Sử dụng phần mềm minecraft trong dạy học chương nguyên tử sơ lược về bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học khoa học tự nhiên 7 nhằm phát triển năng lực hợp tác cho học sinh

Ứng dụng Minecraft vào dạy chương Nguyên tử và Bảng tuần hoàn lớp 7. Phát triển năng lực hợp tác, tăng hứng thú học tập môn Khoa học tự nhiên.

• Tác giả: Nguyễn Thị Mi
• Người hướng dẫn: Pgs. Phan Minh Giang
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư Phạm Hóa Học
• Đề tài: Sử Dụng Phần Mềm Minecraft Trong Dạy Học Chương Nguyên Tử – Sơ Lược Về Bảng Tuần Hoàn Các Nguyên Tố Hóa Học, Khoa Học Tự Nhiên 7 Nhằm Phát Triển Năng Lực Hợp Tác Cho Học Sinh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Minecraft Giáo Dục và Hóa Học Lớp 7 Hiệu Quả

Thế kỷ XXI đặt ra yêu cầu cao về nguồn nhân lực có khả năng thích ứng và sáng tạo. Giáo dục cần đổi mới theo hướng phát triển năng lực, không chỉ truyền thụ kiến thức một chiều. UNESCO nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học để biết, để làm, để cùng chung sống và để tự khẳng định. Chương trình giáo dục phổ thông ở Việt Nam cũng hướng tới phát triển năng lực chung và đặc thù cho học sinh. Trong đó, năng lực hợp tác là một năng lực cốt lõi cần được chú trọng. Nghị quyết 29-NQ/TW cũng nhấn mạnh đổi mới phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại, phát huy tính tích cực, chủ động của người học. Ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) như Minecraft Education Edition đang được quan tâm để tạo môi trường học tập tương tác, khuyến khích sáng tạo và hợp tác. Mục tiêu là phát triển năng lực hợp tác cho học sinh.

1.1. Năng lực Hợp Tác Yếu tố Cốt Lõi Trong Giáo Dục Hiện Đại

Năng lực hợp tác không chỉ là kỹ năng làm việc nhóm mà còn là khả năng chia sẻ, lắng nghe, tôn trọng ý kiến của người khác và cùng nhau giải quyết vấn đề. Trong bối cảnh giáo dục hiện đại, khi các dự án và hoạt động học tập ngày càng phức tạp, năng lực hợp tác trở nên vô cùng quan trọng. Học sinh cần có khả năng phối hợp với nhau để đạt được mục tiêu chung, đồng thời phát triển các kỹ năng mềm khác như giao tiếp, đàm phán và lãnh đạo. Theo UNESCO, việc trang bị cho học sinh năng lực hợp tác là một trong những yếu tố then chốt để tạo ra những công dân toàn cầu có khả năng đóng góp vào sự phát triển của xã hội.

1.2. Minecraft Education Edition Giải Pháp Đột Phá Cho Dạy Học

Minecraft Education Edition không chỉ là một trò chơi, mà còn là một công cụ giáo dục mạnh mẽ với nhiều tính năng hỗ trợ việc dạy và học. Với khả năng tạo ra môi trường học tập tương tác và trực quan, Minecraft Education Edition giúp học sinh dễ dàng tiếp thu kiến thức và phát triển các kỹ năng cần thiết. Bên cạnh đó, Minecraft Education Edition còn khuyến khích sự sáng tạo và tư duy phản biện của học sinh, giúp các em trở thành những người học chủ động và có khả năng tự giải quyết vấn đề. Việc tích hợp Minecraft Education Edition vào chương trình học không chỉ làm tăng hứng thú học tập của học sinh, mà còn giúp các em phát triển toàn diện các năng lực cần thiết để thành công trong tương lai.

