Luận văn thạc sĩ ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học hóa học phần phi kim lớp 10 nhằm phát triển năng lực hợp tác giải quyết vấn đề cho học sinh

Luận văn thạc sĩ: Ứng dụng CNTT vào dạy học Hóa học phi kim lớp 10, phát triển năng lực hợp tác, giải quyết vấn đề cho học sinh hiệu quả.

• Tác giả: Hoàng Hoa Xuân
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Trung Ninh
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Phương pháp dạy học Hóa học
• Đề tài: Ứng dụng Công nghệ thông tin vào dạy học Hóa học phần phi kim lớp 10 nhằm phát triển năng lực hợp tác giải quyết vấn đề cho học sinh
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ Khoa học Giáo dục
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thừa Thiên Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan Ứng dụng CNTT dạy Hóa phi kim lớp 10

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, ứng dụng CNTT vào dạy học, đặc biệt là môn Hóa học, trở thành xu hướng tất yếu. Việc tích hợp CNTT trong dạy học Hóa học không chỉ nâng cao tính trực quan, sinh động của bài giảng mà còn giúp phát triển năng lực hợp tác và giải quyết vấn đề (GQVĐ) cho học sinh. Luận văn thạc sĩ của Hoàng Hoa Xuân (2019) đã đi sâu vào vấn đề này, tập trung vào việc ứng dụng CNTT trong dạy phần phi kim lớp 10, nhằm tạo ra môi trường học tập tích cực và hiệu quả.

1.1. Tại sao CNTT quan trọng trong dạy Hóa học

Môn Hóa học, với nhiều khái niệm trừu tượng và thí nghiệm phức tạp, thường gây khó khăn cho học sinh trong việc tiếp thu. CNTT cung cấp các công cụ mô phỏng, thí nghiệm ảo, giúp học sinh dễ dàng hình dung và hiểu rõ bản chất của các hiện tượng hóa học. Đồng thời, CNTT tạo ra cơ hội để học sinh hợp tác và GQVĐ trong môi trường trực tuyến, phát triển các kỹ năng mềm cần thiết cho tương lai. Theo Hoàng Hoa Xuân, CNTT giúp học sinh 'cảm hứng hơn và nhớ hơn' khi được xem các mô phỏng và thí nghiệm ảo.

1.2. Tiềm năng phát triển năng lực hợp tác qua CNTT

Sử dụng công cụ cộng tác trực tuyến cho Hóa học như Google Docs, Padlet, Miro giúp học sinh trao đổi, thảo luận và cùng nhau xây dựng kiến thức. Các hoạt động nhóm trực tuyến, được hỗ trợ bởi CNTT, khuyến khích sự tham gia tích cực của mỗi thành viên, phát triển năng lực hợp tác và GQVĐ. Môi trường học tập tương tác cao này tạo điều kiện để học sinh chia sẻ ý tưởng, giải quyết các bài tập phức tạp và cùng nhau đạt được mục tiêu học tập.

II. Thách thức Khai thác hiệu quả CNTT dạy Hóa phi kim 10

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc ứng dụng CNTT vào dạy Hóa học phi kim lớp 10 vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Giáo viên cần có kiến thức và kỹ năng sử dụng CNTT thành thạo, cũng như khả năng thiết kế bài giảng điện tử hấp dẫn và phù hợp với trình độ của học sinh. Bên cạnh đó, cần đảm bảo cơ sở vật chất và trang thiết bị CNTT đầy đủ và hiện đại để hỗ trợ quá trình dạy và học. Theo luận văn, 'Microsoft PowerPoint được sử dụng phổ biến nhờ hữu ích cho giáo viên trong quá trình soạn bài giảng điện tử'.

2.1. Thiếu hụt kỹ năng CNTT của giáo viên Hóa học

Không phải giáo viên nào cũng có đủ kiến thức và kỹ năng để sử dụng CNTT một cách hiệu quả trong dạy học. Nhiều giáo viên còn gặp khó khăn trong việc lựa chọn phần mềm, thiết kế bài giảng điện tử tương tác và quản lý lớp học trực tuyến. Cần có các chương trình đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn để nâng cao năng lực CNTT cho giáo viên, giúp họ tự tin hơn trong việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy Hóa học.

