Tác động của R&D đến tăng trưởng năng suất của các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh impact of rd on the productivity growth of manufacturing firms in vietnam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện

• Tác giả: Duong Thi Phuong Ngoc
• Người hướng dẫn: Dr. Vo Van Huy
• Trường học: University of Economics Ho Chi Minh City - Institute of Social Studies The Hague
• Chuyên ngành: Development Economics
• Đề tài: Impact Of R&D On The Productivity Growth Of Manufacturing Firms In Vietnam
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• CERTIFICATION
• ACKNOWLEDGMENT
• ABSTRACT
• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION
• 1.1. RATIONALE OF THE RESEARCH
• 1.2. OBJECTIVE OF THE RESEARCH
• 1.3. RESEARCH METHODOLOGY
• 1.4. THESIS STRUCTURE
• 2. CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. INTRODUCTION
• 2.2. Research and experimental development (R&D)
• 2.3. Productivity
• 2.4. Manufacturing sector
• 3. CHAPTER 3: OVERVIEW OF R&D AND FIRM PERFORMANCE IN VIETNAM
• 3.1. R&D ACTIVITIES IN VIETNAM
• 3.2. STRUCTURE OF THE R&D SYSTEM IN VIETNAM
• 3.3. LINKAGE BETWEEN THE PRODUCTIVE SECTOR AND R&D INSTITUTIONS
• 4. CHAPTER 4: RESEARCH METHODOLOGY
• 4.1. Labor productivity based on output (Y/L)
• 4.2. Physical capital per labor (K/L)
• 4.3. R&D expenditures per labor (RIL)
• 4.4. Types of ownership (STATE, FOREIGN)
• 5. CHAPTER 5: RESULT ANALYSIS
• 6. CHAPTER 6: CONCLUSIONS AND RECOMMENDATIONS
• 6.1. Experience of Korea
• 6.2. LIMITATIONS OF THE RESEARCH
• Appendix 1: A System Model for Technological Innovation
• Appendix 2: Regression results
• Appendix 3: White Heteroskedasticity Test

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của R D đến tăng trưởng năng suất

Nghiên cứu và phát triển (R&D) đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất của các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam. R&D không chỉ giúp cải thiện quy trình sản xuất mà còn tạo ra sản phẩm mới, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường. Theo một nghiên cứu của OECD, các quốc gia đầu tư mạnh vào R&D thường có năng suất cao hơn. Tại Việt Nam, mặc dù R&D chưa được chú trọng đúng mức, nhưng những doanh nghiệp có đầu tư vào R&D đã ghi nhận sự tăng trưởng năng suất rõ rệt.

1.1. Khái niệm về R D và vai trò của nó trong sản xuất

R&D được định nghĩa là các hoạt động sáng tạo nhằm tăng cường kho tri thức. Trong lĩnh vực sản xuất, R&D giúp cải tiến quy trình và sản phẩm, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất. Các doanh nghiệp cần nhận thức rõ vai trò của R&D trong việc phát triển bền vững.

1.2. Tình hình R D tại Việt Nam hiện nay

Mặc dù R&D có tiềm năng lớn, nhưng tỷ lệ đầu tư vào R&D tại Việt Nam vẫn còn thấp, chỉ khoảng 0.5% GDP. Điều này dẫn đến việc nhiều doanh nghiệp không thể cạnh tranh hiệu quả trên thị trường quốc tế. Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư vào R&D để cải thiện tình hình này.

II. Vấn đề và thách thức trong việc đầu tư R D tại doanh nghiệp sản xuất

Các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc đầu tư vào R&D. Thiếu hụt nguồn lực tài chính, nhân lực có trình độ cao và sự kết nối giữa các cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp là những vấn đề chính. Để vượt qua những thách thức này, cần có sự hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức tài chính.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực tài chính cho R D

Nhiều doanh nghiệp sản xuất không đủ khả năng tài chính để đầu tư vào R&D. Điều này dẫn đến việc họ không thể phát triển công nghệ mới hoặc cải tiến quy trình sản xuất. Cần có các chương trình hỗ trợ tài chính từ chính phủ để khuyến khích đầu tư vào R&D.

2.2. Thiếu hụt nhân lực có trình độ cao

Một trong những thách thức lớn nhất là thiếu hụt nhân lực có trình độ cao trong lĩnh vực R&D. Nhiều doanh nghiệp không thể tìm được nhân viên có kỹ năng cần thiết để thực hiện các dự án R&D. Cần có các chương trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực để giải quyết vấn đề này.

III. Phương pháp và chiến lược nâng cao hiệu quả R D

Để nâng cao hiệu quả của R&D, các doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp và chiến lược phù hợp. Việc hợp tác với các trường đại học và viện nghiên cứu có thể giúp doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất. Ngoài ra, việc đầu tư vào đào tạo nhân lực cũng rất quan trọng.

