Tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả hoạt động ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết Việt Nam

Luận văn tốt nghiệp kinh tế nghiên cứu Tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả hoạt động ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết việt nam, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề

• Tác giả: Nguyễn Yến Linh
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Phan Thị Diệu Thảo
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Chuyển Đổi Số Đến Hiệu Quả Hoạt Động Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Niêm Yết Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 1.1. Chuyển đổi số
• 1.1.1. Khái niệm chuyển đổi số
• 1.1.2. Thành phần chuyển đổi số
• 1.1.3. Chuyển đổi số trong hoạt động ngân hàng thương mại
• 1.1.4. Đo lường chuyển đổi số
• 1.2. Hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại
• 1.2.1. Khái niệm hiệu quả hoạt động
• 1.2.2. Đo lường hiệu quả hoạt động
• 1.2.3. Tác động của chuyển đổi đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại
• 1.2.3.1. Mô hình chấp nhận và sử dụng công nghệ hợp nhất (UTAUT)
• 1.2.3.2. Lý thuyết Lan tỏa đổi mới
• 1.2.3.3. Mô hình tăng trưởng kinh tế Solow–Swan
• 1.3. Tổng quan nghiên cứu thực nghiệm
• 1.3.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 1.3.2. Các nghiên cứu trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Giả thuyết và mô hình nghiên cứu
• 2.1.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 2.1.2. Mô hình nghiên cứu
• 2.1.2.1. Biến phụ thuộc
• 2.1.2.2. Biến độc lập
• 2.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 2.3. Trình tự xử lý dữ liệu
• 2.3.1. Phân tích thống kê mô tả
• 2.3.2. Phân tích tương quan
• 2.3.3. Phân tích hồi quy
• 2.3.4. Lựa chọn mô hình
• 2.3.5. Kiểm định mô hình
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1.1. Thống kê mô tả biến
• 3.1.2. Phân tích tương quan
• 3.1.3. Phân tích hồi quy
• 3.1.4. Kiểm định lựa chọn mô hình hồi quy
• 3.1.5. Kiểm định khuyết tật mô hình FEM
• 3.1.6. Khắc phục mô hình FEM bằng mô hình FGLS
• 3.2. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 4.1. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của chuyển đổi số đến ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam

Chuyển đổi số đang trở thành một xu hướng tất yếu trong ngành ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam. Sự phát triển của công nghệ thông tin và truyền thông đã tạo ra những cơ hội mới cho các ngân hàng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố chính liên quan đến chuyển đổi số và tác động của chúng đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết tại Việt Nam.

1.1. Khái niệm chuyển đổi số trong ngân hàng

Chuyển đổi số trong ngân hàng không chỉ đơn thuần là việc áp dụng công nghệ mới mà còn là sự thay đổi trong tư duy và quy trình làm việc. Điều này bao gồm việc sử dụng các công nghệ như trí tuệ nhân tạo, blockchain và tự động hóa quy trình để cải thiện dịch vụ khách hàng và tối ưu hóa hoạt động.

1.2. Tầm quan trọng của chuyển đổi số đối với ngân hàng thương mại

Chuyển đổi số giúp ngân hàng nâng cao khả năng cạnh tranh, cải thiện trải nghiệm khách hàng và giảm chi phí hoạt động. Các ngân hàng có khả năng áp dụng công nghệ số sẽ có lợi thế lớn trong việc thu hút và giữ chân khách hàng.

II. Vấn đề và thách thức trong chuyển đổi số tại ngân hàng thương mại cổ phần

Mặc dù chuyển đổi số mang lại nhiều lợi ích, nhưng các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam cũng phải đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng trong quá trình chuyển đổi.

2.1. Rào cản về công nghệ và hạ tầng

Nhiều ngân hàng vẫn gặp khó khăn trong việc đầu tư vào công nghệ mới do hạn chế về ngân sách và hạ tầng công nghệ thông tin. Điều này có thể làm chậm quá trình chuyển đổi số và ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động.

2.2. Thay đổi văn hóa tổ chức

Chuyển đổi số không chỉ là vấn đề công nghệ mà còn liên quan đến việc thay đổi văn hóa tổ chức. Sự kháng cự từ nhân viên và lãnh đạo có thể cản trở quá trình chuyển đổi và làm giảm hiệu quả hoạt động.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả hoạt động ngân hàng

Để đánh giá tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại cổ phần, nghiên cứu sử dụng các phương pháp định lượng và mô hình hồi quy. Các dữ liệu được thu thập từ 21 ngân hàng niêm yết trong giai đoạn 2013-2023.

3.1. Mô hình hồi quy và biến số nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy gộp (Pooled OLS) và mô hình tác động cố định (FEM) để phân tích dữ liệu. Các biến số như vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản và quy mô ngân hàng được đưa vào mô hình để kiểm tra tác động.

3.2. Phân tích dữ liệu và kết quả

Dữ liệu được phân tích thông qua các phương pháp thống kê mô tả và phân tích tương quan. Kết quả cho thấy chuyển đổi số có tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại cổ phần.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về chuyển đổi số

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng chuyển đổi số không chỉ cải thiện hiệu quả hoạt động mà còn giúp ngân hàng nâng cao khả năng cạnh tranh. Các ngân hàng áp dụng công nghệ số thành công đã ghi nhận sự tăng trưởng đáng kể trong lợi nhuận.

4.1. Các ngân hàng điển hình trong chuyển đổi số

Một số ngân hàng như Techcombank và Vietcombank đã áp dụng thành công chuyển đổi số, giúp cải thiện tỷ lệ chi phí hoạt động/thu nhập (CIR) và tăng trưởng lợi nhuận. Những ngân hàng này đã đầu tư mạnh vào công nghệ và cải tiến quy trình làm việc.

4.2. Lợi ích từ chuyển đổi số

Chuyển đổi số mang lại nhiều lợi ích như tiết kiệm chi phí, nâng cao trải nghiệm khách hàng và cải thiện hiệu quả hoạt động. Các ngân hàng có thể tối ưu hóa quy trình và cung cấp dịch vụ tốt hơn cho khách hàng.

