CHƯƠNG 1 VAN DE CHUNG VE QUYEN VÀ PHÁP LUẠT VE QUYỀN CỦA NGƯỜI CHUYEN GIỚI 11. Những van đề chung về quyền của người chuyển giới 1. Khái niệm giới, ban dang giới, người chuyển giới và quyền của người chuyên giới Khái niệm có liên quan đầu tiên trong khóa luận này là khái tiệm giới. G6 cơn người, giới ham ngiĩa biểu hiện về mặt hình thức, thực thể xã hội của nam (male) và nữ (female)”.
Thuật ngữ "giới tính” mô tả vai trò của nam giới và phụ nữ trong xã hội, cũng như các đặc tính (xã hội, tâm lý và sinh học) của mỗi giới và hành vi của ho. Các xã hội và nên. văn hóa khác nhau có thé dẫn đền nhũng dinh nghĩa khác nhau về giới tính Khác với giới tính- khai niém chỉ sự khác biệt giữa nam và nữ về phương diện sinh học, co sẵn từ khi sinh ra, đồng nhất và không biên đổi, giới không mang tinh bam sinh mà được tình thành trong quá trình sóng, học tập của con người từ khi còn nhỏ dén lúc trưởng thành. Nhưvậy, giới chỉ các vai trò.
hành vi, các hoạt đồng và các thuốc tinh do quan niém xã hội hình thành nén được coi là chuẩn mực của nam giới và nữ giỏi. Ching phan ảnh và tác động lên vai trò khác nhau mà phu nit và nam giới có thể thực hiện trong xã hội cing như vị ti, sức mạnh lánh tê Khai niém có liên quan thứ hai trong khóa luận này là khái niém bản dang giới. Thuật ngữ "bản dang giới” được Robert J Stoller dat ra vào năm 1964. Lý thuyét “Transgender Emergence Model” được Arlene Istar Lev đưa ra nam 2004 đã dé xuất một mô hình gồm bồn phân về giớiế.
Mô hình này giải thích giới bao gồm giới tính sinh học, bản đang giới, thể hiên giới và xu hưởng tính duc; trong đó, bản dang giới không bị kiểm soát bởi giới tính sinh học. Bản dang giới, hay còn được goi là nhén * Thai Thị Tuyết Dung, Vũ Thi Thúy (2013), “Bao đảm quyền củatoto đồng tinh, người chuyền. giới trong tr pháp hình sự”, Ngiuển cứu Lập pháp, 56 18(250)IKỳ 2, + Arlene Istar Lev (2004), Transgender Emergence: Under:HN ‘Diverse Gender Identities and Expresstons, http-/Avww choicesconsulting convassets/ framsgender%5B1%5D pdf (tray cập ngay 19/10/2023) dang gidi, là cách một người cảm nhận bên trong, trong khi biểu hiện của họ là cách. ho thé hiện bản thân với thé giới bên ngoài”.
Nói cách khác, bản dang giới dé cập đến. trải nghiêm nôi tâm va cá nhân sâu sắc của mỗi người về giới tính, có thê tương ing hoặc không tương ứng với giới tính được xác dinh khi sinh re®. Tổ chức Y tế thé giới WHO (World Health Organization) đưa ra khái niệm: “Ban dang giới dé cập đến trải nghiệm sâu sắc, bên trong và cá nhân của mét người về giới tính, có thể tương thích hoặc không tương ứng với thể chất của người đó hoặc gới tính khi sinh”? Theo luập hội tâm ly học Mỹ (American Psychological Association), bản dang giới là nhận thức của một người về giới tính của minh là nam hay nữ, có thể giống hoặc khác giới tính mình được sinh ra, Một số trẻ nhân thức được tử khi con rat nhỏ rang bản sắc giới tính của chúng không phủ hợp với đặc điểm giới tinh thé chất, thâm chi còn thé hiên sự mất két nôi ngay khi chúng biệt nói}! Như vận, bản dạng giới là sự tư xác định, nhận thức giới tinh của một cá nhân dua trên trải nghiệm và cảm giác của người đỏ. Nhân thức giới tính không nhất thiết dua trên giới tinh sinh học hoặc giới tinh được người khác cảm nhân và cũng không phải là xu hướng tinh duc.
