Sự Can Thiệp Của Nhà Nước Đối Với Nền Kinh Tế Việt Nam - Quá Trình Biến Đổi Và Xu Thế

Luận án tiến sĩ luật học về sự can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế Việt Nam. Nghiên cứu quá trình biến đổi và xu hướng hiện tại.

• Tác giả: Đậu Công Hiệp
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Đăng Dung
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và luật hành chính
• Đề tài: Sự Can Thiệp Của Nhà Nước Đối Với Nền Kinh Tế Việt Nam - Quá Trình Biến Đổi Và Xu Thế
• Loại tài liệu: Luận án Tiến sĩ Luật học
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ SỰ CAN THIỆP CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt Nam
• 1.2. Bản chất sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế
• 1.3. Các dòng quan điểm và mô hình về sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế
• 1.3.1. Chủ nghĩa tự do điển hình
• 1.3.2. Kinh tế kế hoạch hóa và công hữu tư liệu sản xuất
• 1.3.3. Chủ nghĩa tư bản phúc lợi
• 1.3.4. Chủ thuyết phát triển Đông Á
• 1.3.5. Một số nhận thức mới về sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế trong bối cảnh hiện nay
• 1.4. Các công cụ can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế
• 1.4.1. Các chính sách về sở hữu
• 1.4.2. Các chính sách về tăng trưởng
• 1.4.3. Các chính sách về phân phối giá trị của nền kinh tế
• 1.4.4. Các chính sách về giáo dục, khoa học và công nghệ
• 1.5. Yếu tố thể chế - hệ thống pháp luật
• 1.6. Yếu tố thiết chế - bộ máy nhà nước
• 1.7. Các tiêu chí đánh giá sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế
• 1.7.1. Hiệu năng của nền kinh tế
• 1.7.2. Các tiêu chuẩn của nền dân chủ
• 1.7.3. Các tiêu chuẩn pháp quyền, nhân quyền
• 1.8. Sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế qua thực tiễn một số quốc gia trên thế giới
• 1.8.1. Một số nước khu vực Bắc Âu
• 1.8.2. Một số nước Đông Á
• 2. CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH BIẾN ĐỔI SỰ CAN THIỆP CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ VIỆT NAM
• 2.1. Các yếu tố tác động tới sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt Nam
• 2.1.1. Yếu tố chính trị
• 2.1.2. Nhu cầu phát triển và hội nhập
• 2.2. Các giai đoạn chủ yếu trong quá trình biến đổi sự can thiệp của nhà nước Việt Nam đối với nền kinh tế
• 2.2.1. Giai đoạn Trước Đổi mới
• 2.2.2. Giai đoạn Từ Đổi mới đến nay
• 2.3. Chủ nghĩa tiệm tiến - khái quát về quy luật biến đổi sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt Nam
• 2.3.1. Biểu hiện của sự tiệm tiến - những thử nghiệm kéo dài
• 2.3.2. Nguyên nhân của sự tiệm tiến - đồng thuận và ổn định
• 2.3.3. Điều kiện của sự tiệm tiến - nền tảng văn hóa, con người
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: XU THẾ CAN THIỆP CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN TỚI VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• 3.1. Bối cảnh quốc tế, khu vực và tình hình trong nước
• 3.2. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về sự can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế qua tổng kết thực tiễn 30 năm Đổi Mới
• 3.3. Những mục tiêu, định hướng lớn trong sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt Nam
• 3.4. Một số đề xuất về bộ máy nhà nước và hệ thống pháp luật
• 3.4.1. Đề xuất về bộ máy nhà nước
• 3.4.2. Đề xuất về hệ thống pháp luật
• 3.5. Một số đề xuất cụ thể đối với các chính sách kinh tế
• 3.5.1. Về các chính sách liên quan đến sở hữu
• 3.5.2. Về các chính sách liên quan đến tăng trưởng
• 3.5.3. Về các chính sách liên quan đến tái phân phối giá trị của nền kinh tế
• 3.6. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Sự Can Thiệp Của Nhà Nước Vào Kinh Tế VN

