Tác động của sở hữu nước ngoài đến lợi nhuận của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam

Sở hữu nước ngoài trong các ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) Việt Nam đã trở thành… 103 trang · Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh · 2019.

• Tác giả: Phạm Thị Yến Nhi
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Phan Thị Diệu Thảo
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Sở Hữu Nước Ngoài Đến Lợi Nhuận Của Các Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của đề tài
• 1.7. Bố cục của khóa luận
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM CÓ LIÊN QUAN
• 2.1. Lợi nhuận của ngân hàng thương mại
• 2.1.1. Khái niệm ngân hàng thương mại
• 2.1.2. Lợi nhuận của ngân hàng thương mại
• 2.2. Chỉ tiêu đo lường công thức ROA và ROE
• 2.2.1. Lý thuyết về chi phí đại diện
• 2.2.2. Giả thuyết hội tụ
• 2.2.3. Thuyết cơ cấu sở hữu tối ưu
• 2.2.4. Lý thuyết về tối đa hóa lợi nhuận
• 2.3. Các nghiên cứu thực nghiệm có liên quan
• 2.4. Tác động của sở hữu nước ngoài đến lợi nhuận
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.2.1. Xây dựng mô hình nghiên cứu
• 3.2.2. Biến phụ thuộc
• 3.2.2.1. Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA)
• 3.2.2.2. Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE)
• 3.3. Biến độc lập
• 3.3.1. Biến đặc thù của ngân hàng
• 3.4. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.5. Trình tự nghiên cứu
• 3.5.1. Thống kê mô tả
• 3.5.2. Phân tích tương quan
• 3.6. Phương pháp ước lượng
• 3.6.1. Phương pháp hồi quy Pooled OLS
• 3.6.2. Phương pháp hồi quy FEM
• 3.6.3. Phương pháp hồi quy REM
• 3.6.4. Phương pháp FGLS
• 3.6.5. Lựa chọn phương pháp hồi quy
• 3.6.6. Một số kiểm định mô hình
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Phân tích thống kê mô tả
• 4.2. Phân tích tương quan
• 4.3. Phân tích hồi quy
• 4.3.1. Ước lượng mô hình
• 4.3.2. Kiểm định khuyết tật mô hình
• 4.3.2.1. Kiểm định đa cộng tuyến
• 4.3.2.2. Kiểm định tự tương quan
• 4.3.2.3. Kiểm định phương sai sai số thay đổi
• 4.3.3. Ước lượng FGLS
• 4.3.4. Kiểm định Wald
• 4.4. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.2. Một số khuyến nghị
• 5.3. Hạn chế của nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1: Thống kê mô tả
• Phụ lục 2: Ma trận tương quan
• Phụ lục 3: Phương pháp hồi quy Pooled OLS đối với biến ROA
• Phụ lục 4: Phương pháp hồi quy Pooled OLS đối với biến ROE
• Phụ lục 5: Phương pháp hồi quy REM đối với biến ROA
• Phụ lục 6: Phương pháp hồi quy REM đối với biến ROE
• Phụ lục 7: Phương pháp hồi quy FEM đối với biến ROA
• Phụ lục 8: Phương pháp hồi quy FEM đối với biến ROE
• Phụ lục 9: Kiểm định Hausman đối với biến ROA
• Phụ lục 10: Kiểm định Hausman đối với biến ROE
• Phụ lục 11: Kiểm định VIF đối với biến ROA
• Phụ lục 11: Kiểm định VIF đối với biến ROE
• Phụ lục 12: Kiểm định tự tương quan đối với biến ROA
• Phụ lục 13: Kiểm định tự tương quan đối với biến ROE
• Phụ lục 14: Kiểm định phương sai sai số thay đổi đối với biến ROA
• Phụ lục 15: Kiểm định phương sai sai số thay đổi đối với biến ROE
• Phụ lục 16: Ước lượng FGLS đối với biến ROA
• Phụ lục 17: Ước lượng FGLS đối với biến ROE
• Phụ lục 18: Kiểm định biến dư trong mô hình biến ROA
• Phụ lục 19: Kiểm định biến dư trong mô hình biến ROE
• Phụ lục 20: Bộ số liệu nghiên cứu
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của sở hữu nước ngoài đến lợi nhuận ngân hàng thương mại Việt Nam

Sở hữu nước ngoài trong các ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) Việt Nam đã trở thành một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Nghiên cứu này nhằm làm rõ mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu nước ngoài và lợi nhuận của các ngân hàng thương mại. Việc hiểu rõ tác động này không chỉ giúp các nhà quản lý ngân hàng đưa ra quyết định đúng đắn mà còn hỗ trợ các nhà đầu tư trong việc đánh giá tiềm năng sinh lời của ngân hàng.

1.1. Khái niệm sở hữu nước ngoài trong ngân hàng thương mại

Sở hữu nước ngoài đề cập đến tỷ lệ cổ phần mà các nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trong một ngân hàng thương mại. Tại Việt Nam, tỷ lệ này bị giới hạn theo quy định của pháp luật, nhưng vẫn có ảnh hưởng lớn đến hoạt động và lợi nhuận của ngân hàng.

1.2. Tầm quan trọng của lợi nhuận ngân hàng thương mại

Lợi nhuận là chỉ số quan trọng phản ánh hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Nó không chỉ ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh mà còn quyết định đến sự tồn tại và phát triển bền vững của ngân hàng trong thị trường tài chính.

II. Vấn đề và thách thức trong việc sở hữu nước ngoài tại ngân hàng thương mại

Mặc dù sở hữu nước ngoài mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho các ngân hàng thương mại Việt Nam. Các vấn đề như rủi ro tài chính, sự phụ thuộc vào nguồn vốn nước ngoài và áp lực cạnh tranh từ các ngân hàng quốc tế là những yếu tố cần được xem xét kỹ lưỡng.