2.2. Hạn chế về cơ sở vật chất và thiết bị CNTT

Nhiều trường học, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa, còn thiếu thốn về cơ sở vật chất và thiết bị CNTT. Máy tính, máy chiếu, internet tốc độ cao là những điều kiện cần thiết để ứng dụng CNTT vào dạy học hiệu quả. Việc đầu tư vào cơ sở vật chất và trang thiết bị CNTT là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công của việc đổi mới phương pháp dạy học Hóa học.

2.3. Khó khăn trong việc đánh giá năng lực hợp tác trực tuyến

Đánh giá năng lực hợp tác của học sinh trong môi trường trực tuyến là một thách thức không nhỏ. Giáo viên cần có phương pháp đánh giá phù hợp, dựa trên các tiêu chí cụ thể và khách quan, để đảm bảo tính công bằng và chính xác. Bảng kiểm quan sát, phiếu tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng là những công cụ có thể được sử dụng để đánh giá năng lực hợp tác của học sinh.

III. Cách ứng dụng CNTT dạy Hóa phi kim 10 hiệu quả

Để ứng dụng CNTT hiệu quả trong dạy Hóa học phi kim lớp 10, cần có sự kết hợp hài hòa giữa các phương pháp dạy học truyền thống và hiện đại. Sử dụng phần mềm mô phỏng, thí nghiệm ảo, bài giảng điện tử tương tác, và các công cụ cộng tác trực tuyến để tạo ra môi trường học tập đa dạng và hấp dẫn. Đồng thời, khuyến khích học sinh tham gia vào các dự án học tập, trò chơi hóa học và các hoạt động thực tế ảo để tăng cường tính chủ động và sáng tạo.

3.1. Sử dụng phần mềm mô phỏng và thí nghiệm ảo

Phần mềm mô phỏng và thí nghiệm ảo giúp học sinh dễ dàng hình dung và hiểu rõ bản chất của các hiện tượng hóa học. Các phần mềm như Crocodile Chemistry, ChemOffice cho phép học sinh thực hiện các thí nghiệm ảo, quan sát các phản ứng hóa học và tìm hiểu các quy luật một cách an toàn và trực quan. Theo luận văn, những phần mềm này giúp 'nâng cao tính trực quan, sinh động của bài giảng' và 'giúp học sinh dễ dàng hình dung và hiểu rõ bản chất của các hiện tượng hóa học'.

3.2. Thiết kế bài giảng điện tử tương tác và hấp dẫn

Bài giảng điện tử cần được thiết kế một cách khoa học và sư phạm, kết hợp giữa hình ảnh, âm thanh, video và các hoạt động tương tác. Sử dụng các công cụ như PowerPoint, Prezi, Emaze để tạo ra bài giảng sinh động và hấp dẫn, thu hút sự chú ý của học sinh. Bài giảng nên được chia nhỏ thành các phần ngắn gọn, dễ hiểu và có các hoạt động kiểm tra kiến thức thường xuyên để đảm bảo học sinh nắm vững nội dung.

3.3. Vận dụng phương pháp WebQuest và Flipping Learning

WebQuest là một phương pháp học tập dựa trên tìm kiếm thông tin trên internet, giúp học sinh phát triển kỹ năng tìm kiếm, phân tích và tổng hợp thông tin. Flipping Learning (lớp học đảo ngược) là phương pháp học tập mà học sinh tự học ở nhà thông qua video và tài liệu trực tuyến, sau đó đến lớp để thảo luận, làm bài tập và giải quyết vấn đề. Kết hợp WebQuest và Flipping Learning giúp học sinh chủ động hơn trong việc học tập, phát triển năng lực tự học, hợp tác và GQVĐ.

