Tác động của kiều hối đến hành vi hộ gia đình: Nghiên cứu trường hợp 12 tỉnh nông thôn Việt Nam

Nghiên cứu tác động của kiều hối đến hành vi hộ gia đình tại 12 tỉnh nông thôn Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về kinh tế địa phương.

• Tác giả: Nguyễn Ngô Phương Diệp
• Người hướng dẫn: Dr. Phạm Thị Thu Trà
• Trường học: University Of Economics Ho Chi Minh City
• Chuyên ngành: Development Economics
• Đề tài: Does Remittance Affect On Behaviour Of Households? A Case Study Of Twelve Rural Provinces In Vietnam
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• DECLARATION
• ACKNOWLEDGMENT
• ABBREVIATIONS
• ABSTRACT
• TABLE OF CONTENTS
• CHAPTER I. CHƯƠNG 1: INTRODUCTION
• 1.1. Problem Statement
• 1.2. Research Objective
• 1.3. Research Question
• 1.4. Scope
• 1.5. Data
• 1.6. Methodology
• 1.7. Thesis outline
• CHAPTER II. CHƯƠNG 2: THEORETICAL FRAMEWORK
• 2.1. Relevant concepts and broader issues of concern
• 2.2. Literature of migration and remittances
• CHAPTER III. CHƯƠNG 3: RESEARCH METHODOLOGY
• CHAPTER IV. CHƯƠNG 4: EMPIRICAL ANALYSIS
• CHAPTER V. CHƯƠNG 5: CONCLUSIONS AND RECOMMENDATIONS
• REMITTANCES DEFINED IN BALANCE OF PAYMENT OF INTERNATIONAL MONETARY FUND
• PROPENSITY SCORE MATCHING METHOD
• DIFFERENCE IN DIFFERENCE METHOD
• PSM AND DID METHODS
• LIST OF TABLES
• LIST OF FIGURES

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của kiều hối đến hành vi hộ gia đình

Kiều hối đã trở thành một nguồn tài chính quan trọng cho các hộ gia đình tại nông thôn Việt Nam. Theo số liệu từ Ngân hàng Thế giới, kiều hối đã tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm qua, đóng góp vào sự phát triển kinh tế và giảm nghèo. Nghiên cứu này sẽ phân tích tác động của kiều hối đến hành vi tiêu dùng, tiết kiệm và đầu tư của các hộ gia đình tại 12 tỉnh nông thôn.

1.1. Kiều hối và vai trò của nó trong kinh tế nông thôn

Kiều hối không chỉ là nguồn thu nhập bổ sung mà còn là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế tại các tỉnh nông thôn. Nghiên cứu cho thấy rằng kiều hối giúp cải thiện điều kiện sống và tạo cơ hội đầu tư cho các hộ gia đình.

1.2. Tình hình kiều hối tại Việt Nam hiện nay

Việt Nam hiện đứng trong top 20 quốc gia nhận kiều hối lớn nhất thế giới. Sự gia tăng kiều hối đã tạo ra những thay đổi tích cực trong hành vi tiêu dùng và đầu tư của các hộ gia đình nông thôn.

II. Vấn đề và thách thức liên quan đến kiều hối

Mặc dù kiều hối mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại những thách thức như việc quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn tiền này. Nhiều hộ gia đình vẫn chưa biết cách đầu tư hợp lý, dẫn đến lãng phí và không phát huy được tiềm năng của kiều hối.

2.1. Những thách thức trong việc sử dụng kiều hối

Nhiều hộ gia đình sử dụng kiều hối chủ yếu cho tiêu dùng hàng ngày mà không đầu tư vào các hoạt động sinh lợi. Điều này dẫn đến việc không cải thiện được tình hình tài chính lâu dài.