V. Kết luận và tương lai của chuyển đổi số trong ngân hàng thương mại

Chuyển đổi số sẽ tiếp tục là một yếu tố quan trọng trong sự phát triển của ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam. Các ngân hàng cần phải đầu tư vào công nghệ và thay đổi văn hóa tổ chức để tận dụng tối đa lợi ích từ chuyển đổi số.

5.1. Khuyến nghị cho ngân hàng thương mại

Ngân hàng cần xây dựng chiến lược chuyển đổi số rõ ràng và đầu tư vào công nghệ mới. Đồng thời, cần tạo ra môi trường làm việc khuyến khích sự đổi mới và sáng tạo.

5.2. Tương lai của chuyển đổi số trong ngành ngân hàng

Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, chuyển đổi số sẽ tiếp tục định hình lại ngành ngân hàng. Các ngân hàng cần phải thích ứng nhanh chóng để không bị tụt lại phía sau trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận được xây dựng trong bối cảnh Chính phủ Việt Nam xác định chủ đề chuyển đổi số quốc gia năm 2024 là "Phát triển kinh tế số với 4 trụ cột công nghiệp công nghệ thông tin, số hóa các ngành kinh tế, quản trị số, dữ liệu số – Động lực quan trọng cho phát triển kinh tế – xã hội nhanh và bền vững". Trong cấu trúc nền kinh tế, hệ thống ngân hàng thương mại đóng vai trò huyết mạch, chịu sự chi phối trực tiếp và đồng thời tác động lan tỏa đến mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và đời sống người dân. Dưới áp lực của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, quá trình chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở việc số hóa quy trình thuần túy mà là sự thay đổi toàn diện về tư duy lãnh đạo, văn hóa tổ chức và chiến lược vận hành nhằm tối ưu hóa chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Thực tiễn ngành ngân hàng tại Việt Nam cho thấy sự phân hóa rõ nét về năng lực kiểm soát chi phí thông qua ứng dụng công nghệ. Một số ngân hàng thương mại cổ phần duy trì tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR) quanh mức 30% như SHB, VietinBank, VPBank, Techcombank và Vietcombank. Ngược lại, nhóm ngân hàng có quy mô nhỏ hơn hoặc tiếp cận chuyển đổi số muộn hơn như BVBank, Saigonbank, Bac A Bank, PGBank và ABBank ghi nhận tỷ lệ CIR ở mức cao trên 50%. Quá trình gia tăng đầu tư số hóa đã tạo ra những bước chuyển dịch rõ rệt: BaoViet Bank giảm CIR từ 96,4% xuống 34,5% nhờ tổng thu nhập hoạt động tăng 210% trong khi chi phí hoạt động chỉ tăng 11%; Techcombank đưa CIR xuống 26,5%, góp phần đưa lợi nhuận trước thuế tăng 39%; BVBank hạ CIR từ 82,4% xuống 67,1%; LPBank giảm 12,3 điểm phần trăm xuống 30,7%; VietABank giảm 9,6 điểm phần trăm xuống 35,5%; TPBank giảm 7,4 điểm phần trăm xuống 35,8%.

Mặc dù chuyển đổi số mang lại nhiều tác động thực tiễn, phần lớn các nghiên cứu trong nước trước đây chủ yếu tập trung vào cấu trúc vốn, rủi ro tín dụng, đa dạng hóa thu nhập hoặc tiếp cận chuyển đổi số dưới góc độ định tính. Các phân tích định lượng đánh giá một cách toàn diện và có hệ thống về tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả hoạt động ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết trong giai đoạn dài hạn vẫn còn hạn chế.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể:

1. Mục tiêu tổng quát: Đánh giá tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết tại Việt Nam; trên cơ sở kết quả thực nghiệm, đề xuất các hàm ý quản trị nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng trong tương lai.
2. Mục tiêu cụ thể:

• Thứ nhất, phân tích ảnh hưởng của chuyển đổi số tác động đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam.
• Thứ hai, từ kết quả nghiên cứu, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam trong tương lai.

Nhiệm vụ nghiên cứu được cụ thể hóa qua hai câu hỏi nghiên cứu:

• i. Mức độ ảnh hưởng của chuyển đổi số đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam như thế nào?
• ii. Các hàm ý quản trị nào giúp nâng cao tác động chuyển đổi số đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam trong tương lai?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đo lường tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết tại Việt Nam.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện trên mẫu dữ liệu gồm 21 ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết tại Việt Nam (bao gồm VPBank, BIDV, Vietcombank, VietinBank, MB, ACB, SHB, Techcombank, HDBank...).
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn thu thập số liệu kéo dài 11 năm, từ năm 2013 đến năm 2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận thiết lập nền tảng lý luận dựa trên sự kết hợp giữa các lý thuyết kinh tế học, quản trị học và công nghệ thông tin:

• Khái niệm và thành phần chuyển đổi số: Khóa luận tiếp cận khái niệm từ cuốn sách "Being Digital" của Nicholas Negroponte (1995) về bước chuyển từ nguyên tử sang dữ liệu số, sự tương tác và cá nhân hóa. Các quan điểm hiện đại được kế thừa từ Westerman và cộng sự (2014), Chris Skinner (2014), Rogers (2016), King (2018), Thomas Siebel (2019) với ba trụ cột công nghệ (điện toán đám mây, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo). Đồng thời, tác giả vận dụng mô hình 5 thành phần chuyển đổi số của Tomas Chamorro-Premuzic (2021) bao gồm: Con người, Dữ liệu, Thông tin chi tiết, Hành động và Kết quả.
• Lý thuyết quản lý khoa học của Frederick Winslow Taylor (1856–1915): Nhấn mạnh việc tối ưu hóa quy trình, chuẩn hóa hoạt động nhằm nâng cao năng suất và giảm thiểu chi phí vận hành.
• Mô hình chấp nhận và sử dụng công nghệ hợp nhất (UTAUT) của Venkatesh và cộng sự (2003): Giải thích hành vi tiếp nhận công nghệ của tổ chức và khách hàng thông qua bốn yếu tố cốt lõi (hiệu quả kỳ vọng, nỗ lực kỳ vọng, ảnh hưởng xã hội, điều kiện thuận lợi) cùng các biến điều tiết (giới tính, độ tuổi, kinh nghiệm, tính tự nguyện).
• Lý thuyết Lan tỏa đổi mới của Gabriel Tarde và Everett Rogers (1962, 1995, 2003): Phân tích lộ trình tiếp nhận công nghệ qua 5 giai đoạn (kiến thức, thuyết phục, quyết định, thực hiện, xác nhận) cùng 5 nhóm đối tượng tiếp nhận trong xã hội.
• Mô hình tăng trưởng tân cổ điển Solow–Swan (1956): Dựa trên hàm sản xuất Cobb–Douglas mở rộng với biến tiến bộ công nghệ (A), chứng minh công nghệ là động lực ngoại sinh giúp gia tăng sản lượng dài hạn mà không phụ thuộc hoàn toàn vào giới hạn tích lũy vốn (K) và lao động (L).

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả kết hợp hai kỹ thuật định lượng chủ đạo:

• Phương pháp phân tích bao dữ liệu (Data Envelopment Analysis – DEA): Tác giả áp dụng mô hình CCR (Charnes, Cooper, Rhodes, 1978) định hướng đầu ra (output-oriented) với giả định hiệu quả không đổi theo quy mô (CRS) để tính toán điểm hiệu quả kỹ thuật (TE_DEA). Mô hình xác định 3 biến đầu vào và 2 biến đầu ra:
  • Đầu vào: Tài sản cố định ($x_1$), Tiền gửi khách hàng ($x_2$), Chi phí lương nhân viên ($x_3$).
  • Đầu ra: Thu nhập từ lãi ($y_1$), Thu nhập ngoài lãi ($y_2$).
• Phương pháp kinh tế lượng dữ liệu bảng: Nhằm đo lường tác động của chuyển đổi số và các yếu tố kiểm soát đến điểm hiệu quả kỹ thuật TE_DEA, tác giả tiến hành ước lượng tuần tự thông qua mô hình hồi quy gộp (Pooled OLS), mô hình tác động cố định (FEM) và mô hình tác động ngẫu nhiên (REM). Các kiểm định thống kê chuyên sâu (F-test, Breusch-Pagan Lagrangian Multiplier test, Hausman test) được thực hiện để lựa chọn mô hình tối ưu. Sau khi kiểm định và phát hiện khuyết tật tự tương quan và phương sai sai số thay đổi, tác giả áp dụng phương pháp bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (Feasible Generalized Least Squares – FGLS) để hiệu chỉnh mô hình.

Nguồn dữ liệu nghiên cứu là dữ liệu bảng thứ cấp được trích xuất từ báo cáo tài chính đã kiểm toán của 21 ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết trong giai đoạn 2013–2023, kết hợp số liệu thống kê vĩ mô về lạm phát và tăng trưởng kinh tế từ các cơ quan thống kê chính thức.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu nghiên cứu

Chương 1 thiết lập tổng thể đề tài nghiên cứu. Tác giả phân tích tính cấp thiết của chuyển đổi số trong ngành ngân hàng Việt Nam trước bối cảnh chủ trương phát triển kinh tế số của Chính phủ năm 2024. Chương này làm rõ sự suy giảm tỷ lệ CIR tại các ngân hàng tiên phong số hóa, nhận diện khoảng trống nghiên cứu định lượng tại thị trường Việt Nam, xác định mục tiêu tổng quát, hai mục tiêu cụ thể và hai câu hỏi nghiên cứu. Không gian nghiên cứu được giới hạn tại 21 ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết trong thời gian 11 năm (2013–2023). Tác giả khái quát phương pháp định lượng gồm phân tích DEA và hồi quy FGLS, trình bày các đóng góp học thuật, thực tiễn và kết cấu 5 chương của khóa luận.

Chương 2: Tổng quan lý thuyết và nghiên cứu thực nghiệm

Chương 2 hệ thống hóa cơ sở lý luận về chuyển đổi số và hiệu quả hoạt động ngân hàng. Tác giả phân tích các khái niệm từ Negroponte (1995) đến Siebel (2019), mô hình 5 thành phần chuyển đổi số của Chamorro-Premuzic (2021) và các thước đo công nghệ trước đây (IT-CAP của Casolaro & Gobbi 2007; ICT của Nyapara 2013; Fintech của Bùi Huy Trung và cộng sự 2023). Về hiệu quả hoạt động, chương này trình bày lý thuyết quản lý khoa học của Taylor, các chỉ tiêu tài chính truyền thống (ROA, ROE, CIR) và cơ chế vận hành của mô hình DEA (mô hình CCR, mô hình BCC, tiếp cận định hướng đầu vào và đầu ra theo Farrell 1957). Ba nền tảng lý thuyết giải thích cơ chế tác động gồm mô hình UTAUT (Venkatesh và cộng sự 2003), lý thuyết Lan tỏa đổi mới (Rogers 2003) và mô hình tăng trưởng Solow–Swan (1956). Phần tổng quan thực nghiệm lược khảo chi tiết các nghiên cứu quốc tế (Chen 2004; Athanasoglou và cộng sự 2008; Gul và cộng sự 2011; Kryeziu và cộng sự 2021; Rapheal 2013; Thagunna & Poudel 2013) cùng các nghiên cứu tại Việt Nam (Nguyễn Việt Hùng 2008; Nguyễn Thị Thu Thương 2017; Nguyễn Thành Đạt 2019; Nguyễn Văn Thủy 2021; Bùi Huy Trung và cộng sự 2023; Đào Mỹ Hằng và cộng sự 2024; Triệu Mỹ Ngọc 2024; Trịnh Đoàn Tuấn Linh 2024), từ đó xây dựng bảng tổng hợp làm căn cứ xác định biến.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày chi tiết quy trình thiết kế nghiên cứu thực nghiệm. Tác giả xây dựng giả thuyết nghiên cứu chính: biến chuyển đổi số (DT) có mối quan hệ cùng chiều với hiệu quả hoạt động kỹ thuật (TE_DEA). Mô hình hồi quy đề xuất có dạng: $$TE_DEA_{it} = \beta_0 + \beta_1 DT_{it} + \beta_2 ETA_{it} + \beta_3 SIZE_{it} + \beta_4 LTA_{it} + \beta_5 TK_{it} + \beta_6 AGE_{it} + \beta_7 INF_{it} + \beta_8 GDP_{it} + v_{it}$$ Trong đó:

• Biến phụ thuộc: Hiệu quả hoạt động ($TE_DEA$) tính bằng DEA định hướng đầu ra, không đổi theo quy mô, sử dụng 3 đầu vào (tài sản cố định $x_1$, tiền gửi khách hàng $x_2$, chi phí lương nhân viên $x_3$) và 2 đầu ra (thu nhập từ lãi $y_1$, thu nhập ngoài lãi $y_2$).
• Biến độc lập chính: Chuyển đổi số ($DT$) = Tổng giá trị đầu tư vào phần mềm công nghệ / Tài sản vô hình.
• Các biến kiểm soát: Vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản ($ETA$), Quy mô ngân hàng ($SIZE = \ln(\text{Tổng tài sản})$), Tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tài sản ($LTA$), Tỷ lệ tài sản thanh khoản trên tổng tài sản ($TK$), Số năm hoạt động của ngân hàng ($AGE$), Tỷ lệ lạm phát ($INF$) và Tốc độ tăng trưởng kinh tế ($GDP$). Chương này cũng xác lập quy trình xử lý dữ liệu qua các bước: thống kê mô tả, phân tích tương quan, kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến (hệ số VIF), hồi quy mô hình Pooled OLS, FEM, REM, thực hiện kiểm định lựa chọn mô hình và kiểm định khuyết tật mô hình.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 thể hiện kết quả phân tích số liệu thực nghiệm của 21 ngân hàng niêm yết trong giai đoạn 2013–2023. Tác giả trình bày thống kê mô tả các biến, danh sách các ngân hàng đạt hiệu quả hoạt động tối đa và hệ số chuyển đổi số lớn nhất qua từng năm. Kết quả phân tích tương quan và hệ số VIF xác nhận không có hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng giữa các biến độc lập. Kết quả kiểm định F-test và kiểm định Breusch-Pagan Lagrangian Multiplier cho thấy mô hình FEM và REM đều vượt trội hơn Pooled OLS; kiểm định Hausman sau đó xác nhận mô hình FEM là mô hình phù hợp nhất. Tuy nhiên, các kiểm định chẩn đoán trên mô hình FEM cho thấy mô hình xuất hiện hiện tượng tự tương quan và phương sai sai số thay đổi. Tác giả tiến hành khắc phục các khuyết tật này bằng phương pháp bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS). Kết quả ước lượng FGLS cuối cùng khẳng định: biến chuyển đổi số ($DT$), tỷ lệ vốn chủ sở hữu ($ETA$), quy mô ($SIZE$), tỷ lệ tài sản thanh khoản ($TK$) và lạm phát ($INF$) có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến hiệu quả hoạt động; số năm hoạt động ($AGE$) có tác động tiêu cực có ý nghĩa thống kê; hai biến tỷ lệ dư nợ ($LTA$) và tăng trưởng kinh tế ($GDP$) không có ý nghĩa thống kê. Tác giả tiến hành thảo luận đối chiếu các kết quả này với các công trình thực nghiệm trước đây.

Chương 5: Kết luận và khuyến nghị

Chương 5 tóm lược các kết quả định lượng đạt được, trả lời cụ thể hai câu hỏi nghiên cứu ban đầu. Dựa trên bằng chứng thực nghiệm, tác giả đề xuất các giải pháp quản trị cho ban lãnh đạo ngân hàng thương mại, đồng thời đưa ra các kiến nghị vĩ mô dành cho Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhằm tối ưu hóa hạ tầng pháp lý và thúc đẩy chuyển đổi số. Cuối cùng, chương này nêu rõ các giới hạn nghiên cứu về quy mô mẫu và phương pháp đo lường, làm cơ sở gợi mở cho các hướng nghiên cứu tiếp theo.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu sử dụng mô hình ước lượng FGLS trên mẫu dữ liệu bảng gồm 21 ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết tại Việt Nam giai đoạn 2013–2023. Bảng tổng hợp dưới đây phản ánh hệ thống các biến số, công thức đo lường, kỳ vọng lý thuyết và kết quả thực nghiệm thu được từ khóa luận:

Tên biến	Ký hiệu	Đo lường / Công thức	Kỳ vọng	Kết quả mô hình FGLS
Hiệu quả hoạt động	$TE_DEA$	Hiệu quả kỹ thuật từ mô hình DEA CCR định hướng đầu ra (3 đầu vào, 2 đầu ra)	Biến phụ thuộc	Biến phụ thuộc trong mô hình hồi quy
Chuyển đổi số	$DT$	Tổng giá trị đầu tư phần mềm công nghệ / Tài sản vô hình	$+$	Tác động tích cực (cùng chiều), có ý nghĩa thống kê
Vốn chủ sở hữu	$ETA$	Tổng vốn chủ sở hữu / Tổng tài sản	$+$	Tác động tích cực (cùng chiều), có ý nghĩa thống kê
Quy mô ngân hàng	$SIZE$	$\ln(\text{Tổng tài sản})$	$+$	Tác động tích cực (cùng chiều), có ý nghĩa thống kê
Tỷ lệ dư nợ cho vay	$LTA$	Dư nợ cho vay / Tổng tài sản	$+$	Không tìm thấy ý nghĩa thống kê
Tài sản thanh khoản	$TK$	Tài sản thanh khoản / Tổng tài sản	$+$	Tác động tích cực (cùng chiều), có ý nghĩa thống kê
Số năm hoạt động	$AGE$	Số năm hoạt động của ngân hàng	$-$ / $+$	Tác động tiêu cực (ngược chiều), có ý nghĩa thống kê
Lạm phát	$INF$	Tỷ lệ lạm phát hàng năm	$-$ / $+$	Tác động tích cực (cùng chiều), có ý nghĩa thống kê
Tăng trưởng kinh tế	$GDP$	Tốc độ tăng trưởng GDP	$+$	Không tìm thấy ý nghĩa thống kê