Nghiên cứu về sự can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế là một vấn đề thiết thực cả về lý luận lẫn thực tiễn. Nhà nước và nền kinh tế là hai yếu tố gắn bó chặt chẽ trong xã hội. Khoa học pháp lý Việt Nam thường xem xét mối liên hệ này từ hai góc độ: trừu tượng (nghiên cứu chung nhất) và cụ thể (nghiên cứu các khía cạnh kinh doanh, thương mại, tài chính, tiền tệ, lao động). Cách tiếp cận khoa học pháp lý thường nhấn mạnh vai trò quản lý của nhà nước. Ngược lại, kinh tế học lại nhấn mạnh tính độc lập tương đối của nền kinh tế, coi nhà nước là tác nhân bên ngoài tác động. Do đó, cần tiếp thu các lý thuyết về sự can thiệp từ kinh tế học để đánh giá hiệu quả quản trị. Hơn nữa, cần xem xét các giá trị dân chủ, nhân quyền khi nghiên cứu liên ngành. Các chuyên biến về sự can thiệp của nhà nước đã có những thay đổi đáng kể từ Đại hội VI đến nay, đặc biệt là Đại hội XIII với những điểm mới về triết lý và cách thức can thiệp. Cụ thể, cần nghiên cứu để tổng hợp, tìm ra quy luật biến đổi, chỉ ra xu thế với cơ hội và thách thức. Đề tài “Sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt Nam – quá trình biến đổi và xu thế” có ý nghĩa cả về lý luận lẫn thực tiễn, có thể sử dụng trong nghiên cứu và hoạch định chính sách.

1.1. Nghiên Cứu Mối Liên Hệ Nhà Nước và Nền Kinh Tế

Các nghiên cứu về mối liên hệ giữa nhà nước và nền kinh tế thường được xem xét trên hai góc độ. Một là góc độ trừu tượng, nghiên cứu hai hiện tượng này ở mức độ chung nhất. Hai là góc độ cụ thể, nghiên cứu mối liên hệ giữa hai hiện tượng trên ở những khía cạnh nhất định như hoạt động kinh doanh, thương mại, thị trường tài chính, tiền tệ, lao động. Khoa học pháp lý thường tiếp cận theo hướng quản lý nhà nước, nhấn mạnh vai trò, cách thức, công cụ để nhà nước tăng cường quản lý. Theo Mises, khoa học pháp lý nhìn nhận sự can thiệp của nhà nước trong mối tương quan với nguồn gốc, mục đích, bản chất của nhà nước. Kinh tế học tập trung vào những biện pháp và hiệu quả tác động.

1.2. Chuyên Biến Trong Sự Can Thiệp Sau Đại Hội XIII

Đại hội XIII của Đảng đã có những điểm mới thể hiện sự thay đổi về triết lý và cách thức can thiệp. Văn kiện Đại hội XIII nêu rõ vai trò của nhà nước, thị trường và xã hội, chuyển giao công việc nhà nước cho các tổ chức xã hội, và coi kinh tế nhà nước là công cụ để khắc phục khuyết tật của kinh tế thị trường. Nguyễn Quang Thuan nhận định rằng, các nhận thức này là kết quả của một quá trình chuyên biến, đấu tranh giữa các xu hướng khác nhau, tiếp nhận và loại trừ các quan điểm, cách làm về quản lý, điều hành nền kinh tế. Có những điều được coi là hiển nhiên ở thời trước lại trở nên kỳ lạ ở ngày nay.

II. Tại Sao Cần Nghiên Cứu Can Thiệp Nhà Nước vào Kinh Tế

Việc nghiên cứu đề tài có tính cấp thiết cao. Thứ nhất, cần bổ sung tri thức, minh họa tính đa dạng của việc thực thi chức năng kinh tế của nhà nước, và đánh giá tính hiệu quả của một nền quản trị. Thứ hai, cần khảo sát những hình mẫu tương đồng trên thế giới và đánh giá thực tế Việt Nam. Để có thể rút ra quy luật biến đổi trong việc nhà nước can thiệp vào nền kinh tế, cần thiết chỉ ra xu thế, cơ hội và thách thức mà Việt Nam sẽ gặp phải. Nhà nước có thể khiến những quy luật thị trường bị ảnh hưởng, tạo ra những hệ quả khác nhau. Đặc trưng của ảnh hưởng và hệ quả đó được khái quát hóa thành các mô hình. Cần phải tổng kết và làm rõ các khía cạnh này, cũng như các công cụ để đánh giá mức độ can thiệp.