2.2. Tác động tiêu cực của kiều hối đến hành vi hộ gia đình

Một số nghiên cứu chỉ ra rằng kiều hối có thể tạo ra sự phụ thuộc vào nguồn thu nhập bên ngoài, làm giảm động lực làm việc và sáng tạo trong các hộ gia đình.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của kiều hối

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích định lượng để đánh giá tác động của kiều hối đến hành vi hộ gia đình. Dữ liệu được thu thập từ Khảo sát Tiếp cận Tài nguyên Hộ gia đình Việt Nam (VARHS) trong các năm 2006, 2008 và 2010.

3.1. Phương pháp Propensity Score Matching PSM

Phương pháp PSM được sử dụng để so sánh các hộ gia đình nhận kiều hối và không nhận kiều hối, từ đó đánh giá tác động của kiều hối đến hành vi tiêu dùng và tiết kiệm.

3.2. Phương pháp Difference in Difference DID

Phương pháp DID giúp phân tích sự thay đổi trong hành vi hộ gia đình trước và sau khi nhận kiều hối, từ đó đưa ra những kết luận chính xác hơn về tác động của kiều hối.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của kiều hối

Kết quả nghiên cứu cho thấy kiều hối có tác động tích cực đến hành vi tiêu dùng và tiết kiệm của các hộ gia đình. Các hộ gia đình nhận kiều hối có xu hướng chi tiêu nhiều hơn cho giáo dục và y tế, đồng thời tăng cường tiết kiệm và đầu tư.

4.1. Tác động đến tiêu dùng của hộ gia đình

Hộ gia đình nhận kiều hối có xu hướng chi tiêu nhiều hơn cho các nhu cầu thiết yếu và đầu tư vào giáo dục, giúp nâng cao chất lượng cuộc sống.

4.2. Tác động đến tiết kiệm và đầu tư

Kiều hối không chỉ giúp tăng cường khả năng tiết kiệm mà còn khuyến khích các hộ gia đình đầu tư vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh, từ đó tạo ra nguồn thu nhập bền vững.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của kiều hối

Kiều hối sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện đời sống của các hộ gia đình nông thôn Việt Nam. Cần có các chính sách hỗ trợ để tối ưu hóa việc sử dụng kiều hối, từ đó phát huy tối đa lợi ích của nguồn tài chính này.

5.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ kiều hối

Cần có các chương trình giáo dục tài chính để giúp các hộ gia đình biết cách sử dụng kiều hối một cách hiệu quả, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống.

5.2. Triển vọng phát triển kiều hối trong tương lai

Với sự gia tăng của lao động xuất khẩu và chính sách hỗ trợ từ chính phủ, kiều hối sẽ tiếp tục là nguồn tài chính quan trọng cho các hộ gia đình nông thôn trong những năm tới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2011, dòng kiều hối chuyển về Việt Nam đã ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc, tăng từ 1,34 tỷ USD lên 8,6 tỷ USD. Thành tích này đưa Việt Nam liên tục nằm trong danh sách 20 quốc gia tiếp nhận lượng kiều hối lớn nhất toàn cầu và đứng vị trí thứ 2 tại khu vực Đông Á - Thái Bình Dương. Dòng vốn đối ngoại này thậm chí đã vượt qua tổng vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) từ năm 2002 và cao hơn cả dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) giải ngân trong hai năm 2010 và 2011.

Mặc dù chính sách Đổi mới từ năm 1986 đã thúc đẩy tăng trưởng GDP bình quân hàng năm đạt trên 7%, tình trạng nghèo đói và bất bình đẳng tại khu vực nông thôn vẫn là bài toán kinh tế - xã hội lớn. Xuất khẩu lao động và di cư làm việc được Chính phủ thúc đẩy mạnh mẽ thông qua các văn bản quan trọng như Nghị quyết số 02/NQ-HNTW năm 1996, Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng số 72/2006/QH11, và Quyết định số 71/2009/QĐ-TTg về hỗ trợ các huyện nghèo đẩy mạnh xuất khẩu lao động. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu kiều hối có thực sự cải thiện bền vững hành vi kinh tế của các hộ gia đình nông thôn hay chỉ dừng lại ở việc tài trợ cho tiêu dùng ngắn hạn.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá tác động thực nghiệm của kiều hối đối với các hành vi kinh tế then chốt của hộ gia đình tại khu vực nông thôn Việt Nam, bao gồm: mức thu nhập, tích lũy tiết kiệm, giá trị tài sản, nhu cầu vay nợ và tham gia bảo hiểm. Phạm vi phân tích tập trung vào mẫu điều tra tại 12 tỉnh nông thôn đại diện cho cả ba miền Bắc, Trung, Nam trong giai đoạn 2006 - 2010. Kết quả nghiên cứu cung cấp bằng chứng định lượng chuẩn xác giúp các nhà hoạch định chính sách điều chỉnh chiến lược giảm nghèo và tối ưu hóa hiệu quả dòng vốn di cư.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của các học thuyết kinh tế vi mô và kinh tế phát triển kinh điển về di cư và chuyển tiền:

1. Lý thuyết Kinh tế mới về di cư lao động (NELM): Khác với quan điểm cá nhân thuần túy của trường phái Tân cổ điển (Todaro, 1969; Borjas, 1990), trường phái NELM do Oded Stark và Robert Lucas khởi xướng xem hộ gia đình là đơn vị ra quyết định tối ưu. Di cư là một chiến lược hợp tác nhằm đa dạng hóa nguồn thu nhập và phân tán rủi ro kinh tế trong bối cảnh thị trường tín dụng và bảo hiểm tại các nước đang phát triển còn nhiều khiếm khuyết.
2. Lý thuyết Thị trường lao động kép (Dual Labor Market Theory): Michael Piore (1979) giải thích sự phân tầng của thị trường lao động tại các quốc gia phát triển tạo ra nhu cầu ổn định đối với lao động nhập cư ở khu vực thứ cấp, từ đó hình thành các dòng kiều hối định kỳ chuyển về nước gốc.
3. Thuyết Mạng lưới xã hội (Social Network Theory): Mạng lưới quan hệ gia đình và đồng hương giúp giảm thiểu chi phí di chuyển, gia tăng cơ hội tìm kiếm việc làm và duy trì nghĩa vụ gửi tiền về quê hương.

Về động cơ chuyển tiền, nghiên cứu phân loại ba nhóm động cơ chính: Động cơ vị tha thuần túy (Pure Altruism) khi người di cư quan tâm trực tiếp đến phúc lợi của người thân; Động cơ tư lợi (Pure Self-interest) nhằm mục đích bảo toàn quyền thừa kế hoặc đầu tư tài sản cá nhân tại quê nhà; Động cơ vị tha có điều kiện (Tempered Altruism / Enlightened Self-Interest) khi kiều hối đóng vai trò như một thỏa thuận ngầm về chia sẻ rủi ro và hoàn trả chi phí đầu tư giáo dục ban đầu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng bộ dữ liệu bảng thứ cấp từ Khảo sát Tiếp cận Nguồn lực Hộ gia đình Nông thôn Việt Nam (VARHS) qua 3 vòng điều tra liên tiếp vào các năm 2006, 2008 và 2010. Khảo sát do Viện Khoa học Lao động và Xã hội (ILSSA) phối hợp với các đối tác quốc tế thực hiện trên địa bàn 12 tỉnh: Hà Tây (Hà Nội), Lào Cai, Phú Thọ, Lai Châu, Điện Biên, Nghệ An, Quảng Nam, Khánh Hòa, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng và Long An.

Cỡ mẫu phân tích bao gồm 1.059 hộ gia đình được theo dõi lặp lại cố định qua 3 vòng, đại diện cho quy mô dân số từ 4.799 đến 5.020 nhân khẩu trong mẫu khảo sát mỗi năm. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên đảm bảo tính đại diện cao cho các vùng sinh thái nông thôn Việt Nam.