3.1. Hợp tác với các tổ chức nghiên cứu

Hợp tác với các trường đại học và viện nghiên cứu có thể giúp doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất. Các chương trình hợp tác này không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm.

3.2. Đầu tư vào đào tạo nhân lực

Đào tạo nhân lực là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả R&D. Doanh nghiệp cần đầu tư vào các chương trình đào tạo để nâng cao kỹ năng cho nhân viên, từ đó giúp họ thực hiện các dự án R&D hiệu quả hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về R D

Nhiều doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam đã áp dụng R&D và ghi nhận những kết quả tích cực. Các nghiên cứu cho thấy rằng những doanh nghiệp đầu tư vào R&D có năng suất cao hơn và khả năng cạnh tranh tốt hơn. Cần có các nghiên cứu sâu hơn để xác định rõ hơn mối quan hệ giữa R&D và năng suất.

4.1. Các doanh nghiệp điển hình trong việc áp dụng R D

Một số doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam đã thành công trong việc áp dụng R&D để nâng cao năng suất. Họ đã đầu tư vào công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất, từ đó tạo ra sản phẩm chất lượng cao hơn.

4.2. Kết quả nghiên cứu về tác động của R D đến năng suất

Nghiên cứu cho thấy rằng R&D có tác động tích cực đến năng suất của các doanh nghiệp sản xuất. Các doanh nghiệp đầu tư vào R&D thường có năng suất cao hơn và khả năng cạnh tranh tốt hơn trên thị trường.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của R D tại Việt Nam

R&D có vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất của các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam. Để phát triển bền vững, cần có các chính sách khuyến khích đầu tư vào R&D và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Tương lai của R&D tại Việt Nam phụ thuộc vào sự hợp tác giữa doanh nghiệp, chính phủ và các tổ chức nghiên cứu.

5.1. Tầm quan trọng của R D trong phát triển bền vững

R&D không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn đóng góp vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Các doanh nghiệp cần nhận thức rõ tầm quan trọng của R&D trong việc phát triển sản phẩm và quy trình sản xuất.

5.2. Triển vọng tương lai của R D tại Việt Nam

Tương lai của R&D tại Việt Nam phụ thuộc vào sự đầu tư và hỗ trợ từ chính phủ cũng như sự hợp tác giữa các doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu. Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư vào R&D để nâng cao năng suất và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu bước vào kỷ nguyên tri thức, hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) đóng vai trò là động lực cốt lõi quyết định năng lực cạnh tranh và năng suất của doanh nghiệp. Theo các báo cáo quốc tế, các quốc gia thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) và Trung Quốc duy trì mức đầu tư R&D hàng năm chiếm từ 2,0% đến hơn 2,5% GDP, trong đó khu vực doanh nghiệp tư nhân tài trợ hơn 50% và thực hiện tới hai phần ba tổng khối lượng R&D. Ngược lại, tại Việt Nam vào năm 2002, tổng chi tiêu cho R&D chỉ chiếm khoảng 0,5% GDP (tăng nhẹ từ mức 0,3% GDP năm 1996), với 80% kinh phí phụ thuộc vào ngân sách nhà nước và khối doanh nghiệp chỉ đóng góp khoảng 20%. Mặc dù doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) chiếm tới 96% tổng số doanh nghiệp đăng ký, trình độ công nghệ của khu vực này vẫn bị đánh giá thấp hơn từ 2 đến 3 lần so với mặt bằng trung bình của khu vực và thế giới.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ mối quan hệ thực chứng giữa chi phí R&D và tăng trưởng năng suất lao động tại các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp Việt Nam. Mục tiêu cụ thể bao gồm: lượng hóa mức độ tác động của chi phí R&D, trang bị vốn vật chất và quy mô lao động đến năng suất; phân tích sự khác biệt về hiệu quả theo hình thức sở hữu; và đề xuất các chính sách kinh tế nhằm khuyến khích doanh nghiệp gia tăng đầu tư công nghệ.

Phạm vi nghiên cứu bao quát 264 doanh nghiệp thuộc ngành công nghiệp chế biến, chế tạo có phát sinh chi phí R&D thực tế, được trích xuất từ bộ dữ liệu Điều tra Doanh nghiệp Việt Nam (VES) năm 2004 do Tổng cục Thống kê thực hiện trên quy mô toàn quốc. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của nghiên cứu nằm ở việc xác lập các hệ số co giãn kinh tế lượng chuẩn xác, cung cấp căn cứ định lượng để các nhà hoạch định chính sách tối ưu hóa cơ chế phân bổ nguồn lực khoa học công nghệ, hướng tới mục tiêu nâng tỷ trọng đóng góp của doanh nghiệp vào chi tiêu R&D quốc gia lên mức 50% đến 60% trong dài hạn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng nền tảng phân tích dựa trên sự kết hợp chặt chẽ giữa các lý thuyết kinh tế học vi mô và kinh tế lượng ứng dụng:

• Hàm sản xuất Cobb-Douglas mở rộng (Cobb và Douglas, 1928): Thiết lập mối quan hệ hàm số giữa sản lượng đầu ra với các yếu tố đầu vào truyền thống gồm vốn vật chất (K) và lao động (L), đồng thời tích hợp biến số công nghệ nhằm kiểm định giả thuyết về hiệu suất không đổi theo quy mô.
• Mô hình vốn R&D (R&D Capital Model của Zvi Griliches, 1979, 2000): Mở rộng hàm sản xuất tiêu chuẩn bằng cách đưa vốn tri thức tích lũy từ chi phí R&D thành một yếu tố đầu vào độc lập, cho phép ước lượng trực tiếp hệ số co giãn của sản lượng theo vốn R&D và tỷ suất sinh lời của hoạt động nghiên cứu.
• Quy luật năng suất cận biên giảm dần (Pindyck và Rubinfeld, 1992) và Khung phân loại đổi mới sáng tạo (OECD Frascati Manual, 1994): Phân định ba cấp độ hoạt động R&D gồm nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng và triển khai thực nghiệm, giải thích tính chất trễ và độ rủi ro vốn có của các khoản đầu tư tri thức.

Các khái niệm kinh tế then chốt được lượng hóa trong mô hình bao gồm: Năng suất lao động tính theo doanh thu bình quân trên một công nhân (Y/L), Cường độ vốn vật chất trên mỗi lao động (K/L), Suất chi phí R&D trên mỗi lao động (R/L), và các biến giả kiểm soát quy mô lao động cùng hình thức sở hữu doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ cuộc Điều tra Doanh nghiệp Việt Nam năm 2004 (VES-2004) của Tổng cục Thống kê, bao gồm 91.755 doanh nghiệp trên toàn quốc. Cỡ mẫu nghiên cứu được xác định thông qua phương pháp chọn mẫu có chủ đích: từ tổng số 450 doanh nghiệp có chi phí R&D dương trong toàn bộ nền kinh tế (chiếm tỷ lệ 0,49%), tác giả trích lọc toàn bộ 264 doanh nghiệp thuộc ngành công nghiệp chế biến, chế tạo (chiếm 0,29% tổng thể) phân loại theo chuẩn NACE.

Phương pháp phân tích kinh tế lượng được áp dụng là hồi quy tuyến tính bội bằng phương pháp bình phương bé nhất thông thường (OLS) trên mô hình logarit toàn phần:

ln(Y/L) = a0 + a1 * ln(K/L) + a2 * ln(R/L) + a3 * ln(L) + a4 * LARGESCL + a5 * MEDIUMSCL + a6 * STATE + a7 * FOREIGN + u

Lý do lựa chọn phương pháp này xuất phát từ khả năng tuyến tính hóa mối quan hệ phi tuyến của hàm Cobb-Douglas, giúp ước lượng trực tiếp các hệ số co giãn. Việc chuẩn hóa các biến số quy mô theo tỷ lệ trên mỗi lao động giúp hạn chế tối đa hiện tượng phương sai thay đổi (heteroskedasticity) vốn rất phổ biến ở dữ liệu chéo (cross-sectional data). Để đảm bảo tính tin cậy của mô hình, số lượng nhân sự làm việc trong bộ phận R&D đã được loại trừ khỏi tổng số lao động để tránh hiện tượng tính trùng hai lần (double counting). Kiểm định White về phương sai thay đổi cũng được thực hiện nhằm khẳng định tính vững và không chệch của các ước lượng tham số. Timeline nghiên cứu được thực hiện với dữ liệu khảo sát năm 2004 và hoàn thiện khung phân tích định lượng năm 2008.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Mô hình kinh tế lượng và thống kê mô tả đã chỉ ra bốn phát hiện cốt lõi mang tính định lượng rõ rệt:

Thứ nhất, chi phí R&D trên mỗi lao động có tác động dương và mang ý nghĩa thống kê đối với tăng trưởng năng suất lao động trong các doanh nghiệp sản xuất chế tạo. Hệ số co giãn thực nghiệm phản ánh rằng khi suất đầu tư R&D bình quân trên mỗi nhân viên gia tăng, doanh thu tạo ra trên mỗi lao động tăng lên tương ứng một cách ổn định.

Thứ hai, vốn vật chất trên mỗi lao động (K/L) và tổng quy mô lao động (L) thể hiện vai trò quyết định với hệ số co giãn dương có ý nghĩa thống kê cao ở mức 1%. Việc gia tăng 10% cường độ trang bị vốn cố định trên mỗi lao động giúp năng suất lao động tăng trưởng thêm từ 2,0% đến 3,5%.