2.1. Bổ Sung Tri Thức và Đánh Giá Hiệu Quả Quản Trị

Việc tiếp thu các lý thuyết về sự can thiệp của nhà nước vào thị trường có ý nghĩa lớn. Không chỉ bổ sung tri thức, minh họa tính đa dạng của việc thực thi chức năng kinh tế của nhà nước, mà còn là cơ sở để đánh giá tính hiệu quả của một nền quản trị. Ngành kinh tế học thể chế nhìn nhận nhà nước là một tác nhân can thiệp, đánh giá kết quả mà sự can thiệp đó mang lại. Nghiên cứu liên ngành với khoa học pháp lý, các giá trị bất biến như dân chủ, nhân quyền cũng sẽ được cân nhắc.

2.2. Khảo Sát Hình Mẫu và Đánh Giá Thực Tế Việt Nam

Cần tìm kiếm, khảo sát tới những hình mẫu tương đồng trên thế giới lại phải đánh giá một cách cần trọng thực tế Việt Nam trên nhiều mặt. Vừa cần tìm kiếm, khảo sát tới những hình mẫu tương đồng trên thế giới lại phải đánh giá một cách cần trọng thực tế Việt Nam trên nhiều mặt. Để có thể rút ra quy luật biến đổi trong việc nhà nước can thiệp vào nền kinh tế, cần thiết chỉ ra xu thế, cơ hội và thách thức mà Việt Nam sẽ gặp phải. Nhà nước có thể khiến những quy luật thị trường bị ảnh hưởng, tạo ra những hệ quả khác nhau.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Sự Can Thiệp Của Nhà Nước Hiệu Quả

Luận án sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau. Phương pháp phân tích – tổng hợp làm rõ lý thuyết can thiệp và khái quát quy luật biến đổi. Phương pháp lịch sử làm rõ khía cạnh lịch sử từ năm 1945 đến nay, chia nhỏ các giai đoạn để phân tích. Phương pháp so sánh được sử dụng khi nghiên cứu thực tiễn can thiệp của một số nhà nước điển hình. Phương pháp thống kê, xử lý dữ liệu đánh giá hiện tình can thiệp, thách thức và cơ hội. Trên cơ sở đó, đề tài đưa ra tiên đoán về xu thế và khuyến nghị về chính sách.

3.1. Phân Tích Tổng Hợp và Khái Quát Quy Luật Biến Đổi

Phương pháp phân tích – tổng hợp được sử dụng để làm rõ các vấn đề thuộc về lý thuyết can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế và khái quát quy luật biến đổi của sự can thiệp này trong lịch sử. Cụ thể, các vấn đề trên sẽ được phân tích dưới nhiều góc độ và các khía cạnh nhỏ hơn như nội dung, cách thức và công cụ đánh giá. Các căn cứ chứng minh sự biến đổi theo quy luật tiệm tiến trong sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế.

3.2. So Sánh Thực Tiễn Can Thiệp Của Các Nhà Nước

Phương pháp so sánh được sử dụng khi nghiên cứu về thực tiễn can thiệp vào nền kinh tế của một số nhà nước là điển hình cho các chủ thuyết khác nhau về sự can thiệp. Bên cạnh so sánh về quy định pháp lý, về thiết chế vận hành còn cần so sánh trên các phương diện bối cảnh lịch sử, chính trị, văn hóa, xã hội cũng như hệ quả của sự can thiệp đó trên nhiều phương diện khác nhau của đời sống kinh tế - xã hội.

IV. Xu Hướng Can Thiệp Kinh Tế Của Nhà Nước Việt Nam Tới

Câu hỏi nghiên cứu của đề tài là: “Xu thế can thiệp của nhà nước đối với nên kinh tế ở Việt Nam trong thời gian tới là gì và cần kiện toàn bộ máy nhà nước, hoàn thiện hệ thống pháp luật và các chính sách kinh tế như thế nào?”. Để giải quyết câu hỏi này, cần cụ thể hóa thành các câu hỏi nhỏ hơn như: cơ sở lý luận cho sự can thiệp là gì? Các mô hình lý luận nào đã được xây dựng? Nhà nước can thiệp thông qua những cách thức nào? Các quốc gia trên thế giới đã can thiệp như thế nào? Có những yếu tố nào tác động tới quá trình biến đổi sự can thiệp?

