PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Ngày nay, với sự phát triển mạnh mẽ của internet và thương mại điện tử, việc mua sắm xuyên biên giới trở nên phổ biến hơn bao giờ hết. Người tiêu dùng không chỉ giới hạn sự lựa chọn của mình trong nước mà còn mở rộng sang thị trường quốc tế. Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng dịch vụ logistics, không chỉ ở khía cạnh vận chuyển mà còn ở các khía cạnh khác như thủ tục hải quan, quản lý rủi ro.
Hà Nội không chỉ là thủ đô mà còn là trung tâm kinh tế lớn của Việt Nam. Sự tăng trưởng mạnh mẽ của thương mại điện tử tại đây là minh chứng rõ ràng cho sự chuyển dịch trong hành vi mua sắm của người dân. Việc nghiên cứu tác động của logistics đến hành vi mua hàng xuyên biên giới tại địa bàn này sẽ mang lại cái nhìn thiết thực và cập nhật về tình hình thực tế. Vì vậy, nhóm chọn nghiên cứu đề tài “Tác động Logistics đến hành vi mua hàng xuyên biên giới trên các nền tảng thương mại điện tử: nghiên cứu điển hình trên địa bàn Hà Nội” vì các lý do sau: Về chính sách và quy định liên quan tới Logistics xuyên biên giới: Các chính sách và quy định về thương mại điện tử và logistics xuyên biên giới đang phát triển liên tục.
Việc nghiên cứu này có thể cung cấp thông tin quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp để hiểu rõ hơn về tác động của các quy định hiện hành và cần thiết kế chính sách như thế nào để thúc đẩy thương mại điện tử phát triển một cách lành mạnh và bền vững. Hiểu về hành vi mua hàng xuyên biên giới: Hành vi mua hàng xuyên biên giới không chỉ phụ thuộc vào giá cả và chất lượng sản phẩm mà còn bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác như thời gian vận chuyển, dịch vụ khách hàng, và quy trình hải quan. Hiểu rõ điều này hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc xây dựng và điều chỉnh chiến lược kinh doanh, đặc biệt là trong việc tối ưu hóa hoạt động logistics để tăng cường trải nghiệm của khách hàng và thúc đẩy doanh số bán hàng. Tạo cơ sở dữ liệu và thông tin cho nghiên cứu tương lai: Nghiên cứu này sẽ tạo ra một kho dữ liệu và thông tin giá trị về hành vi mua hàng xuyên biên giới và logistics.
Điều này không chỉ hữu ích cho các nghiên cứu hiện tại mà còn là nguồn thông tin quan trọng cho các nghiên cứu và phân tích tương lai. 8 Tóm lại, đề tài này không chỉ mang lại giá trị học thuật thông qua việc phân tích sâu về mối quan hệ giữa logistics và hành vi mua hàng xuyên biên giới trên các nền tảng thương mại điện tử trên địa bàn Hà Nội mà còn cung cấp thông tin quan trọng cho các doanh nghiệp, chính phủ và các tổ chức khác trong việc hoạch định chiến lược và chính sách. Tổng quan nghiên cứu 1. Tổng quan công trình nghiên cứu trong nước a) Công trình nghiên cứu của Nguyễn Anh Tuấn và Nguyễn Văn Anh Vũ.
Bài báo “Nghiên cứu các yếu tố tác động đến hành vi mua hàng trực tuyến của khách hàng tại Tiki.vn” của Nguyễn Anh Tuấn và Nguyễn Văn Anh Vũ thuộc tạp chí Khoa học và Công nghệ, Số 46, 2020. Tác giả đã sử dụng đồng thời 2 cách tiếp cận là định tính và định lượng trong đó chủ yếu là định lượng. Phương pháp sử dụng trong cách tiếp cận định tính là phân tích tài liệu, phỏng vấn ý kiến chuyên gia - là các lãnh đạo doanh nghiệp Tiki.vn và những khách hàng đã có nhiều năm mua sắm tại Tiki. Còn với phương pháp định lượng tác giả thiết kế phiếu điều tra và tiến hành khảo sát sơ bộ 60 phiếu sau đó điều chỉnh và tiến hành khảo sát chính thức 300 phiếu.