Thứ ba, tồn tại sự chênh lệch sâu sắc về hiệu quả và mức độ quan tâm đến R&D theo hình thức sở hữu. Doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chỉ chiếm 11,74% mẫu quan sát (31 doanh nghiệp) nhưng có mức chi phí R&D bình quân đạt 7.143 triệu đồng/doanh nghiệp, cao gấp gần 7 lần so với doanh nghiệp nhà nước (1.076 triệu đồng/doanh nghiệp, chiếm 59,47% mẫu với 157 doanh nghiệp). Nhờ đó, doanh thu bình quân của khối FDI đạt tới 381.314 triệu đồng, cao hơn 16,5% so với mức 327.332 triệu đồng của khối doanh nghiệp nhà nước, bất chấp việc các doanh nghiệp nhà nước sở hữu quy mô lao động lớn hơn nhiều (doanh nghiệp lớn nhất có tới 8.993 nhân viên).

Thứ tư, cơ cấu nguồn vốn tài trợ và mục đích R&D cho thấy sự mất cân đối nghiêm trọng. 82% tổng chi phí R&D của các doanh nghiệp trong mẫu là vốn tự có, trong khi nguồn hỗ trợ từ ngân sách nhà nước chỉ chiếm 7% và nguồn vốn tài trợ nước ngoài chiếm vỏn vẹn 1%. Đồng thời, 81% tổng chi phí R&D được dùng cho mục đích phát triển và thích ứng công nghệ (lắp đặt dây chuyền, xử lý sự cố kỹ thuật), chỉ có 17% kinh phí thực sự dành cho hoạt động nghiên cứu tạo sản phẩm mới.

Thảo luận kết quả

Bản chất của hoạt động đổi mới tại các doanh nghiệp sản xuất Việt Nam giai đoạn này mang tính tiệm tiến (incremental innovation) và giải quyết sự cố thực tế (problem-solving) hơn là đổi mới dựa trên nghiên cứu khoa học cơ bản (science-based). Các doanh nghiệp chủ yếu đầu tư để làm chủ các dây chuyền máy móc nhập khẩu cũ hoặc điều chỉnh quy trình sản xuất sẵn có.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các phát hiện quốc tế của Cuneo và Mairesse (1983) tại Pháp và Kwon và Inui (2003) tại Nhật Bản, khi đều chứng minh vốn tri thức có tác động tích cực vượt trội ở các ngành thâm dụng công nghệ như hóa chất (chiếm tỷ trọng lớn nhất trong mẫu với 17,80%) và chế tạo máy móc thiết bị (chiếm 7,95%). Kết quả này cũng củng cố nghiên cứu của Graversen và Mark (2005) tại Đan Mạch, nơi giá trị gia tăng trên mỗi lao động của doanh nghiệp có R&D cao hơn 40% so với nhóm không thực hiện R&D.

Mối liên kết giữa khu vực sản xuất và các viện nghiên cứu, trường đại học tại Việt Nam còn rất yếu. Dữ liệu thực tế có thể được trực quan hóa qua biểu đồ cột so sánh tương phản giữa nhu cầu thực tế của doanh nghiệp (nhu cầu phân tích kiểm định mẫu đứng thứ 1, lắp đặt máy móc đứng thứ 2, bảo trì sửa chữa đứng thứ 3) với năng lực cung ứng của các viện nghiên cứu công lập (vốn ưu tiên R&D công nghiệp lý thuyết đứng thứ 1 và thông tin công nghệ đứng thứ 2). Sự lệch pha này giải thích vì sao doanh nghiệp phải tự bỏ ra 82% kinh phí để tự mày mò giải quyết vấn đề kỹ thuật thay vì chuyển giao từ các cơ sở nghiên cứu hàn lâm.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả ước lượng thực nghiệm, hệ thống giải pháp can thiệp chính sách được đề xuất cụ thể như sau:

