế nào?
   Trách nhiệm được đánh giá qua 31 biến quan sát liên quan đến quy chế nội bộ, vai trò giám sát, quản lý rủi ro và báo cáo, với thang điểm từ 0 đến 2 cho mỗi biến, tổng hợp thành chỉ số phần trăm.

2. Tại sao chọn ROA, ROE và Tobin’s Q làm chỉ số hiệu quả?
   ROA và ROE phản ánh hiệu quả tài chính dựa trên báo cáo kế toán, trong khi Tobin’s Q đo lường giá trị thị trường, phù hợp với đặc điểm thị trường vốn Việt Nam.

3. Ảnh hưởng của quy mô doanh nghiệp đến hiệu quả là gì?
   Doanh nghiệp lớn thường có nguồn lực tài chính và khả năng tiếp cận vốn tốt hơn, giúp nâng cao hiệu quả hoạt động so với doanh nghiệp nhỏ.

4. Tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập ảnh hưởng thế nào đến doanh nghiệp?
   Thành viên độc lập giúp tăng cường giám sát, giảm xung đột lợi ích và nâng cao chất lượng quyết định, từ đó cải thiện hiệu quả doanh nghiệp.

5. Yếu tố ngành công nghiệp có vai trò gì trong nghiên cứu?
   Mức độ và bản chất ảnh hưởng của trách nhiệm HĐQT và BKS đến hiệu quả doanh nghiệp khác nhau giữa các ngành do đặc thù hoạt động và rủi ro riêng biệt.

Kết luận

• Trách nhiệm của HĐQT và BKS có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.
• Quy mô doanh nghiệp và đặc điểm HĐQT như tỷ lệ thành viên độc lập, tỷ lệ nữ giới đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả doanh nghiệp.
• Đòn bẩy tài chính cần được kiểm soát hợp lý để tránh tác động tiêu cực đến hiệu quả hoạt động.
• Ảnh hưởng của trách nhiệm HĐQT và BKS lên hiệu quả doanh nghiệp có sự khác biệt theo ngành công nghiệp.
• Các doanh nghiệp và nhà quản lý cần áp dụng các giải pháp nâng cao trách nhiệm và tối ưu hóa cơ cấu quản trị nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững.

Next steps: Doanh nghiệp nên tiến hành đánh giá lại trách nhiệm và cấu trúc HĐQT, BKS trong vòng 6-12 tháng tới, đồng thời triển khai các chương trình đào tạo và cải tiến quản trị. Các nhà nghiên cứu có thể mở rộng nghiên cứu với dữ liệu cập nhật và mở rộng phạm vi ngành nghề.

Các doanh nghiệp niêm yết và nhà đầu tư hãy chú trọng đến vai trò của HĐQT và BKS trong chiến lược phát triển, đồng thời áp dụng các khuyến nghị để nâng cao hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp trên thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Chương | trình bay những ly do hình thành đề tài, tính cấp thiết của dé tài nghiên cứu, từ đó trình bày mục tiêu của nghiên cứu, xác định đối tượng và phạm vi nghiên cứu cũng như những ý nghĩa thực tiễn mà nghiên cứu có thé đạt được, cuối cùng là trình bày bô cục của luận văn. Chương 2: CO SỞ LÝ THUYET Chương 2 sẽ trình bày về các khái niệm lý thuyết cơ bản liên quan đến trách nhiệm của HĐQT và BKS và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp. sau đó tóm tắt và bàn luận về các nghiên cứu trước có liên quan đến dé tài nghiên cứu trong luận văn, từ đó đưa ra mô hình nghiên cứu và các giả thuyết nghiên cứu. Chương 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Chương 3 sẽ trình bày qui trình thực hiện nghiên cứu, định nghĩa các biến nghiên cứu, xây dựng thang đo biến độc lập, đưa ra mô hình hồi quy.

Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu, phương pháp và công cụ được sử dụng để phân tích dữ liệu nghiên cứu cũng sẽ được giới thiệu trong chương này. Chương 4: KẾT QUÁ NGHIÊN CỨU Chương 4 sẽ trình bày và bàn luận về các kết quả phân tích dữ liệu bao gồm thống kê mô ta, phân tích tương quan, phân tích hồi qui đa bién để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu. Chương 5: KẾT LUẬN VÀ KIÊN NGHỊ Chương 5 sẽ trình bày những kết luận về kết quả nghiên cứu thu được, đưa ra một số kiến nghị hàm ý quản lý cho doanh nghiệp trong việc hoạch định chính sách, chiến lược nâng cao trách nhiệm của HĐQT và BKS. Phần cuối chương sẽ trình bày những hạn chê còn tôn tại và hướng nghiên cứu tiép theo.