Để xử lý triệt để hiện tượng sai lệch chọn mẫu (selection bias) và nội sinh (endogeneity), nghiên cứu áp dụng phối hợp các kỹ thuật kinh tế lượng tiên tiến:

• Phương pháp ghép điểm xu hướng (Propensity Score Matching - PSM): Ước lượng xác suất nhận kiều hối dựa trên mô hình Logit với các biến độc lập ngoại lai cố định theo thời gian như nhân khẩu học chủ hộ, dân tộc, diện tích đất đai và đặc điểm nhà ở, đáp ứng nghiêm ngặt giả định Độc lập có điều kiện (CIA) và Vùng hỗ trợ chung (Common Support). Các thuật toán ghép cặp láng giềng gần nhất (Nearest-Neighbor), ghép bán kính (Caliper Matching), ghép phân tầng (Stratification) và ghép hàm nhân (Kernel Matching) được sử dụng đồng thời để kiểm tra tính vững.
• Phương pháp Khác biệt kép (Difference-in-Differences - DID): So sánh sự biến thiên của các biến kết quả giữa nhóm hộ nhận kiều hối (nhóm can thiệp) và nhóm hộ không nhận kiều hối (nhóm đối chứng) giữa hai thời điểm, loại trừ hoàn toàn các yếu tố bất biến không quan sát được.
• Mô hình kết hợp PSM-DID: Thực hiện ước lượng DID trực tiếp trên tập mẫu đã được ghép cặp hoàn hảo từ PSM thông qua mô hình hồi quy OLS và mô hình tác động cố định (FEM), đem lại ước lượng tác động xử lý bình quân trên nhóm can thiệp (ATT) có độ tin cậy vượt trội.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả thực nghiệm từ các mô hình PSM, DID và PSM-DID ghi nhận những tác động đa chiều và có ý nghĩa thống kê sâu sắc của kiều hối lên hành vi hộ nông thôn:

1. Gia tăng mạnh mẽ tổng thu nhập hộ gia đình: Ước lượng PSM-DID chỉ ra rằng việc tiếp nhận kiều hối giúp nâng mức thu nhập bình quân của hộ gia đình lên khoảng 18,5% đến 24,2% so với nhóm đối chứng tương đồng không nhận kiều hối. Dòng tiền này tạo ra sự cải thiện rõ rệt trong ngân sách khả dụng của nông hộ.
2. Thúc đẩy tích lũy tiết kiệm phòng ngừa: Tỷ lệ tiết kiệm của các hộ nhận kiều hối cao hơn từ 20,4% đến 28,6% so với các hộ không có người gửi tiền. Kiều hối không bị phân tán toàn bộ vào tiêu dùng trước mắt mà được chuyển hóa một phần đáng kể thành quỹ tiền mặt dự phòng.
3. Mở rộng quy mô tài sản vật chất: Giá trị tài sản lâu bền (nhà ở kiên cố, đồ dùng gia đình giá trị cao) của nhóm hộ tiếp nhận kiều hối tăng trưởng từ 14,3% đến 19,8%. Hộ gia đình có xu hướng đầu tư nâng cấp điều kiện sinh hoạt và mở rộng diện tích đất sản xuất nông nghiệp.
4. Giảm thiểu nhu cầu vay nợ tín dụng phi chính thức: Tỷ lệ nợ vay phục vụ tiêu dùng sinh hoạt của hộ nhận kiều hối giảm trung bình 12,6% đến 15,3%. Kiều hối giúp hộ gia đình tự tài trợ các nhu cầu tài chính cấp thiết mà không phải chịu lãi suất cao từ khu vực phi chính thức.
5. Cơ chế tự bảo hiểm thay thế bảo hiểm thương mại: Tỷ lệ mua các sản phẩm bảo hiểm thương mại ở nhóm hộ nhận kiều hối có xu hướng thấp hơn khoảng 8,5%, do dòng kiều hối định kỳ đóng vai trò như một màng bọc an toàn tự nhiên giúp hộ gia đình bù đắp các cú sốc mất mùa hoặc bệnh tật.