Khái niệm có liên quan thứ ba trong khóa luận này là khái niệm NCG. giới thường được sử dụng nhu mat thuật ngữ chung để mô tả những cá nhân có bản sắc giới tính không phù hợp với giới tinh sinh học của họ, Những NCG được mô tả là những người khi sinh ra đã mang sẵn một giới tính sinh học, nhưng tâm lý của những người này cảm nhận rằng giới tính của họ không giéng với giới tính mà thé xác của ho đang có. NCG thường trai qua quá trình bôi rồi trong việc nhận diễn giới 7E. Mimi Axguilla, DO (2021), Sex and gender: What is the difference ? https /avww medicalnewstoday convarticles/types-of-genderidentity#unmnary (tay cập ngày 19/10/2023) * Councilof Europe (2015), “Protecting hnonan rights of transgender persons”, A short guide to legal gender recognition, tr5, ” https Jiwww who int/health-topics/genderétab=tab_1 (ty cap rgày 19/10/2023) `0 http J/onlineresouxcesalex weebly.comfiploads/1/7/2/9/1 12951 32igender vz.
sex pdf (tray cap ngay 19/10/2023) " Joel Baan, KimWestheimer (2015), Sex? Sexual Orientation? Gender identity ? Gender expression? https:Jhvvew learningforyustice org /magazine/sunmner-20] Sisex-semual-onientation- gender-identity-gender-expression (truy cập ngày 17/10/2023) = Comolly, MD.J„ Barone, CJ, Joluson, C. (2016), The mental healthof transgender youth: Advances inunderstanding, Joranal of Adolescent Health. 7 của chính minh cũng nhu đối mắt với những quyết định chuyển giới, khó khăn liên quan đến sử dung hormone phẫu thuật và công khei thê hiện gai? Không phải NCG nào cũng co thể hoặc muốn trai qua trị liêu hormone hoặc giải phẫu chuyển đi giới tính. Nguyên nhân chủ yếu dan đến mong muôn chuyển đổi giới tính là do: (1) Cảm nhận về sự không phù hợp giữa giới tính mong muốn và cơ thể, (2) Không thoải mai tự tin trong cơ thé; (3) Trâm cam, tâm ly chan nn, that vong về cơ thé, (4) Nắm được các thông tin kiến thức về hormone và phẫu thuật” Chuyển giới cũng không gắn liên với sự bat thường của bộ phận sinh đục.
Trong y hoc, những người sinh ra với tình trang bô phận sinh dục không xác đính 16 là nam hay nữ được goi là người liên giới tinh NCG không nhất thiết phải là người liên giới tinh Chính vi vây, NCG không nhất thiệt là người phải trải qua phẫu thuật. Tém lại, có thé hiểu khái miém NCG là một khái niém réng đàng dé chi tat cả những người có bản dạng giới, thé hiện giới (cách một người cho thay bản dang giới của mình thông qua hành vi, quần áo, kiểu tóc, giọng nói, hay các đặc điểm trên cơ thé người đó) không giống với những chuẩn mực tương ứng với giới tinh sinh học của ho. Khái niém có liên quan thứ tư trong khóa luận này là khái niém về quyền của NCG. Con người có quyên được hưởng day đủ tat cả quyền cơn người bắt kể ở xu hong tính duc và bản dang giới nào.
Quyền của NCG bao gồm tất cả các khía canh liên quan đền cơn người và moi người đều có các quyên dan sự chính trị và các quyên và kinh tế xã hội văn hóa nhunhau Do đó, quyền của NCG được bắt nguôn từ quyền. cơn người nói chung. Quyền của NCG là hệ thông quyên chứ không phải là một quyên riêng rễ, duy nhất. V ê cơ bản, các quyên nay tương tư nlxư quyền của các chủ thể khác trong xã hôi (quyền bau cử, quyên ứng cử, quyên kết hôn, quyên có việc lam, quyền học tap.) `*'Thái Thị Tuyết Dung, Vũ ï8 Thị Quý (2013), td 26 5, tr32 “ UNDP-USAID Vietram (2014), Giyền nuôi con nuối cña người đồng tinh, song tỉnh và cluyễn giớt tai ViệtNam- Thực trạng vàKugén nghĩ, ae limww.sndp orgsites files lasloghe326ifiles migration’ nwWReport-LGBT-11S ep2015-VN- final pdf (buy cập ngay 19/10/2023) sŠ¿ Viên nghiên cứu 3Xã lồi, Kinh te và Môi trường (5EE) (2017), Báo cáo Hién trang trái nghiệmy tổ và nhm cẩu cluyn đốt giới tinh của người elnpn giở Viật Nam, Ha Nội.
