chương 1 sẽ giới thiệu tổng quát về lý do chọn đề tài, mục tiêu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU Chương 2 sẽ trình bày các khái niệm, lý thuyết và nghiên cứu thực nghiệm có liên quan đến vấn đề nghiên cứu. Trên cơ sở lược khảo các nội dung này tác giả sẽ đề xuất khung phân tích cho luận văn của mình. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Chương này trình bày về mô hình nghiên cứu, cách đo lường các biến số trong mô hình và các giả thuyết nghiên cứu của luận văn.
Chương này cũng giới thiệu về cách thức thu thập dữ liệu, quy trình nghiên cứu, các bước thực hiện phân tích dữ liệu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU Trước tiên chương 4 trình bày tổng quan về thực trạng FDI và tình hình ô nhiễm môi trường ở các quốc gia đang phát triển. Nội dung chính của chương sẽ là trình bày các kết quả ước lượng được từ mô hình nghiên cứu, thảo luận về những kết quả này. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH Chương 5 sẽ trình bày tóm gọn kết quả nghiên cứu đạt được.
Dựa trên kết quả nghiên cứu, khuyến nghị một số giải pháp liên quan đến vấn đề nghiên cứu. Phần cuối của chương sẽ điểm qua một số hạn chế của đề tài và các hướng nghiên cứu tiếp theo. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU Chương 2 sẽ tiến hành tổng quan về các khái niệm, lý thuyết có liên quan đến đề tài nghiên cứu. Nội dung chương 2 cũng sẽ tiến hành lược khảo các nghiên cứu thực nghiệm có liên quan đến đề tài nghiên cứu nhằm có được cái nhìn tổng quát về vấn đề nghiên cứu.
Trên cơ sở lược khảo các lý thuyết này, tác giả tiến hành xây dựng khung phân tích cho luận văn và khung phân tích này sẽ là cơ sở để luận văn giải quyết vấn đề nghiên cứu đã đề ra. CƠ SỞ LÝ THUYẾT Ô nhiễm môi trường có thể được phân ra làm nhiều loại như ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm đất… và theo Iwata và cộng sự (2012) thì CO2 là tác nhân chính dẫn tới tình trạng trái đất nóng lên nên trong phạm vi nghiên cứu luận văn, tác giả chỉ tập trung vào chỉ tiêu phát thải CO2 để đo lường cho khái niệm ô nhiễm môi trường. Khi nghiên cứu về vấn đề kinh tế môi trường thì giả thuyết đường cong Kuznets về môi trường (EKC) (Kuznet, 1955) được xem như là lý thuyết phổ biến nhất được các nhà nghiên cứu vận dụng để nghiên cứu cho các mẫu quan sát khác nhau. Giả thuyết EKC cho rằng mối quan hệ giữa thu nhập và ô nhiễm môi trường (lượng phát thải ô nhiễm) có dạng hình chữ U ngược.
Trong giai đoạn đầu của quá trình tăng trưởng kinh tế, sự gia tăng thu nhập bình quân đầu người sẽ có mối quan hệ đồng biến với lượng phát thải ô nhiễm. Tuy nhiên, khi vượt qua giá trị ngưỡng thì lượng phát thải ô nhiễm bắt đầu giảm xuống. Lý giải cho hiện tượng trên là bởi vì khi thu nhập được cải thiện, tiêu chuẩn sống, tiêu chuẩn về môi trường cũng được nâng cao, trình độ khoa học kỹ thuật cũng phát triển do đó mà các biện pháp xử lý, giảm thiểu ô nhiễm cũng trở nên hiệu quả hơn do đó mà lượng phát thải ô nhiễm sẽ giảm xuống. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Suy thoái môi trường Thu nhập Hình 2.1: Đường cong môi trường EKC Nguồn: Kuznet (1955) Mặc dù là lý thuyết chủ đạo khi nghiên cứu về kinh tế môi trường nhưng các nghiên cứu thực nghiệm không phải lúc nào cũng tán thành cho lý thuyết này.