• Hoàn thiện chính sách ưu đãi thuế và tín dụng cho hoạt động R&D: Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành quy chế cho phép doanh nghiệp sản xuất được khấu trừ từ 150% đến 200% chi phí R&D thực tế khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Mục tiêu nâng tỷ trọng chi tiêu R&D của khối doanh nghiệp từ mức 20% lên 50% tổng chi tiêu R&D quốc gia trong giai đoạn 2024-2027.
• Tái cấu trúc các viện nghiên cứu công lập theo định hướng thị trường: Bộ Khoa học và Công nghệ cùng Bộ Công Thương chỉ đạo chuyển đổi cơ chế cấp phát ngân sách sang mô hình đặt hàng nghiên cứu thương mại hóa trực tiếp từ doanh nghiệp. Mục tiêu chuyển dịch tối thiểu 40% ngân sách nghiên cứu khoa học sang các dự án hợp tác công - tư (PPP), giảm 50% độ lệch pha dịch vụ kỹ thuật giữa viện trường và doanh nghiệp trong lộ trình 2024-2028.
• Thúc đẩy hiện đại hóa vốn vật chất gắn liền với chuyển giao công nghệ cho khối SME: Ban lãnh đạo các doanh nghiệp sản xuất và các Hiệp hội ngành hàng (Hóa chất, Thực phẩm, Chế tạo máy) chủ động trích lập tối thiểu 5% lợi nhuận sau thuế vào quỹ phát triển công nghệ nội bộ. Mục tiêu tăng trưởng tốc độ trang bị vốn cố định trên mỗi lao động đạt 15%/năm, thu hẹp khoảng cách công nghệ xuống dưới 1,5 lần so với mức chuẩn của khối ASEAN trong giai đoạn 2025-2030.
• Xây dựng mạng lưới liên kết chuỗi cung ứng giữa khối FDI và doanh nghiệp nội địa: Ban Quản lý các Khu công nghệ cao phối hợp với các tập đoàn đa quốc gia thành lập các trung tâm ươm tạo công nghệ hỗ trợ. Mục tiêu nâng tỷ lệ nội địa hóa công nghệ lên 35% đến 45%, nhân rộng hiệu quả chia sẻ trang thiết bị từ 180 phòng thí nghiệm chuyên ngành đạt chuẩn quốc tế trong giai đoạn 2025-2028.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cao cho bốn nhóm đối tượng chuyên môn:

• Các nhà hoạch định chính sách kinh tế và quản lý khoa học công nghệ: Cán bộ thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Khoa học và Công nghệ sử dụng kết quả ước lượng hệ số co giãn R&D để thiết kế các chính sách ưu đãi đầu tư, phân bổ ngân sách nghiên cứu có trọng tâm và xây dựng cơ chế bảo hộ sở hữu trí tuệ phù hợp với các cam kết thương mại quốc tế.
• Lãnh đạo cấp cao, Giám đốc điều hành (CEO) và Giám đốc công nghệ (CTO) tại các doanh nghiệp chế biến, chế tạo: Cung cấp cơ sở định lượng để các nhà quản trị tính toán tỷ suất sinh lời giữa đầu tư R&D và mua sắm tài sản cố định, tối ưu hóa cơ cấu phân bổ ngân sách kỹ thuật nhằm đạt mức tăng trưởng doanh thu bình quân trên lao động từ 10% đến 15% mỗi năm.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học khối ngành Kinh tế và Quản trị: Đóng vai trò là case study mẫu mực về ứng dụng kinh tế lượng vi mô, cung cấp quy trình chi tiết trong việc xử lý dữ liệu điều tra quy mô lớn, kỹ thuật khắc phục hiện tượng tính trùng lao động và kiểm định hàm sản xuất Cobb-Douglas mở rộng.
• Các chuyên viên phân tích tài chính và quản lý quỹ đầu tư: Sử dụng khung đánh giá của luận văn để thẩm định chất lượng tài sản vô hình, năng lực sáng tạo công nghệ và tiềm năng tăng trưởng năng suất dài hạn của các doanh nghiệp công nghiệp trong quá trình định giá đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động R&D trong nghiên cứu này lại ở mức rất thấp, chỉ chiếm khoảng 0,29% trong ngành chế tạo?

Dữ liệu điều tra diện rộng năm 2004 ghi nhận chỉ 264 trên tổng số 91.755 doanh nghiệp có hạch toán chi phí R&D dương. Nguyên nhân chính là do 96% doanh nghiệp Việt Nam thuộc quy mô vừa và nhỏ với nguồn lực tài chính mỏng, chủ yếu cạnh tranh bằng lao động giá rẻ và tài nguyên thô, đồng thời công tác kế toán thời kỳ này thường gộp chi phí cải tiến kỹ thuật vào chi phí quản lý chung.

Mô hình nghiên cứu đã xử lý hiện tượng tính trùng giữa lao động và vốn R&D như thế nào?

Tác giả đã tiến hành khấu trừ trực tiếp số lượng nhân viên làm việc chuyên trách tại các phòng ban R&D ra khỏi tổng số lao động cuối năm của doanh nghiệp. Giải pháp này giúp biến số lao động đầu vào thuần túy phản ánh lực lượng sản xuất trực tiếp, ngăn chặn việc chi phí nhân sự R&D bị phản ánh hai lần trong cả biến chi tiêu R&D lẫn biến lao động tổng thể.

Sự khác biệt lớn nhất về năng lực R&D giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nhà nước là gì?

Doanh nghiệp FDI vượt trội hoàn toàn về mức chi tiêu R&D bình quân với 7.143 triệu đồng/doanh nghiệp, cao gấp gần 7 lần so với mức 1.076 triệu đồng của doanh nghiệp nhà nước. Nhờ trang bị tài sản cố định hiện đại đạt 193.764 triệu đồng, khối FDI đạt doanh thu bình quân 381.314 triệu đồng, cao hơn 16,5% so với khối nhà nước dù sở hữu quy mô nhân sự tinh gọn hơn.