''Trương Hong Quang (2023), Owen và, pip luật hs về am. ẩn của ngườiđông tink, thù,song tn chhyfẩn Pi llth meeri-tmh (truy. oFngày TH1/2023) giới liền giới tỉnh, nat-ve tinh. § Quyên của NCG nói riêng, của nhóm LGBT nói chung không được phép có sư khác biệt so với nhóm người khác trong xã hội.
Bên cạnh đó, có môt số quyền chỉ áp dung cho đối tượng cụ thé của NCG là: Quyên chuyển đổi giới tính, quyền đăng ký thay đổi giây tờ hộ tịch sau khi được công nhận là người chuyển đổi giới tính,. Khi xã hội ngày càng phát triển thì quyên của NCG ngày cảng được bảo đấm tốt hon Vay, quyên của NCG là những lợi ich mà NCG được hưởng theo quy định của pháp luật 1. Các cơ chế bảo đảm quyền của người chuyên giới Thứ nhất. xây dung và hoàn thiện pháp luật về quyển của người chuyễn giới.
Pháp luật, bằng việc ghi nhận các quyền của NCG đã chính thức hỏa, pháp lý hóa giá trị xã hội của các quyên tự nhiên. Quyền của NCG bắt nguồn từ quyền cơn người. Quyên con người là bam sinh, vốn có của moi người, không phân biệt quốc tịch, giới tính, dân tộc, mau da, tên giáo, hay bat kỳ yêu tố nào khác. Tuy nhiên, chỉ khi được ghi nhận trong các văn bản pháp luật, các quyên tư nhiên mới chuyên thánh những quyền con người co day đủ giá trị hiện thực, được xã hội phục tùng được quyền lực nhà nước bảo vê, quyền của NCG cũng không ngoại lê.
Pháp luật bằng việc tao lập cơ chế pháp lý bảo vệ quyên của NCG đã trở thành phương tiện bão dam giá tri thực té của các quyên cho NCG. Thự hai, giảm sát việc thực hiển các gry đình của pháp luật về bản dang giới, về bảo về quyền của NCG, người chuyến đôi giới tỉnh Ngoài việc công nhân, tôn trong, bảo vệ và dé cao các quyên dân sự, nhân quyền trong moi tình huồng liên quan, các cơ quan nhà nước còn có trách nhiém giám sát, bảo đảm va phát huy nhật quán quyên làm chủ của người dân. Moi hoạt đông đều hướng đến mục tiêu xây dung một x4 hội công bằng, dân chủ, văn minh, theo xu hướng toàn câu hoa và hội nhập quốc tê sâu rộng, cùng với các thủ tục bảo vệ quyền dân su, nhân quyên của dat nước. Bên cạnh đó, các chiên lược nhằm duy tri luật pháp liên quan dén quyền của NCG là rat quan trọng.
Thit ba, giáo đục nâng cao nhận thức về nhóm LGBT nói ching và NCG nói riêng. Mỗi người sinh ra đều có quyền có được bản sắc riêng của minh cũng nlx được xã hội tôn trong Do đó, không ai đáng bị phân biệt đôi xử dựa trên giới tính. cũng như ngoai hình của mình”. Giáo đục là một quá trình, thé hiện ở tính mục dich, tính thường xuyên, có ý chí, kỹ năng nghiệp vụ của các chủ thé giáo dục nhằm tác đông lên đôi tương được giáo duc; từng bước hình thành kiến thức, y thức cân thiết Việc giáo duc nhằm truyền tải các thông tin, kiến thức chính xác về NCG.
Nó là cả một quy trình tác động có chủ dich, có phương pháp dé những thông tin, kiến thức đó đến được với người được thu hing". Đặc biệt, giáo dục về quyên đóng vai tro quan trong trong việc phát triển quyền của bat ky xã hội nào.