II. Vấn Đề Dạy Nguyên Tử Bảng Tuần Hoàn Lớp 7 Còn Khó

Môn Khoa học tự nhiên, đặc biệt là chương Nguyên tử – Sơ lược về Bảng tuần hoàn, có nhiều nội dung trừu tượng, khó hình dung đối với học sinh lớp 7. Các khái niệm như cấu tạo nguyên tử, số proton, electron, neutron, vị trí và tính chất của các nguyên tố trong bảng tuần hoàn thường gây khó khăn cho học sinh trong việc tiếp thu và ghi nhớ. Phương pháp dạy học truyền thống đôi khi chưa đủ để giúp học sinh hiểu rõ bản chất của các khái niệm này. Điều này dẫn đến tình trạng học sinh học một cách thụ động, thiếu hứng thú và không phát huy được khả năng tư duy sáng tạo. Theo như tài liệu, "chƣơng Nguyên tử – Sơ lƣợc về bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học, Khoa học tự nhiên 7 có nhiều nội dung liên quan đến thực tiễn đời sống, cấu tạo nguyên tử (số proton, electron, neutron), bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học,… tạo điều kiện thuận lợi cho GV sử dụng ICT".

2.1. Thách Thức Dạy Học Trực Quan Hóa Chương Nguyên Tử Lớp 7

Một trong những thách thức lớn nhất trong việc dạy học chương Nguyên tử là làm thế nào để trực quan hóa các khái niệm trừu tượng. Học sinh khó có thể hình dung được cấu trúc bên trong của một nguyên tử hoặc cách các nguyên tố tương tác với nhau. Các mô hình tĩnh và hình ảnh trong sách giáo khoa đôi khi không đủ để giúp học sinh hiểu rõ bản chất của các khái niệm này. Do đó, giáo viên cần tìm ra những phương pháp dạy học sáng tạo và hiệu quả hơn để giúp học sinh dễ dàng tiếp thu kiến thức và phát triển tư duy trực quan. Minecraft Education Edition với khả năng xây dựng mô hình 3D có thể giúp giải quyết vấn đề này.

2.2. Năng Lực Hợp Tác Bị Bỏ Quên Trong Dạy Hóa Học Truyền Thống

Trong các lớp học truyền thống, học sinh thường học một cách độc lập và ít có cơ hội làm việc cùng nhau. Điều này dẫn đến việc năng lực hợp tác của học sinh không được phát triển một cách toàn diện. Các hoạt động nhóm thường chỉ dừng lại ở việc chia sẻ thông tin hoặc giải quyết các bài tập đơn giản, mà không khuyến khích sự tương tác và phối hợp thực sự giữa các thành viên. Do đó, cần có những phương pháp dạy học mới để tạo ra môi trường học tập hợp tác, nơi học sinh có thể học hỏi lẫn nhau và phát triển các kỹ năng cần thiết để làm việc hiệu quả trong nhóm. Dự án nhóm Minecraft sẽ giải quyết vấn đề này.

III. Giải Pháp Minecraft Dạy Nguyên Tử Hợp Tác Cực Hay

Sử dụng Minecraft Education Edition trong dạy học chương Nguyên tử – Bảng tuần hoàn là một giải pháp tiềm năng để giải quyết các vấn đề trên. Minecraft có thể giúp trực quan hóa các khái niệm hóa học, tạo môi trường học tập tương tác và khuyến khích học sinh hợp tác với nhau. Giáo viên có thể thiết kế các hoạt động xây dựng mô hình nguyên tử, phân tử, hoặc thậm chí tái hiện các thí nghiệm hóa học trong thế giới ảo của Minecraft. Học sinh lớp 7 có thể cùng nhau khám phá, xây dựng và giải quyết các vấn đề, từ đó phát triển năng lực hợp tác và các kỹ năng mềm khác. Phương pháp này giúp chuyển từ dạy học thụ động sang học tập tương tác.

3.1. Xây Dựng Mô Hình Nguyên Tử Minecraft Học Mà Chơi

Minecraft Education Edition cho phép học sinh xây dựng các mô hình nguyên tử và phân tử một cách trực quan và sinh động. Học sinh có thể sử dụng các khối khác nhau để đại diện cho proton, neutron và electron, và sắp xếp chúng theo đúng cấu trúc của từng nguyên tố. Qua quá trình này, học sinh sẽ hiểu rõ hơn về cấu tạo nguyên tử, số nguyên tử, số khối và các khái niệm liên quan. Việc xây dựng mô hình trong Minecraft không chỉ giúp học sinh ghi nhớ kiến thức một cách dễ dàng hơn, mà còn khuyến khích sự sáng tạo và tư duy không gian của các em.