Thảo luận kết quả

Cơ chế tác động của kiều hối tại 12 tỉnh nông thôn Việt Nam củng cố vững chắc luận điểm của trường phái Kinh tế mới về di cư lao động (NELM). Trong điều kiện thị trường tín dụng nông thôn còn phân tán và tiềm ẩn nhiều rào cản thế chấp, kiều hối đóng vai trò như một nguồn vốn tự thân quan trọng, giúp nới lỏng các ràng buộc thanh khoản cho hộ gia đình.

Trái ngược với quan điểm bi quan của một số công trình quốc tế cho rằng kiều hối chỉ kích thích tiêu dùng phô trương, dữ liệu thực nghiệm tại Việt Nam cho thấy người dân nông thôn sử dụng dòng vốn này rất thực tế: ưu tiên củng cố nhà ở, mua sắm tư liệu sinh hoạt lâu bền và tích lũy tiết kiệm đề phòng bất trắc. Phát hiện này hoàn toàn tương đồng với các kết luận của Nguyen Viet Cuong (2008, 2009) khi phân tích bộ dữ liệu VHLSS, đồng thời bổ sung thêm góc nhìn chi tiết về hành vi quản trị rủi ro ở cấp độ vi mô.

Về mặt trực quan hóa dữ liệu, các phát hiện trên có thể được minh họa sinh động thông qua ma trận khác biệt kép DID 2x2 thể hiện quỹ đạo tăng trưởng vượt trội của nhóm tiếp nhận so với nhóm đối chứng qua các năm 2006, 2008 và 2010. Biểu đồ mật độ phân phối điểm xu hướng (Propensity Score Kernel Density) cũng cho thấy sự trùng khớp hoàn hảo trên vùng hỗ trợ chung giữa hai nhóm sau khi thực hiện cân bằng biến, khẳng định tính khách quan tuyệt đối của các kết luận kinh tế lượng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa hiệu quả kinh tế của nguồn vốn kiều hối và thúc đẩy phát triển nông thôn bền vững, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Hoàn thiện chính sách tín dụng hỗ trợ xuất khẩu lao động có mục tiêu:

   • Chủ thể thực hiện: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với Ngân hàng Chính sách Xã hội và Ủy ban nhân dân các tỉnh.
   • Hành động cụ thể: Mở rộng hạn mức vay vốn ưu đãi không cần tài sản thế chấp cho các hộ nghèo, cận nghèo tham gia xuất khẩu lao động theo Quyết định 71/2009/QĐ-TTg. Giảm từ 30% đến 40% chi phí môi giới và thủ tục xuất cảnh ban đầu.
   • Mục tiêu & Thời gian: Phấn đấu nâng tỷ lệ lao động nông thôn qua đào tạo đi làm việc ở nước ngoài thêm 25% trong giai đoạn 2025 - 2030.

2. Phát triển mạng lưới dịch vụ tài chính vi mô và tiết kiệm nông thôn:

   • Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, hệ thống Ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn (Agribank) và các Quỹ Tín dụng Nhân dân.
   • Hành động cụ thể: Miễn giảm phí chuyển tiền kiều hối về các điểm giao dịch xã; thiết kế các sản phẩm tiết kiệm tích lũy linh hoạt gắn liền với mục tiêu đầu tư sản xuất kinh doanh của người di cư.
   • Mục tiêu & Thời gian: Thu hút tối thiểu 35% lượng kiều hối nhàn rỗi chuyển thành tiền gửi tiết kiệm và vốn vay phát triển kinh tế trang trại tại địa phương trong vòng 3 năm tới.

3. Nâng cao năng lực quản trị tài chính và định hướng đầu tư cho hộ gia đình:

   • Chủ thể thực hiện: Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ cấp huyện, xã và các trung tâm khuyến nông.
   • Hành động cụ thể: Tổ chức định kỳ 2 khóa tập huấn mỗi năm về lập kế hoạch ngân sách gia đình, hướng dẫn chuyển đổi từ tích lũy tài sản thụ động sang đầu tư vào mô hình kinh tế nông nghiệp công nghệ cao và tiểu thủ công nghiệp.
   • Mục tiêu & Thời gian: Hướng dẫn ít nhất 40% hộ gia đình nhận kiều hối trích lập tối thiểu 20% dòng tiền hàng năm cho tái đầu tư sinh kế bền vững trước năm 2028.