IV. Nghiên cứu Đánh giá hiệu quả CNTT dạy Hóa phi kim 10

Để đánh giá hiệu quả của việc ứng dụng CNTT vào dạy Hóa học phi kim lớp 10, cần thực hiện các nghiên cứu khoa học, sử dụng các phương pháp đánh giá khách quan và chính xác. So sánh kết quả học tập của học sinh được học bằng phương pháp truyền thống và học sinh được học bằng phương pháp ứng dụng CNTT. Đồng thời, thu thập ý kiến phản hồi của giáo viên và học sinh để cải thiện phương pháp dạy học.

4.1. So sánh kết quả học tập giữa hai nhóm học sinh

Sử dụng các bài kiểm tra, bài tập và dự án học tập để đánh giá kiến thức và kỹ năng của học sinh. So sánh điểm số trung bình, tỷ lệ học sinh đạt điểm cao và tỷ lệ học sinh tiến bộ giữa hai nhóm học sinh. Phân tích kết quả để xác định xem phương pháp ứng dụng CNTT có mang lại hiệu quả cao hơn so với phương pháp truyền thống hay không.

4.2. Thu thập ý kiến phản hồi của giáo viên và học sinh

Sử dụng các phiếu khảo sát, phỏng vấn và thảo luận nhóm để thu thập ý kiến phản hồi của giáo viên và học sinh về phương pháp dạy học. Hỏi ý kiến về những ưu điểm và nhược điểm của phương pháp, những khó khăn gặp phải và những đề xuất cải tiến. Phân tích ý kiến phản hồi để có được cái nhìn toàn diện về hiệu quả của việc ứng dụng CNTT vào dạy học.

4.3. Bảng kiểm quan sát đánh giá năng lực hợp tác GQVĐ

Sử dụng bảng kiểm quan sát để đánh giá năng lực hợp tác GQVĐ của học sinh trong các hoạt động nhóm trực tuyến. Bảng kiểm nên bao gồm các tiêu chí cụ thể, như khả năng lắng nghe, chia sẻ ý tưởng, đóng góp vào giải pháp chung và tôn trọng ý kiến của người khác. Kết quả quan sát sẽ cung cấp thông tin hữu ích để đánh giá và cải thiện năng lực hợp tác GQVĐ của học sinh.

V. Kết luận CNTT Giải pháp nâng cao chất lượng dạy Hóa 10

Ứng dụng CNTT vào dạy Hóa học phi kim lớp 10 là một giải pháp hiệu quả để nâng cao chất lượng dạy và học. Tuy nhiên, cần có sự đầu tư vào cơ sở vật chất, trang thiết bị CNTT, đào tạo giáo viên và xây dựng phương pháp dạy học phù hợp. Với sự nỗ lực của cả giáo viên và học sinh, CNTT sẽ đóng góp quan trọng vào sự thành công của việc đổi mới giáo dục.

5.1. Triển vọng ứng dụng CNTT trong dạy Hóa học

Với sự phát triển không ngừng của CNTT, trong tương lai, sẽ có nhiều công cụ và ứng dụng mới được phát triển để hỗ trợ dạy và học Hóa học. Thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) và trí tuệ nhân tạo (AI) là những công nghệ đầy tiềm năng có thể được ứng dụng để tạo ra môi trường học tập sống động và cá nhân hóa. Việc tiếp tục nghiên cứu và ứng dụng các công nghệ mới sẽ giúp nâng cao hơn nữa chất lượng dạy và học Hóa học.

