Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Lịch sử vấn dé nghiên cứu 1. Sách tham khảo Mỗi cuốn sách đều có một bố cục trinh bảy riêng theo ý tác giả và cũng có những ưu, nhược điểm nhất định. + Ưu điểm: hệ thông câu hỏi TNKQ phong phú đa dang.
w Nhược điểm: - Đa số các sách không có phản lý thuyết tóm tắt từng chương đẻ người đọc ôn lại kiến thức. ~ Hầu hết các sách không có phương pháp giải các câu hỏi bài tập theo từng dạng. ~ Mỗi cuến sách chỉ đi sâu vào một lĩnh vực: câu hỏi trắc nghiệm lý thuyết, câu hỏi trắc nghiệm bài tập, câu hỏi trắc nghiệm vận dụng vào thực tế theo nhu cầu, thị hiểu độc giả. ~ Câu hỏi lý thuyết và bài tập không được phân ra làm hai phần riêng biệt để tiện việc tham khảo, tìm kiếm câu hỏi thích hợp với mục đích sử dụng của mỗi người.
~ Chất lượng câu hỏi chưa cao vi chưa được thực nghiệm trên HS để phân tích độ khó cũng như độ phân cách câu. Đề tài nghiên cứu Qua hai để tài nghiên cứu “Xây dựng câu hỏi trắc nghiệm để kiểm tra kiến thức Hóa học lớp 12 phỏ thông trung học” của tác giả Nguyễn Thị Khánh và “Xây dựng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn chương trình Hóa học lớp 10 cơ bản” của tác giả Vũ Thị Kim Oanh tôi nhận thấy: ** Uuđiểm: Bồ cục trình bay rõ rang, khoa học. ~ Lời văn có sức thuyết phục. - Bộ đề kiểm tra đa dạng, phong phú trải đều toàn bộ chương trình.
SVTH: Nguyễn Thị Thanh Hiên Trang 4 Luận van tốt nghiệp GVHD: ThS.Tran Thị Van + Khuyết điểm Sé lượng HS được thực nghiệm trên mỗi dé khá it từ 200 - 300 em (4 - 6 lớp). Vi thé kết qua đánh giá chất lượng câu hỏi TNKQ có độ tin cậy chưa cao. Khái niệm kiểm tra - đánh giá và trắc nghiệm 1. Kiểm tra Trong quá trình day học, KT - DG là giai đoạn kết thúc của một quá trình đạy học, đản nhận một chức năng lý luận day học cơ bản, chủ yêu không thé thiểu được của qu¿ trình này.
Kiểm tra có ba chức năng bộ phận liên kết, thông nhất, thâm nhập vao nhau và bổ sung cho nhau đó là: đánh giá, phát hiện lệch lạc và điểu chỉnh. V¿ mặt ly luận day học. kiêm tra có vai trò liên hệ nghịch trong hệ dạy học, nó cho biế những thông tin, kết quả về quá trình dạy của thầy va qua trình học của trò để từ đc có những quyết định cho sự điều khiển tối tru của cả thay lẫn trò. Học sinh sẽ học it hơn nếu thường xuyên được kiểm tra và được đánh giá một cách nghiêm túc, côrg bằng với kỹ thuật tết và hiệu nghiệm.
Đánh giá kết quả học tập Dinh giá kết quả học tập là quá trình đo lường mức độ đạt được của HS về các mục tiés và nhiệm vụ của quá trình day học, là mô tả một cách định tính và định lượng: ính đầy đủ, tính đứng đắn, tính chính xác, khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiể, mức độ thông hiểu, khả năng điển đạt bing lời nói, bằng văn viết, bằng chính ngôn ngữ chuyên môn của HS. và cả thái độ của HS trên cơ sở phân tích các thông tin phản hồi từ việc quan sát, kiểm tra, đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm *ụ được giao, đối chiếu với những chỉ tiêu, yêu cầu du kiến, mong muốn đạt được cia môn học. Dinh giá kết qua quả học tập của HS là một quá trình phức tạp vả công phu. Vì vậy, để việc đánh giá kết quả học tập đạt kết quả tốt thì quy trình đánh giá gồm những tông đoạn sau: - Phân tích mục tiêu học tập thành các kiên thức, kĩ năng.