Các kết quả thực nghiệm nổi bật và số liệu cụ thể trong khóa luận:

• Yếu tố chuyển đổi số ($DT$) có tác động tích cực đến hiệu quả kỹ thuật của ngân hàng. Việc đầu tư vào công nghệ phần mềm giúp tối ưu hóa khả năng biến đổi các nguồn lực đầu vào thành doanh thu, phù hợp với xu hướng giảm CIR thực tế tại các ngân hàng như BaoViet Bank (từ 96,4% xuống 34,5%), Techcombank (giảm xuống 26,5%), LPBank (giảm 12,3 điểm %), VietABank (giảm 9,6 điểm %) và TPBank (giảm 7,4 điểm %).
• Tỷ lệ an toàn vốn ($ETA$), quy mô ($SIZE$) và tài sản thanh khoản ($TK$) đều thúc đẩy hiệu quả hoạt động, phản ánh vai trò của nền tảng tài chính vững chắc và lợi thế kinh tế theo quy mô trong việc hỗ trợ hạ tầng chuyển đổi số.
• Số năm hoạt động ($AGE$) có hệ số mang dấu âm có ý nghĩa thống kê, cho thấy các ngân hàng lâu năm có thể đối mặt với sức ỳ tổ chức, chi phí tái cấu trúc và thời gian chuyển đổi mô hình kinh doanh truyền thống sang nền tảng số dài hơn so với nhóm ngân hàng trẻ, năng động.
• Tỷ lệ dư nợ ($LTA$) và tốc độ tăng trưởng kinh tế ($GDP$) không đạt mức ý nghĩa thống kê trong mô hình FGLS, chứng minh rằng trong giai đoạn 2013–2023, việc mở rộng thuần túy tín dụng hay biến động tăng trưởng chung chưa trực tiếp quyết định sự cải thiện hiệu quả kỹ thuật tương đối giữa các ngân hàng.

Giải pháp và khuyến nghị do tác giả đề xuất:

• Đối với các ngân hàng thương mại cổ phần: Tăng cường đầu tư ngân sách cho phần mềm công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và điện toán đám mây; chuẩn hóa và tự động hóa quy trình nghiệp vụ nhằm cắt giảm chi phí vận hành (hạ thấp tỷ lệ CIR); chú trọng đào tạo nguồn nhân lực số thích ứng với các nền tảng công nghệ mới; duy trì tỷ lệ an toàn vốn và thanh khoản hợp lý để hỗ trợ tài chính cho các dự án công nghệ dài hạn.
• Đối với Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về ngân hàng số, định danh điện tử, bảo vệ dữ liệu cá nhân và an ninh mạng; tạo điều kiện thuận lợi cho việc kết nối và chia sẻ dữ liệu liên ngành; phát triển hạ tầng thanh toán số quốc gia đồng bộ nhằm thúc đẩy mục tiêu phát triển kinh tế số.

Đóng góp của nghiên cứu do tác giả tự nêu:

• Đóng góp về mặt học thuật: Cung cấp bằng chứng định lượng thực nghiệm về tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết trong giai đoạn 2013–2023; thiết lập quy trình phân tích kết hợp phương pháp DEA đo lường hiệu quả kỹ thuật với mô hình hồi quy dữ liệu bảng FGLS khắc phục khuyết tật phương sai thay đổi và tự tương quan.
• Đóng góp về mặt thực tiễn: Cung cấp cơ sở khoa học giúp các nhà quản trị ngân hàng nhận thức rõ vai trò kinh tế của việc đầu tư phần mềm công nghệ, hỗ trợ xây dựng chiến lược chuyển đổi số gắn liền với tối ưu hóa cơ cấu chi phí và quản trị nguồn lực.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận chỉ ra một số giới hạn nghiên cứu dựa trên phạm vi và phương pháp luận:

• Về phạm vi mẫu nghiên cứu: Đề tài chỉ khảo sát trên mẫu 21 ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Mẫu nghiên cứu chưa bao quát các ngân hàng thương mại cổ phần chưa niêm yết, ngân hàng thương mại có vốn nhà nước chưa niêm yết toàn phần hoặc các ngân hàng thương mại 100% vốn nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam.
• Về thước đo chuyển đổi số: Biến chuyển đổi số ($DT$) được đo lường thông qua tỷ lệ giá trị đầu tư phần mềm công nghệ trên tài sản vô hình từ báo cáo tài chính. Thước đo này chủ yếu phản ánh giá trị sổ sách của phần mềm, chưa thể đo lường toàn diện các cấu phần chuyển đổi số phi vật thể khác như chi phí đào tạo văn hóa số, mức độ chuyển đổi quy trình nội bộ, mức độ đầu tư phần cứng hoặc mức độ hài lòng thực tế của người dùng.
• Về kỹ thuật DEA: Tác giả áp dụng mô hình CCR với giả định hiệu quả không đổi theo quy mô (CRS), chưa phân tách chi tiết hiệu quả kỹ thuật thuần túy và hiệu quả quy mô thông qua mô hình BCC (VRS).

