Sự Can Thiệp Của Nhà Nước Đối Với Nền Kinh Tế Việt Nam - Quá Trình Biến Đổi Và Xu Thế

Luận án tiến sĩ luật học về sự can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế Việt Nam. Nghiên cứu quá trình biến đổi và xu hướng hiện tại.

• Tác giả: Đậu Công Hiệp
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Đăng Dung
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và luật hành chính
• Đề tài: Sự Can Thiệp Của Nhà Nước Đối Với Nền Kinh Tế Việt Nam - Quá Trình Biến Đổi Và Xu Thế
• Loại tài liệu: Luận án Tiến sĩ Luật học
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ SỰ CAN THIỆP CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt Nam
• 1.2. Bản chất sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế
• 1.3. Các dòng quan điểm và mô hình về sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế
• 1.3.1. Chủ nghĩa tự do điển hình
• 1.3.2. Kinh tế kế hoạch hóa và công hữu tư liệu sản xuất
• 1.3.3. Chủ nghĩa tư bản phúc lợi
• 1.3.4. Chủ thuyết phát triển Đông Á
• 1.3.5. Một số nhận thức mới về sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế trong bối cảnh hiện nay
• 1.4. Các công cụ can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế
• 1.4.1. Các chính sách về sở hữu
• 1.4.2. Các chính sách về tăng trưởng
• 1.4.3. Các chính sách về phân phối giá trị của nền kinh tế
• 1.4.4. Các chính sách về giáo dục, khoa học và công nghệ
• 1.5. Yếu tố thể chế - hệ thống pháp luật
• 1.6. Yếu tố thiết chế - bộ máy nhà nước
• 1.7. Các tiêu chí đánh giá sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế
• 1.7.1. Hiệu năng của nền kinh tế
• 1.7.2. Các tiêu chuẩn của nền dân chủ
• 1.7.3. Các tiêu chuẩn pháp quyền, nhân quyền
• 1.8. Sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế qua thực tiễn một số quốc gia trên thế giới
• 1.8.1. Một số nước khu vực Bắc Âu
• 1.8.2. Một số nước Đông Á
• 2. CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH BIẾN ĐỔI SỰ CAN THIỆP CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ VIỆT NAM
• 2.1. Các yếu tố tác động tới sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt Nam
• 2.1.1. Yếu tố chính trị
• 2.1.2. Nhu cầu phát triển và hội nhập
• 2.2. Các giai đoạn chủ yếu trong quá trình biến đổi sự can thiệp của nhà nước Việt Nam đối với nền kinh tế
• 2.2.1. Giai đoạn Trước Đổi mới
• 2.2.2. Giai đoạn Từ Đổi mới đến nay
• 2.3. Chủ nghĩa tiệm tiến - khái quát về quy luật biến đổi sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt Nam
• 2.3.1. Biểu hiện của sự tiệm tiến - những thử nghiệm kéo dài
• 2.3.2. Nguyên nhân của sự tiệm tiến - đồng thuận và ổn định
• 2.3.3. Điều kiện của sự tiệm tiến - nền tảng văn hóa, con người
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: XU THẾ CAN THIỆP CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN TỚI VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• 3.1. Bối cảnh quốc tế, khu vực và tình hình trong nước
• 3.2. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về sự can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế qua tổng kết thực tiễn 30 năm Đổi Mới
• 3.3. Những mục tiêu, định hướng lớn trong sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt Nam
• 3.4. Một số đề xuất về bộ máy nhà nước và hệ thống pháp luật
• 3.4.1. Đề xuất về bộ máy nhà nước
• 3.4.2. Đề xuất về hệ thống pháp luật
• 3.5. Một số đề xuất cụ thể đối với các chính sách kinh tế
• 3.5.1. Về các chính sách liên quan đến sở hữu
• 3.5.2. Về các chính sách liên quan đến tăng trưởng
• 3.5.3. Về các chính sách liên quan đến tái phân phối giá trị của nền kinh tế
• 3.6. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Sự Can Thiệp Của Nhà Nước Vào Kinh Tế VN