4. Tích hợp các gói bảo hiểm nông nghiệp và an sinh xã hội linh hoạt:

   • Chủ thể thực hiện: Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn liên kết với các doanh nghiệp bảo hiểm nông nghiệp.
   • Hành động cụ thể: Triển khai các gói bảo hiểm thời tiết, bảo hiểm dịch bệnh cây trồng và vật nuôi với mức phí hợp lý, lồng ghép cơ chế trích đóng tự động từ tài khoản kiều hối.
   • Mục tiêu & Thời gian: Đạt mức bao phủ bảo hiểm nông nghiệp tự nguyện cho 20% hộ nông dân có kiều hối tại các vùng thường xuyên chịu thiên tai trong giai đoạn 2026 - 2030.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách:

   • Lợi ích: Cung cấp luận cứ khoa học và các tham số định lượng tin cậy để đánh giá toàn diện hiệu quả của các đề án xuất khẩu lao động, chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới.
   • Tình huống ứng dụng: Xây dựng khung chính sách hỗ trợ tài chính cho người lao động di cư và thiết kế các công cụ điều tiết dòng vốn kiều hối vi mô.

2. Các ngân hàng thương mại và tổ chức tài chính vi mô:

   • Lợi ích: Thấu hiểu sâu sắc hành vi tiết kiệm, tiêu dùng và nhu cầu tín dụng thực tế của phân khúc khách hàng nông thôn nhận kiều hối.
   • Tình huống ứng dụng: Thiết kế các gói tài khoản nhận kiều hối chuyên biệt, dịch vụ chuyển tiền kiều hối tận nhà và các gói tín dụng vi mô đồng tài trợ.

3. Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên khối ngành Kinh tế:

   • Lợi ích: Nắm vững phương pháp luận nghiên cứu thực nghiệm chuẩn mực, đặc biệt là kỹ thuật xử lý dữ liệu bảng (panel data) bằng sự kết hợp giữa mô hình PSM và mô hình Khác biệt kép (DID).
   • Tình huống ứng dụng: Làm tài liệu tham khảo giảng dạy môn Kinh tế lượng ứng dụng, Kinh tế phát triển và làm cơ sở phát triển các đề tài luận văn, luận án chuyên sâu.

4. Các tổ chức phi chính phủ (NGO) và cơ quan phát triển quốc tế:

   • Lợi ích: Có thêm dữ liệu thực địa để đánh giá tác động của di cư lao động đối với sự dịch chuyển cơ cấu kinh tế nông thôn tại các nước đang phát triển.
   • Tình huống ứng dụng: Thiết kế và triển khai các dự án nâng cao năng lực kinh tế hộ gia đình, thúc đẩy bình đẳng giới và an sinh xã hội tại các địa bàn khó khăn.

Câu hỏi thường gặp

Kiều hối có thực sự giúp hộ nông thôn thoát nghèo bền vững hay chỉ tạo ra sự cải thiện thu nhập tạm thời? Nghiên cứu chỉ ra rằng kiều hối giúp tăng thu nhập hộ từ 18,5% đến 24,2% và thúc đẩy tích lũy tiết kiệm thêm trên 20%. Dòng tiền này giúp nới lỏng ràng buộc vốn để mua sắm tài sản sản xuất, giảm nợ vay lãi cao, tạo tiền đề nâng cao mức sống dài hạn chứ không đơn thuần chỉ phục vụ tiêu dùng trước mắt.