Ví dụ trong nghiên cứu của Shafik (1994) và Holtz-Eakin và Selden (1995), các tác giả chỉ tìm thấy mối quan hệ tuyến tính giữa thu nhập và lượng phát thải CO2. Hay trong nghiên cứu của Soytas và cộng sự (2007), kết quả nghiên cứu không cho thấy tác động của thu nhập lên lượng phát thải CO2. Mặc khác, Liu (2005) sử dụng dữ liệu bảng của 24 quốc gia OECD đã cho thấy có xuất hiện đường cong EKC khi tác giả kiểm soát thêm nhu cầu sử dụng năng lượng trong mô hình nghiên cứu của mình. Trong các nghiên cứu gần đây, Ang (2007), Jalil và Mahmud (2009), Iwata và cộng sự (2010) đã cũng cố thêm cho giả thuyết đường cong EKC đối với trường hợp của Pháp và Trung Quốc.
Kết quả nghiên cứu của Aslanidis và Iranzo (2009) khi sử dụng dữ liệu bảng của các quốc gia không thuộc khối OECD cũng cho thấy sự hiện diện của đường cong EKC. Khi nghiên cứu về mối quan hệ của lượng phát thải ô nhiễm và các yếu tố kinh tế xã hội, các nhà nghiên cứu có thể sử dụng nhiều kỹ thuật kinh tế lượng khác nhau LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 tuy nhiên điểm chung của các nghiên cứu này là biến số họ sử dụng trong mô hình nghiên cứu thường khá tương đồng. Các nhân tố giải thích cho sự biến động lượng phát thải CO2 thường xoay quanh các yếu tố thu nhập bình quân đầu người, tăng trưởng kinh tế, quy mô nền kinh tế, nhu cầu sử dụng năng lượng, cấu trúc nền kinh tế (đo lường bằng tỷ lệ đóng góp của ngành sản xuất công nghiệp), tỷ lệ dân số đô thị, độ mở thương mại, dòng vốn FDI, … và khi tập trung vào mối quan hệ của FDI với phát thải CO2, kết quả lược khảo lý thuyết cho thấy FDI có thể tác động tích cực lẫn tiêu cực đến lượng phát thải ô nhiễm ở các quốc gia tiếp nhận đầu tư. Thứ nhất, một số kết quả nghiên cứu đã cho thấy mối tương quan dương giữa FDI và lượng phát thải ô nhiễm ở quốc gia tiếp nhận đầu tư (Cole và Elliott, 2005; Cole và cộng sự, 2006; Wang và cộng sự, 2013).
Các kết quả này đã củng cố cho giả thuyết “nơi trú ẩn ô nhiễm” và “cuộc đua tới đáy” bởi theo các giả thuyết này, sự yếu kém về luật môi trường ở các quốc gia tiếp nhận đầu tư sẽ thu hút nhiều dòng vốn FDI vì các công ty đa quốc gia có thể đạt được lợi nhuận tốt hơn khi không phải chịu những chi phí cao liên quan đến môi trường như tại quốc gia sở tại của họ (Jensen, 1996). Thứ hai, dựa theo giả thuyết “vành ô nhiễm” thì FDI sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường ở quốc gia tiếp nhận đầu tư bởi với các tiêu chuẩn về môi trường được áp dụng toàn cầu, các công ty đa quốc gia có xu hướng mở rộng, chuyển giao các công nghệ xanh của mình cho đối tác ở nước sở tại để sản phẩm cuối cùng của họ làm ra đạt chuẩn để tiêu thụ ở nhiều khu vực khác nhau trên thế giới và đặc biệt là ở các khu vực phát triển (Birdsall và Wheeler, 1993; Zarsky, 1999). NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM CÓ LIÊN QUAN Hoffmann và cộng sự (2005) vận dụng phương pháp kiểm định nhân quả Granger để kiểm tra mối quan hệ giữa dòng vốn FDI và ô nhiễm môi trường ở 112 quốc gia trong khoảng thời gian 15 – 28 năm. Kết quả nghiên cứu cho thấy mối quan hệ nhân quả của hai chỉ tiêu này là phụ thuộc vào trình độ phát triển của quốc gia tiếp nhận đầu tư.
