VA DAO TAO 80. TRlfONG DAI HOC KINH TE TP. HO CHi MINH f>INH VU PHONG Chuyen nganh: Tai chinh, luu thong tien t~ va tin d~;~ng Ma so: 5. VAN THAC LUAN.
Sl KINH TE NguOi hucmg dftn khoa hQc: PGS.TS NGUYEN THJ DIEM CHAU. TIIIIJONG f)H KINH TE TP. H6 Chi Minh, thang 6/2003 DANH MVC CAC CHU VIET TAT ------roc-a - - - - - - AFfA: Asean free trade area- Khu Vl,l'c m~u dich tt1 do ASEAN. APEC: Asia- Pacific economic cooperation- Hqp tac kinh te" Chau A- Thai Binh Du'ong.
ASEAN: Association of south east asian nations- Hi~p h(>i cac qu6c gia Bong CEPT: Common effective preferential tariff scheme - Chttong trlnh u'U dai thue" quan c6 hi~u b;c chung. CIF: Cost, Insurance, Freight- Ti~n hang, Bao hi~m. CNH- HDH: Cong nghi~p h6a- Hi~n d~i h6a. C/0: Certificate of orgin - Gifiy chll'ng nh~n xufit xU'.
EU: European union- Lien minh Chau Au. GATT: General agreement of tariff and trade - Hi~p dinh chung Thue" quan va thttong m~t. GDP: Gross domestic product- T6ng san ph~m qu6c n(>i. GTGT: Gia tfigia trmg.
HS: Harmonized system- H~ th6ng di~u hoa. IMF: International monerary fund - Quy ti~n t~ qu6c W. MFN: Most favoured nation- T6i hu~ qu6c. NAFfA: North American free trade area- Khu Vl,l'c m~u dich tt1 do Bllc My.
NSNN: Ngan sach nha nttoc. ODA: Official development assistance - Chttong trlnh h6 tr<;l phat tri~n chinh thll'c. TTI>B: Tieu th1;1 d~c bi~t. WB: World Bank- Ngan hang the" gioi.
WfO: World trade organization- T6 chll'c thttong m~i the" gioi. XNK: Xu fit nh~p kh~u. MVCLVC -f0Ql- Trang Trang ph1;1 bla Danh ffi\IC cac chfi' vie't tAt Ml;lC ll;lC Danh ffi\IC cac bang, hlnh ? ,. 1 Chttdng 1: T6ng quan v~ chinh sach thu€ ~p khdu Vi~t Nam .-• nhiAym ve/!< thue.! nhA~p kh;!au t-.ong th:N' vl k'y hA Ql nhA kinh f-A! le .3 Cac cong Cl;l phi thu€ quan, m6i quan h~ gifi'a cong Cl;l thu€ quan va phi thue' quan tlloi ky h9i nh~p kinh te' .4 Cac nguyen t:Ac cam ke't rang bu{>c v~ tllue' nh~p khffu trong di~u ki~n h{>i nh~p .5 Cac n{>i dung cam ke'trang bu{>c v~ thue' nh~p khffu trong di~u ki~n h{>i nh~p .6 Vai tro cua nha mtdc trong qua trlnh tllam gia h{>i nh~p kinh Wqu6c W.7 Sl;i ciln thie't phai hoan thi~n chfuh sach tllue' nh~p khffu Vi~t N am hi~n nay.