Nghiên cứu về sự can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế là một vấn đề thiết thực cả về lý luận lẫn thực tiễn. Nhà nước và nền kinh tế là hai yếu tố gắn bó chặt chẽ trong xã hội. Khoa học pháp lý Việt Nam thường xem xét mối liên hệ này từ hai góc độ: trừu tượng (nghiên cứu chung nhất) và cụ thể (nghiên cứu các khía cạnh kinh doanh, thương mại, tài chính, tiền tệ, lao động). Cách tiếp cận khoa học pháp lý thường nhấn mạnh vai trò quản lý của nhà nước. Ngược lại, kinh tế học lại nhấn mạnh tính độc lập tương đối của nền kinh tế, coi nhà nước là tác nhân bên ngoài tác động. Do đó, cần tiếp thu các lý thuyết về sự can thiệp từ kinh tế học để đánh giá hiệu quả quản trị. Hơn nữa, cần xem xét các giá trị dân chủ, nhân quyền khi nghiên cứu liên ngành. Các chuyên biến về sự can thiệp của nhà nước đã có những thay đổi đáng kể từ Đại hội VI đến nay, đặc biệt là Đại hội XIII với những điểm mới về triết lý và cách thức can thiệp. Cụ thể, cần nghiên cứu để tổng hợp, tìm ra quy luật biến đổi, chỉ ra xu thế với cơ hội và thách thức. Đề tài “Sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt Nam – quá trình biến đổi và xu thế” có ý nghĩa cả về lý luận lẫn thực tiễn, có thể sử dụng trong nghiên cứu và hoạch định chính sách.

1.1. Nghiên Cứu Mối Liên Hệ Nhà Nước và Nền Kinh Tế

Các nghiên cứu về mối liên hệ giữa nhà nước và nền kinh tế thường được xem xét trên hai góc độ. Một là góc độ trừu tượng, nghiên cứu hai hiện tượng này ở mức độ chung nhất. Hai là góc độ cụ thể, nghiên cứu mối liên hệ giữa hai hiện tượng trên ở những khía cạnh nhất định như hoạt động kinh doanh, thương mại, thị trường tài chính, tiền tệ, lao động. Khoa học pháp lý thường tiếp cận theo hướng quản lý nhà nước, nhấn mạnh vai trò, cách thức, công cụ để nhà nước tăng cường quản lý. Theo Mises, khoa học pháp lý nhìn nhận sự can thiệp của nhà nước trong mối tương quan với nguồn gốc, mục đích, bản chất của nhà nước. Kinh tế học tập trung vào những biện pháp và hiệu quả tác động.

1.2. Chuyên Biến Trong Sự Can Thiệp Sau Đại Hội XIII

Đại hội XIII của Đảng đã có những điểm mới thể hiện sự thay đổi về triết lý và cách thức can thiệp. Văn kiện Đại hội XIII nêu rõ vai trò của nhà nước, thị trường và xã hội, chuyển giao công việc nhà nước cho các tổ chức xã hội, và coi kinh tế nhà nước là công cụ để khắc phục khuyết tật của kinh tế thị trường. Nguyễn Quang Thuan nhận định rằng, các nhận thức này là kết quả của một quá trình chuyên biến, đấu tranh giữa các xu hướng khác nhau, tiếp nhận và loại trừ các quan điểm, cách làm về quản lý, điều hành nền kinh tế. Có những điều được coi là hiển nhiên ở thời trước lại trở nên kỳ lạ ở ngày nay.

II. Tại Sao Cần Nghiên Cứu Can Thiệp Nhà Nước vào Kinh Tế

Việc nghiên cứu đề tài có tính cấp thiết cao. Thứ nhất, cần bổ sung tri thức, minh họa tính đa dạng của việc thực thi chức năng kinh tế của nhà nước, và đánh giá tính hiệu quả của một nền quản trị. Thứ hai, cần khảo sát những hình mẫu tương đồng trên thế giới và đánh giá thực tế Việt Nam. Để có thể rút ra quy luật biến đổi trong việc nhà nước can thiệp vào nền kinh tế, cần thiết chỉ ra xu thế, cơ hội và thách thức mà Việt Nam sẽ gặp phải. Nhà nước có thể khiến những quy luật thị trường bị ảnh hưởng, tạo ra những hệ quả khác nhau. Đặc trưng của ảnh hưởng và hệ quả đó được khái quát hóa thành các mô hình. Cần phải tổng kết và làm rõ các khía cạnh này, cũng như các công cụ để đánh giá mức độ can thiệp.