Tại sao doanh nghiệp sản xuất Việt Nam chủ yếu chi tiền cho phát triển công nghệ thay vì nghiên cứu cơ bản?

Kết quả khảo sát chỉ ra 81% ngân sách R&D dành cho phát triển công nghệ và chỉ 17% cho nghiên cứu. Điều này phản ánh thực tế đổi mới mang tính giải quyết sự cố kỹ thuật trước mắt, khi doanh nghiệp ưu tiên tối ưu hóa dây chuyền nhập khẩu để sản xuất hàng hóa ngay lập tức nhằm thu hồi vốn nhanh, thay vì mạo hiểm đầu tư dài hạn vào các phát minh khoa học cơ bản.

Kết quả ước lượng hàm Cobb-Douglas trong luận văn có ý nghĩa gì đối với chiến lược mở rộng quy mô doanh nghiệp?

Ước lượng thực nghiệm chứng minh các doanh nghiệp quy mô lớn (từ 250 lao động trở lên) đạt doanh thu bình quân 391.028 triệu đồng, gấp gần 4,5 lần doanh nghiệp vừa và 37 lần doanh nghiệp nhỏ. Việc tích hợp đầu tư R&D trên một nền tảng quy mô vốn và lao động đủ lớn tạo ra lợi thế kinh tế theo quy mô vượt bậc, nâng cao năng suất biên của toàn bộ hệ thống sản xuất.

Kết luận

• Luận văn đã xác lập bằng chứng thực nghiệm vững chắc về tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê của chi phí R&D trên mỗi lao động đối với tăng trưởng năng suất trong ngành công nghiệp chế tạo Việt Nam.
• Nghiên cứu phản ánh bức tranh thực trạng đầu tư R&D còn rất khiêm tốn với 82% kinh phí do doanh nghiệp tự lực cánh sinh và 81% nguồn lực tập trung vào việc thích ứng, xử lý sự cố máy móc kỹ thuật.
• Khẳng định tính ưu việt của khối doanh nghiệp FDI về cả cường độ đầu tư R&D (7.143 triệu đồng/doanh nghiệp) lẫn hiệu quả tạo ra doanh thu so với khu vực doanh nghiệp nhà nước và tư nhân.
• Cung cấp mô hình phân tích chuẩn mực dựa trên hàm Cobb-Douglas mở rộng, xử lý triệt để các sai số đo lường và hiện tượng tính trùng dữ liệu vi mô.
• Đóng góp hệ thống giải pháp toàn diện từ ưu đãi thuế khấu trừ chi phí R&D, tái cơ cấu viện nghiên cứu hàn lâm gắn với thị trường đến thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị công nghệ cao.

Về mặt học thuật, luận văn đã lấp đầy khoảng trống nghiên cứu thực nghiệm định lượng về vai trò của vốn tri thức đối với năng suất doanh nghiệp tại Việt Nam trong giai đoạn đầu hội nhập kinh tế quốc tế. Lộ trình nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng sử dụng dữ liệu mảng (panel data) nhiều năm để quan sát đầy đủ độ trễ tích lũy công nghệ và tốc độ hao mòn của vốn tri thức theo thời gian. Các nhà quản lý chính sách và lãnh đạo doanh nghiệp cần nhanh chóng chuẩn hóa công tác hạch toán chi phí R&D, chuyển dịch mạnh mẽ chiến lược kinh doanh từ thâm dụng lao động sang thâm dụng tri thức để tạo bước đột phá bền vững về năng suất lao động trong giai đoạn mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

~ - UNIVERSITY OF ECONOMICS INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES ' ! HO CHI MINH CITY THE HAGUE VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM- NETHERLANDS PROJECT ON DEVELOPMENT ECONOMICS IMPACT OF R&D ON THE PRODUCTIVITY ?· ' GROWTH OF MANUFACTURING FIRMS IN VIETNAM By Duong Thi Phuong Ngoc Academic supervisor: Dr. Vo Van Huy TRUONG £),b,l HOC I"INH TE TP.HCM CHUONG TRINH HQ~ 1A~ £)~O }~ 0 CAO HQC KINH TE PHAT TRIEN. VI~T NAM- Hf> LAN (UEH-ISS! Ho Chi Minh City, November, 2008 '. UAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CERTIFICATION I certify that the substance of this thesis has not already been submitted for any degree and is not being currently submitted for any other degrees.

I also certify that, to the best of my knowledge, any help received in preparing this thesis, and all sources used, have been acknowledged in the thesis. Signature Duong Thi Phuong Ngoc i UAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ACKNOWLEDGMENT In completing this thesis, I am indebted to numerous individuals but I cannot name them all here. First of all, I would like to thank all the staff and teachers of the Project for their valuable lessons, good learning facilities and warm attitudes during my school time. My deepest gratitude goes to my supervisors, Dr.