- Đặt ra các yêu cau về mức độ đạt được các kiến thức, kĩ năng trên dựa rên những dấu hiệu có thé đo lường hoặc quan sát được. SVTH: Nguyén Thị Thanh Hiên : Trang 5 Luận văn tốt nghiệp GVHD: ThS.Tran Thị Vân - Tiến hành đo lường các dấu hiệu đó để đánh giá mức độ đạt được về các yêu cau đặt ra, biểu thị bằng điểm số. - Phân tích, so sánh các thông tin nhận được với các yêu câu đẻ ra rồi đánh giá, xem xét kết quả học tập của HS, xem xét mức độ thành công của phương pháp giảng day của thay. để từ đó cỏ thể cải tiến, khắc phục những nhược điểm.
— Điều quan trọng trong đánh giá là quan triệt nguyễn tắc vừa sức, bám sat yêu cầu của chương trình. Đánh giá được phân thành: ~ Đánh giá khởi sự: là lối đánh giá liên quan đến thành tích ban đầu (đầu vào) của học sinh trước khi khởi sự việc giảng dạy mới. Câu hỏi đặt ra là: học sinh có những kiến thức và kỹ năng cần thiết dé có thé tiếp thu nội dung giáng dạy mới hay chưa? HS đạt được các mục tiêu giảng huấn đến mức độ nào rồi? ~ Đánh giá hình thành: là lếi đánh giá được ding để theo dõi sự tiến bộ của HS trong thời gian giảng dạy nhằm mục đích cung cấp sự phản hồi liên tục cho cả GV lẫn HS. Sự phản hồi có thể cung cấp thông tin cho GV để điều chỉnh việc giảng dạy và tổ chức phụ đạo cho cá nhân hay nhóm HS (nếu cân).
- Đánh giá chan đoán: liên quan đến những khó khăn của HS trong việc học tập. Các khó khăn này xảy ra liên tục hay lặp đi lặp lại nhiều lần, mặc dầu GV đã cố gắng điều chỉnh bằng mọi cách và mọi phương tiện có sin. Trong trường hợp đó, cần phải có lếi đánh giá chẩn đoán chỉ tiết hơn nhằm phát hiện ra những nguyên nhân căn bản của các khó khăn ấy và dé ra biện pháp sửa chữa. - Đánh giá tổng kết: thường được thực hiện vào cuối thời kì giảng dạy một khóa học hay một đơn vị học tập nhằm xác định mức độ đạt được các mục tiêu giảng huấn và thường sử dung dé cho điểm ở lớp hay xác nhận HS đã nắm vững thành thạo các kết quả học tập dự kiến.
Ngoài ra, nó còn có thé cung cấp các thông tin cần thiết để phê phán tỉnh thích hợp của các mục tiêu môn học va các hiệu quả giảng day. SVTH: Nguyễn Thị Thanh Hiên : Trang 6 Luận van tốt nghiệp GVHD: ThS.Tran Thị Van 1. Trắc nghiệm Trắc nghiệm lả đụng cụ hay phương thức hệ thống nhằm đo lường một mẫu các động thái để trả lời cho câu bỏi “Thanh tích của cá nhân như thể nao, so sánh với những người khác hay so với một lĩnh vực các nhiệm vụ học tập được du kiến?" Cần hiểu một cách đúng đản khái niệm tric nghiệm, tránh hiểu lầm trắc nghiệm khác với hình thức tự luận; vi cả tự luận và TNKQ đều thuộc về trắc nghiệm. + Trắc nghiệm tự luận và trắc nghiệm khách quan TNTL vả TNKQ đều là những phương tiện kiểm tra khả năng học tập, cần lưu ý cả hai dạng trên đều là trắc nghiệm.