2.1. Rủi ro tài chính từ sở hữu nước ngoài

Sở hữu nước ngoài có thể dẫn đến rủi ro tài chính, đặc biệt là khi các nhà đầu tư nước ngoài rút vốn đột ngột. Điều này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng thanh khoản và hoạt động của ngân hàng.

2.2. Áp lực cạnh tranh từ ngân hàng quốc tế

Sự gia tăng sở hữu nước ngoài có thể tạo ra áp lực cạnh tranh lớn từ các ngân hàng quốc tế, khiến các ngân hàng thương mại Việt Nam phải cải thiện chất lượng dịch vụ và sản phẩm để giữ chân khách hàng.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của sở hữu nước ngoài đến lợi nhuận ngân hàng

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp hồi quy để phân tích dữ liệu từ 25 ngân hàng thương mại cổ phần trong giai đoạn 2014-2018. Phương pháp này giúp xác định mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu nước ngoài và lợi nhuận ngân hàng một cách chính xác.

3.1. Dữ liệu và phương pháp thu thập

Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính của các ngân hàng thương mại cổ phần và các nguồn dữ liệu kinh tế vĩ mô. Phương pháp hồi quy FGLS được sử dụng để phân tích dữ liệu.

3.2. Các biến số trong mô hình nghiên cứu

Mô hình nghiên cứu bao gồm các biến độc lập như tỷ lệ sở hữu nước ngoài, quy mô ngân hàng, tỷ lệ nợ xấu và các biến vĩ mô như tốc độ tăng trưởng kinh tế và lạm phát.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của sở hữu nước ngoài đến lợi nhuận ngân hàng

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ sở hữu nước ngoài có tác động tích cực đến lợi nhuận của các ngân hàng thương mại cổ phần. Điều này cho thấy rằng việc thu hút vốn từ các nhà đầu tư nước ngoài có thể cải thiện hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

4.1. Tác động tích cực đến ROA và ROE

Nghiên cứu chỉ ra rằng tỷ lệ sở hữu nước ngoài cao hơn có liên quan đến tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) cao hơn, cho thấy sự hiệu quả trong quản lý tài chính.

4.2. Các yếu tố ảnh hưởng khác đến lợi nhuận

Ngoài sở hữu nước ngoài, các yếu tố như quy mô ngân hàng, tỷ lệ nợ xấu và tăng trưởng tín dụng cũng có ảnh hưởng đáng kể đến lợi nhuận của ngân hàng thương mại cổ phần.

V. Kết luận và khuyến nghị cho ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam

Nghiên cứu kết luận rằng sở hữu nước ngoài có tác động tích cực đến lợi nhuận của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam. Các ngân hàng cần tiếp tục thu hút vốn từ nước ngoài để nâng cao hiệu quả hoạt động và cạnh tranh trên thị trường.

5.1. Khuyến nghị cho các nhà quản lý ngân hàng

Các nhà quản lý ngân hàng nên xem xét các chính sách thu hút vốn nước ngoài, đồng thời cải thiện chất lượng dịch vụ để đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

5.2. Tương lai của sở hữu nước ngoài trong ngân hàng

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế, sở hữu nước ngoài sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng (Mã số: 7340201) của tác giả Phạm Thị Yến Nhi, dưới sự hướng dẫn của PGS. Lê Phan Thị Diệu Thảo tại Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh (năm 2019), tập trung làm rõ tác động của sở hữu nước ngoài đến lợi nhuận của hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) tại Việt Nam.

Bối cảnh thực tiễn của đề tài gắn liền với tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt là thời điểm Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) chính thức có hiệu lực tại Việt Nam từ ngày 14/01/2019. Hiệp định này mang lại các cam kết tự do hóa dịch vụ tài chính, mở ra cơ hội tiếp cận dòng vốn đầu tư nước ngoài cho hệ thống ngân hàng thương mại nhưng đồng thời cũng gia tăng áp lực cạnh tranh. Tại Việt Nam, đa số các NHTMCP có cấu trúc sở hữu mà cổ đông Nhà nước chiếm tỷ trọng chi phối. Theo quy định tại Nghị định số 01/2014/NĐ-CP, tỷ lệ sở hữu cổ phần của một nhà đầu tư chiến lược nước ngoài không được vượt quá 20% vốn điều lệ và tổng mức sở hữu cổ phần của các nhà đầu tư nước ngoài tại một NHTMCP không vượt quá 30%. Tuy nhiên, theo Chiến lược phát triển ngành ngân hàng Việt Nam giai đoạn 2018–2020, Thủ tướng Chính phủ đã định hướng giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước tại ba ngân hàng lớn (VietinBank, Vietcombank, BIDV) để tăng tỷ lệ sở hữu tư nhân và nước ngoài. Ngoài ra, việc các NHTMCP phải chuẩn bị đáp ứng chuẩn mực an toàn vốn Basel II có hiệu lực từ năm 2020 đặt ra sức ép lớn về việc gia tăng nguồn vốn tự có, trong khi nguồn vốn nội địa đối mặt với nhiều rào cản như giới hạn tiềm lực tài chính và vấn đề sở hữu chéo.

Về phương diện học thuật, các nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới và tại Việt Nam ghi nhận những kết quả trái chiều:

• Hamada và Miki (2013) nghiên cứu 69 ngân hàng tư nhân tại Indonesia giai đoạn 2001–2009 cho thấy sở hữu nước ngoài tác động tiêu cực đến ROA và tỷ lệ thu nhập lãi thuần (NIM).
• Modebadze và Grigol (2011) nghiên cứu 16 ngân hàng tại Georgia giai đoạn 2004–2008 lại kết luận sở hữu nước ngoài tác động tích cực đến ROA và ROE.
• Tại Việt Nam, nghiên cứu của Nguyễn Văn Thảo (2014) trên mẫu 20 ngân hàng thương mại giai đoạn 2007–2013 ghi nhận tác động cùng chiều của sở hữu nước ngoài lên ROA và ROE.