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Mở rộng quy mô mẫu nghiên cứu cho toàn bộ hệ thống tổ chức tín dụng tại Việt Nam nhằm nâng cao tính đại diện.
• Nghiên cứu xây dựng chỉ số chuyển đổi số đa chiều, tích hợp khảo sát thực tế và các chỉ số ứng dụng Fintech chuyên sâu.
• Áp dụng các mô hình DEA nâng cao như DEA mạng lưới (Network DEA) hoặc DEA hai giai đoạn (Two-stage DEA) để phân tích chi tiết từng khâu trung gian trong hoạt động ngân hàng số.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo chuyên môn phục vụ cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng, Kinh tế học, Khoa học dữ liệu ứng dụng trong kinh tế: Nghiên cứu cung cấp tài liệu mẫu mực về phương pháp kết hợp phương pháp phi tham số (DEA) để xây dựng biến phụ thuộc và kỹ thuật hồi quy dữ liệu bảng (FGLS) giải quyết khuyết tật mô hình.
• Các nhà nghiên cứu và giảng viên thực hiện đề tài về ngân hàng số và công nghệ tài chính: Cung cấp khung tổng quan lý thuyết liên ngành chặt chẽ, liên kết lý thuyết kinh tế tăng trưởng Solow–Swan với các lý thuyết chấp nhận công nghệ (UTAUT) và đổi mới sáng tạo (Rogers).
• Ban lãnh đạo, chuyên viên quản trị chiến lược và phân tích tài chính tại các ngân hàng thương mại: Là tài liệu tham khảo thực tế về mối liên hệ giữa đầu tư công nghệ số với việc tiết giảm tỷ lệ CIR, nâng cao hiệu quả kỹ thuật và quản trị chi phí hoạt động.

Các nội dung đáng tham khảo nhất bao gồm:

• Quy trình chuẩn hóa lựa chọn 3 biến đầu vào ($x_1, x_2, x_3$) và 2 biến đầu ra ($y_1, y_2$) trong mô hình DEA định hướng đầu ra áp dụng cho trung gian tài chính.
• Phương pháp tính toán biến đại diện chuyển đổi số ($DT$) từ báo cáo tài chính kiểm toán và trình tự kiểm định lựa chọn mô hình Pooled OLS, FEM, REM, FGLS.

Câu hỏi thường gặp

1. Biến chuyển đổi số (DT) trong khóa luận được tính toán bằng công thức nào và trích xuất từ đâu?

Biến chuyển đổi số ($DT$) được đo lường bằng tỷ số giữa Tổng giá trị đầu tư vào phần mềm công nghệ chia cho Tài sản vô hình. Các dữ liệu này được tác giả thu thập trực tiếp từ thuyết minh báo cáo tài chính đã kiểm toán hàng năm của 21 ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết.

2. Các biến đầu vào và đầu ra nào được sử dụng trong mô hình DEA để tính điểm hiệu quả hoạt động (TE_DEA)?

Mô hình DEA CCR định hướng đầu ra trong nghiên cứu sử dụng 3 biến đầu vào:

• Tài sản cố định ($x_1$)
• Tiền gửi khách hàng ($x_2$)
• Chi phí lương nhân viên ($x_3$)

Và 2 biến đầu ra:

• Thu nhập từ lãi ($y_1$)
• Thu nhập ngoài lãi ($y_2$)

3. Tại sao tác giả sử dụng mô hình FGLS thay vì giữ lại mô hình FEM hay REM?

Sau khi thực hiện kiểm định F-test và Breusch-Pagan Multiplier cho thấy OLS không phù hợp, kiểm định Hausman chỉ ra mô hình tác động cố định (FEM) là mô hình phù hợp hơn REM. Tuy nhiên, khi kiểm định khuyết tật trên mô hình FEM, tác giả phát hiện mô hình xuất hiện hiện tượng tự tương quan và phương sai sai số thay đổi. Do đó, phương pháp bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS) được sử dụng để khắc phục triệt để các khuyết tật này, đảm bảo các ước lượng thu được không bị chệch và có hiệu quả thống kê.

4. Kết quả ước lượng mô hình cho thấy những biến nào có ý nghĩa thống kê và biến nào không?

• Các biến có tác động tích cực (cùng chiều) có ý nghĩa thống kê gồm: Chuyển đổi số ($DT$), Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản ($ETA$), Quy mô ngân hàng ($SIZE$), Tỷ lệ tài sản thanh khoản trên tổng tài sản ($TK$) và Tỷ lệ lạm phát ($INF$).
• Biến có tác động tiêu cực (ngược chiều) có ý nghĩa thống kê là: Số năm hoạt động của ngân hàng ($AGE$).
• Hai biến không tìm thấy ý nghĩa thống kê là: Tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tài sản ($LTA$) và Tốc độ tăng trưởng kinh tế ($GDP$).

5. Khóa luận nghiên cứu trên mẫu dữ liệu gồm bao nhiêu ngân hàng và trong giai đoạn nào?

Nghiên cứu được thực hiện trên mẫu dữ liệu bảng gồm 21 ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết tại Việt Nam (bao gồm các ngân hàng tiêu biểu như VPBank, BIDV, Vietcombank, VietinBank, MB, ACB, SHB, Techcombank...) trong giai đoạn 11 năm, từ năm 2013 đến năm 2023.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Yến Linh đã phân tích định lượng thành công tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả hoạt động của 21 ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết tại Việt Nam giai đoạn 2013–2023. Bằng việc phối hợp phương pháp phân tích bao dữ liệu (DEA) để đo lường hiệu quả kỹ thuật cùng mô hình kinh tế lượng FGLS khắc phục các khuyết tật phương sai thay đổi và tự tương quan, nghiên cứu mang lại kết quả thực nghiệm khách quan và chuẩn xác. Phát hiện cốt lõi khẳng định việc gia tăng đầu tư chuyển đổi số cùng việc củng cố vốn chủ sở hữu, quy mô và thanh khoản có tác động tích cực trực tiếp đến hiệu quả hoạt động ngân hàng. Công trình cung cấp hệ thống giải pháp và khuyến nghị có cơ sở khoa học vững chắc, đóng góp tài liệu tham khảo giá trị cho công tác nghiên cứu học thuật và hoạch định chiến lược ngân hàng số tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 xác định đối tượng nghiên cứu trong bài là 21 ngân hàng TMCP niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2023. Bài luận có kết cấu 5 chương và lần lượt giải đáp các mục tiêu nghiên cứu và trả lời cho 2 câu hỏi nghiên cứu bằng phương pháp nghiên cứu phù hợp. TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM Chương 2 cung cấp thông tin về khái niệm của chuyển đổi số, hiệu quả hoạt động và các lý thuyết liên quan đến tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng TMCP.1 Chuyển đổi số 2.1 Khái niệm chuyển đổi số Khái niệm của chuyển đổi số được đưa ra lần đầu bởi Nicholas Negroponte vào năm 1990. Ông là nhà khoa học và là giáo sư người Mỹ.