3.2. Bảng Tuần Hoàn Minecraft Khám Phá Thế Giới Nguyên Tố

Minecraft Education Edition có các bản mod cho phép tạo ra một phiên bản tương tác của bảng tuần hoàn. Học sinh có thể khám phá các nguyên tố khác nhau, tìm hiểu về tính chất vật lý và hóa học của chúng, và xem chúng được sử dụng như thế nào trong đời sống hàng ngày. Giáo viên có thể tạo ra các thử thách và nhiệm vụ để học sinh phải sử dụng kiến thức về bảng tuần hoàn để giải quyết vấn đề. Qua đó, học sinh sẽ không chỉ ghi nhớ thông tin mà còn hiểu được ứng dụng thực tế của hóa học trong cuộc sống. Ví dụ: nhiệm vụ xây dựng một ngôi nhà sử dụng các vật liệu có tính chất cụ thể theo yêu cầu.

3.3. Game Hóa Học Thí Nghiệm Ảo An Toàn và Thú Vị

Minecraft Education Edition có thể được sử dụng để mô phỏng các thí nghiệm hóa học một cách an toàn và thú vị. Học sinh có thể thực hiện các phản ứng hóa học, quan sát kết quả và rút ra kết luận mà không cần lo lắng về các nguy cơ tiềm ẩn trong phòng thí nghiệm thực tế. Điều này đặc biệt hữu ích đối với các thí nghiệm nguy hiểm hoặc khó thực hiện trong điều kiện trường học thông thường. Hơn nữa, Minecraft cho phép học sinh thử nghiệm nhiều lần và điều chỉnh các thông số khác nhau để tìm hiểu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến phản ứng hóa học.

IV. Ứng Dụng Thực Tế Giáo Án Minecraft Hóa Học Lớp 7 Hay Nhất

Có nhiều cách để tích hợp Minecraft Education Edition vào chương trình dạy học hóa học lớp 7. Giáo viên có thể sử dụng Minecraft để giới thiệu bài học mới, củng cố kiến thức, hoặc đánh giá năng lực của học sinh. Một số ví dụ cụ thể bao gồm: Xây dựng mô hình nguyên tử để minh họa cấu tạo; Tạo ra một trò chơi khám phá bảng tuần hoàn; Thiết kế một thí nghiệm ảo để học sinh thực hiện. Tài liệu Minecraft cho giáo viên ngày càng phong phú, giúp giáo viên dễ dàng xây dựng bài giảng Minecraft hóa học sáng tạo và hiệu quả. Theo nghiên cứu, việc ứng dụng Minecraft trong giáo dục giúp tăng hứng thú và khả năng tiếp thu của học sinh.

4.1. Dự Án Minecraft Lớp 7 Hóa Học Sáng Tạo Không Giới Hạn

Một hình thức ứng dụng hiệu quả của Minecraft Education Edition là giao cho học sinh thực hiện các dự án liên quan đến hóa học. Ví dụ, học sinh có thể xây dựng một mô hình nhà máy hóa chất, thiết kế một hệ thống lọc nước, hoặc tạo ra một khu vườn sử dụng các loại phân bón khác nhau. Quá trình thực hiện dự án sẽ giúp học sinh áp dụng kiến thức đã học vào thực tế, phát triển tư duy sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề và khả năng làm việc nhóm. Giáo viên cần hướng dẫn cụ thể và đánh giá kỹ năng làm việc năng lực hợp tác qua Minecraft để đạt hiệu quả cao nhất.

4.2. Đánh Giá Năng Lực Hợp Tác Qua Minecraft Rubric Chi Tiết

Để đánh giá năng lực hợp tác của học sinh khi sử dụng Minecraft, giáo viên có thể sử dụng rubric (bảng tiêu chí đánh giá) với các tiêu chí cụ thể như: Mức độ tham gia vào công việc nhóm; Khả năng lắng nghe và tôn trọng ý kiến của người khác; Kỹ năng giao tiếp và chia sẻ thông tin; Khả năng giải quyết xung đột; Khả năng đóng góp vào thành công chung của nhóm. Rubric cần được thiết kế rõ ràng và dễ hiểu, và được thông báo trước cho học sinh để các em biết những gì được mong đợi từ mình. Giáo viên cần quan sát và ghi chép cẩn thận trong quá trình học sinh làm việc nhóm để có thể đưa ra đánh giá chính xác.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Minecraft Cải Thiện Hợp Tác Ra Sao