Từ các cơ sở trên, tác giả xác định mục tiêu, câu hỏi, đối tượng và phạm vi nghiên cứu như sau:

• Mục tiêu nghiên cứu: Xác định tác động của tỷ lệ sở hữu nước ngoài đến lợi nhuận của các NHTMCP Việt Nam, từ đó đưa ra gợi ý cho các bên liên quan trong việc đánh giá và nâng cao hiệu quả sinh lời của ngân hàng.
• Câu hỏi nghiên cứu: Sở hữu nước ngoài tác động như thế nào đến lợi nhuận của ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam?
• Đối tượng nghiên cứu: Tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại các NHTMCP Việt Nam.
• Phạm vi nghiên cứu: Khảo sát tại 25 NHTMCP tại Việt Nam (trong tổng số 31 NHTMCP hoạt động thời điểm đó, do 6 ngân hàng bị thiếu chỉ tiêu hoặc không công khai báo cáo tài chính) trong giai đoạn 5 năm từ năm 2014 đến năm 2018.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận vận dụng bốn lý thuyết kinh tế nền tảng để giải thích cơ chế tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả kinh doanh của ngân hàng:

1. Lý thuyết chi phí đại diện (Agency Cost Theory) của Jensen và Meckling (1976): Phân tích mâu thuẫn lợi ích giữa người đại diện (ban quản trị, điều hành) và chủ sở hữu (cổ đông). Cổ đông nước ngoài với tư cách là nhóm cổ đông thiểu số cần gia tăng tỷ lệ sở hữu và tăng cường giám sát để hạn chế hành vi trục lợi của ban điều hành, qua đó giảm thiểu chi phí đại diện và tối đa hóa giá trị doanh nghiệp.
2. Giả thuyết hội tụ (Convergence Hypothesis) của Rassekh (1998): Cho rằng các nền kinh tế đang phát triển cần nâng cao mức tư bản trên đầu người thông qua việc tích lũy nguồn lực tài chính thay vì chỉ mở rộng đầu tư theo chiều ngang. Việc thu hút dòng vốn nước ngoài giúp bổ sung nguồn vốn ngoại tệ và cải thiện năng lực tài chính cho hệ thống ngân hàng.
3. Thuyết cơ cấu sở hữu tối ưu (Optimal Ownership Structure Theory) của Claessens (1999) và Wei Z. (2004): Nhận định cơ cấu sở hữu chi phối trực tiếp đến các quyết định quản trị và hiệu quả hoạt động. Việc giảm dần tỷ lệ sở hữu nhà nước và tăng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài giúp nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và cải thiện các chỉ số sinh lời.
4. Lý thuyết tối đa hóa lợi nhuận của Alchian (1950), Tintner (1941) và Jensen (2002): Khẳng định mục tiêu xuyên suốt của doanh nghiệp là tối ưu hóa dòng tiền và lợi nhuận, trong đó sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài giúp khắc phục hạn chế về tầm nhìn quản trị và nâng cao năng lực giải quyết các bài toán kinh doanh phức tạp.

Về mặt đo lường, lợi nhuận của ngân hàng được phản ánh qua hai chỉ tiêu phụ thuộc:

• Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA): Tính bằng Lợi nhuận ròng chia cho Tổng tài sản bình quân.
• Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE): Tính bằng Lợi nhuận ròng chia cho Vốn chủ sở hữu bình quân; hoặc (Lợi nhuận ròng – Cổ tức ưu đãi) chia cho Vốn cổ phần thường bình quân đối với các đơn vị phát hành cổ phiếu ưu đãi.

Tác giả xây dựng hai phương trình hồi quy đa biến dạng dữ liệu bảng:

• Mô hình 1: $ROA_{it} = \beta_0 + \beta_1 FO_{it} + \beta_2 SIZE_{it} + \beta_3 DG_{it} + \beta_4 LG_{it} + \beta_5 NPL_{it} + \beta_6 CE_{it} + \beta_7 GDP_t + \beta_8 IF_t + e_{it}$
• Mô hình 2: $ROE_{it} = \beta_0 + \beta_1 FO_{it} + \beta_2 SIZE_{it} + \beta_3 DG_{it} + \beta_4 LG_{it} + \beta_5 NPL_{it} + \beta_6 CE_{it} + \beta_7 GDP_t + \beta_8 IF_t + e_{it}$

Ký hiệu biến	Tên biến và cách tính toán	Vai trò trong mô hình	Dấu kỳ vọng tác động
ROA	Lợi nhuận ròng / Tổng tài sản bình quân	Biến phụ thuộc	Không áp dụng
ROE	Lợi nhuận ròng / Vốn chủ sở hữu bình quân	Biến phụ thuộc	Không áp dụng
FO	Tỷ lệ sở hữu nước ngoài (Vốn góp cổ phần có quyền biểu quyết của nhà đầu tư nước ngoài / Tổng số cổ phần)	Biến độc lập chính	(+)
SIZE	Quy mô ngân hàng (Logarit tự nhiên của tổng tài sản)	Biến đặc thù ngân hàng	(+)
DG	Tăng trưởng huy động vốn ((Tiền gửi cuối kỳ – Tiền gửi đầu kỳ) / Tiền gửi đầu kỳ)	Biến đặc thù ngân hàng	(+)
LG	Tăng trưởng tín dụng ((Dư nợ cho vay cuối kỳ – Dư nợ đầu kỳ) / Dư nợ đầu kỳ)	Biến đặc thù ngân hàng	(+)
NPL	Tỷ lệ nợ xấu (Nợ nhóm 3, 4, 5 / Tổng dư nợ cho vay)	Biến đặc thù ngân hàng	(-)
CE	Hiệu quả sử dụng chi phí (Chi phí hoạt động / Thu nhập lãi thuần)	Biến đặc thù ngân hàng	(-)
GDP	Tốc độ tăng trưởng kinh tế (Tổng sản phẩm quốc nội tính theo phương pháp chi tiêu)	Biến vĩ mô	(+)
IF	Tỷ lệ lạm phát (Tính theo CPI bình quân hoặc chỉ số giảm phát GDP)	Biến vĩ mô	(+)