2.1. Bổ Sung Tri Thức và Đánh Giá Hiệu Quả Quản Trị

Việc tiếp thu các lý thuyết về sự can thiệp của nhà nước vào thị trường có ý nghĩa lớn. Không chỉ bổ sung tri thức, minh họa tính đa dạng của việc thực thi chức năng kinh tế của nhà nước, mà còn là cơ sở để đánh giá tính hiệu quả của một nền quản trị. Ngành kinh tế học thể chế nhìn nhận nhà nước là một tác nhân can thiệp, đánh giá kết quả mà sự can thiệp đó mang lại. Nghiên cứu liên ngành với khoa học pháp lý, các giá trị bất biến như dân chủ, nhân quyền cũng sẽ được cân nhắc.

2.2. Khảo Sát Hình Mẫu và Đánh Giá Thực Tế Việt Nam

Cần tìm kiếm, khảo sát tới những hình mẫu tương đồng trên thế giới lại phải đánh giá một cách cần trọng thực tế Việt Nam trên nhiều mặt. Vừa cần tìm kiếm, khảo sát tới những hình mẫu tương đồng trên thế giới lại phải đánh giá một cách cần trọng thực tế Việt Nam trên nhiều mặt. Để có thể rút ra quy luật biến đổi trong việc nhà nước can thiệp vào nền kinh tế, cần thiết chỉ ra xu thế, cơ hội và thách thức mà Việt Nam sẽ gặp phải. Nhà nước có thể khiến những quy luật thị trường bị ảnh hưởng, tạo ra những hệ quả khác nhau.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Sự Can Thiệp Của Nhà Nước Hiệu Quả

Luận án sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau. Phương pháp phân tích – tổng hợp làm rõ lý thuyết can thiệp và khái quát quy luật biến đổi. Phương pháp lịch sử làm rõ khía cạnh lịch sử từ năm 1945 đến nay, chia nhỏ các giai đoạn để phân tích. Phương pháp so sánh được sử dụng khi nghiên cứu thực tiễn can thiệp của một số nhà nước điển hình. Phương pháp thống kê, xử lý dữ liệu đánh giá hiện tình can thiệp, thách thức và cơ hội. Trên cơ sở đó, đề tài đưa ra tiên đoán về xu thế và khuyến nghị về chính sách.

3.1. Phân Tích Tổng Hợp và Khái Quát Quy Luật Biến Đổi

Phương pháp phân tích – tổng hợp được sử dụng để làm rõ các vấn đề thuộc về lý thuyết can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế và khái quát quy luật biến đổi của sự can thiệp này trong lịch sử. Cụ thể, các vấn đề trên sẽ được phân tích dưới nhiều góc độ và các khía cạnh nhỏ hơn như nội dung, cách thức và công cụ đánh giá. Các căn cứ chứng minh sự biến đổi theo quy luật tiệm tiến trong sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế.

3.2. So Sánh Thực Tiễn Can Thiệp Của Các Nhà Nước

Phương pháp so sánh được sử dụng khi nghiên cứu về thực tiễn can thiệp vào nền kinh tế của một số nhà nước là điển hình cho các chủ thuyết khác nhau về sự can thiệp. Bên cạnh so sánh về quy định pháp lý, về thiết chế vận hành còn cần so sánh trên các phương diện bối cảnh lịch sử, chính trị, văn hóa, xã hội cũng như hệ quả của sự can thiệp đó trên nhiều phương diện khác nhau của đời sống kinh tế - xã hội.

IV. Xu Hướng Can Thiệp Kinh Tế Của Nhà Nước Việt Nam Tới

Câu hỏi nghiên cứu của đề tài là: “Xu thế can thiệp của nhà nước đối với nên kinh tế ở Việt Nam trong thời gian tới là gì và cần kiện toàn bộ máy nhà nước, hoàn thiện hệ thống pháp luật và các chính sách kinh tế như thế nào?”. Để giải quyết câu hỏi này, cần cụ thể hóa thành các câu hỏi nhỏ hơn như: cơ sở lý luận cho sự can thiệp là gì? Các mô hình lý luận nào đã được xây dựng? Nhà nước can thiệp thông qua những cách thức nào? Các quốc gia trên thế giới đã can thiệp như thế nào? Có những yếu tố nào tác động tới quá trình biến đổi sự can thiệp?

