phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục các bài viết của tác giả và Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận án gồm 4 chương 10 tiết. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 1. Tổng quan tƣ liệu nghiên cứu 1. Tư liệu nghiên cứu về Phật giáo và Phật giáo ở Việt Nam Mảng tài liệu nghiên cứu về Phật giáo và Phật giáo Việt Nam khá phong phú và đa dạng.
Có thể kể đến một số công trình nghiên cứu tiêu biểu sau đây: 1. Nghiên cứu về Phật giáo Nghiên cứu về Phật giáo là mảng đề tài được đề cập đến ở nhiều công trình nghiên cứu trên các phương diện tiếp cận từ lịch sử Phật giáo, tư tưởng Phật giáo, triết học Phật giáo, trong đó, tiêu biểu các công trình sau: Phật giáo nhìn toàn diện do Piyadassi, (Nguyễn Kim Khánh dịch). Đây là công trình viết một cách toàn diện về Phật giáo. Khẳng định tinh thần của Phật giáo vừa là một tôn giáo và còn là một trào lưu triết học.
Cuốn 2500 năm Phật giáo, do P.Bapat viết, nghiên cứu về lịch sử của Phật giáo Ấn Độ, các trường phái triết học và văn học Phật giáo trong đời sống văn hóa nhân loại. Đại thừa Phật giáo tư tưởng luận (1999) của Kimura Taiken trình bày về nguồn gốc, lịch sử, tư tưởng và giáo lý cơ bản của Phật giáo Đại thừa. Phật giáo và Văn hóa, của tác giả D.Suzuki người Nhật Bản đã chỉ cho người đọc thấy mối liên hệ, vai trò của Phật giáo trong văn hóa, đáng lưu ý là nhận định trích dẫn của nhà nghiên cứu Chu. Mur: Trong Phật giáo chúng ta tìm thấy chủ nghĩa tự nhiên như một học thuyết chủ yếu về hiện thực; chủ nghĩa duy lí như một phương pháp chủ yếu để phát hiện và kiểm tra chân lý; chủ nghĩa thực chứng 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com như mặt đối lập với phép siêu hình và như sự mong muốn chuyển dịch trọng tâm từ niêm tin vào Thượng Đế sang phục vụ con người; chủ nghĩa nhân đạo như một quan niệm cơ bản của cuộc sống và các giá trị của nó [134; tr 92].
Thiền luận là công trình của Daisetz Teitaro Suzuki (1992) cho người đọc thấy được những kiến giải mới về giáo lý của Phật giáo từ tri thức luận thiền học uyên thâm. Ngoài ra, nhiều học giả Việt Nam trong các công trình của mình đều ít nhiều đưa ra những phân tích riêng về giáo thuyết của Phật giáo: Phật học phổ thông (1992) của Thích Thiện Hoa phân tích và làm sáng tỏ về: Lược sử đức Phật, về quy y Tam Bảo, ngũ giới, thập thiện, tứ nhiếp pháp, lục hòa, tịnh độ; Phật học cơ bản, tập 1 (2003) của tác giả Thích Viên Giác, Nxb Tôn giáo, phân tích đã hệ thống những kiến thức cơ bản về Phật giáo; Ấn Độ Phật giáo sử luận (2006), tác giả Viên Trí; Lịch sử triết học Ấn Độ (2007), Thích Mãn Giác; Tìm hiểu nhân sinh quan Phật giáo (1994) của Thích Tâm Thiện, Nxb. Thành hội Phật giáo TP Hồ Chí Minh xuất bản… và nhiều bài báo đăng trên các tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo, Nghiên cứu Triết học. cũng đề cập đến vấn đề nêu trên.
Qua đây cho thấy, khi nghiên cứu về Phật giáo các tác giả chủ yếu trình bày những vấn đề khái quát về sự ra đời, lịch sử và tư tưởng Phật giáo, thường xem vừa là một tôn giáo, cũng vừa là một bộ phận của triết học Ấn Độ. Các công trình này đều khái quát được ít nhiều về những tư tưởng, quan điểm Phật giáo và ý nghĩa triết học của nó. Những vấn đề cơ bản nhất của Phật giáo đều được các công trình trên nghiên cứu, phân tích, đào sâu, khai thác để làm sáng tỏ các nội dung căn cốt nhất của Phật giáo là sự ra đời, nội dung giáo lý, giáo luật, triết học Phật giáo. Từ đó chỉ ra các đặc điểm làm cơ sở nền tảng cho những nghiên cứu chuyên 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sâu về Phật giáo Việt Nam, những tác động, ảnh hưởng, đóng góp và mối liên hệ giữa Phật giáo với văn hóa, xã hội và con người Việt Nam nói chung, tín ngưỡng, tôn giáo Việt Nam nói riêng.
Nghiên cứu về Phật giáo Việt Nam Phật giáo Việt Nam là mảng tư liệu được đề cập đến cũng khá phong phú và đa dạng: Việt Nam Phật giáo sử luận, của Nguyễn Lang, do Nxb Văn học Hà Nội (2000) đề cập toàn diện và bao quát về tiến trình du nhập, phát triển của Phật giáo ở nước ta từ khởi nguyên đến các giai đoạn phát triển Ngô, Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần và Nguyễn trong những năm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX. Lịch sử Phật giáo Việt Nam, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội (1988), phân tích rất chi tiết về những giai đoạn hình thành phát triển của Phật giáo Việt Nam trên phương diện tư tưởng và các mốc lịch sử gắn với từng giai đoạn, từng triều đại phong kiến và vai trò của nó đối với lĩnh vực văn hóa, chính trị, xã hội và nhất là lịch sử tư tưởng Việt Nam. Thiền Uyển Tập Anh, Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Viện Nghiên cứu Phật học, Nxb Văn học ấn hành (1990), trình bày về hành trạng và tư tưởng của các Thiền sư thông qua các tông phái Thiền học từ thời kỳ Bắc thuộc, Đinh, Lê, Lý, Trần. Công trình thể hiện hơi hướng kết hợp giữa văn học và lịch sử được trình bày theo lối truyện kí và triết học, khúc triết, rõ ràng và dễ theo dõi Phật giáo Việt Nam (từ khởi nguyên đến 1981), Bồ đề Tân Thanh Nguyễn Đại Đồng, Nxb Văn học (2012).