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm được tiến hành trên bộ dữ liệu bảng gồm 25 NHTMCP trong thời gian 5 năm (2014–2018), tương ứng với 125 quan sát. Quy trình xử lý kinh tế lượng bằng phần mềm Stata gồm các bước:

1. Thống kê mô tả đặc tính dữ liệu và lập ma trận hệ số tương quan tuyến tính để kiểm tra sơ bộ mối liên hệ giữa các biến.
2. Ước lượng các mô hình hồi quy dữ liệu bảng: Hồi quy OLS gộp (Pooled OLS), Mô hình tác động cố định (FEM) và Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM).
3. Thực hiện kiểm định Hausman (1978) với giả thuyết $H_0$ (không có tương quan giữa sai số cá biệt và biến độc lập) để lựa chọn giữa mô hình FEM và REM.
4. Kiểm định các khuyết tật của mô hình hồi quy: Kiểm định đa cộng tuyến qua nhân tử phóng đại phương sai (VIF), kiểm định hiện tượng tự tương quan và kiểm định phương sai sai số thay đổi.
5. Sử dụng phương pháp hồi quy bình phương nhỏ nhất tổng quát khả thi (FGLS) kèm tùy chọn panel(hetero) và hiệu chỉnh tương quan chuỗi bậc nhất AR(1) để xử lý triệt để hiện tượng phương sai thay đổi và tự tương quan.
6. Kiểm định tính phù hợp của các hệ số hồi quy thông qua kiểm định Wald.

Nguồn số liệu nghiên cứu được thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán hợp nhất và báo cáo cơ cấu cổ đông công bố chính thức của 25 NHTMCP trên các sàn HOSE, HNX, UPCoM, thị trường OTC và cổng thông tin tài chính finance. Dữ liệu kinh tế vĩ mô được trích xuất từ Tổng cục Thống kê (GSO).

STT	Tên ngân hàng thương mại cổ phần	Mã chứng khoán	Vốn điều lệ (triệu đồng)
1	NHTMCP An Bình	ABBank	5.496
2	NHTMCP Á Châu	ACB	12.877
3	NHTMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam	BID	34.153
4	NHTMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam	EIB	12.229
5	NHTMCP Phát triển TPHCM	HDB	9.000
6	NHTMCP Quân đội	MBB	18.054
7	NHTMCP Quốc Dân	NVB	3.216
8	NHTMCP Phương Đông	OCB	4.000
9	NHTMCP Xăng dầu Petrolimex	PGBank	3.000
10	NHTMCP Đại chúng Việt Nam	PVcomBank	9.000
11	NHTMCP Sài Gòn Thương Tín	STB	18.157
12	NHTMCP Sài Gòn	SCB	14.801
13	NHTMCP Sài Gòn Công Thương	SGB	3.000
14	NHTMCP Kỹ thương Việt Nam	TCB	34.922
15	NHTMCP Tiên Phong	TPB	8.892
16	NHTMCP Ngoại thương Việt Nam	VCB	35.686
17	NHTMCP Công Thương Việt Nam	CTG	37.046
18	NHTMCP Việt Nam Thịnh Vượng	VPB	15.230
19	NHTMCP Đông Nam Á	SeABank	5.826
20	NHTMCP Bảo Việt	BaoVietBank	3.150
21	NHTMCP Nam Á	NamABank	3.166
22	NHTMCP Sài Gòn - Hà Nội	SHB	12.161
23	NHTMCP Kiên Long	KLB	3.000
24	NHTMCP Hàng hải Việt Nam	MSB	11.750
25	NHTMCP Bưu điện Liên Việt	LPB	Đang cập nhật trong văn bản

(Ghi chú: Giá trị vốn điều lệ trích xuất theo Bảng 3.2 trong văn bản khóa luận).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu nghiên cứu

Chương này thiết lập tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh tái cơ cấu sở hữu ngành ngân hàng và hiệp định CPTPP. Tác giả xác định rõ mục tiêu nghiên cứu tác động của tỷ lệ sở hữu nước ngoài đến lợi nhuận NHTMCP, đặt câu hỏi nghiên cứu, giới hạn phạm vi tại 25 ngân hàng trong giai đoạn 2014–2018 với 125 quan sát. Nội dung chương cũng nêu bật những đóng góp dự kiến về mặt học thuật và thực tiễn, đồng thời khái quát bố cục gồm 5 chương của khóa luận.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm có liên quan

Chương 2 trình bày tổng quan về ngân hàng thương mại theo các định nghĩa học thuật của Rose (2001) và Lê Thẩm Dương (2006). Tác giả làm rõ nội hàm của lợi nhuận ngân hàng và công thức đo lường ROA, ROE theo Ngô Kim Phượng và cộng sự (2016). Chương này phân tích chi tiết bốn khung lý thuyết: chi phí đại diện, giả thuyết hội tụ, cơ cấu sở hữu tối ưu và tối đa hóa lợi nhuận. Đồng thời, tác giả tổng hợp có hệ thống các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế (Choi và Hasan, 2005; Smirlock, 1985; Berger và cộng sự, 2005; Lin và Zhang, 2009; Arouri và cộng sự, 2011; Athanasoglou, 2006; Majnoni, 2003; Flamini, 2009; Hamada, 2013) và nghiên cứu tại Việt Nam (Nguyễn Văn Thảo, 2014). Qua đó, chương xác nhận phần lớn các công trình đều chỉ ra mối quan hệ cùng chiều giữa sở hữu nước ngoài và khả năng sinh lời.