Các nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng Minecraft Education Edition trong dạy học có thể cải thiện đáng kể năng lực hợp tác của học sinh. Học sinh tham gia vào các hoạt động nhóm trong Minecraft có xu hướng giao tiếp tốt hơn, chia sẻ ý tưởng nhiều hơn và giải quyết vấn đề một cách hiệu quả hơn. Ngoài ra, Minecraft còn giúp học sinh phát triển các kỹ năng mềm khác như tư duy phản biện, sáng tạo và khả năng tự học. Kinh nghiệm dạy học Minecraft hiệu quả cho thấy, khi được tạo điều kiện làm việc trong môi trường tương tác cao, học sinh sẽ phát huy tối đa tiềm năng của mình.

5.1. So Sánh Học Sinh Học Minecraft Hóa Học Hợp Tác Tốt Hơn

So sánh kết quả học tập và năng lực hợp tác của học sinh trong các lớp học sử dụng Minecraft và các lớp học truyền thống cho thấy sự khác biệt rõ rệt. Học sinh trong các lớp học Minecraft thường đạt điểm cao hơn trong các bài kiểm tra về kiến thức hóa học, đồng thời thể hiện khả năng hợp tác và làm việc nhóm tốt hơn. Điều này cho thấy rằng Minecraft không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả hơn, mà còn giúp các em phát triển các kỹ năng cần thiết để thành công trong tương lai.

5.2. Phỏng Vấn Học Sinh Cảm Nhận Về Học Hóa Học Qua Minecraft

Phỏng vấn học sinh sau khi tham gia các hoạt động học tập với Minecraft cho thấy rằng các em cảm thấy hứng thú hơn với môn hóa học và tự tin hơn vào khả năng của mình. Học sinh chia sẻ rằng Minecraft giúp các em hiểu rõ hơn về các khái niệm hóa học, đồng thời tạo cơ hội cho các em làm việc cùng nhau và học hỏi lẫn nhau. Nhiều học sinh cũng bày tỏ mong muốn được tiếp tục học tập với Minecraft trong các môn học khác.

VI. Kết Luận Minecraft Tương Lai Dạy Hóa Học Lớp 7

Minecraft Education Edition là một công cụ tiềm năng để cải thiện chất lượng dạy học hóa học lớp 7 và phát triển năng lực hợp tác cho học sinh. Mặc dù vẫn còn một số thách thức trong việc triển khai Minecraft trong trường học, nhưng những lợi ích mà nó mang lại là không thể phủ nhận. Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu và thử nghiệm để tìm ra các phương pháp sử dụng Minecraft hiệu quả nhất trong dạy học hóa học và các môn học khác. Việc tích hợp Minecraft vào chương trình học một cách hợp lý sẽ giúp tạo ra một môi trường học tập sáng tạo, tương tác và hiệu quả hơn.

6.1. Đề Xuất Khóa Học Minecraft Giáo Dục Cho Giáo Viên Hóa Học

Để giúp giáo viên sử dụng Minecraft Education Edition một cách hiệu quả, cần tổ chức các khóa học và buổi tập huấn chuyên sâu. Các khóa học này nên cung cấp cho giáo viên các kiến thức cơ bản về Minecraft, các kỹ năng thiết kế bài giảng và hoạt động học tập trong Minecraft, và các phương pháp đánh giá năng lực của học sinh khi sử dụng Minecraft. Ngoài ra, cần tạo ra một cộng đồng trực tuyến để giáo viên có thể chia sẻ kinh nghiệm, tài liệu và các ý tưởng sáng tạo.