14 Chttdng 2: Th\fc tr~ng chinh sach thut ~p kMu Vi~t Nam.1 Qua trlnh hlnh tllanh va hoan thi~n chfuh sach tllue' nh~p khffu Vi~tNam.2 Th1;tc tr1;1ng chfuh sach tllue' nh~p khffu Vi~t Nam vdi yeu cilu tll\l'c hi~n cac cam ke't qu6ct€ .1 Cac tllanh tlJU chfuh sach tllue' nh~p khffu Vi~t Nam d~t du'<Jc .2 Nhfi'ng t6n tl;li cua chfnh sach tllue' nh~p khffu Vi~t Nam .3 Nguyen nhan cua nhfi'ng t6n ~i trong chfnh sach tllue' nh~p khffu hi~n nay .1 M1;1c tieu hoan thi~n chfuh sach tllue' nh~p khffu Vi~t Nam .2 Nguyen tAc hoan thi~n chinh sach thu€ nh~p khftu thoi ky h(>i nh~p kinh t€.3 Quan diem va yeu cfiu hoan thi~n chinh sach thu€ nh~p khftu thoi ky h(>i nh~p .4 M(>t s6 giai phap hoan thi~n chinh sach thu€ nh~p khftu thoi ky h(>i nh~p .5 Dieu ki~n thlfc hi~n cac giai phap hoan thi~n chinh sach thu€ nh~p khftu. 55 Ktt lu{ln. 61 Ph'\lll;lC. 64 DANH MVC CAC BANG, HINH £001 Trang Bing 2.1: T'mh hlnh tho thut xui't ~p khiu tit 1988-1991 .2: Tmh hlnh tho thu~ ~p kh.3: T'mh hlnh tho tho~ ~p kh.4: Ty I~ thu~ ~p kbiu danh nghia va thl/c t~ 1992-2002.5: Ph£\n M mUc dQ thu~ ~p kh.Au ctia nliO'c ta .6: K~t qua Mu tranh ch6ng bu6n ~u tit nam 1990- 2002 .7: Hang boa kh6ng qua kiim smit h3i quan va tMt thu thu~ tit 1992- 2002 .8: 'Fmh hlnh thu chi ctia ng8nh H3i quan 1997-2002 ••••.1: Phftn lo~i cac ~t hang ~p Wu theo cam k~t vm Biiu thu~ ~p Wu hien hanh .2: Danh ID\IC dl/ ki~n cac ~t hang ap d\lllg thi diim thu~ gia tri tuy~t d6i.Au ciit gi3m theo CEPf nam 2003.4: Sd d6 quy trlnh tho t\IC h3i quan d6i vm hang boa ~p khiu theo hf/p d6ng mua ban .5: Sd d6 hi~n d~i boa nganh Hai quan d~n nam 2010 .6: Bi~u tho~ xui't ~p kh.Au cila Trung Qu6c.
Tinh c£lp thi~t cua d~ uli: Vifn d~ t1J do h6a thttong m~i ngay nay da trd nen rift c~n thie't d6i voi m6i qu6c gia tren the' gioi. H~ qua ciia n6 la qua trlnh khu VlJ'c h6a, toan c~u h6a kinh te' dang dien ra rift soi d()ng. H()i nh~p kinh te' qu6c te' dtt~c xem la m()t tilt ye'u khach quan va trd thanh vifn d~ thoi SlJ the' gioi. Qua trlnh h()i nh~p kinh W qu6c te' cua mfii qu6c gia d€ d~t du'~C hi~U qua cao thl cac vifn d~ v~ oo che', chinh sach c~n phai dtt~c xem xet, danh gia va hoan thi~n cho phil h~p voi trlnh d() phat tri€n kinh te' cua m6i qu6c gia va thong 1~ qu6c te'.
Trong cac vifn d~ d6, thue' nh~p khftu dtt~c xem la c~u n6i rift quan tr9ng trong qua h()i nh~p kinh te' qu6c te' cua m6i qu6c gia. Sau ngay d6i moi, thtJc hi~n chinh sach md cii'a va chu d()ng h()i nh~p the' gioi cua dift nu'oc thl h~ th6ng chinh sach thue' Vi~t Nam da trai qua hai giai do~n cai each. Trong d6, thue' nh~p khftu ciing dtt~c cai thi~n m()t each ro r~t. Chinh qua trlnh cai each d6 da dem l~i nhii'ng dong g6p tich ctJc cua thue' nh~p khftu vao vi~c phat tri€n kinh W Vi~t Nam, h()i nh~p VOi khu VlJ'C Va the' gioi.