Chương 3: Mô hình nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu

Chương 3 thiết lập 8 giả thuyết nghiên cứu tương ứng với các biến: tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FO), quy mô (SIZE), tăng trưởng tín dụng (LG), tăng trưởng huy động (DG), tỷ lệ nợ xấu (NPL), hiệu quả sử dụng chi phí (CE), tăng trưởng kinh tế (GDP) và lạm phát (IF). Tác giả kế thừa mô hình của Kiruri (2013), Modebadze và Grigol (2011) cùng Athanasoglou và cộng sự (2006) để xây dựng hai mô hình hồi quy đa biến cho ROA và ROE. Chương này cũng giải thích chi tiết ý nghĩa kinh tế của từng biến, mô tả mẫu 25 NHTMCP với số liệu vốn điều lệ cụ thể và thuyết minh quy trình xử lý dữ liệu qua các ước lượng Pooled OLS, FEM, REM, kiểm định Hausman và phương pháp FGLS trên Stata.

Chương 4: Phân tích kết quả nghiên cứu

Chương 4 thể hiện kết quả phân tích thống kê mô tả, ma trận tương quan và các bước hồi quy dữ liệu bảng. Kết quả kiểm định lựa chọn mô hình qua kiểm định Hausman cùng các kiểm định khuyết tật cho thấy mô hình xuất hiện hiện tượng phương sai sai số thay đổi và tự tương quan nhưng không vi phạm nghiêm trọng đa cộng tuyến (kiểm định VIF). Tác giả sử dụng ước lượng FGLS để khắc phục triệt để các khuyết tật này, kết hợp kiểm định Wald để đánh giá mức độ phù hợp của mô hình. Kết quả ước lượng khẳng định tỷ lệ sở hữu nước ngoài có tác động cùng chiều và có ý nghĩa thống kê đối với cả hai chỉ tiêu lợi nhuận ROA và ROE, phù hợp với các giả thuyết đã đặt ra.

Chương 5: Kết luận và khuyến nghị

Chương cuối cùng tổng kết các phát hiện thực nghiệm chính, đối chiếu với mục tiêu nghiên cứu ban đầu. Dựa trên kết quả hồi quy, tác giả đề xuất một số khuyến nghị và giải pháp cho các nhà quản trị NHTMCP trong việc tối ưu hóa cơ cấu cổ đông, tăng cường thu hút vốn ngoại và quản lý các chỉ tiêu nội tại như nợ xấu, hiệu quả chi phí. Chương này cũng chỉ ra các giới hạn của đề tài về dữ liệu và đề xuất các định hướng nghiên cứu tiếp theo.

Kết quả và đóng góp

Văn bản khóa luận ghi nhận các kết quả thực nghiệm và hàm ý quản trị chủ yếu sau:

• Tác động của sở hữu nước ngoài: Kết quả ước lượng bằng mô hình FGLS khẳng định tỷ lệ sở hữu nước ngoài có tác động cùng chiều đối với lợi nhuận của các NHTMCP Việt Nam (đo lường bằng cả hai chỉ tiêu ROA và ROE). Sự tham gia của cổ đông nước ngoài đóng góp tích cực vào việc đa dạng hóa rủi ro, cải thiện năng lực giám sát và nâng cao hiệu quả sinh lời.
• Tác động của các yếu tố kiểm soát: Đề tài đã kiểm định tác động của các biến kinh tế vĩ mô (tốc độ tăng trưởng GDP, tỷ lệ lạm phát) và các biến đặc thù ngân hàng (quy mô ngân hàng, tỷ lệ nợ xấu, tăng trưởng tín dụng, tăng trưởng huy động vốn, hiệu quả sử dụng chi phí) đối với khả năng sinh lời.
• Giải pháp và kiến nghị quản trị: Khóa luận khuyến nghị các nhà quản trị NHTMCP cần tận dụng cơ hội từ các hiệp định thương mại như CPTPP và chủ trương tái cơ cấu sở hữu nhà nước để mở rộng thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Việc gia tăng tỷ lệ sở hữu của đối tác ngoại giúp các ngân hàng bổ sung nguồn vốn tự có nhằm đáp ứng tiêu chuẩn an toàn vốn Basel II, đồng thời nâng cao công nghệ quản trị và kiểm soát rủi ro tín dụng.
• Đóng góp học thuật: Đề tài cung cấp bằng chứng thực nghiệm cập nhật trong giai đoạn 2014–2018 tại Việt Nam — giai đoạn chưa có công trình nào đánh giá trực tiếp mối quan hệ này trong bối cảnh chuẩn bị áp dụng Basel II và hiệu lực của CPTPP. Về mặt phương pháp luận, khóa luận minh chứng tính hiệu quả của phương pháp ước lượng FGLS trong việc khắc phục hiện tượng tự tương quan và phương sai thay đổi trên dữ liệu bảng của ngành ngân hàng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tự xác định các hạn chế và định hướng nghiên cứu tiếp theo dựa trên phạm vi thực hiện:

• Hạn chế về quy mô mẫu: Nghiên cứu chỉ thu thập dữ liệu của 25 NHTMCP trên tổng số 31 NHTMCP do một số ngân hàng bị khuyết thiếu chỉ tiêu trong các năm khảo sát hoặc chưa thực hiện công bố rộng rãi báo cáo tài chính kiểm toán và cơ cấu cổ đông.
• Hạn chế về thời gian và đặc tính dữ liệu: Giai đoạn nghiên cứu kéo dài 5 năm (2014–2018) với 125 quan sát; số liệu thứ cấp được tổng hợp trực tiếp từ báo cáo công bố mà không tính toán lại do tính đồng nhất dữ liệu giữa các ngân hàng còn hạn chế.
• Hạn chế trong phân loại sở hữu: Biến sở hữu nước ngoài mới dừng lại ở tỷ lệ gộp chung, chưa bóc tách cụ thể giữa sở hữu của cá nhân nước ngoài và tổ chức tài chính/nhà đầu tư chiến lược nước ngoài.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Khi hệ thống báo cáo tài chính của ngành ngân hàng được minh bạch hóa đầy đủ, các nghiên cứu tương lai có thể mở rộng khảo sát trên toàn bộ hệ thống ngân hàng thương mại, kéo dài chuỗi thời gian sang các năm sau 2019 để đánh giá tác động sau khi CPTPP đi vào vận hành và Basel II chính thức được áp dụng, đồng thời phân tích sâu các nhóm nhà đầu tư nước ngoài khác nhau.

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận mang lại giá trị tham khảo chuyên môn cho:

• Người học ngành Tài chính – Ngân hàng và Kinh tế học: Cung cấp tài liệu mẫu mực về thiết kế nghiên cứu thực nghiệm định lượng trên dữ liệu bảng, từ việc xây dựng khung lý thuyết liên ngành đến lựa chọn biến số đại diện cho hiệu quả hoạt động ngân hàng.
• Người nghiên cứu kinh tế lượng ứng dụng: Đáng tham khảo ở quy trình xử lý dữ liệu bảng bài bản trên phần mềm Stata, bao gồm các bước so sánh Pooled OLS, FEM, REM thông qua kiểm định Hausman, kiểm tra khuyết tật mô hình (VIF, tương quan, phương sai thay đổi) và kỹ thuật ước lượng FGLS có hiệu chỉnh chuỗi bậc nhất.
• Nhà quản trị và phân tích chính sách ngân hàng: Tham khảo số liệu vốn điều lệ của 25 NHTMCP và luận cứ thực nghiệm về vai trò của dòng vốn ngoại trong việc nâng cao hiệu quả kinh doanh và bổ sung vốn tự có.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao đề tài chỉ chọn 25 NHTMCP mà không khảo sát toàn bộ 31 NHTMCP hoạt động tại Việt Nam?
Tại thời điểm nghiên cứu (tính đến tháng 8/2018), hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam có 31 NHTMCP. Tác giả chọn 25 ngân hàng vì một số đơn vị bị thiếu khuyết các chỉ tiêu tài chính ở những năm trước đó hoặc không thực hiện công bố thông tin báo cáo tài chính và cơ cấu cổ đông rộng rãi ra công chúng.

2. Bốn hệ thống lý thuyết kinh tế nền tảng được khóa luận vận dụng là gì?
Tác giả sử dụng Lý thuyết chi phí đại diện (Jensen và Meckling, 1976), Giả thuyết hội tụ (Rassekh, 1998), Thuyết cơ cấu sở hữu tối ưu (Claessens, 1999; Wei Z., 2004) và Lý thuyết tối đa hóa lợi nhuận (Alchian, 1950; Tintner, 1941; Jensen, 2002).

3. Chỉ tiêu nào được sử dụng để đo lường lợi nhuận của ngân hàng và công thức tính ra sao?
Nghiên cứu sử dụng hai chỉ tiêu phụ thuộc: ROA (Lợi nhuận ròng chia cho Tổng tài sản bình quân) và ROE (Lợi nhuận ròng chia cho Vốn chủ sở hữu bình quân; hoặc Lợi nhuận ròng trừ Cổ tức ưu đãi chia cho Vốn cổ phần thường bình quân).

4. Vì sao tác giả phải sử dụng phương pháp ước lượng FGLS thay vì dừng lại ở mô hình FEM hoặc REM?
Vì qua các kiểm định khuyết tật, mô hình dữ liệu bảng xuất hiện hiện tượng phương sai sai số thay đổi và tự tương quan, khiến các ước lượng FEM và REM không còn hiệu quả. Phương pháp FGLS kết hợp tùy chọn panel(hetero) và tự tương quan bậc nhất AR(1) giúp khắc phục triệt để các khuyết tật này để đưa ra kết quả ước lượng vững.

5. Các biến đặc thù ngân hàng nào được đưa vào mô hình để kiểm soát tác động đến lợi nhuận?
Khóa luận đưa vào 5 biến đặc thù ngân hàng: Quy mô ngân hàng (SIZE - logarit tự nhiên tổng tài sản), Tăng trưởng huy động vốn (DG), Tăng trưởng tín dụng (LG), Tỷ lệ nợ xấu (NPL - nợ nhóm 3, 4, 5 chia tổng dư nợ) và Hiệu quả sử dụng chi phí (CE - chi phí hoạt động chia thu nhập lãi thuần).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Thị Yến Nhi đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực nghiệm về tác động của sở hữu nước ngoài đến lợi nhuận của 25 NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn 2014–2018 với 125 quan sát. Thông qua quy trình kiểm định kinh tế lượng chặt chẽ và mô hình hồi quy FGLS trên phần mềm Stata, công trình khẳng định tỷ lệ sở hữu nước ngoài có tác động cùng chiều đến tỷ suất sinh lời ROA và ROE, đồng thời kiểm soát ảnh hưởng của các biến đặc thù và kinh tế vĩ mô. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng tin cậy và gợi ý giải pháp thiết thực cho các nhà quản trị ngân hàng trong việc huy động vốn đầu tư nước ngoài để củng cố năng lực tài chính và chuẩn bị tuân thủ chuẩn mực Basel II.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 đề tài đã trình bày về lý do thực hiện nghiên cứu cũng như đề ra mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu. Ngoài ra đề tài còn sơ lược một số nghiên cứu trước đây liên quan đến vấn đề được nghiên cứu để làm rõ tầm quan trọng của việc thực hiện nghiên cứu. Đến với chương 2, để tài sẽ trình bày cơ sở lý thuyết để có thể giải quyết được mục tiêu đã đặt ra. Chương này sẽ trình bày về lợi nhuận ngân hàng thương mại, lý thuyết về chi phí đại diện, thuyết về cơ cấu sở hữu tối ưu, giả thuyết hội tụ, mối quan hệ giữa sở hữu nước ngoài đến lợi nhuận đối với các ngân hàng thương mại.1 Lợi nhuận của ngân hàng thương mại 2.1 Khái niệm ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại đã phát triển và gắn bó như một phần không thể thiếu của nền kinh tế mỗi quốc gia.