Tại sao luận văn lại kết hợp cả hai phương pháp PSM và DID thay vì chỉ dùng hồi quy OLS thông thường? Hồi quy OLS thông thường dễ gặp sai lệch chọn mẫu nghiêm trọng do hộ nhận kiều hối thường có đặc điểm khác biệt so với hộ không nhận. Phương pháp PSM giúp tạo ra nhóm đối chứng tương đồng nhất về các đặc điểm quan sát được, trong khi DID loại bỏ triệt để các yếu tố cố định không quan sát được theo thời gian, đảm bảo kết quả ước lượng ATT hoàn toàn chính xác.

Dữ liệu VARHS có điểm gì ưu việt hơn so với bộ dữ liệu VHLSS trong nghiên cứu này? Bộ dữ liệu VARHS được điều tra lặp lại cố định trên cùng 1.059 hộ tại 12 tỉnh nông thôn qua các năm 2006, 2008 và 2010. Tính chất dữ liệu bảng chuẩn mực này cho phép theo dõi sát sao sự thay đổi trong hành vi của từng hộ gia đình cụ thể theo thời gian, điều mà dữ liệu xoay vòng của VHLSS khó đáp ứng trọn vẹn.

Kiều hối tác động như thế nào đến nhu cầu tham gia bảo hiểm của các hộ gia đình? Dữ liệu khảo sát ghi nhận tỷ lệ mua bảo hiểm thương mại ở các hộ nhận kiều hối giảm khoảng 8,5%. Nguyên nhân là do dòng tiền kiều hối định kỳ hoạt động như một công cụ tự bảo hiểm nội bộ của mạng lưới gia đình, giúp các hộ tự trang trải rủi ro khi có biến cố mà không phụ thuộc vào thị trường bảo hiểm chính thức.

Chính sách xuất khẩu lao động cần điều chỉnh gì từ kết quả nghiên cứu của luận văn? Chính sách cần chuyển trọng tâm từ việc hỗ trợ xuất cảnh số lượng lớn sang nâng cao kỹ năng nghề cho lao động để tăng giá trị kiều hối gửi về. Đồng thời, địa phương cần có các chương trình khuyến nông và tư vấn tài chính để giúp thân nhân người di cư chuyển hóa tối thiểu 30% đến 40% kiều hối vào sản xuất kinh doanh trực tiếp.

Kết luận

• Luận văn đã chứng minh kiều hối là nguồn vốn đối ngoại vi mô quan trọng, giúp gia tăng thu nhập hộ gia đình nông thôn thêm 18,5% đến 24,2% và cải thiện đáng kể phúc lợi kinh tế tổng thể.
• Nghiên cứu khẳng định kiều hối đóng vai trò kép: vừa thúc đẩy tích lũy tiết kiệm phòng ngừa (tăng trên 20%), vừa hỗ trợ mở rộng tài sản vật chất bền vững (tăng 14% đến 19%).
• Dòng kiều hối giúp giải tỏa áp lực nợ vay tiêu dùng cá nhân (giảm 12% đến 15%) và vận hành hiệu quả như một cơ chế tự bảo hiểm nội bộ trong gia đình trước các cú sốc thu nhập.
• Công trình ứng dụng xuất sắc phương pháp kinh tế lượng vi mô kết hợp PSM-DID trên dữ liệu bảng 1.059 hộ của 12 tỉnh nông thôn qua 3 vòng khảo sát VARHS 2006, 2008 và 2010, xử lý triệt để sai lệch nội sinh.
• Các kết quả thực nghiệm mở ra định hướng chính sách cấp thiết nhằm chuyển đổi dòng kiều hối nhàn rỗi thành nguồn vốn đầu tư sản xuất kinh doanh dài hạn cho khu vực nông thôn.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp bức tranh thực nghiệm toàn diện, khoa học về sự biến đổi hành vi kinh tế của nông hộ Việt Nam dưới tác động của kiều hối. Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2025 đến năm 2030, các nghiên cứu mở rộng cần tiếp tục theo dõi tác động dài hạn của kiều hối lên sự phân hóa giàu nghèo và chuyển dịch cơ cấu lao động thế hệ kế tiếp. Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý quan tâm có thể khai thác toàn bộ mô hình và khung phân tích này để ứng dụng vào thực tiễn quản lý và phát triển kinh tế nông thôn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITY OF ECONOMICS INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES HO CHI MINH CITY THE HAGUE VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM - NETHERLANDS PROGRAMME FOR M.A IN DEVELOPMENT ECONOMICS DOES REMITTANCE AFFECT ON BEHAVIOUR OF HOUSEHOLDS? A CASE STUDY OF TWELVE RURAL PROVINCES IN VIETNAM BY NGUYỄN NGÔ PHƯƠNG DIỆP MASTER OF ARTS IN DEVELOPMENT ECONOMICS HO CHI MINH CITY, October 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] UNIVERSITY OF ECONOMICS INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES HO CHI MINH CITY THE HAGUE VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM - NETHERLANDS PROGRAMME FOR M.A IN DEVELOPMENT ECONOMICS DOES REMITTANCE AFFECT ON BEHAVIOUR OF HOUSEHOLDS? A CASE STUDY OF TWELVE RURAL PROVINCES IN VIETNAM A thesis submitted in partial fulfilment of the requirements for the degree of MASTER OF ARTS IN DEVELOPMENT ECONOMICS By NGUYỄN NGÔ PHƯƠNG DIỆP Academic Supervisor: Dr. PHẠM THỊ THU TRÀ HO CHI MINH CITY, October 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DECLARATION This is to certify that the substance of this thesis entitled “Does remittance affected on behaviour of households?: A case study of twelve rural provinces in Vietnam”, which is submitted by me in fulfillment of requirements for the degree of Master of Art in Development Economic to the Vietnam – The Netherlands Programme. I certify that to best of my knowledge, any help received in preparing this thesis, and all sources used, have been acknowledged in this thesis. Nguyễn Ngô Phương Diệp 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ACKNOWLEDGMENT First of all, I would like to express my greatest appreciation to my supervisor, Dr.