6.2. Tương Lai Mở Rộng Minecraft Trong Dạy Học Các Môn STEM

Minecraft Education Edition không chỉ hữu ích trong dạy học hóa học, mà còn có thể được ứng dụng trong nhiều môn học STEM khác như toán học, vật lý, sinh học, công nghệ và kỹ thuật. Việc sử dụng Minecraft trong dạy học STEM sẽ giúp học sinh phát triển tư duy logic, kỹ năng giải quyết vấn đề, khả năng sáng tạo và làm việc nhóm. Trong tương lai, cần khuyến khích các trường học và giáo viên thử nghiệm và chia sẻ kinh nghiệm sử dụng Minecraft trong dạy học STEM để tạo ra một môi trường học tập đa dạng và phong phú hơn. Minecraft trong STEM là một hướng đi đầy hứa hẹn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn đề sử dụng phần mềm Minecraft trong dạy học môn Khoa học tự nhiên nhằm phát năng lực hợp tác cho học sinh THCS Chương 2: Một số biện pháp phát triển năng lực hợp tác cho học sinh thông qua sử dụng phần mềm Minecraft trong dạy học chƣơng Nguyên tử – Sơ lƣợc về bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học, Khoa học tự nhiên 7 Chương 3: Thực nghiệm sƣ phạm 5 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ SỬ DỤNG PHẦN MỀM MINECRAFT TRONG DẠY HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN NHẰM PHÁT NĂNG LỰC HỢP TÁC CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu về dạy học phát triển năng lực hợp tác cho học sinh Trong lịch sử giáo dục, Khổng Tử, Xôcrát, Arixtốt, Planton, Đemocrit, những nhà triết học, giáo dục học của Trung Hoa, Hi Lạp và La Mã cổ đại đã có công đặt nền móng cho lí luận giáo dục, khởi đầu cho Khoa học giáo dục. Đối với vấn đề bồi dƣỡng năng lực (NL) cho HS đã đƣợc Khổng Tử quan tâm từ rất sớm, tƣ tƣởng giáo dục của Khổng Tử luôn dựa vào khả năng của mỗi học trò để có những lời dạy phù hợp.

Tuy rằng cách thức còn đơn sơ nhƣng chứa đựng tƣ tƣởng mới về giáo dục dựa trên phẩm chất, NL của mỗi ngƣời. Trong giáo dục phƣơng Tây với tƣ tƣởng Châu Âu thời kì Phục Hƣng và Khai sáng thì hai chuyên luận “Essay Concerning Human Understanding” và “Some Thoughts Concerning Education” của Locke về giáo dục con ngƣời, về quan điểm hình thành nhân cách của con ngƣời - công dân đã trở thành tƣ tƣởng dẫn đƣờng cho giáo dục hiện đại [34]. Vào những năm 70 của thế kỉ XX, ở các nƣớc xã hội chủ nghĩa các tác giả I.Razumovski ngƣời Liên Xô đã quan tâm đến sự rèn luyện NL và NL sáng tạo của HS trong nhà trƣờng [35]. Năm 1979 tác giả Doise & Mugny; Phelps and Damon; Teasley đã chỉ ra rằng với hoạt động tập thể thì sẽ tăng cƣờng đƣợc hiểu biết của HS trong độ tuổi tới trƣờng về các vấn đề và kỹ năng giải quyết vấn đề qua nghiên cứu tại lớp học truyền thống.

Tác giả Slavin cũng cho biết nhiều lớp học khuyến khích các tƣơng tác mang tính tập thể để kích thích học hỏi và tƣ duy, bởi trong quá trình đó, HS tự hƣớng dẫn và giúp đỡ nhau để cùng giải quyết vấn đề và hoàn thành công việc [36]. Vì vậy, năng lực hợp tác (NLHT) bắt đầu có sự phát triển mạnh mẽ, bùng nổ vào những năm đầu của thế kỉ XXI với nhiều công trình nghiên cứu đã đƣợc công bố. Trong đó, nhóm tác giả David W. Johnson và các cộng sự đã có các nghiên cứu chuyên sâu về học tập hợp tác nhƣ học nhóm và học cá nhân.

Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng HS đạt năng suất làm việc cao hơn khi HT cùng nhau để giải quyết các vấn đề học tập, thành tích học tập cũng tăng lên nhằm nâng cao tính chính xác trong việc đánh giá chất lƣợng học tập của HS [47]. Để học tập HT có hiệu quả, đòi hỏi ngƣời GV phải hiểu bản chất của việc HT tích cực, thích ứng đƣợc trong các hoàn cảnh khác nhau nhằm đáp ứng nhu cầu của HS trong học tập, trách nhiệm cá nhân, khuyến khích HS trao đổi lẫn nhau. Từ đó, có những điều chỉnh trong việc vận dụng phƣơng pháp học tập HT để giải quyết vấn đề nảy sinh trong quá trình HS làm việc cùng nhau góp phần hình 6 thành và phát triển NLHT trong hoạt động nhóm [48]. Năm 2011, nghiên cứu của Carmenado với đề tài Phát triển năng lực thông qua mô hình E-learning: Kinh nghiệm ở bậc Đại học tại trƣờng Aula a Distancia Abierta (ADA) Madrid cũng khẳng định làm việc theo nhóm ảo là một trong những yếu tố thiết thực, sáng tạo nhằm góp phần phát triển NLHT của HS.

Trong nghiên cứu này, tác giả đƣa ra hai yếu tố đƣợc xem là có liên quan đến sự phát triển NL gồm: Đánh giá liên tục giữa GV – HS và tự đánh giá. Đánh giá liên tục, đƣợc hiểu là quá trình đánh giá thực hiện bởi các GV dành cho HS, đây đƣợc coi là việc giám sát tất cả các hoạt động của HS (bảng điểm, trả lời các câu hỏi, báo cáo bài tập về nhà, việc hoạt động nhóm: Xem xét chất lƣợng và tính liên tục của sự đóng góp). Quá trình tự đánh giá dựa trên kinh nghiệm cá nhân và kiến thức liên quan, đánh giá nhƣ vậy diễn ra thƣờng xuyên giữa các thành viên trong nhóm HT [45]. Thời gian này, nhiều nghiên cứu trên thế giới cũng đã đề cập đến vai trò của môn Khoa học tự nhiên (KHTN) trong việc phát triển NLHT cũng nhƣ cách thức để phát triển NL này cho HS nhƣ: Azizi Alias & Kamisah Osman [41], Jacqueline Dohaney và cộng sự [46].

Các tác giả cho thấy NLHT là NL chung đƣợc xem là một trong những NL quan trọng của con ngƣời trong xã hội hiện đại, cần phải hình thành và phát triển cho HS. Đây là NL cốt lõi, đặc biệt quan trọng cần phát triển ở HS, giúp HS có khả năng thích ứng, hội nhập và qua đó phát triển đƣợc NL bản thân. NLHT đƣợc hình thành, phát triển qua các cấp học và các môn học, trong đó có môn KHTN. Ở Việt Nam, từ những năm cuối thế kỉ XXI trở lại đây các tác giả cũng đã bắt đầu tiếp cận phƣơng pháp dạy học (PPDH) HT.

Thông qua các công trình nghiên cứu với mục đích nâng cao chất lƣợng dạy học (DH) theo hƣớng tích cực hoá hoạt động nhận thức của HS. Các tác giả đều thống nhất với quan điểm DH phải bao hàm cả dạy và bồi dƣỡng NLHT, tiêu biểu nhƣ Đặng Thành Hƣng với các bài: Dạy học hiện đại - lí luận, biện pháp, kĩ thuật [15], Hệ thống kĩ năng học tập hiện đại [16], Nhận diện và đánh giá kĩ năng [17], Cơ sở tâm lý học giáo dục [18] đã bàn luận khá sâu sắc về vấn đề nhóm HT, NLHT và DH HT. Dựa trên các công trình nghiên cứu của Johnson & Johnson, Davison N., tác giả đã khái quát lại và đƣa ra khái niệm về nhóm HT so sánh với kiểu học tranh đua và học cá nhân, chỉ ra tầm quan trọng kĩ năng HT, các nguyên tắc đảm bảo cho DH HT thành công. Ngoài ra, tác giả còn hệ thống các kĩ năng học tập trong môi trƣờng hiện đại và nhiều nghiên cứu khác xoay quanh nội dung nâng cao hiệu quả học tập, các biện pháp bồi dƣỡng NLHT cho HS.