Tuy nhiên trong cuốn sách “Being Digital” xuất bản năm 1995, ông không định nghĩa cụ thể thuật ngữ chuyển đổi số như ngày nay, nhưng ông mô tả chi tiết chuyển đổi số từ thế giới vật lý sang thế giới số. Nicholas Negroponte (1995) cho rằng chuyển đổi số gồm các yếu tố như chuyển đổi từ kỷ nguyên nguyên tử sang dữ liệu số, dự đoán thời kỳ kỷ nguyên số và vấn đề cá nhân hóa và tương tác. Trong vấn đề chuyển đổi từ nguyên tử sang kỹ thuật số, Negroponte tập trung vào sự khác biệt giữa dữ liệu số và vật chất. Ông nhấn mạnh rằng sự chuyển đổi từ nguyên tử sang kỹ thuật số sẽ thay đổi cơ bản cách chúng ta sống và làm việc.

Dữ liệu số có thể được sao chép, truyền tải, và xử lý nhanh chóng và dễ dàng, điều này không thể thực hiện được với vật chất. Trong dự đoán thời kỳ kỷ nguyên số, Negroponte đã dự đoán sự phát triển của các công nghệ số và tác động của chúng lên mọi mặt của cuộc sống, từ truyền thông, giáo dục, đến kinh doanh. Ông cho rằng công nghệ số sẽ tạo ra một kỷ nguyên mới với những thay đổi đột phá và cơ hội lớn. Trong vấn đề cá nhân hóa và tương tác, ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cá nhân hóa và tương tác trong kỷ nguyên số, nơi mà công nghệ sẽ cho phép các trải nghiệm cá nhân hóa và tương tác tức thì trở nên phổ biến.

Trong cuốn sách, 8 Negroponte đã mô tả cách công nghệ số sẽ thay đổi cách con người tiếp cận thông tin, giao tiếp, và tương tác với thế giới xung quanh. Những ý tưởng này đã đặt nền tảng cho khái niệm chuyển đổi số hiện đại, mặc dù thuật ngữ "chuyển đổi số" chính thức chưa được sử dụng vào thời điểm đó. Dựa vào khái niệm ban đầu của Negroponte, khái niệm chuyển đổi số ngày nay đã được phát triển và mở rộng bởi các nhà nghiên cứu, những chuyên gia và nhiều tổ chức trên thế giới. Kim Anh (2022) cho biết rằng chuyển đổi số là quá trình thay đổi tổng thể và toàn diện của cá nhân, tổ chức về cách sống, cách làm việc và phương thức sản xuất dựa trên các công nghệ số.

George Westerman và cộng sự (2014) định nghĩa chuyển đổi số là "sự tích hợp công nghệ kỹ thuật số vào tất cả các lĩnh vực của doanh nghiệp, làm thay đổi cách mà doanh nghiệp hoạt động và cung cấp giá trị cho khách hàng". Điểm nổi bật là tác giả nhấn mạnh sự cần thiết khi kết hợp công nghệ với chiến lược kinh doanh để tạo ra giá trị dài lâu, cho góc nhìn khác về tầm ảnh hưởng của công nghệ đối với doanh nghiệp mà không phải đơn thuần là việc áp dụng công nghệ mới vào tổ chức. Đồng thời cùng năm, Chris Skinner (2014) mô tả chuyển đổi số là "quá trình chuyển đổi toàn diện từ các quy trình và công nghệ ngân hàng truyền thống sang các giải pháp ngân hàng số, nhằm tối ưu hóa hoạt động và cải thiện trải nghiệm khách hàng." Điểm nổi bật là Skinner tập trung vào xây dựng một ngân hàng số toàn diện, với các nền tảng kỹ thuật số dịch vụ di động, để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Rogers (2016) định nghĩa chuyển đổi số là "quá trình thay đổi cách các tổ chức hoạt động và tương tác với khách hàng, từ việc áp dụng công nghệ đến việc phát triển chiến lược kinh doanh mới".

Điểm nổi bật là tập trung vào các khía cạnh văn hóa làm việc, nhấn mạnh rằng chuyển đổi số không chỉ là vấn đề công nghệ mà còn là vấn đề về cách mà con người và tổ chức tương tác với công nghệ. King (2018) cho rằng chuyển đổi số trong ngân hàng là "việc sử dụng công nghệ để làm cho dịch vụ ngân hàng trở nên dễ tiếp cận, tiện lợi và hiệu quả hơn, đồng thời loại bỏ những rào cản truyền thống và tạo ra các trải nghiệm ngân hàng tích hợp trong 9 cuộc sống hàng ngày của khách hàng." King nhấn mạnh sự thay đổi trong cách mà ngân hàng tương tác với khách hàng, từ việc cung cấp dịch vụ tại các điểm giao dịch đến việc tạo ra các trải nghiệm ngân hàng liền mạch và tích hợp trong cuộc sống hàng ngày. Siebel (2019) định nghĩa chuyển đổi số là "sự tích hợp của ba công nghệ then chốt: điện toán đám mây, dữ liệu lớn (big data), và trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo ra các mô hình kinh doanh và quy trình mới". Điểm nổi bật là tác giả Thomas Siebel tập trung vào sự kết hợp của các công nghệ số chính yếu và cách mà các tổ chức cần áp dụng chúng để duy trì sự cạnh tranh và phát triển trong kỷ nguyên số.