Cụ thể, đối với các quốc gia có thu nhập thấp, nhóm tác giả cho thấy mối quan hệ nhân quả của mức phát thải CO2 lên FDI trong khi đối với các quốc gia LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 có mức thu nhập trung bình thì kết quả nghiên cứu cho thấy mối quan hệ nhân quả của FDI lên mức phát thải CO2, còn đối với các quốc gia có mức thu nhập cao, kết quả nghiên cứu không cho thấy bằng chứng về mối quan hệ nhân quả giữa hai chỉ tiêu này. Merican và cộng sự (2007) nghiên cứu mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm cho 5 quốc gia khu vực Đông Nam Á giai đoạn 1970 – 2001 bằng cách sử dụng cách tiếp cận ARDL được phát triển bởi Pesaran và cộng sự (2001). Thu nhập bình quân đầu người và giá trị gia tăng của ngành sản xuất công nghiệp được tác giả sử dụng như là các biến kiểm soát trong mô hình để giải thích sự biến động mức phát thải CO2 bình quân ở mỗi quốc gia. Kết quả nghiên cứu cho thấy có tồn tại mối tương quan dương giữa FDI và ô nhiễm ở Malaysia, Thái Lan, Philippin.
Mối tương quan này không có ý nghĩa về mặt thống kê đối với trường hợp Singapore và riêng đối với Indonexia thì FDI còn giúp giảm thiểu lượng phát thải CO2. Lee (2009) sử dụng kiểm định được phát triển bởi Pesaran và cộng sự (2001) để nghiên cứu về mối quan hệ dài hạn của FDI, ô nhiễm và sản lượng đầu ra ở Malaysia. Kiểm định nhân quả Granger cũng được tác giả áp dụng kiểm định mối quan hệ nhân quả giữa các biến kể trên. Kết quả nghiên cứu cho thấy cả FDI và ô nhiễm đều là nguyên nhân ngắn hạn của việc gia tăng sản lượng đầu ra, trong khi sản lượng chỉ có tác động trong dài hạn đến dòng vốn FDI.
Điểm quan trọng trong nghiên cứu là tác giả đã tìm ra bằng chứng thực nghiệm về mối tương quan trong ngắn hạn của FDI và ô nhiễm. Sử dụng dữ liệu về các chỉ tiêu tăng trưởng GDP, dòng vốn FDI và lượng phát thải CO2 ở Ấn Độ suốt thời kỳ 1980 – 2003, Acharyya (2009) đã nghiên cứu lợi ích và chi phí của FDI đối với Ấn Độ. Kết quả nghiên cứu đã cho thấy bên cạnh tác động tích cực của FDI lên tăng trưởng kinh tế trong dài hạn thì dòng vốn FDI cũng góp phần rất lớn trong việc gia tăng mức phát thải CO2 ở Ấn Độ. Còn trong nghiên cứu của Mahmood và Chaudhary (2012), tác giả sử dụng dữ liệu thời gian của Pakistan để nghiên cứu về tác động của FDI đến mức phát thải CO2.
Tác giả sử dụng các biến LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 độc lập: FDI, giá trị gia tăng ngành sản xuất công nghiệp và mật độ dân số để giải thích cho lượng phát thải CO2 ở Pakistan. Nghiên cứu sử dụng các kiểm định ADF, PP, Ng-Perron, Zivot-Andrews, mô hình ARDL và tương quan sai số của nó để tìm ra mối quan hệ giữa những chỉ tiêu này. Kết quả nghiên cứu chỉ cho thấy mối quan hệ trong dài hạn chứ không chỉ ra được mối quan hệ trong ngắn hạn của các chỉ tiêu trên và FDI, giá trị gia tăng ngành sản xuất công nghiệp, mật độ dân số đều có tác động tích cực đến lượng phát thải CO2.