4.1. Cơ Sở Lý Luận Cho Sự Can Thiệp Của Nhà Nước

Cơ sở lý luận cho sự can thiệp của nhà nước vào nên kinh tế là gì? Đã có các mô hình lý luận nào được xây dựng và mỗi mô hình có những ưu, nhược điểm gì? Nhà nước can thiệp vào nền kinh tế thông qua những cách thức nào? Bằng cách nào có thể đánh giá được mức độ can thiệp của nhà nước vào nên kinh tế? Các quốc gia trên thế giới đã can thiệp vào nền kinh tế như thế nào, sự can thiệp đó thể hiện qua những khía cạnh nào?

4.2. Các Yếu Tố Tác Động Quá Trình Biến Đổi Sự Can Thiệp

Có những yếu tố nào tác động tới quá trình biến đổi sự can thiệp của nhà nước Việt Nam vào nên kinh tế? Quá trình biến đổi đó có thể chia thành các giai đoạn như thế nào? Quá trình biến đổi đó diễn ra ngẫu nhiên hay có quy luật? Hiện nay, sự can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế đang phải chịu tác động của những yếu tố nào? Xu thế can thiệp của nhà nước Việt Nam trong thời gian tới là gì?

V. Vai Trò Nhà Nước Và Giải Pháp Can Thiệp Kinh Tế Hiệu Quả

Mục đích nghiên cứu của Luận án là làm rõ quá trình biến đổi trong cách thức nhà nước Việt Nam can thiệp vào nền kinh tế và chỉ ra những vấn đề cần đối mặt trước xu thế và bối cảnh mới. Để thực hiện mục đích này, đề tài cần hoàn thành các nhiệm vụ sau. Về mặt lý luận, phải làm rõ cách tiếp cận rằng nền kinh tế là một hiện tượng có tính độc lập tương đối, có khả năng vận hành với những quy luật riêng. Sự can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế có thể khiến những quy luật này bị ảnh hưởng với những chiều hướng khác nhau và tạo ra những hệ quả khác nhau.

5.1. Về mặt lịch sử quy luật

Cần khảo sát các thời kỳ kinh tế Việt Nam mà ở đó có những đặc trưng riêng về cách thức mà nhà nước can thiệp vào thị trường. Qua đó, có thể khái quát được sự biến đổi của sự can thiệp đó thông qua việc nhìn nhận các yếu tố bên ngoài như quan điểm chính trị, văn hóa, lịch sử cũng như chính yếu tố hiệu năng của nền kinh tế. Trên cơ sở đó có thể dự báo được những thuận lợi cũng như cản trở đối với quá trình cải cách thể chế kinh tế ở Việt Nam.

5.2. Về mặt thực tiễn

Cần đánh giá được những vấn đề thuộc về bối cảnh kinh tế, chính trị và xã hội ở các tầm quốc tế, khu vực lẫn trong nước cũng như những vấn đề tác động tới sự chuyển biến kinh tế ở Việt Nam. Từ đó, có thể định hình xu thế trong cách thức, mức độ can thiệp vào nền kinh tế của nhà nước Việt Nam thời gian tới cũng như những yêu cầu về bộ máy nhà nước, hệ thống pháp luật và các khía cạnh của chính sách kinh tế để Việt Nam có thể ứng phó và thích ứng với cả những thách thức cũng như cơ hội đang được đặt ra.

VI. Các Điểm Mới Về Can Thiệp Nhà Nước và Đề Xuất Chính Sách

Luận án kết hợp cách tiếp cận liên ngành luật học – kinh tế học trong nghiên cứu về mối quan hệ giữa nhà nước và nền kinh tế. Luận án đánh giá sự biến đổi trong cách thức, mức độ, triết lý can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế Việt Nam qua các giai đoạn lịch sử từ 1945 đến nay. Trên cơ sở đó, Luận án khái quát những vấn đề có tính chất quy luật trong sự biến đổi đó; lý giải, minh chứng quy luật này với những căn cứ lịch sử, cụ thể. Luận án dự báo xu thế trong cách thức can thiệp của nhà nước Việt Nam vào nền kinh tế trong thời gian tới. Đưa ra kiến nghị sửa đổi, bổ sung các quy định của Hiến pháp liên quan đến sự can thiệp của nhà nước vào nên kinh tế.

6.1. Cách Tiếp Cận Liên Ngành và Đánh Giá Biến Đổi

Luận án kết hợp cách tiếp cận liên ngành luật học – kinh tế học trong nghiên cứu về mối quan hệ giữa nhà nước và nền kinh tế. Luận án đánh giá sự biến đổi trong cách thức, mức độ, triết lý can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế Việt Nam qua các giai đoạn lịch sử từ 1945 đến nay.