Tác giả Nguyễn Thị Ngọc Linh cũng đã đƣa ra khái niệm NLHT, phát triển NLHT và xây dựng đƣợc hệ thống các kĩ năng HT và xây dựng quy trình DH theo hƣớng phát triển NLHT cho HS. Đồng thời, giúp HS HT với sự hỗ trợ CNTT bằng 7 cách hƣớng dẫn các em khai thác và trao đổi các thông tin qua các trang web giáo dục, qua mạng Internet và sử dụng các phần mềm trong việc thiết kế nội dung bài tập của nhóm mình [25]. Tác giả Phạm Thị Phú và Nguyễn Lâm Đức khẳng định rằng DH theo hƣớng phát triển NL cho HS thực chất các hoạt động giảng dạy đƣợc mở rộng ra bằng cách tạo môi trƣờng học tập và những tình huống cụ thể giúp HS có cơ hội sử dụng kiến thức (KT) và kĩ năng (KN) để thể hiện ý tƣởng của mình, từ đó KT và KN đƣợc hình thành và phát triển. Đặc biệt, nhóm NL liên quan đến trao đổi thông tin giúp HS có thể trao đổi KT, đánh giá các nguồn thông tin khác nhau, mô tả cấu trúc và các nguyên tắc hoạt động của thiết bị kĩ thuật cũng nhƣ thảo luận và tham gia vào các hoạt động nhóm nhằm góp phần phát triển NLHT cho HS [43]; Ở một khía cạnh khác tác giả Lê Thị Minh Hoa trong luận án tiến sĩ “Phát triển NLHT cho HS trung học cơ sở qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp” đã đƣa ra đƣợc cấu trúc khung NLHT đƣợc xác định bao gồm hệ thống tri thức về HT, KN HT, thái độ và giá trị HT.

Trên cơ sở cấu trúc của NLHT, giúp các em thấy đƣợc sự cần thiết phải HT với nhau, nâng cao trách nhiệm cá nhân trong quá trình thực hiện hoạt động làm cơ sở giúp HS tích cực, tự nguyện HT với nhau cùng thực hiện công việc chung và trong cuộc sống [13]; Theo tác giả Lê Thị Diễm My đã chỉ ra khả năng làm việc hiệu quả của cá nhân trong mối quan hệ với tập thể, tƣơng trợ lẫn nhau để cùng hƣớng tới mục đích chung. NLHT đƣợc hình thành và phát triển thông qua việc rèn luyện những kĩ năng HT gồm: Tổ chức nhóm HT, đánh giá và tự đánh giá, cộng tác, xây dựng và duy trì bầu không khí thân thiện tin tƣởng lẫn nhau, giải quyết mâu thuẫn. Từ đó, các biện pháp bồi dƣỡng NLHT cho HS thông qua việc sử dụng thí nghiệm đƣợc xây dựng nhằm tăng cƣờng rèn luyện các KN HT, tổ chức cho HS làm thí nghiệm theo nhóm góp phần tạo môi trƣờng làm việc HT, xây dựng môi trƣờng học tập lành mạnh để tạo hứng thú HT cho HS. Đồng thời, tác giả cũng đã xây dựng đƣợc bộ tiêu chí đánh giá NLHT nhằm giúp GV có cơ sở trong quá trình kiểm tra đánh giá HS [27].

Đến nay, có khá nhiều tài liệu, công trình cũng nhƣ bài viết nghiên cứu về vấn đề phát triển NL chung và NL chuyên biệt cho HS thông qua DH môn KHTN, các giải pháp phát triển và đánh giá NL HS theo quan điểm PISA. Bernd Meier và Nguyễn Văn Cƣờng đã công bố công trình nghiên cứu về các chủ đề cơ bản của lí luận DH hiện đại theo định hƣớng tiếp cận NL ngƣời học trên cơ sở kinh nghiệm quốc tế [10]. Nhóm tác giả Lê Đình Trung - Phan Thị Thanh Hội công bố công trình nghiên cứu về quy trình, biện pháp, phƣơng pháp, cách tổ chức quá trình DH minh họa để hình thành, phát triển các NL chung và NL chuyên biệt cho từng môn học 8 [39]. Đỗ Hƣơng Trà và nhóm tác giả đã cung cấp một số cơ sở lí luận về DH tích hợp theo định hƣớng phát triển NL và giới thiệu chủ đề minh họa giúp giáo viên (GV) có cơ sở để rèn luyện các KN khi tiến hành DH môn KHTN theo chƣơng trình Giáo dục phổ thông mới [37].