Nội dung phân tích về về Phật giáo từ khi ra đời ở Ấn Độ, lan truyền sang Trung Hoa và đặc biệt đi sâu phân tích các sự kiện tư tưởng, lịch sử phát triển của Phật giáo ở Việt Nam. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Phật giáo thời Đinh và Tiền Lê trong công cuộc dựng nước và giữ nước, do nhóm tác giả Nguyễn Hồng Dương và Thượng tọa Thích Thọ Lạc (đồng chủ biên). Công trình tập hợp những bài viết của hội thảo đánh giá về vai trò của Phật giáo Đại Việt dưới các triều đại Đinh và Tiền Lê. Lịch sử đạo Phật Việt Nam, Nguyễn Duy Hinh, Nxb Tôn giáo, Hà Nội, là công trình đề cập đến những nội dung tư tưởng, lịch sử của đạo Phật được truyền bá và phát triển ở Việt Nam.
Đại cương triết học Phật giáo Việt Nam, Nguyễn Hùng Hậu, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội (2002), phân tích những tư tưởng triết học Phật giáo Ấn Độ và sự biểu hiện, những biến đổi, tiếp thu và phát triển trong các Thiền sư Việt Nam. Các dòng phái triết học Phật giáo Việt Nam từ Tỳ Ni Đa Lưu Chi, Vô Ngôn Thông, Thảo Đường thời Lý đến Trúc Lâm Yên Tử thời Trần, có sự điểm qua về Lâm Tế Tông, Tào Động tông ở Việt Nam… Nghiên cứu về ảnh hưởng của Phật giáo ở Việt Nam: Mấy vấn đề về Phật giáo và lịch sử tư tưởng Việt Nam (1986) là chủ đề hội thảo do Uỷ ban Khoa học Xã hội Việt Nam, Viện Triết học tổ chức và được xuất bản, trình bày về các đặc điểm của Phật giáo Việt Nam, nội dung tư tưởng thiền phái Phật giáo ở Việt Nam. Ảnh hưởng của các hệ tư tưởng và tôn giáo đối với con người Việt Nam hiện nay, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội (1997) của Viện Triết học do Nguyễn Tài Thư chủ biên, phân tích ảnh hưởng của các hệ tư tưởng tôn giáo trong đó có đề cập đến ảnh hưởng của tư tưởng Phật giáo đối với lối sống, tư tưởng và nhân cách con người Việt Nam hiện nay. Phật giáo và văn hoá Việt Nam, của Nguyễn Đăng Duy, Nxb Hà Nội (1999) cũng là tác phẩm làm sáng rõ về vai trò, mối quan hệ của Phật giáo đối với văn hóa Việt Nam trên các lĩnh vực khác nhau từ văn hóa vật thể đến văn hóa phi vật thể… 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đạo đức Phật giáo trong thời hiện đại, Nxb Tp Hồ Chí Minh (1993); Sự phát triển của tư tưởng Việt Nam từ giữa thế kỷ XIX đến cách mạng tháng Tám (3 tập), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội (1997, 1998); Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội (1975), là cụm công trình nghiên cứu có giá trị khoa học và thực tiễn của Trần Văn Giàu đề cập đến hệ thống những giá trị truyền thống của dân tộc Viêt Nam, trong đó tư tưởng Phật giáo được xem như một giá trị có lịch sử lâu đời và ảnh hưởng rất lớn đến thang các giá trị truyền thống, đến lịch sử tư tưởng của người Việt Nam.
Có một nền đạo lý ở Việt Nam, Nguyễn Phan Quang, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh (1996) phân tích được mối liên hệ và tác động qua lại của đạo đức Phật giáo với đạo lý dân gian Việt Nam. Văn hoá Phật giáo và lối sống của người Việt ở Hà Nội và châu thổ Bắc Bộ, Nguyễn Thị Bảy, Nxb Văn hoá thông tin, Hà Nội (1997) là luận án tiến sĩ được xuất bản thành sách chuyên khảo trình bày về văn hoá Phật giáo và những ảnh hưởng của nó đến đời sống của người dân Việt ở Hà Nội và vùng đồng bằng Bắc Bộ; Ngoài ra, có thể kể đến các công trình khác cũng đề cập đến vấn đề nghiên cứu này như Đại cương triết học Phật giáo, Thích Đạo Quang, Nxb Thuận hoá, Huế (1996), Những nét đẹp văn hoá của đạo Phật, Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam ấn hành (1995); Đạo đức Phật giáo và hạnh phúc con người, Thích Minh Châu; Phật giáo với dân tộc, Thích Thanh Từ, Thành hội Phật giáo TP Hồ Chí Minh (1995); Phật giáo Việt Nam với cộng đồng dân tộc, Lê Cung, Thành hội Phật giáo Thành phố Hồ Chí Minh ấn hành (1996) đều tập trung làm sáng tỏ những vấn đề khẳng định vị thế của Phật giáo đối với lịch sử đất nước và con người Việt Nam. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.