Tuy nhien, SO VOi yeu C~U phat tri€n va h()i nh~p kinh te' CUa Vi~t Nam thl chinh sach thue' nh~p khftu vfin t6n ~i nhi~u bift c~p. Bi~u d6 da lam h~n che' tie'n trlnh h()i nh~p, phat tri€n quan h~ kinh te', thttong m~i va d~u tu' gifi'a Vi~t Nam voi cac nu'oc. Trong tie'n trlnh h()i nh~p, Vi~t N am da trd thanh thanh vien cua Hi~p h()i cac qu6c gia Bong NamA (ASEAN), tham gia vao khu VlJ'c m~u djch tlJ do ASEAN (AFfA), gia nh~p dien dan kinh te' Chau A- Thai Blnh Du'ong (APEC), ky ke't Hi~p dinh thttong m~i voi Hoa Ky- md dttong cho vi~c gia nh~p T6 chll'c thttong m~i the' gioi (WTO). Vl v~y, tie'p t\lc nghien cll'u hoan thi~n chinh sach thue' nh~p khftu nhAm dap U'ng lqp thoi yeu c~u cua qua trlnh h()i nh~p la doi hoi dip thie't.
Cho nen, vi~c ch9n d~ tai "M()t s6 giai phap hoan thi~n chinh sach thue' nh~p khftu Vi~t Nam thoi ky h()i nh~p" vita c6 y nghia v~ ly lu~n, vita c6 y nghia thoi stJ trong giai do~n phat tri€n kinh te' Vi~t Nam hi~n nay. M\lc tieu nghien coo: K€ tll' sau ngay d6i moi, chii d()ng h()i nh~p kinh te' ciia Nha nttoc ta da c6 nhii'ng c6ng trlnh nghien cll'u d€ clti each chinh sach thue' nh~p khftu. Tuy nhien, voi m6i cong trlnh d~u 1 dung tren cac g6c d9 khac nhau nen vi~c nghien cU'u cW dtrng l~i o g6c d9 rna cac cong trlnh da nghien CUu. Mvc tieu cua d~ tai di sau phan tich, xay dlJ'ng cac lu~n ell' khoa h<;>c nhhm du'a ra giai phap d~ hoan thi~n chinh sach thu€ nh~p khffu trong di~u ki~n n~n kinh t€ Vi~t N am h()i nh~p ngay cang dfty du hdn voi kinh te' khu VlJ'c va the' gioi.
P~m vi nghi~n cll'u: f)~ d~t mlJC tieu nghien CUu du'<jc thie't thlJ'C, c6 tr<;>ng tam nhi~m VlJ CUa d~ tai neu len ly lu~n v~ thu€ nh~p khffu trong di~u ki~n h()i nh~p; ijch sti' hlnh thanh va hoan thi~n d~ tim ra quy lu~t cua qua trlnh v~n d()ng cd ch€, chfnh sach; l~y mvc tieu cam ke't gia nh~p WTO va cac cam ke't quo'c te' khac v~ thu€ nh~p khffu lam n~n tang cho vi~c hoan thi~n chfnh sach thu€ nh~p khffu, xay dlJ'ng cac cam ke't v~ thue' nh~p khffu. Cac gilti phap du'<Jc neu ra tren cd so cac nguyen tic, giln li~n voi quan di~m cua Bang v~ h()i nh~p va cac rang bu()c tU cac cam ke't quo'c te', cam ke't song phu'dng, dang phu'dng v~ thue' nh~p khffu. Phlidng phap nghi~n cll'u: B~ t:ai sii' dvng phu'dng phap duy v~t bi~n chll'ng va duy v~t ijch sii' d~ giai quye't cac v~n d~ nghien cU'u. Voi phu'dng phap nay, thu€ nh~p khffu la m()t v~n d~ luon bie'n d6i, v~n d()ng nen phiii hoan thi~n cho phu h<Jp voi trlnh d9 phat tri~n kinh te' va tie'n trlnh h()i nh~p.