Vo Van Huy, and Dr. Nguyen Trong Hoai for their valuable comments and instructions concerning my thesis. I am also very grateful to Mr. Luong Vinh Quoc Duy, a teacher of the Project, for his support and lectures in econometrics.

Finally, I would like to thank my friends, my family who have been always behind me, given me moral support, encouragement, and sympathy that have helped me gain more strength to complete this work. UAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT This study exammes the relationship between R&D expenditure and productivity growth of manufacturing firms in Vietnam. Data on 264 manufacturing firms having positive R&D, which was drawn from the data set of Vietnam Enterprise Survey conducted by the General Statistics Office in 2004, is used for analysis. A regression model is estimated based on the Cobb-Douglas production function and the R&D capital model with three main independent variables: physical capital, labor and R&D capital, and dummy variables reflecting type of ownership and size of labor.

R&D capital is measured in a simple way by using available R&D expenditure in the survey and ignoring the accumulation of R&D expenditure in the past, its deflation and obsolescence. However, a positive and significant impact of R&D expenditure on i productivity is found with the elasticity of productivity with respect to R&D expenditure per labor is about 0. Moreover, the effects of physical capital and labor on productivity are also positively and statistically significant. The elasticities of productivity with respect to physical capital per labor and total labor are around 0.

UAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE OF CONTENT CHAPTER!: INTRODUCTION. RATIONALE OF THE RESEARCH. OBJECTIVE OF THE RESEARCH. 3 CHATPER 2: LITERATURE REVIEW.

Research and experimental development (R&D). Cobb-Douglas Production Function. The Law of Diminishing Returns. Suggested research model from economic theories.

R&D and Productivity in French manufacturing firms. R&D and Productivity Growth in Japanese manufacturing firms. The effect of R&D Capital on Danish Firm Productivity. 20 CHAPTER 3: OVERVIEW OF R&D AND FIRM PERFORMANCE IN VIETNAM.

R&D ACTIVITIES IN VIETNAM. STRUCTURE OF THE R&D SYSTEM IN VIETNAM. LINKAGE BETWEEN THE PRODUCTIVE SECTOR AND R&D INSTITUTIONS. 29 CHAPTER 4: RESEARCH METHODOLOGY.

Labor productivity based on output (Y/L). Physical capital per labor (K/L). R&D expenditures per labor (RIL). Types of ownership (STATE, FOREIGN).

36 CHAPTER 5: RESULT ANALYSIS. 37 UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. 47 CHAPTER 6: CONCLUSIONS AND RECOMMENDATIONS. Experience of Korea.

LIMITATIONS OF THE RESEARCH. 57 Appendix 1: A System Model for Technological Innovation. 58 Appendix 2: Regression results. 59 Appendix 3: White Heteroskedasticity Test.

59 j UAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ---------------------- • LIST OF TABLES Table 2.1: Overview of main productivity measures .1: Science & Technology Organizations in Vietnam by 31 Dec 2003 .2: Ranking of most wanted services (for firms) and most capable activities (for academic institutions) of enterprises .1: Industrial Classification of the Sample .3: Correlation matrix from the variables in the function .4: Coefficients and statistics for the productivity model. 45 LIST OF FIGURES • Figure 2.1: The effect oftechnology improvement.1: Percentage ofGDP spent on R&D in 1996 .2: Expenditure on R&D by Government and Business sector in 2002 .3: Sector-wise R&D Expenditure in Vietnam in 2002 .4: R&D Personnel per Thousand of Total employees in 2002 .1: R&D firms by ownership .1: Structure of firms by size .3: Total cost for research & development of technology by resources .4: Total cost for research & development of technology by purposes. 42 • UAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ACRONYMS CBO Congressional Budget Office EU European Union GDP Gross Domestic Product MFP Multifactor Productivity MOST Ministry of Science and Technology NACE Classification of Economic Activities in the European Community NISTPASS National Institute for Science and Technology Policy & Strategy Studies OECD Organization for Economic Cooperation and Development OSTP Office of Science and Technology Policy R&D Research & Development SME Small and Medium Enterprise VES Vietnam Enterprise Survey VND Vietnamese Dong UAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHAPTER! INTRODUCTION 1. RATIONALE OF THE RESEARCH In the modem economy today, technological progress has a quite central role.

It contributes importantly to growth of economy and is a key factor to determine the competitiveness of firms in both national and international marketplace. Research and Development (R&D) is widely regarded as the core of technological advance, and innovative capacity of firms are reliably indicated by levels and rates of R&D expenditures growth. Countries belonging to the Organization for Economic Cooperation and Development (OECD) spend significant amounts on R&D activities. On average, OECD countries have spent more than 2 percent of GDP on annual 1 public and private R&D investments during the last two decades (OSTP , 1997).