4.1. Cơ Sở Lý Luận Cho Sự Can Thiệp Của Nhà Nước

Cơ sở lý luận cho sự can thiệp của nhà nước vào nên kinh tế là gì? Đã có các mô hình lý luận nào được xây dựng và mỗi mô hình có những ưu, nhược điểm gì? Nhà nước can thiệp vào nền kinh tế thông qua những cách thức nào? Bằng cách nào có thể đánh giá được mức độ can thiệp của nhà nước vào nên kinh tế? Các quốc gia trên thế giới đã can thiệp vào nền kinh tế như thế nào, sự can thiệp đó thể hiện qua những khía cạnh nào?

4.2. Các Yếu Tố Tác Động Quá Trình Biến Đổi Sự Can Thiệp

Có những yếu tố nào tác động tới quá trình biến đổi sự can thiệp của nhà nước Việt Nam vào nên kinh tế? Quá trình biến đổi đó có thể chia thành các giai đoạn như thế nào? Quá trình biến đổi đó diễn ra ngẫu nhiên hay có quy luật? Hiện nay, sự can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế đang phải chịu tác động của những yếu tố nào? Xu thế can thiệp của nhà nước Việt Nam trong thời gian tới là gì?

V. Vai Trò Nhà Nước Và Giải Pháp Can Thiệp Kinh Tế Hiệu Quả

Mục đích nghiên cứu của Luận án là làm rõ quá trình biến đổi trong cách thức nhà nước Việt Nam can thiệp vào nền kinh tế và chỉ ra những vấn đề cần đối mặt trước xu thế và bối cảnh mới. Để thực hiện mục đích này, đề tài cần hoàn thành các nhiệm vụ sau. Về mặt lý luận, phải làm rõ cách tiếp cận rằng nền kinh tế là một hiện tượng có tính độc lập tương đối, có khả năng vận hành với những quy luật riêng. Sự can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế có thể khiến những quy luật này bị ảnh hưởng với những chiều hướng khác nhau và tạo ra những hệ quả khác nhau.

5.1. Về mặt lịch sử quy luật

Cần khảo sát các thời kỳ kinh tế Việt Nam mà ở đó có những đặc trưng riêng về cách thức mà nhà nước can thiệp vào thị trường. Qua đó, có thể khái quát được sự biến đổi của sự can thiệp đó thông qua việc nhìn nhận các yếu tố bên ngoài như quan điểm chính trị, văn hóa, lịch sử cũng như chính yếu tố hiệu năng của nền kinh tế. Trên cơ sở đó có thể dự báo được những thuận lợi cũng như cản trở đối với quá trình cải cách thể chế kinh tế ở Việt Nam.

5.2. Về mặt thực tiễn

Cần đánh giá được những vấn đề thuộc về bối cảnh kinh tế, chính trị và xã hội ở các tầm quốc tế, khu vực lẫn trong nước cũng như những vấn đề tác động tới sự chuyển biến kinh tế ở Việt Nam. Từ đó, có thể định hình xu thế trong cách thức, mức độ can thiệp vào nền kinh tế của nhà nước Việt Nam thời gian tới cũng như những yêu cầu về bộ máy nhà nước, hệ thống pháp luật và các khía cạnh của chính sách kinh tế để Việt Nam có thể ứng phó và thích ứng với cả những thách thức cũng như cơ hội đang được đặt ra.

VI. Các Điểm Mới Về Can Thiệp Nhà Nước và Đề Xuất Chính Sách

Luận án kết hợp cách tiếp cận liên ngành luật học – kinh tế học trong nghiên cứu về mối quan hệ giữa nhà nước và nền kinh tế. Luận án đánh giá sự biến đổi trong cách thức, mức độ, triết lý can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế Việt Nam qua các giai đoạn lịch sử từ 1945 đến nay. Trên cơ sở đó, Luận án khái quát những vấn đề có tính chất quy luật trong sự biến đổi đó; lý giải, minh chứng quy luật này với những căn cứ lịch sử, cụ thể. Luận án dự báo xu thế trong cách thức can thiệp của nhà nước Việt Nam vào nền kinh tế trong thời gian tới. Đưa ra kiến nghị sửa đổi, bổ sung các quy định của Hiến pháp liên quan đến sự can thiệp của nhà nước vào nên kinh tế.