Sau đó sử dụng thang đo và dữ liệu thu thập được kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), yếu tố: (1) Nhận thức dễ sử dụng, (2) Nhận thức sự hữu ích, (3) Sự tin cậy, (4) Ảnh hưởng xã hội, (5) Sự thụ hưởng, (6) Sự rủi ro, ảnh hưởng đến hành vi mua hàng trực tuyến của khách hàng tại Tiki. Kết quả nghiên cứu có 5 yếu tố ảnh hưởng đến hành vi mua hàng trực tuyến của khách hàng tại Tiki.vn là (1) Nhận thức dễ sử dụng, (2) Nhận thức sự hữu ích, (3) Sự tin cậy, (4) Ảnh hưởng xã hội, (5) Sự thụ hưởng. b) Công trình nghiên cứu của Phạm Đình Tuân Phạm Đình Tuân nghiên cứu về đề tài “Tác động của các nhân tố Logistics đến quyết định mua hàng trực tuyến”. Thông qua bài nghiên cứu, tác giả đã chỉ rõ 5 nhân tố ảnh hưởng rất quan trọng đến quyết định mua hàng trực tuyến của người tiêu dùng, đó là: (i) Theo dõi đơn hàng; (ii) Tốc độ giao hàng; (iii) Danh tiếng của nhà vận chuyển; (iv) Khả năng thực hiện đơn hàng; (v) Dễ dàng đổi trả sản phẩm.
Tác giả đã sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng thông qua việc tạo lập bảng hỏi khảo sát với cỡ mẫu là 337 mẫu thu được bằng cách chia sẻ đường link lên các trang mạng xã 9 hội. Kết quả thu được sau khi đánh giá độ tin cậy của thang đo, phân tích nhân tố khám phá (EFA) và hồi quy tuyến tính cho thấy nhân tố Danh tiếng của nhà vận chuyển có tác động mạnh nhất, Khả năng thực hiện đươn hàng là tiêu chí thứ hai mà người tiêu dùng quan tâm. Theo dõi đơn hàng, Dễ dàng đổi trả và Tốc độ giao hàng cũng ghi nhận những ảnh hưởng đáng kể đến hàng vi mua hàng của người tiêu dùng. c) Công trình nghiên cứu của Nguyễn Xuân Quyết và Trần Thị Ngọc Lan.
Nguyễn Xuân Quyết và Trần Thị Ngọc Lan nghiên cứu về “Các yếu tố ảnh hưởng đến dịch vụ hậu cần điện tử (E-Logistics) tại Tp. Hồ Chí Minh”. Trong đó nhóm tác giả đã phân tích các yếu tố tác động đến E-Logistics và đề ra một số giải pháp chiến lược giúp phát triển E-Logistics tại Thành phố Hồ Chí Minh. Nhóm tác giả đã dùng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp bao gồm cả phương pháp định tính và phương pháp định lượng.