-5- CHUONG 2: CƠ SỞ LY THUYET VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU Chương này trình bày về các khái niệm lý thuyết cơ bản liên quan đến trách nhiệm của HDOT và BKS và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp, sau đó tóm tắt và bàn luận về các nghiên cứu trước có liên quan đến dé tài nghiên cứu trong luận văn, từ đó dua ra mô hình nghiên cứu và các giả thuyết nghiên cứu.1 Lý thuyết người đại diện Lý thuyết người chủ - người đại diện (sau đây gọi là lý thuyết đại diện) xuất hiện trong bối cảnh việc quản trị kinh doanh gan liền với những nghiên cứu về hành vi của người chủ và người làm thuê thông qua các hợp đồng. Những nghiên cứu dau tiên tập trung vào những van dé về thông tin không hoàn hảo trong những hợp đồng của ngành bảo hiểm Spence va Zeckhauser (1971), Ross (1973), và nhanh chóng trở thành một lý thuyết khái quát những van dé liên quan đến hợp đồng đại diện trong các lĩnh vực khác Jensen va Meckling (1976), Harris và Raviv (1978). Nhu vay, lý thuyết đại diện chính thức ra đời vào đầu những năm 1970, nhưng những khái niệm liên quan đến nó đã có một lịch sử lâu dài và đa dạng. Một vài nhà nghiên cứu đáng chú ý trong giai đoạn đầu phôi thai của lý thuyết đại diện những năm 1970 la: Armen Alchian, Harold Demsetz, Michael Jensen, William Meckling.

Lý thuyết đại diện dé cập đến mối quan hệ hợp đồng giữa một bên là người chủ quyết định công việc và một bên khác là người đại diện thực hiện các công việc đó. Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về mối quan hệ này được công bố và được biết đến như một phân lý thuyết quan trọng trong toàn bộ lý thuyết về doanh nghiệp hiện đại. Lý thuyết đại diện nêu ra vấn đề chính là làm thế nào để người làm công (người đại diện) làm việc vì lợi ích cao nhất cho người tuyển dụng (người chủ) khi họ có lợi thế về thông tin hơn người chủ và có những lợi ích khác với lợi ích của những ông chủ này. Lý thuyết này kết luận răng dưới những điều kiện thông tin không hoàn hảo (không day đủ và không rõ rang), đặc điểm của hầu hết các thị trường, hai vần đề về đại diện sẽ xuât hiện là: lựa chọn bât lợi và môi nguy đạo đức.

-6- Lua chọn bat lợi là trường hợp người chủ không thé biết chắc liệu người đại diện cho mình có đủ khả năng thực hiện công việc mà họ được trả tiên để làm hay không, hay liệu khả năng làm việc của người đại diện có tương xứng với số tiền họ trả hay không. Mối nguy đạo đức là trường hợp người chủ không chắc chắn liệu chủ quyết định công việc và một bên khác là người đại diện thực hiện các công việc đó. Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về mối quan hệ này được công bố, được biết đến như một phân lý thuyết quan trọng trong toàn bộ lý thuyết về người đại diện có nỗ lực tôi đa cho công việc được giao hay không, hay liệu họ có trục lợi cá nhân khi họ là người biết rõ những thông tin mà không phải cỗ đông — ông chủ nào cũng biết.2 Khái niệm về quản trị công ty Quản trị công ty có nhiều định nghĩa do cách tiếp cận khác nhau cũng như do nó bao hàm nhiều hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh. Theo OECD (2004) quản trị công ty là “hệ thống được xây dựng dé điều khiến và kiểm soát các doanh nghiệp.

Cau trúc quản trị công ty chỉ ra cách thức phân phối quyên và trách nhiệm trong số những thành phần khác nhau có liên quan tới doanh nghiệp cổ phần như HĐQT, Giám đốc, cổ đông, và những chủ thể khác có liên quan. Quản trị công ty cũng giải thích rõ qui tắc và thủ tục để ra các quyết định liên quan tới vận hành doanh nghiệp. Bang cách này, quản trị công ty cũng đưa ra cau trúc thông qua đó người ta thiết lập các mục tiêu công ty, và cả phương tiện để đạt được mục tiêu hay giám sát hiệu quả công việc.” Quản tri công ty tốt cần tạo được sự khuyến khích đối với HĐQT và Ban điều hành dé thực hiện các mục tiêu vì lợi ích doanh nghiệp và cổ đông và phải tạo điều kiện giám sát hiệu quả. Sự tôn tại của hệ thong quản trị công ty hiệu quả trong phạm vi một công ty và trong cả nên kinh tế nói chung góp phan tạo ra mức độ tin tưởng, là nên tảng cho sự vận hành của kinh tế thị trường.