6.2. Khái Quát Quy Luật và Dự Báo Xu Thế Can Thiệp

Trên cơ sở đó, Luận án khái quát những vấn đề có tính chất quy luật trong sự biến đổi đó; lý giải, minh chứng quy luật này với những căn cứ lịch sử, cụ thể. Luận án dự báo xu thế trong cách thức can thiệp của nhà nước Việt Nam vào nền kinh tế trong thời gian tới. Đưa ra kiến nghị sửa đổi, bổ sung các quy định của Hiến pháp liên quan đến sự can thiệp của nhà nước vào nên kinh tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRUONG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NOI ĐẬU CÔNG HIỆP SỰ CAN THIỆP CUA NHÀ NƯỚC DOI VỚI NEN KINH TE VIỆT NAM - QUÁ TRINH BIEN DOI VÀ XU THE LUẬN ÁN TIEN SĨ LUAT HOC Hà Nội - 2024 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRUONG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NOI ĐẬU CÔNG HIỆP DE TÀI SỰ CAN THIỆP CUA NHÀ NƯỚC DOI VỚI NEN KINH TE VIỆT NAM - QUÁ TRINH BIEN DOI VÀ XU THE LUẬN ÁN TIEN SĨ LUẬT HOC Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và luật hành chính Mã số: 9380102 Người hướng dẫn khoa học: GS. Nguyễn Đăng Dung TS. Trần Thái Dương Hà Nội - 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập cua riêng tdi. Các kết quả nêu trong Luận án chưa được công bồ trong bat kỳ công trình nào khác. Các số liệu trong Luận án là trung thức, có nguồn gốc rõ ràng, được trích dẫn đúng theo quy định. Tôi xin chịu trách nhiệm về tính chính xác và trung thực của Luận án này. Tác giả luận án DANH MỤC HỘP Hộp 1: Bàn tay vô hình . Hộp 2: Nhà nước — Xanh-đi-Ca.--- c5 23+ +++*svvxssseerseresse 59, Hộp 3: Pháp chế và pháp quyêhn. Hộp 4: Mèo trắng, mèo đen. Hộp 5: Ông Vũ Quang VIỆT. Hộp 6: Đảng viên làm kinh tế tư nhân . Hộp 8: Từ Epco — Tăng Minh Phung đến Tân Hoang Minh. Hộp 9: Thay đổi quan niệm.-- - 2 + SE+E+E£E+E£EE+EeErkererxred 188. Hộp 10: Kế hoạch kinh tế ở Nhật Bản . Tinh cấp thiết của việc nghiên cứu đề tải. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu .-- 2 - + ecx+E+E£EE+EeEEeErkerxexees 3. 3: PhtTr0rf HN? THEN. (BỨLei seo cung gan 281g bụng kg As ARERR OD RIAA 0184 4. Mục đích và nhiệm vụ nghiÊn CỨU. Những đóng góp mới của Luận án. Tóm tắt nội dung nghiên cứu. ¿2-2 2 22 £+E££E£EE£EE+EE+EErEerkerxees 7. PHAN TONG QUAN VE VAN DE NGHIEN CUU 1. Những kết quả nghiên cứu đã công bồ liên quan đến đề tai Luận án. Nghiên cứu vé sự can thiệp cua nhà nước đôi với nên kinh tê iaảdẳảáảiiồồÚÚẮỀẮĂẮẮ. Nghiên cứu về quá trình biến đổi sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt Nam. Nghiên cứu về xu thế can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt FEO sục ¿non scans asm asm AER 8 18016118085 331801Ä TRG RE A A RA SA 388083 a 28 2. Đánh giá về tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Luận án. Cơ sở lý thuyết va giả thuyết nghiên cứu. Giả thuyết nghiên CỨU.---¿- - + s+k+SE+E£EE£EEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEerkrrerkee 46. PHAN KET QUÁ NGHIÊN CỨU. Cơ sở khoa học vê sự can thiệp cua nhà nước đôi với nên kinh tê im 0 48. Khái niệm, ban chat sự can thiệp cua nhà nước đôi với nên kinh tê Việt 1. Khái niệm sự can thiệp của nhà nước đôi với nên kinh tê Việt Nam48. Bản chất sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế. Các dòng quan điêm và mô hình về sự can thiệp của nhà nước đôi với nên Kirn 0. Chủ nghĩa tự do 66 điỂn. Kinh tế kế hoạch hóa và công hữu tư liệu sản xuất. Chủ nghĩa tư bản phúc ÏỢI. Chủ thuyết phát triển Đông Á. Một số nhận thức mới về sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế trong bối cảnh hiện nay.