Ngân hàng thương mại ra đời gắn liền với nhu cầu giữ đồ vật quý, giữ tiền và cho vay trong nền kinh tế hàng hóa. Khi nền kinh tế hàng hóa phát triển thành nền kinh tế thị trường thì ngân hàng thương mại cũng dần hoàn thiện và trở thành những định chế tài chính vô cùng quan trọng với mỗi quốc gia. Ngân hàng là một loại hình tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất. Đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toán và thực hiện nhiều chức năng nhất so với bất kỳ tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế (Rose, 2001).

Ngân hàng là một tổ chức tín dụng nằm trong trung gian tài chính bao gồm: ngân hàng thương mại, ngân hàng đầu tư, ngân hàng phát triển, ngân hàng hợp tác và ngân hàng chính sách (Lê Thẩm Dương, 2006).2 Lợi nhuận của ngân hàng thương mại 2.1 Khái niệm Lợi nhuận của ngân hàng, thường được đo bằng lợi nhuận trên tài sản (ROA), lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) được biểu thị dưới dạng một hàm của các yếu tố quyết định bên trong và bên ngoài ngân hàng. Các yếu tố quyết định bên trong là các yếu tố chịu ảnh hưởng chủ yếu từ các quyết định quản lý và mục tiêu chính sách của ngân hàng. Các yếu tố quyết định lợi nhuận như vậy là mức độ thanh khoản, chính sách trích lập dự phòng, an toàn vốn, quản lý chi phí và quy mô ngân hàng. Mặt khác, các yếu tố quyết định bên ngoài, liên quan đến ngành và kinh tế vĩ mô, là các biến số phản ánh môi trường kinh tế và pháp lý nơi tổ chức tín dụng hoạt động.

Lợi nhuận của ngân hàng rất nhạy cảm với các yếu tố vĩ mô của nền tế, tăng trưởng kinh tế cao sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp mở rộng việc sản xuất kinh doanh từ đó khuyến khích các ngân hàng cho vay nhiều hơn, cho phép ngân hàng tính lãi cao hơn và góp phần cải thiện chất lượng dịch vụ của ngân hàng. Theo Neely và Wheelock (1997) thu nhập bình quân đầu người tạo ra tác động tích cực và mạnh mẽ đối với thu nhập của ngân hàng. Bên cạnh các yếu tố vĩ mô tác động đến lợi nhuận của ngân hàng thì các yếu tố đặc trưng của ngân hàng là các yếu tố chính quyết định đến lợi nhuận của ngân hàng. Theo Javaid và cộng sự (2011) đã thực hiện nghiên cứu thực nghiệm tác động của các yếu tố đặc trưng của ngân hàng tác động đến lợi nhuận ngân hàng.

Nghiên cứu thực hiện đối với 10 ngân hàng tại Pakistan giai đoạn từ năm 2004 – 2008 đã dùng các biến logarit tự nhiên của tổng tài sản, tỷ lệ tổng vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản, tổng nợ trên tổng tài sản, huy động vốn trên tổng tài sản để xét lợi nhuận của ngân hàng. Trong nghiên cứu của Majnoni và cộng sự (2003) đã đo lường tác động của các yếu tố như tăng trưởng tín dụng, tính thanh khoản, tỷ lệ chi phí hoạt động trên tổng tài sản để xem xét ảnh hưởng đến ROA. Đối với Modebadze và Grigol (2011), nghiên cứu đã sử dụng các yếu tố như tăng trưởng tín dụng, hiệu quả sử dụng chi phí,. để xem xét các ảnh hưởng đến tỷ lệ lợi nhuận trên tổng tài sản.2 Chỉ tiêu đo lường công thức ROA và ROE Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) đo lường hiệu quả hoạt động của một công ty trong việc sử dụng tài sản để tạo ra lợi nhuận sau thuế, không phân biệt tài sản này được hình thành bởi nguồn vốn vay hay vốn chủ sở hữu.

Là cơ sở quan trọng để những người đi vay hoặc cho vay cân nhắc liệu xem công ty có thể tạo ra mức sinh lời cao hơn chi phí sử dụng nợ không. Giúp chủ sở hữu đánh giá tác động của đòn bẫy tài chính và ra quyết định huy động Ngô Kim Phượng và cộng sự (2016). Lợi nhuận ròng ROA = Tổng tài sản bình quân (Công thức 2.1: Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản) Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu là chỉ tiêu phản ánh một đồng vốn đầu tư của chủ sở hữu vào công ty đem lại cho chủ sở hữu bao nhiêu đồng lợi nhuận sau khi đã trừ thuế thu nhập doanh nghiệp (Ngô Kim Phượng và cộng sự 2016). Lợi nhuận ròng ROE = Vốn chủ sở hữu bình quân (Công thức 2.2: Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu) 2.2 Các lý thuyết Để giải quyết đề tài này một cách tốt nhất, tác giả đã dựa trên một số lý thuyết đã được các nhà nghiên cứu đi trước kiểm nghiệm và đúc kết.1 Lý thuyết về chi phí đại diện Theo Jensen và Meckling (1976) trong một công ty luôn có sự mẫu thuẫn giữa lợi ích của người đại diện và chủ sở hữu hay cổ đông về vấn đề lợi ích của mỗi cá nhân do đó cổ đông sẽ đưa ra các biện pháp nhằm hạn chế sự bất đồng quan điểm này gây tổn hại đến lợi ích của cổ đông.