5.2. Khuyến nghị cho giáo viên và nhà trường

Giáo viên nên tích cực học hỏi và nâng cao kỹ năng CNTT, đồng thời tìm tòi và sáng tạo các phương pháp dạy học mới, phù hợp với đặc điểm của môn Hóa học. Nhà trường nên đầu tư vào cơ sở vật chất và trang thiết bị CNTT, tạo điều kiện cho giáo viên và học sinh tiếp cận với công nghệ hiện đại. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên, học sinh, nhà trường và phụ huynh để đảm bảo sự thành công của việc ứng dụng CNTT vào dạy học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1: Các loại hợp giảng E-learning có hiệu chất vô cơ hóa học 9 quả, phát huy được việc trung học cơ sở"- Luận ứng dụng CNTT trong văn thạc sĩ giáo dục, nhà trường và xã hội. Trương Thị Trâm Anh ~ Tân dụng được mạng xã (2018)/Trường - ĐHSP hội giúp học sinh tự kiếm Huế [1] tra đánh giá và hoàn thiện kiến thức của bản thân. Ung dụng công nghệ thông tin trong dạy học phan hóa học hữu cơ THPT nâng cao nhằm nâng cao chất lượng dạy. học hóa học, luận án tiến sĩ - Phạm Ngọc Sơn (2012), Trường ĐHSP Hà Nội.

[31] 14 lận xét chung: ~ Ứng dụng CNTT vào dạy học Hóa học lä xu hướng đổi yếuhiện nay. Nhờ có CNTT mã bãi giảng của GV trở nên sinh động hon so với cách dạy truyền thống. ~ Phân mềm powerpoint rat thiét thực. hữu ích, tiên lợi đề GV soạn BGĐT.

~ Các phần thực nghiệm điều tra đều cho thay HS rất thích thú khi được học BGĐT. Các đề tải trên đều thể hiện những điểm chung thống nhất như sau: CNTT có tác dụng mạnh mẽ trong việc nâng cao hiệu quả DHHH. trình Microsoft PowerPoint duge sử dụng phổ biến trong các dé tải nhờ tính hữu ich và tiện lợi của nó đối với GV trong quá trình soạn BGĐT. Việc tích hợp các phần mềm ứng dụng khác vào bài giảng là rất hữu ích, GV ít tốn kém thời gian vào việc soạn BGĐT và hoạt động dạy học đạt hiệu qua hon, Tuy nhiên, chỉ có một số có sự tích hợp các phần mềm ứng dụng khác như: Violet, Chemoffice, Crocodile Chemistry.vào việc soạn BGĐT.

Bên cạnh đó, các để tải đã xây dựng được tiêu chí đánh giá BGĐT nhưng chưa được chỉ tiết, rõ rằng, Các đề tài nêu trên chưa đề cập đến vẫn đẻ phát triển năng lực hợp tác giải quyết vẫn để của HS, 1. Phát triển năng lực hợp tác giải quyết vấn đề cho học sinh THPT NLHT là một trong những NL quan trọng góp phần hình thành kĩ năng học tập và kĩ năng xã hội cho HS. Phát triển NLHT đã được Việt Nam và các nước phát triển áp dụng rộng rãi trong các môn học và các cấp học. Cụ thể đã có một số công.

trình nghiên cứu của các nhà khoa học, học viên cao học về lĩnh vực nảy: 1. Vũ Thị Ngọc Diệp (2017), Phát triển năng lực hợp tác cho học sinh thông qua dạy học dự án phần hi drocacbon - hóa học 11, Luận văn thạc sĩ, Trường ĐHISP' Hà 2. Trần Thị Thông (2016), Phát triển năng lực hợp tác cho học sinh trong day học chương oxi- Lưu huỳnh hóa 10 THPT, Luận văn thạc sĩ, Trường ĐHSP Hà Nội. Ngô Xuân Quỳnh (2016), Phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh thông qua dạy học phân hóa phần dẫn xuất hiđrocacbon hóa 11 THPT, Luan van thạc sĩ, Trường ĐHSP Hà Nội.

Trường ĐHSP Hà Nội. Nguyễn Thị Kim Ngân (2016), Phát triển năng lực hợp tác cho học sinh thông qua dạy học các chủ để tích hợp chương nhóm Oxi- Lưu huỳnh hóa học 10 nâng cao, Luận văn thạc sĩ, Trường ĐH Giáo Dục- ĐH Quốc Gia Hà Nội. vẫn đề phát triển NL hợp tác giải quyết vấn đề thông qua việc dạy học chương phi kim hóa 10 bằng CNTT còn chưa được đề cập đến. Vi thế thông qua đề tải này, chúng tôi mong muốn tạo nên những điểm mới cho việc vận dụng CNTT vào dạy học, cụ thể là chương Oxi - Lưu huỳnh môn Hỏa học 10.