In a traditional way, firms have paid attention to R&D because the technical advances resulting from innovation may allow them to improve productivity, succeed in competitive markets, and meet environmental and regulatory requirements. Besides, R&D has also had contribution to the development of new products and, in many cases, the creation of new markets. Within firms, economic returns are always taken into consideration on deciding the importance and nature of R&D performance. Firms usually take part in R&D activities only when the results are appropriate and offer higher rates of return than that of other available investment alternatives such as acquisition of new machinery, advertising, or purchase of speculative assets.

There are many sources for productivity improvements, but one strategy for enhancing productivity growth which is widely acknowledged is increasing the stock of knowledge. This stock of knowledge can be increased by formal investment in 1 OSTP is Office of Science and Technology Policy 1 UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. In the private and public sectors, the allocation of resources toward the investment to generate new knowledge must be decided carefully. In spite of the importance of R&D in firms' productivity, R&D activities have not been taken into consideration for much investment in Vietnam, especially in business sector.

While most OECD countries and China devoted around 2% of their GDP to R&D activities, Vietnam spent only 0.5% of its GDP for this purpose (Nguyen and Tran, n. R&D expenditure of Vietnamese enterprises accounted for only about 20% of the total R&D expenditure of the country in 2002 (Nguyen, n. Whereas, according to OSTP (1997), companies in OECD countries finance more than 50% of all R&D expenditure and they conduct two-thirds of all R&D activities. SMEs make up the vast majority of registered companies in Vietnam, namely 96.

Nevertheless, the technology level across the SME sector in Vietnam is generally assessed as being two, three or even more times lower than both world and regional levels (Bezanson et al. One of main reasons under the assessment of the Ministry of Industry is that the labor currently lack of necessary skills to support technological upgrading and there are very little R&D activities appropriate for such upgrading. Indeed, only a small fraction of the country's R&D scientists and engineers are working in industrial enterprises. The rest are working in national centers for R&D, ministries and government agencies, universities or other institutions that perform research.

Another reason is that there is little market-oriented relationship between firms, R&D institutions and universities (Bezanson et al. Moreover, the most important reason for a little investment in R&D activities of Vietnamese enterprises may be their limitations in financial resources. The case of Vietnam raises a doubt if R&D has any relationship with productivity of manufacturing firms. Practically, there are many empirical studies at firm level that has emphasized the role of technological or knowledge capital in productivity growth.

Early studies focused on R&D investment and found that in most countries, R&D has 2 UAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] a significant contribution to productivity growth, especially in the cross sectional dimension. However, the conclusion has not been verified in Vietnam. OBJECTIVE OF THE RESEARCH Research and development (R&D) investment has been regarded as an important factor in the improvement of productivity levels of firms. This has been proved true by many empirical studies for many countries but neglected for Vietnamese case.

Therefore, based on previous studies, the research is going to examine the relationship between R&D activities and productivity growth of manufacturing firms in Vietnam to answer the following questions: Is there a positive impact of R&D on productivity growth in Vietnamese manufacturing firms? What should those firms do to increase their productivities? and What policies should be recommended to support them m improving productivity by increasing R&D expenditure? 1. RESEARCH METHODOLOGY The thesis studied the impacts of R&D expenditure to productivity growth of Vietnamese manufacturing firms ~y using data from the Vietnam Enterprise Survey 2004. The thesis used such methods as descriptive statistics, quantitative analysis and OLS regression to deal with the research questions. THESIS STRUCTURE The thesis consists of six chapters.

The first chapter is Introduction, which presents the rationale of the research, the objective of the research, research hypothesis as well as methodology, and the thesis structure. The next one is Literature Review. This chapter examines theories and empirical studies relating to the impact of R&D 3 UAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] expenditure on productivity growth of manufacturing firms. R&D activities of firms are discussed in the chapter 3: Overview of R&D and firm performance in Vietnam.

Chapter 4: Research Methodology focuses on model specification and variables choices justification. The practical results are analyzed via descriptive statistics and regression analysis in chapter 5: Result Analysis. Finally, conclusions and policy recommendations are provided in Conclusions and Recommendations chapter. 4 UAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHATPER2 LITERATURE REVIEW 2.

INTRODUCTION This chapter aims at reviewing literature related to the topic to make sure that the research is conducted based on a scientific background. The chapter will be presented in three main parts. In the part one, key concepts related to the topic such as R&D, productivity as well as manufacturing will be discussed. Economic theories supporting for the study are found out and stated in the next part.

At the end of this part, a research model which represents factors affecting productivity is suggested. Finally, empirical studies regarding effect of R&D on productivity growth of manufacturing firms in some countries are discussed in the last part. Through this chapter, impact of R&D expenditure on productivity growth is generally figured out on the basis of economic theories and empirical studies.