6.1. Cách Tiếp Cận Liên Ngành và Đánh Giá Biến Đổi

Luận án kết hợp cách tiếp cận liên ngành luật học – kinh tế học trong nghiên cứu về mối quan hệ giữa nhà nước và nền kinh tế. Luận án đánh giá sự biến đổi trong cách thức, mức độ, triết lý can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế Việt Nam qua các giai đoạn lịch sử từ 1945 đến nay.

6.2. Khái Quát Quy Luật và Dự Báo Xu Thế Can Thiệp

Trên cơ sở đó, Luận án khái quát những vấn đề có tính chất quy luật trong sự biến đổi đó; lý giải, minh chứng quy luật này với những căn cứ lịch sử, cụ thể. Luận án dự báo xu thế trong cách thức can thiệp của nhà nước Việt Nam vào nền kinh tế trong thời gian tới. Đưa ra kiến nghị sửa đổi, bổ sung các quy định của Hiến pháp liên quan đến sự can thiệp của nhà nước vào nên kinh tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở khoa học vỀ sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt Nam Chương 2. Quá trình biến đổi sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt Nam Chương 3. Xu thế can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt Nam trong thời gian tới và một số kiến nghị PHAN TONG QUAN VE VAN ĐÈ NGHIÊN CỨU 1.

Những kết qua nghiên cứu đã công bố liên quan đến đề tài Luận án Liên quan đến dé tài có nhiều khía cạnh nghiên cứu, từ khái quát tới cụ thé, từ tổng quát tới bộ phận. Ở đó, đã có ít nhiều công trình đề cập và giải quyết nhiều góc độ lý luận cũng như thực tiễn. Day vừa là nguồn quan trọng dé Luận án có thé tham khảo và phát triển, lại vừa đặt ra những van đề mà Luận án có thé tiếp tục giải quyết. Cụ thể là: 1.

Nghiên cứu về sự can thiệp của nhà nước doi với nền kinh té Một cách chung nhất, vấn đề sự can thiệp của nhà nước đã được nghiên cứu một cách rộng rãi, đặc biệt là góc độ kinh tế học thé chế. Ngành khoa học này nhìn nhận nhà nước như một thiết chế đặc biệt, có tác động lớn tới thị trường với tư cách một bộ phận đặc biệt của xã hội. Nhìn rộng ra hơn, sự can thiệp của nhà nước còn có thể nghiên cứu ở góc độ vai trò của nhà nước, mối liên hệ của nhà nước đối với các thiết chế khác trong xã hội. Cụ thé: - Cuén sách “The constitution of liberty” (Tạm dich: “Hiến pháp của tự do”) của Friedrich Hayek, xuất ban lần đầu năm 1960 bởi University of Chicago Press.

Day là một tác phẩm kinh điển của một triết gia, kinh té gia dai dién cho chu nghia tự do. Ý tưởng chung của tác phẩm là: tự do là nguyên tắc cơ ban của mọi nền văn minh, là điều kiện tiên quyết cho thịnh vượng và tăng trưởng. Cuốn sách gồm ba phan, 24 chuong. Déi lập lại su tu do cá nhân là sự can thiệp của nha nước.

Ông cho rằng công dân sẽ có thé phát huy năng lực của mình ở mức cao nhất khi chính phủ bị hạn chế với mức can thiệp ít nhất. Một nhà nước thực sự tự do khi nó hết sức gọn nhẹ và giải phóng con người bằng cách cho họ khả năng tự mình đưa ra quyết định và hướng đi cho mình. Nhà nước cần được cấu trúc làm sao để mỗi cá nhân có được một “vùng an toàn”, không bị kiểm soát và khuyến khích mọi người theo đuôi những đóng góp có ích nhất của mình dành cho xã hội. Cuốn sách trên là một đại diện kinh điển của chủ nghĩa tự do, đề cao việc mở rộng tự do tối đa cho cá nhân và hạn chế tối thiểu sự can thiệp của nhà nước.