Tuy vậy, những đề tài trên là những tư liệu quý giá, có nhiều giá trị về mặt lý luân cũng như thực tiễn, giúp chúng tôi có thé rút ra nhiều điều bổ ích và những goi ÿ quan trọng cho để tải nghiên cứu của mình.2 Năng lực và vấn đề phát triển năng lực cho học sinh THPT 12. Khái ìm về năng lực Hiện nay có rất nhiều quan điểm vả cách hiểu về NL cả trên thế giới và ở Việt Nam. * Các tài liệu ở nước ngoài: + Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế Thể giới (OECD) cho rằng NL là khả năng đáp ứng một cách hiệu quả những yêu câu phức hợp trong một bối cảnh cụ thẻ. [39] + Chương trình Giáo dục Trung học bang Québec, Canada năm 2004 xem NL là một khả năng hành động hiệu quả bằng sự cố gắng dựa trên nhiều nguồn lực.

[43] * Ở Việt Nam, với xu hướng giáo dục như đã nói ở trên thi vin dé NL cũng được nhiều người quan tâm và nghiên cứu. Chẳng hạn như: Bemd Meier, Nguyễn Văn Cường xác định: "Năng lực là khả năng thực hiện có trách nhiệm và hiệu quả các hành động giải quyết các nhiệm vụ, vấn để trong những tình huỗng thay đổi thuộc các lĩnh vực nghề nghiệp, xã hội hay cá nhân trên cơ sở hiểu biết, kĩ năng, kĩ xảo vả kinh nghiêm cũng như sự sẵn sảng hành động. Theo các tác giả này thi năng lực là một thuộc tính tâm lí phức hợp, là điểm hội tụ của nhiều yêu tổ như kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo, thái độ. kinh nghiệm, sự sẵn i hành động và trách nhiệm”.

[II] Chương trình giáo dục phô thông tổng thể của Bộ giáo dục và Đảo tạo 2018) đã xác định: “Nang lực là thuộc tính cá nhân được hình thành, phát triển nhờ tổ chất sẵn có, quá trình học tập, rèn luyện, cho phép con người huy động tổng hợp các kiến thức, kỹ năng và các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí.thực hiện thành công một loại hoạt động nhất định, đạt kết quả mong muốn trong những điều kiện cu thé ”.[4] + Trong lĩnh vực tâm lý, người ta cho rằng NL là tổng hợp các đặc điểm, thuộc tính tâm lí của cá nhân phù hợp với yêu cẩu đặc trưng của một hoạt động nhất định nhằm đám bảo cho hoạt động đó đạt hiệu quả cao và chia NL thành năng NL chung, NL cốt lõi và NL chuyên môn. + Tài liêu hội thảo chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) tổng thể trong CT GDPT mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo xếp NL. vào phạm trủ hoạt động và giải thích: NL li sự huy động tổng hợp các kiến thức, kĩ năng và các thuộc tính cá nhân khác như. hứng thú, iềm tin, ý chí.

để thực hiện một loại công việc trong một bối cảnh nhất định. [4] + Trong một báo cáo của Trung tâm nghiên cứu châu Âu về việc làm và lao động. năm 2005, các tác giả đã phân tích rõ mối liên quan giữa các khái iém năng lực (Competence), Kinng (skill) va kiến thie (knowledge). Bio cáo này đã tổng hợp các định nghĩa chính về NL trong đó nêu rõ NL là tổ hợp những phẩm chất vẻ thể chất và trí tuệ giúp ich cho việc hoàn thành một công việc với mức độ chính xác nào đó.