-- - 2 2© S2+E9SE+E£EE#EE£EEEEEEEEEEEEEEEEEEEErkrrkrrees 69. Các công cụ can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế. Các chính sách về sở hữu. Các chính sách về tăng trưởng . Các chính sách về phân phối giá tri của nền kinh tế. Các chính sách về giáo dục, khoa hoc và công nghệ. Yếu tố thé chế - hệ thống pháp luật .- 2-5-2 2 s+se+xz£+2 se: 86. Yếu tố thiết chế - bộ máy nhà nước. Các tiêu chí đánh giá sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế. Hiệu năng của nền kinh tẾ.-- ¿2-52 kSt+E£EE‡EEEEEEEEEEEEEEErEerkrsees 89. Các tiêu chuẩn của nền dân chủ. Các tiêu chuẩn pháp quyên, nhân quyễn. Sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế qua thực tiễn một số quốc gia trên thé giỚI.- --¿- 5c ©sSt+k9EE‡EEEEE21911211111111111511111111 1. Một số nước khu vực Bắc Âu. Một số nước Đông Á.--¿- -©c- St SE EEEE1111111111111 111111 xe 107. Quá trình biên đôi sự can thiệp của nhà nước đôi với nên kinh tê 8 0. Các yếu tô tác động tới sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Viet Nam. - - ¿+ + + + 2111115135353 1 1 ng ng ng ng 1 1 21 2x2 112. Yếu tố chính trị.----¿--c¿2+++22xxt2£xxt2EEttEkrtttrrttrrrrrrrrrrrrriee 112. Nhu cầu phát triển và hội nhập . Các giai đoạn chủ yếu trong quá trình biến đổi sự can thiệp của nha nước Việt Nam đối với nền kinh tẾ. Giai đoạn Trước Đổi mới. Giai đoạn Từ Đổi mới đến nay. Chủ nghĩa tiệm tiễn — khái quát về quy luật biến đổi sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt Nam. Biéu hiện của sự tiệm tiễn — những thử nghiệm kéo dài . Nguyên nhân của sự tiệm tiễn — đồng thuận và 6n định. Điều kiện của sự tiệm tiễn — nền tảng văn hóa, con nguol. Tiểu kết chương 2. Xu thế can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt Nam trong thời gian tới và một số dé xuất. Xu thé can thiệp của nha nước đối với nền kinh tế Việt Nam trong thời l8 0 . Bồi cảnh quốc tế, khu vực va tình hình trong nước. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam vé sự can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế qua tong kết thực tiễn 30 năm Đổi Mới . Những mục tiêu, định hướng lớn trong sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt Nam.---¿ ¿se Set StSESESE+E+E+EEEEEEESEEEEEEEEEEEErErsresree 174. Một số đề xuất về bộ máy nha nước và hệ thống pháp luật. Đề xuất về bộ máy nhà nưỚC.---- 2-2 2+ +E+EE+EE+EE+E+Eerxerxer 180. Dé xuất về hệ thống pháp luật. Một số đề xuất cu thé đối với các chính sách kinh tế. Về các chính sách liên quan đến sở hữu .-- 2-5 5 cs+ze+se£ 191. Về các chính sách liên quan đến tăng trưởng . Về các chính sách liên quan đến tái phân phối giá trị của nền kinh tế ¬ ———. Tiểu kết chương 3. PHAN KẾT LUẬN.- -- ¿5c St St SE SE SE SESESE2EEESESEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEErkrkrkrkes 213. DANH MỤC TAI LIEU THAM KHẢO.