Các bài kiểm tra thuộc loại TNKQ xưa nay vốn quen thuộc tại các trường học của chúng ta là các bài trắc nghiệm nhằm khảo sát khả năng của HS vé các môn học và điểm số về các bài khảo sát ấy là những số đo lường khả năng nắm bắt kiến thức của HS. « Một số điểm khác biệt và tương đẳng của trắc nghiệm khách quan và trắc nghiệm tự luận. Trắc nghiệm khách quan khác trắc nghiệm tự luận ở những điểm sau đây: Một câu hỏi TNTL buộc thí sinh phải tự mình soạn câu trả lời và diễn tả nó bằng ngôn ngữ của chính mình. Mặt khác, một câu hỏi TNKQ buộc thí sinh phải chọn câu tra lời đúng nhất trong một số câu đã cho sẵn.
Một bài TNTL gồm sé câu hỏi tương đối ít và có tinh cách tổng quát, đòi hỏi thí sinh phải triển khai câu trả lời bằng lời văn dài đòng trong khi một bài TNKQ thường gồm nhiều câu hỏi có tính cách chuyên biệt chỉ đòi hỏi những câu trả lời ngắn gọn. Trong khi làm một bài TNTL, thí sinh phải bỏ ra phan lớn thời gian để suy nghĩ và viết còn để làm một bài TNKQ, thí sinh dùng nhiêu thi giờ để đọc và suy nghĩ. Chất lượng của bài TNKQ được xác định một phan lớn do ki năng của người soạn thảo bài trắc nghiệm: chất lượng bai TNTL phụ thuộc vao kĩ năng của người cham bài. SVTH: Nguyễn Thị Thanh Hiển : Trang 7 Luận ăn tốt nghiệp GVHD: ThS.Tran Thị Van Jai thi theo lỗi TNTL tương đếi dé soạn nhưng khó cham va khó cho điểm chính các; trong khi đó, bai TNKQ khó soạn nhưng bù lại việc chấm và cho điểm tương!ối dé dang va chính xác hơn ‘oi TNTL, thi sinh được tự do bộc lộ bản thân qua câu trả lời, còn người chấm fing được tự do cho điểm câu trả lời theo xu hướng riêng của mình.
Ngược lại, vé TNKQ người soạn thảo có nhiêu tự do bộc lộ kiến thức và các gia trị của minh wa việc đặt các câu hỏi nhưng chi cho thí sinh quyên tự do chứng 16 mức độ hiểu bết của mình qua tỉ lệ câu trả lời đúng. ‘rong các câu hỏi trac nghiệm kết quả học tập của người học và trên cơ sở đó giáo vên thâm định mức độ hoàn thành các nhiệm vụ ấy. được phát biểu một cách rõ ran; hơn trong các bai TNTL. Một bài TNKQ cho phép, đôi khi khuyến khích sự phỏng đoán; còn bai TNTL đôi kh cho phép hoặc khuyến khích sự “ngụy biện” (dua ra ngôn tử quá hoa mỹ hoặc mững bảng chứng khó xác định được).
Sr phân bế điểm sé trong bài TNTL có thể được kiểm soát một phần lớn do người chấm (ấn định điểm tối đa và tếi thiểu). Ngược lại, với một bài TNKQ thi phân lố điểm số của HS hầu như được hoàn toàn quyết định do bai TNKQ. Trị › , tác] Quan va [rac Ng { Gn tƯỢ?£ dong Ở nhung ais qu. lều có thé đo lường hầu hết mọi thành quả hoc tập quan trọng mà một bài khảo st bằng lối viết có thể khảo sát được.
féu được sử dụng để khuyến khích HS học tập nhằm đạt đến các mục tiêu: hiểu bét các nguyên lý, tổ chức và phối hợp các ý tưởng, ứng dung kiến thức trong việc gai quyết các van dé. têu đòi hỏi sự vận đụng ít nhiều các phán đoán chủ quan. (ia trị của TNKQ hay TNTL đều phụ thuộc vào tính khách quan va độ tin cậy của chung. SVTH Nguyễn Thị Thanh Hiền ; Trang 8 Luận văn tốt nghiệp GVHD: ThS.Tran Thị Van © Khi nào sử dung trac nghiệm khách quan hay trắc nghiệm tự luận ?