Ở phương pháp định tính, tác giả xây dựng bảng câu hỏi sơ bộ và thực hiện phỏng vấn thử trước 15 chuyên gia là quản lý các tổ chức nhà nước và các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ hậu cần logistics, TMĐT… tại TP.HCM nhằm tìm hiểu sâu hơn và bổ sung các biến quan sát đồng thời kiểm tra các phát biểu trong thang đo để có sự điều chỉnh phù hợp. Kết quả nghiên cứu định tính là cơ sở xây dựng bảng câu hỏi phỏng vấn chính thức nhằm kiểm định thang đo gồm 07 biến độc lập bao gồm: Nhận thức của khách hàng, công nghệ và bảo mật, hạ tầng pháp lý, sở hữu trí tuệ và bảo vệ người tiêu dùng, hệ thống thanh toán điện tử, nguồn nhân lực, tổ chức và quản trị với 29 biến quan sát, đảm bảo tính khách quan và là minh chứng thực tiễn cho kết quả nghiên cứu. Ở phương pháp định lượng, từ kết quả khảo sát 180/200 bảng câu hỏi khảo sát, tác giả sử dụng phần mềm SPSS 22.0 phân tích số liệu, đánh giá mức độ tác động của các yếu tố ảnh hưởng tới E-logistics tại TP. Dựa vào kết quả phân tích các yếu tố ảnh hưởng, thực trạng điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức đối với E- logistics, tác giả sử dụng ma trận SWOT đề xuất những giải pháp chiến lược cho E- logistics TP.HCM như: Xây dựng mô hình E-logistics với sự kết nối hoạt động thương mại điện tử với logistics đa phương thức trong xu thế cách mạng công nghiệp 4.0, đẩy mạnh đầu tư ứng dụng khoa học công nghệ theo xu hướng hình thành ngành E- logistics, có chính sách hỗ trợ vốn đầu tư cho doanh nghiệp E-logistics và khuyến khích các doanh nghiệp công nghệ cao tham gia,.
10 Nhìn chung các giải pháp được đề xuất đều có tính khả thi, có triển vọng áp dụng vào thực tiễn giúp khắc phục những điểm yếu cũng như phát triển mạnh mẽ hơn ngành Logistics thương mại điện tử tại thành phố Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, theo kết quả của công trình đã công bố thì hầu như nhóm tác giả chưa xây dựng được mô hình đầy đủ các nhân tố ảnh hưởng đến dịch vụ E-Logistics tại thành phố Hồ Chí Minh. Nội dung bài nghiên cứu chỉ dừng lại ở việc lập luận và khảo sát để tìm ra các nhân tố có ảnh hưởng đến dịch vụ hậu cần điện tử, nhưng chưa xác định được mức độ ảnh hưởng của các nhân tố được nhận diện có tác động khác nhau lên biến phụ thuộc như thế nào. Ngoài ra khi nghiên cứu cơ sở lý thuyết về các yếu tố ảnh hưởng đến dịch vụ hậu cần điện tử, mặc dù không hình thành một công trình nghiên cứu hoàn chỉnh, nhưng một số chuyên gia trong ngành quản lý chuỗi cung ứng cũng đã đề cập đến một số nhân tố khác cũng có ảnh hưởng đến dịch vụ E-Logistics.
Tác giả bài nghiên cứu sau khi đánh giá đã đưa vào thêm 3 nhân tố đó là khả năng theo dõi đơn hàng, bảo hiểm đơn hàng, hiệu suất thuế hải quan và nhập khẩu. d) Công trình nghiên cứu của Phạm Hùng Cường và Hoàng Ngọc Bảo Châu. Phạm Hùng Cường và Hoàng Ngọc Bảo Châu là tác giả của bài nghiên cứu về "Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định lựa chọn sàn thương mại điện tử của giới trẻ Việt Nam khi mua sắm hàng hóa ngoài lãnh thổ" đã sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp định lượng và định tính. Bài viết này dựa trên thang đo được xây dựng từ các nghiên cứu trước đó để đánh giá ý định lựa chọn sàn thương mại điện tử (TMĐT) của người tiêu dùng, đặc biệt là đối tượng giới trẻ trong độ tuổi từ 20-25 khi mua sắm hàng hóa ngoại quốc.
Tổng cộng, nhóm tác giả thu thập 224 phiếu trả lời hợp lệ thông qua bảng hỏi chính thức được xây dựng dựa trên thang đo đã được điều chỉnh. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng có 4 biến ảnh hưởng đến ý định lựa chọn sàn TMĐT của người tiêu dùng, trong đó có giới trẻ Việt Nam, bao gồm: (i) Kỳ vọng hiệu quả, (ii) Lòng tin, (iii) Thói quen và (iv) Hiệu ứng “cái đuôi dài”. Trong nghiên cứu này, biến "Thói quen" được xác định là có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đối với ý định lựa chọn.