Nhờ đó, chi phí vốn thấp hơn và doanh nghiệp được khuyến khích sử dụng các nguồn lực hiệu quả hon, vì thé củng cô sự phát triển của doanh nghiệp. Quản trị công ty chỉ là một phần của bối cảnh kinh tế rộng lớn hơn trong đó công ty hoạt động, bao gom các chính sách kinh tế vĩ mô, mức độ cạnh tranh trong thị trường sản phẩm và thị trường tư liệu sản xuat,. Khuôn khổ quản trị công ty cũng phụ thuộc vào môi trường pháp lý, quản lý và tổ chức. Ngoài ra, các yếu tô như đạo đức kinh doanh và ý thức của công ty về các lợi ích môi trường và xã hội của cộng đồng nơi công ty hoạt động cũng có thé ảnh hưởng tới danh tiếng và sự thành công lâu dài của công ty.

Quản trị công ty chịu sự ảnh hưởng của các mối quan hệ giữa các bên tham gia vào hệ thong quản trị. C6 đông nam quyên kiểm soát, có thé là các cá nhân, sở hữu gia đình, khối liên minh, hay các công ty khác hoạt động thông qua một tập đoàn hoặc sở hữu cổ phần chéo, có thé có ảnh hưởng lớn tới hoạt động công ty. Với tư cách là người sở hữu cố phan, nhà đầu tư tổ chức ngày càng đòi hỏi có tiếng nói trong quan trị công ty ở một số thị trường. Cá nhân từng cô đông thường không cô gắng thực hiện quyền quản trị nhưng có thé rất quan tâm tới việc được cổ đông nắm quyền kiểm soát va ban lãnh đạo đối xử công băng.

Chủ nợ đóng vai trò quan trọng trong một số hệ thống quản trị và có thể giữ vai trò như người giám sát từ bên ngoài đối với hiệu quả của doanh nghiệp. Người lao động và các bên có quyên lợi liên quan khác có vai trò quan trọng, đóng góp cho sự thành công và hiệu quả lâu dài của công ty, trong khi chính phủ thiết lập khuôn khổ tổ chức và pháp lý chung cho quản trị công ty. Vai trò của các bên có quyên lợi liên quan này và sự tương tác của họ khác biệt rất lớn giữa các quốc gia. Các mối quan hệ này tùy thuộc một phan vào luật lệ, một phần vào sự điều chỉnh tự nguyện, và quan trọng nhất là vào tác động của thị trường.

Mức độ công ty tuân thủ các nguyên tắc cơ bản về quản trị công ty tốt ngày càng là yếu tố quan trọng cho các quyết định kinh doanh. Đặc biệt là mối quan hệ giữa các thông lệ quản trị công ty và đặc điểm ngày càng mang tính quốc tế của đầu tư. Các dòng vốn từ nước ngoài giúp doanh nghiệp có khả năng tiếp cận nguôn tài chính từ nhiều nha dau tư quốc tế. Nếu các quốc gia muốn được hưởng lợi ích day đủ của thị trường von toàn cau và nêu họ muôn thu hút nguôn von lâu dai thì các hoạt động -8- quản trị công ty phải đáng tin cậy, được hiểu rõ ở cả trong lẫn ngoài nước và tôn trọng các nguyên tắc được quốc tế công nhận.

Ngay cả khi doanh nghiệp không phụ thuộc vào các nguồn vốn nước ngoài thì việc tôn trọng các thông lệ quản trị công ty tốt sẽ góp phan nâng cao lòng tin của nhà đầu tư trong nước, giảm chi phí vốn, củng cô sự vận hành tốt của thị trường tài chính, và cuối cùng là đem lại nguồn tài chính ôn định hơn. Không có mô hình quản trị công ty tốt duy nhất. Dựa vào kinh nghiệm ở cả các quốc gia thuộc và không thuộc OECD đã xác định một số yếu tố chung làm nền tảng cho quản trị công ty tốt. Một bộ nguyên tắc về quản trị công ty dựa trên các yếu tô chung này đã được phát triển dé bao quát các mô hình khác nhau đang tồn tại.

Bộ nguyên tắc này bao gồm các yếu tố: Đảm bảo cơ sở cho một khuôn khô quản trị công ty hiệu quả, quyền của cô đông và các chức năng sở hữu chính, đối xử bình đăng đối với cô đông, vai trò của các bên có quyên lợi liên quan, công bồ thông tin và tính minh bạch, trách nhiệm của HĐQT.3 Khái niệm về trách nhiệm của hội đồng quản trị và ban kiểm soát Khuôn khổ quản trị công ty cần đảm bảo định hướng chiến lược của doanh nghiệp, giám sát có hiệu quả công tác quản lý của HĐQT và trách nhiệm của HĐQT đối với doanh nghiệp và cổ đông.