---¿©22¿22E+2EE+£EE+EEEzzse2 214. PHAN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Việc nghiên cứu đề tài có hai khía cạnh thiết thực: - Đầu tiên là về mặt nghiên cứu lý luận. Nhà nước và nền kinh tế là hai hiện tượng của đời sống xã hội có sự gắn kết chặt chẽ. Trong khoa học pháp lý Việt Nam, những nghiên cứu về mối liên hệ giữa nhà nước và nền kinh tế thường được xem xét trên hai góc độ. Thứ nhất là từ góc độ trừu tượng, tức là nghiên cứu hai hiện tượng nói trên ở mức độ chung nhất. Với nền tảng là chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử, yếu tố kinh tế được coi là nền tảng và có tính quyết định với xã hội và đặc biệt là kiến trúc thượng tầng mà nhà nước là một bộ phận quan trọng. Ngược lại, nhà nước cũng có những tác động nhất định tới nền kinh tế mà một phần lớn thể hiện trong chức năng kinh tế của nhà nước. Thứ hai là từ góc độ cụ thể, tức là nghiên cứu mối liên hệ giữa hai hiện tượng trên ở những khía cạnh nhất định (hoạt động kinh doanh, thương mại, thị trường tài chính, tiền tệ, lao động. Trong đó, những nghiên cứu thuộc khoa học pháp lý hầu hết tiếp cận theo hướng quản lý nhà nước; tức là mục tiêu, vai trò, cách thức, công cụ (thiết chế) dé nhà nước có thé tăng cường quan lý những khía cạnh nói trên. Như vậy, cách tiếp cận khoa học pháp lý trong nghiên cứu về nhà nước với nền kinh tế vẫn còn mang tính một chiều, đặc biệt nhắn mạnh vào vai trò của nhà nước. Trong khi đó, ngành kinh tế học lại nghiên cứu mối liên hệ này với một cách tiếp cận nhắn mạnh hon vào tính độc lập tương đối của nền kinh tế. Cụ thé, nền kinh tế là một hiện tượng có tính quy luật và lịch sử. Điều đó có nghĩa là, tự bản thân nền kinh tế xuất hiện một cách khách quan cùng với sự tồn tại của loài người, đã và đang vận hành với những quy luật riêng và có một lịch sử tồn tại thậm chí còn lâu dài hơn nhà nước!. Vì vậy, ngành kinh tế học thường nhìn nhận mối liên hệ giữa nhà nước và nền kinh tế thường nhìn nhận dưới góc độ nền kinh tế là một thê độc lập với các chủ thể kinh doanh vốn hành xử tự do theo quy luật kinh té (cung — cau, giá trỊ.), bên cạnh đó ! Ngay trước khi nhà nước ra đời, nền kinh tế đã tồn tại tuy còn thô sơ, đơn giản. Cũng theo lý thuyết của chủ nghĩa Mác-Lênin, khi xã hội phat triên đên hình thái kinh tê xã hội cộng sản chủ nghĩa, nhà nước dân tiêu vong nhưng nên kinh tê dựa trên quan hệ sản xuât cộng sản chủ nghĩa thì vẫn tôn tại. nhà nước đóng vai trò như một tác nhân bên ngoài gây ảnh hưởng tới nền kinh tế, trong đó cách thức, mức độ, hiệu quả tác động của nhà nước được ngành khoa học này khái quát hóa thành các lý thuyết lớn (chủ nghĩa tự do và chủ nghĩa can thiệp). Như vậy, giữa hai ngành khoa học nghiên cứu chủ chốt liên quan đến đề tài có những khoảng cách nhất định?. Do đó, việc tiếp thu các lý thuyết về sự can thiệp của nhà nước vào thị trường của ngành kinh tế học có ý nghĩa lớn, không chỉ cho việc bố sung tri thức minh họa cho tính đa dạng của việc thực thi chức năng kinh tế của nhà nước, mà còn là cơ sở dé đánh giá tính hiệu quả của một nền quản trị. Hon thế, nếu ngành kinh tế học thé chế chỉ nhìn nhận nhà nước là một tác nhân can thiệp và chủ yếu đánh giá kết quả mà sự can thiệp đó mang lại, thì khi nghiên cứu liên ngành với khoa học pháp lý, những giá trị bất biến và mang tính triết học như dân chủ, nhân quyền cũng sẽ được đem ra dé cân nhắc như một hệ quy chiếu dé tiếp tục đánh giá sâu sắc hơn. - Thứ hai là về mặt thực tiễn, những chuyên biến về sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt Nam đã có những thay đôi đáng kế từ Đại hội Đại biểu toàn quốc (Đại hội) lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam (Đảng) đến nay. Tuy vậy, đây chưa bao giờ là vấn đề bị “đóng khung” mà thực tế vẫn luôn có những tìm kiếm và thử nghiệm mới.