Như vậy chuyển đổi số được xem là quá trình áp dụng công nghệ số vào hoạt động của doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân nhằm tối ưu hóa quy trình, nâng cao hiệu suất và tạo ra giá trị mới. Quá trình này bao gồm việc sử dụng các công nghệ như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây và Internet vạn vật để cải tiến cách thức vận hành, tương tác và cung cấp dịch vụ. Chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở việc số hóa các quy trình truyền thống mà còn mở ra các mô hình kinh doanh mới và mang đến trải nghiệm khách hàng tiên tiến hơn.2 Thành phần chuyển đổi số Tomas Chamorro-Premuzic (2021), cho thấy cần có 5 thành phần để thực hiện chuyển đổi kỹ thuật số được miêu tả dưới hình sau: 10 Hình 2.1 Năm thành phần chuyển đổi số Nguồn: Tomas Chamorro-Premuzic (2021) Đầu tiên là yếu tố con người. Chuyển đổi số bắt đầu từ yếu tố con người, đặc biệt là trong việc tiếp cận người tiêu dùng, khách hàng và nhân viên.

Trước đây, mối quan hệ này thường không được ghi lại đầy đủ hoặc bị phân tán, như trong các doanh nghiệp nhỏ hay các ngành không chính thức. Tuy nhiên, khi tổ chức trở nên lớn và phức tạp, việc quản lý các mối quan hệ này đòi hỏi sự hỗ trợ của công nghệ. Thứ hai là yếu tố dữ liệu. Khi mở rộng quy mô tổ chức và kiến thức về khách hàng, dữ liệu trở nên cần thiết.

Công nghệ đóng vai trò quan trọng trong việc thu thập và số hóa các tương tác, giúp dữ liệu trở thành nguồn thông tin quan trọng. Sự "số hóa" chuyển đổi hành vi con người thành tín hiệu dữ liệu có thể truy xuất và sử dụng để hiểu rõ hơn về khách hàng và nhân viên. Thứ ba là yếu tố thông tin chi tiết. Dữ liệu chỉ có giá trị khi được xử lý và phân tích đúng cách.

Với các công cụ và chuyên môn phù hợp, dữ liệu có thể cung cấp thông tin chuyên sâu và mô hình dự đoán. Dù không có mô hình nào là hoàn hảo, nhưng việc có những mô hình tốt sẽ giúp đưa ra các dự đoán hữu ích và hỗ trợ quá trình ra quyết định. 11 Thứ tư là yếu tố hành động. Các thông tin chuyên sâu chỉ có ý nghĩa nếu chúng được chuyển thành hành động cụ thể.

Việc sử dụng dữ liệu để ra quyết định, chẳng hạn như thay đổi quy trình tuyển dụng, chiến lược phát triển sản phẩm, hoặc giữ chân khách hàng, đòi hỏi kỹ năng và quản lý thay đổi. Tài năng và quy trình đóng vai trò quyết định trong việc biến thông tin thành hành động. Thứ năm là yếu tố kết quả. Sau khi hành động, kết quả được đánh giá và trở thành dữ liệu mới, giúp cải thiện quá trình phân tích.

Đây là một vòng lặp liên tục giữa dữ liệu và hành động, nâng cao giá trị của dữ liệu và giúp tổ chức phát triển. Chuyển đổi kỹ thuật số không chỉ là về công nghệ mà là về sự thay đổi tư duy và văn hóa để sẵn sàng cho tương lai. Tóm lại, chuyển đổi số đòi hỏi sự thay đổi trong lãnh đạo, tư duy và tài năng. Các nhà lãnh đạo cần chuẩn bị tổ chức cho tương lai bằng cách xây dựng cầu nối giữa truyền thống và hiện đại, điều chỉnh theo các thay đổi của thế giới.3 Chuyển đổi số trong hoạt động ngân hàng thương mại Theo Lugovsky (2021), chuyển đổi số trong ngân hàng nói chung và NHTM nói riêng là sự thay đổi về văn hóa, tổ chức và hoạt động kinh doanh thông qua công nghệ.

Ở mức cơ bản, chuyển đổi số trong ngân hàng là việc chuyển từ các dịch vụ khách hàng truyền thống sang các dịch vụ số qua Internet. Ở mức độ rộng hơn, chuyển đổi số bao gồm cải tiến trong nhiều lĩnh vực như dịch vụ cung cấp, tự động hóa quy trình, trải nghiệm khách hàng, tích hợp dữ liệu, linh hoạt tổ chức và hoạt động bán hàng. Nhờ chuyển đổi số, các ngân hàng cung cấp dịch vụ kỹ thuật số toàn diện, giảm thiểu tương tác trực tiếp và giới thiệu sản phẩm công nghệ thông tin đến khách hàng. Các ngân hàng dần trở thành công ty công nghệ theo cách riêng của họ, với sự phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận tiếp thị và công nghệ thông tin mở ra cơ hội phát triển sản phẩm kỹ thuật số.

VIB (2022), chuyển đổi số trong ngành NHTM là quá trình chuyển đổi các hoạt động truyền thống thành các hoạt động trực tuyến và tự động hóa bằng cách sử dụng 12 công nghệ số. Những công nghệ này có thể bao gồm các ứng dụng di động, hệ thống thanh toán trực tuyến, trí tuệ nhân tạo và nhiều hơn nữa. Hoàng Thị Lê Hà (2023), chuyển đổi số trong ngân hàng là việc tích hợp số hóa và công nghệ số vào mọi lĩnh vực ngân hàng. Sự tích hợp này cho phép tạo mới hoặc sửa đổi các quy trình kinh doanh, văn hóa và trải nghiệm khách hàng hiện có nhằm đáp ứng các yêu cầu thay đổi của thị trường và mong muốn của khách hàng.