Mặc dù tác phẩm có xu hướng tuyệt đối hóa sự tự do cá nhân (dù chưa bằng chủ nghĩa vô chính phủ) nhưng nó cũng đưa ra những lập luận sắc bén về mối nguy hại khi nhà nước kiểm soát quá mức đời sống dân sự. - Bài viết: “Keynes, Keynesianism, and State Intervention” (Tạm dịch: “Keynes, chủ nghĩa Keynes và sự can thiệp cua nhà nước”) của tác giả Donald Winch, in trong cuốn “The Political Power of Economic Ideas”, Princeton University Press ấn hành năm 1989. Bai viết trình bay tư tưởng của nhà kinh tế học Keynes về quản tri nền kinh tế, cấu trúc và năng lực của nhà nước trong sự can thiệp của nó vào thị trường. Tư tưởng chính của Keynes được thê hiện trong cuốn sách Ly thuyét tổng quát về việc làm, lãi suất và tiên tệ đại ý rằng chỉ có việc mở rộng chức năng của nhà nước mới giúp tránh khỏi sự thất bại của các thé chế kinh tế vốn dựa trên tự đo thị trường.

Ở đây Keynes không những chỉ ra nguyên nhân của sự can thiệp mà còn chỉ ra cách thức nhà nước có thể sử dụng sức mạnh của mình thông qua các chính sách kinh tế để ngăn chặn khủng hoảng, thất nghiệp. Nhờ vào việc nghiên cứu này, chúng ta có thê tiếp cận một trong những lý thuyết kinh điển ủng hộ cho sự can thiệp của nhà nước. Cách tiếp cận kinh tế học giúp giải quyết vấn đề sự can thiệp của nhà nước một cách rõ ràng và thực tế hơn. Và mặc dù không chủ trương gia tăng sự can thiệp của nhà nước lên vô cùng nhưng nghiên cứu này phan nào giúp chúng ta khang định những khía cạnh hợp ly trong sự can thiệp của nhà nước.

- Cuốn sách: “Mộ phân tích kinh tế về chủ nghĩa can thiệp ” của Ludwig von Mises, Dinh Tuan Minh dịch, Tri thức xuất bản năm 2016. Được viết bởi một học giả có tầm ảnh hưởng lớn, cuốn sách đã đánh giá các khía cạnh của chủ nghĩa can thiệp một cách sâu sắc. Cuốn sách gồm 8 chương, trong đó hai chương đầu trình bày về các biện pháp can thiệp thông thường mà nhà nước hay sử dụng. Chương ba đến năm đề cập đến một số khía cạnh mà chủ nghĩa can thiệp thường va chạm vảo, bao gồm lạm phát, mở rộng tín dụng, chính sách sung công, trợ cấp, vai trò cua công đoàn, đoàn thé.

Chương sáu trình bày bối cảnh nền kinh tế thời chiến, khi chủ nghĩa can thiệp dé dàng phat sinh và được chấp nhận. Chương bảy trình bày những hậu quả của chủ nghĩa can thiệp vê cả kinh tê, xã hội và chính trị. Đây là một 10 chương sách hết sức sâu sắc bởi nó đưa ra những đánh giá xác đáng cho việc day cao chủ nghĩa can thiệp đến tận cùng sẽ dẫn đến điều gì. Kết luận lại, ông cho rằng, việc áp dụng chủ nghĩa can thiệp một cách thái quá chưa chắc đã dẫn tới hệ quả mong muốn như người ta mong muốn.

Trong cuốn sách, Mises trình bày khá nhiều đối sánh giữa hai hệ thống kinh tế tư bản chủ nghĩa và chủ nghĩa xã hội và đặc biệt là tính khả thi của những can thiệp mà các hệ thống kinh tế này thường sử dụng. Theo ông, sự khác biệt trong sự can thiệp giữa tư ban chu nghĩa và chủ nghĩa xã hội là ở chỗ nó có được dựa trên nền tảng của kinh tế thị trường hay không và thái độ của nhà nước là có mong muốn kiểm soát toàn bộ nền kinh tế thông qua việc loại bỏ quy luật thị trường hay không. - Cuốn sách “The Proportionality of State Intervention - EU Responses to the Global Economic Crisis, 2008-2020” (Tam dich: “Tinh tương xứng trong sự can thiệp của nhà nước — Phản ứng của EU đối với khủng khoảng kinh té toàn cầu, 2008-2020”) của tác giả Sebastian WeiBschnur, Palgrave Macmillan xuất ban năm 2021. Cuốn sách tiếp cận sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế dựa trên nguyên tắc tương xứng, từ đó đánh giá các biện pháp can thiệp vào thị trường của các nước Liên minh châu Âu trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế.