"Như vậy, cho dù khỏ định nghĩa năng lực một cách chính xác nhất nhưng các nhà nghiên cứu Việt Nam và thể giới đã có cách hiểu tương tự nhau vẻ khái niệm này. chung lại, năng lực được coi là sự kết hợp của các khả năng, phẩm chất, thái độ của một cá nhân hoặc tổ chức để thực hiện một nhiệm vụ có hiệu quả. Bên cạnh đó, tuy có một số quan điểm không cơ bản khác nhau về NL nhưng các nhà nghiên cửu trên thế giới và ở Việt Nam đều gặp nhau ở qua điểm cho rằng, NL là sự kết hợp của các khả. năng, phẩm chất, thái độ cúa một cá nhân hoặc tổ chức để thực hiện một nhiệm vụ có.

hiệu qua và được bộc lô thông qua các hoạt động (hành động, công vig + Dua vào những quan điểm và cách hiểu về NL của các nh nghiên cứu trong và ngoài nước có thể thấy NL là một khải niệm rông, với nhiều cách hiểu vả được nhìn nhận trên nhiều lĩnh vực. Có éthay ring, NL di trong bat kỷ lĩnh vực nào cũng đều có ba đặc trưng cơ bản, đó là: được bộclộ ở hoạt động; tính “hiệu qua” ciia NL, nghia là "thành công" hoặc “chất lượng cao” của hoạt đông; “sự phối hợp (tông hợp. huy động) nhiễu nguồn lực”. “Tóm lại, có thể hiểu NL là sự thực hiện đạt hiệu quả cao một hoạt động (công.

việc) cụ thể trong một lĩnh vực cụ thể, NL được hình thành dựa vào tố chất sẵn có của cá nhân. Thông qua quá trình rèn luyện, học tập và thực hành NL ngày cảng phát triển, hoàn thiện đảm bảo cho cá nhân đạt được hiệu quả cao trong một lĩnh vực cụ thể tương, ứng với NL mà mình có. Năng lực hợp tác giải quyết vấn đề 1. Khải niệm năng lực hợp tác giải quyết vẫn đề Theo khung năng lực PISA 2015, năng lực hợp tác giái quyết vẫn để được định nghĩa là “năng lực của một cá nhân tham gia tích cực và hiệu quả vào một quả trình mà hai hoặc nhiễu người nỗ lực đề cùng giải quyết một vấn đê bằng cách chia.

sẻ sự hiểu biết và nỗ lực cân cỏ đề đưa ra giải pháp. Đông thời sử dụng các kiến thức, kĩ năng và nổ lực để có được giải pháp đó"142] Một số định nghĩa hiện có vẻ năng lực hợp tác giái quyết vấn đẻ (như O'Neil et al, 2008; Salas Dickenson, Converse & Tannenbaum, 1992) đều có đặc điểm chung là: sự tồn tại của nhóm người học gồm it nhất hai người trở lên; có một vấn để cần giải quyết và một mục tiêu chung; và dé giải quyết vấn đề nhóm người học không chỉ cẩn năng lực nhận thức mà cỏn cần đến cả các năng lực xã hội, năng lực giao tiếp. Hợp tác giải quyết vấn để liên quan đến quá trình nhận thức của một cá nhân có sự tham gia của hai kĩ năng nhận thức và xã hội. Đề giải quyết vấn đẻ, trước hết các cá nhân phải nhận thức được mâu thuẫn giữa các tỉnh huống thực tế va hiểu biết của bản thân, biển mâu thuẫn đó thành vần đề cần giải quyết dựa trên khả năng của.

bản thân trong việc tìm tôi, khám phá, tổng hợp và xử lí thông tin từ nhiều nguồn khác nhau. Hiệu quả của việc hợp tác giải quyết vấn để phụ thuộc vào khá năng. công tác của các thành viên trong nhóm trong các tỉnh huồng hợp tác [ 42]. Sự hợp tác đòi hỏi ít nhất phải có hai đối tượng trở lên: có thể là người- người.

người- mắy tính trong đó có một đổi tượng có khả năng tạo ra các mục tiêu, hoạt động, thông điệp giao tiếp, phản ứng với những phản hồi của những người tham gia khác [42]. Sự hợp tác có thể xây ra khi các thành viên trong nhóm củng phần dau dé xây dựng và đạt được một mục tiêu chung về một nhiệm vụ đặt ra.