Ngoai ra, d~ t:ai cbn ke't h<Jp voi cac phu'dng phap di~n giai- quy n~p; phu'dng phap phan tich, Wng h<jp, so sanh,. Vi~c v~n dvng cac phu'dng phap tren d~u tuan thu nguyen tic khach quan, toan di~n va h~ tho'ng. Ngoai ra, voi cac phlJ lvc, bi~u bang, so' li~u thlJ'c t€ du'<Jc sti' dvng du'a vao lu~n van nhhm lam sang to, phong phu them n()i dung trlnh bay. Ca'u true ctia d~ tai: Ngoai phftn mo dftu, ke't lu~n, phlJ lvc va bi~u blmg, n()i dung cua d~ tai th~ hi~n chu ye'u g6m 3 chu'dng: Chu'dng 1: T6ng quan v~ chinh sach thu€ nh~p khffu Vi~tNam.
Chu'dng 2: ThlJ'c tr~ng chinh sach thue' nh~p khffu Vi~tNam. Chudng 3: M9t so' giai phap hoan thi~n chinh sach thu€ nh~p khffu Vi~t Nam thoi ky · h()inh~p. 2 Chu'dng 1 ,Q ~ -' , lftt A ,Q A TONG QUAN VE CHINH SACH THUE ~p KHAU VI:t::T NAM 1.1 Kluii ni~m v~ thut: 1.1 Kluii ni~m: Cac nha kinh W h<.>c khac nhau deu c6 nhii'ng quan di~m khong gio'ng nhau ve thu€. H<_>c gilt ngu'oi My E.A Seligman neu :"Thu€ la stf dong gop cu'Ong buc ciia mbi ngttoi cho Chlnh phil d~ trang triii cac chi phi va lqi ich chung khong din cu vao lqi ich rieng du'<;1c hu'Clng" [39].
Lu~t gia Oliver Wendall Holmes cho r~ng: "Thu€ la nhii'ng kholm ta phai tra cho m(>t xa h9i van minh" [36]. CJ Vi~t Nam, nhieu cong trlnh nghien cll'u khac nhau se co khai ni~m ve thu€ cling khac nhau. Nhu'ng cftn hi~u r~ng thu€ la m(>t phftn thu nh~p rna mbi t6 chuc ca nhan co nghia vt;t dong gop cho Nha mroc theo lu~t dpm d~ dap U'ng yeu cftu chi tieu theo chuc nang ciia Nha nuoc; ngttoi dong thu€ duqc httC1ng hqp phap phftn thu nh~p con l:;ti.2 Ban ch£lt cila thut: Thu€ c6 ban chift kinh te'- chlnh tti- xa h(>i ra't sau silc, c1;1 th~: - Tntoc he't thue' la m(>t phftn thu nh~p ciia xa h(>i dttqc ~P trung d~ ph1;1c vt;l nhu cftu chi tieu ciia nha nttoc. Kinh te' la co sC1 ciia thue', thu€ giln ch~t voi san xuift kinh doanh va ki~m soat thu nh~p cua m<_>i t6 chuc va ca nhan d~ d(>ng vien va dieu hoa thu nh~p, dieu tie't kinh t€.
Ngu6n thu tir thu€ cho ngan sach chi co th~ tang nhieu tren ccJ sd nen kinh W phat tri~n va d:;tt hi~u qua cao. Ngttqc l:;ti, qua thu thu€ phai gop phftn kich thich san xuift kinh doanh phat tri~n, thuc dfty thgc hanh tie't ki~m ve m<_>i m~t trong san xuift va tieu dung m(>t each hqp ly d~ t:;to ngu6n thu thu€ ngay cang cao. - Thu€ ra doi giln lien voi stf ra doi ciia nha nttoc.