Cuốn sách đưa ra một cách nhìn mang tính chất phản biện, trong đó cho thấy với bối cảnh toàn cầu hóa về kinh tế, việc các nhà nước can thiệp ở những mức độ khác nhau có thể gây ra hiệu ứng khác nhau. - Bài viết: “Welfare, government intervention and political economy” (Tạm dich: “Phúc lợi, sự can thiệp của chính quyên và kinh tế chính trị”) của hai tác giả Hans C. Blomqvist và Mats Lundahl, in trong cuốn “The Distorted Economy” của Palgrave Macmillan, Springer xuất bản năm 2002. Theo bài viết, những câu hỏi cơ bản nhất của mọi lý luận kinh tế là: một mặt làm thé nào dé phân bổ các nguồn tài nguyên, làm thế nào để các thành tố sản xuất của nền kinh tế được dùng vào các hoạt động khác nhau; và mặt khác làm thế nào để các thành quả đầu ra được phân phối giữa các công dân và phúc lợi sẽ đem lại kết quả thế nào.

Liên quan tới việc phân bồ nguồn lực, về nguyên tắc có hai khả năng: (1) Sự phân bố được thực hiện II theo quy luật thị trường; và (2) Sự phân bô được thực hiện bởi các mệnh lệnh hành chính. Trên thực tế, các hệ thông kinh tế không nghiêng hăn về bên nào mà thường kết hợp cả hai. Từ đó đặt ra nhu cầu nghiên cứu của ngành kinh tế học phúc lợi, tức là giải quyết vấn dé các nguồn lực của xã hội có thé phân bố một cách tốt nhất như thế nào. Tóm lại, nhà nước có thể can thiệp vào thị trường một cách ôn hòa, không phủ nhận quy luật của nó nhưng cần phải có kế hoạch cũng như cách thức dé tái phân bổ nguồn lực của nền kinh tế, hướng tới sự công bằng, giảm thiểu tác động của khoảng cách giàu nghèo.

Nói chung, cuốn sách này cung cấp những quan điểm rất có giá trị trong việc giải thích sự can thiệp của nhà nước vào thị trường với một lý do mang tính nhân văn và một mức độ tương đối ôn hòa. Cuốn sách chỉ ra được rằng không có nhà nước nào mà không tìm cách can thiệp vào thị trường thông qua các chính sách phúc lợi bởi đó là cách nâng cao tính xã hội của nhà nước. - Cuốn sách: “Modern state intervention in the era of globalization” (Tam dịch: “Sự can thiệp cua nhà nước hiện đại trong thoi kỳ toàn cẩu hóa ”) của hai tác giả Nikolaos Karagiannis và Zagros Madjd-Sadjadi, xuất bản bởi Edward Elgar Publishing, Inc năm 2007. Các tác giả đã lập luận rằng dé đối mặt với những thách thức của toàn cầu hóa và tăng cường phúc lợi kinh tế, các chính phủ cần những công cụ chính sách mạnh mẽ có thê giúp họ hoạch định chiến lượng.

Sự can thiệp của nhà nước cần được nhìn nhận lại với vai trò của nó cho sự phát triển. Cuốn sách bắt đầu với một số chương nghiên cứu về các van đề lý luận như: khía cạnh kinh tế, chính tri cua nhà nước, sự tác động cua chi tiêu quốc gia, sự ảnh hưởng tới tự do thương mai, cách tiếp cận tân cô điển và chủ nghĩa Keynes về tài chính công. Các chương tiếp theo đánh giá các chính sách tài khóa, các vấn đề về phát triển ở Cộng đồng Châu Âu, thành công của Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore và Hồng Kông. Chương cuối trình bày về vai trò của sự can thiệp của nhà nước với tư cách không chỉ một lý thuyết chặt chẽ mà còn là một hiện thực sống động.

Qua đó, cần phải đánh giá đầy đủ những khía cạnh của toàn cầu hóa đối với xã hội và nền kinh tế dé thay được vai trò ngày càng gia tăng của nha nước.