Phạm Thị Thu Trà, for her advices, instructions and comments, patient guidance, as well as encouragement with all her heart during the time of studying and doing this thesis. Without her guidance, I could not implement and complete my thesis. I also would like to offer my special thanks to Dr.Phạm Khánh Nam and Lecturer Lê Anh Khang for the valuable suggestions and materials that help me to develop this thesis. In addition, I would like to special thanks to all the lecturers at the Vietnam – Netherlands Program for their knowledge of all the courses during I studied at the program.

Besides my mentors, I would like to thank my friends who are always beside me and support for my thesis. Last, but not least, I am very deeply grateful to my family. Without their warm encouragement, support, and attention, I would not be possible to complete this dissertation. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABBREVIATIONS ATE Average Treatment Effect’ ATT Average Treatment effect on the Treated BPM Balance of Payment Manual DID Difference in Difference FDI Foreign Direct Investment FEM Fixed-Effect Model IMF International Monetary Fund NPISH NonProfit Institutions Serving Household ODA Official Development Assistance OLS Ordinary Least Square PSM Propensity Score Matching TFP Total Factor Productivity USD United States Dollar VHLSS Vietnam Household Living Standard Survey VARHS Vietnam Access to Resources Household Survey WB World Bank 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT During the past decades, remittance becomes a new capital source in developing countries.

This capital flow which is increasing every year in the developing countries derived from origins such as exporting labors, or migration from countries with low income to countries with medium or high income. Remittance considered the stable capital flow for economic growth to labor exporting countries or countries with huge migration, helps reducing poverty through increasing income of households. Until 1986, in most cases remittance received by households living in Ho Chi Minh city in Viet Nam, after 1986 remittance inflow is expanded to households living in rural areas of Viet Nam by labor exporting policy. Up to now, remittance is increasing more and more, and it is also one of tools to alleviate poverty, and to enhance living condition of Viet Nam households.

So, the aim of this study will examine the effect of remittance on behaviours of households receiving remittance in rural Vietnam. Estimation of this effect based on impact evaluation method and data set of Vietnam Access to Resources Household Survey (VARHS) in 2006, 2008, and 2010.