Vì người đại diện được ủy quyền đưa ra một số quyết định khi cần thiết, người đại diện có thể lợi dụng điều này để gây tổn hại đến 9 quyền lợi của chủ sở hữu, không theo đúng mục đích là tối đa hóa lợi ích và đặt lợi ích của đại diện lên trên hết. Để hạn chế việc các đại diện thực hiện sai mục đích ban đầu, chủ sở hữu đưa ra các lợi ích phù hợp cho đại diện qua đó thiết lập các chi phí được xem như là ưu đãi dành cho người đại diện. Việc này đảm bảo rằng người đại diện sẽ luôn tối đa hóa lợi ích của cổ đông hoặc khi đại diện thực hiện sai mục đích thì cổ đông sẽ được bồi thường hợp lý. Các chi phí mà cổ đông phải bỏ ra để đảm bảo việc thực hiện đúng mục đích của người đại diện được gọi là chi phí đại diện.

Chi phí đại diện là tổng của các loại chi phí sau: (1) chi phí giám sát và ràng buộc tích cực, (2) các chi phí liên kết, (3) chi phí còn lại. Chi phí đại diện luôn phát sinh trong bất kỳ tình huống nào mà trong đó xuất hiện sự hợp tác giữa các bên dù không có bất kỳ hợp đồng ràng buộc về đại diện chính thức nào. Các vấn đề liên quan đến sự tách biệt quyền sở hữu và kiểm soát trong một công ty mà ở đó chủ sở hữu và đại diện là hoàn toàn tách biệt có liên quan mật thiết với các vấn đề chung của ty. Do đó chi phí đại diện được tạo ra bằng các hợp đồng thỏa thuận giữa các chủ sở hữu và quản lý cấp cao nhất của một công ty.

Vì lý do này nên đề tài này hướng đến một nhóm cổ đông thiểu số là cổ đông nước ngoài. Để thực hiện mục đích tối đa hóa lợi ích của các cổ đông nước ngoài, xem xét với phần vốn góp hiện tại thì lợi ích của cổ đông thiểu số có được tối đa không và để tăng quyền kiểm soát đối với nhà đại diện công ty thì cổ đông nước ngoài nên tăng tỷ lệ sở hữu cổ phần đối với công ty và công ty trong đề tài này là các ngân hàng thương mại cổ phần.2 Giả thuyết hội tụ Theo Rassekh (1998) các nhà kinh tế học cho rằng các nền kinh tế có thu nhập thấp sẽ tăng trưởng cao hơn các nền kinh tế có thu nhập cao. Do đó để các nước có nguồn thu nhập thấp tăng trưởng tốt thì không cần mở rộng đầu tư vào chiều ngang như thiết bị, máy móc, chi nhánh mà cần thúc đẩy nguồn lực tài chính của các tổ chức 10 nhằm tăng mức tư bản trên đầu người thúc đẩy quá trình phát triển thông qua tích lũy nhiều hơn là đầu tư. Hiện nay Việt Nam là một nước đang trên đà phát triển việc thúc đẩy sự phát triển của các ngân hàng thương mại là vô cùng quan trọng.

Việc ngân hàng thương mại thu hút các nguồn vốn từ cả trong và ngoài nước để tăng mức tư bản trên đầu người góp phần gia tăng tiết kiệm trong nền kinh tế. Do đó thu hút vốn đầu tư nước ngoài là một việc tất yếu giúp ngân hàng có thêm nguồn vốn ngoại tệ đặc biệt khi nguồn vốn trong nước không đủ mạnh thì nguồn vốn lớn từ nước ngoài sẽ giúp nền kinh tế tăng trưởng tốt hơn. Vì vậy, việc nghiên cứu sự gia tăng tỷ lệ sở hữu các ngân hàng thương mại của các cổ đông nước ngoài đối với lợi nhuận của ngân hàng là vô cùng quan trọng. Cho nên xem xét sự gia tăng của nguồn vốn nước ngoài tác động đến lợi nhuận của ngân hàng thương mại giúp chúng ta nhận biết được mức tư bản trên đầu người thay đổi như thế nào và có góp phần thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế không.3 Thuyết cơ cấu sở hữu tối ưu Cơ cấu sở hữu doanh nghiệp có thể được hiểu là cơ cấu phản ánh các mối quan hệ sở hữu trong doanh nghiệp đối với các phần của vốn chủ sở hữu.

Cấu trúc sở hữu là một trong những yếu tố có tác động mạnh mẽ đến các quyết định quản trị của doanh nghiệp cũng như các quyết định đầu tư và quyết định tài chính. Hiện nay, trong nền kinh tế thị trường các doanh nghiệp đa số là các doanh nghiệp cổ phần được sở hữu bởi các cổ đông khác nhau bao gồm cả trong và ngoài nước. Theo Nguyễn Thị Minh Huệ và Đặng Tùng Lâm (2017) đối với các quốc gia mà nhà nước muốn nắm quyền chi phối kinh tế thì sở hữu nước ngoài thường có tác động ngược chiều với sở hữu nhà nước.