Kỷ yếu hội thảo khoa học cấp trường: Pháp luật quốc tế và chống phân biệt đối xử

Kỷ yếu hội thảo khoa học cấp trường về pháp luật quốc tế và chống phân biệt đối xử, phân tích sâu các quy định pháp lý và thực tiễn áp dụng.

• Tác giả: Pgs. Ts Vũ Công Giao
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật quốc tế
• Đề tài: Hội thảo khoa học pháp luật quốc tế về chống phân biệt đối xử
• Loại tài liệu: hội thảo khoa học
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỤC LỤC
• 1. CHUYÊN ĐỀ CHUNG
• 1.1. Quyền bình đẳng, chống phân biệt đối xử trong luật quốc tế
• 1.2. Các biện pháp chống phân biệt đối xử mang tính toàn cầu và thực tiễn Việt Nam — nhìn từ pháp luật quốc tế về quyền con người
• 1.3. Không phân biệt đối xử - nguyên tắc cốt lõi để bảo vệ quyền con người trong pháp luật quốc tế và khu vực
• 2. CHUYÊN ĐỀ CỤ THỂ
• 2.1. Pháp luật quốc tế và một số quốc gia về chống phân biệt đối xử với trẻ em
• 2.2. Pháp luật quốc tế và một số quốc gia về chống phân biệt đối xử với trẻ em phạm tội
• 2.3. Pháp luật quốc tế và một số quốc gia về chống phân biệt đối xử với phụ nữ
• 2.4. Pháp luật quốc tế và pháp luật quốc gia về chống phân biệt đối xử với nhóm LGBT
• 2.5. Pháp luật quốc tế và pháp luật một số quốc gia về bạo lực trên cơ sở giới
• 2.6. Pháp luật quốc tế và pháp luật quốc gia về chống phân biệt đối xử với người khuyết tật
• 2.7. Pháp luật quốc tế và một số quốc gia về chống phân biệt đối xử với người có HIV
• 2.8. Pháp luật quốc tế và pháp luật quốc gia về chống phân biệt đối xử với người dân tộc thiểu số
• 2.9. Pháp luật quốc tế và một số quốc gia về chống phân biệt đối xử đối với lao động di cư
• 2.10. Pháp luật quốc tế và pháp luật quốc gia về chống phân biệt đối xử với người chấp hành án phạt tù
• 2.11. Pháp luật quốc tế và pháp luật một số quốc gia về chống phân biệt đối xử vì lí do tôn giáo, tín ngưỡng
• 2.12. Pháp luật quốc tế và một số quốc gia về chống phân biệt đối xử với người tị nạn
• 3. QUYỀN BÌNH ĐẲNG, CHỐNG PHÂN BIỆT ĐỐI XỬ TRONG LUẬT QUỐC TẾ
• 3.1. Khái niệm bình đẳng, kỳ thị và phân biệt đối xử
• 3.2. Quy định về quyền bình đẳng, không bị phân biệt đối xử trong luật nhân quyền quốc tế
• 3.2.1. Tuyên ngôn toàn thế giới về nhân quyền (UDHR, 1948)
• 3.2.2. Công ước về ngăn ngừa và trừng phạt tội ác diệt chủng (CAT, 1948)
• 3.2.3. Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (ICCPR, 1966)

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Hội thảo khoa học pháp luật quốc tế

Hội thảo khoa học pháp luật quốc tế về chống phân biệt đối xử diễn ra vào ngày 29 tháng 10 năm 2019, tại Trường Đại học Luật Hà Nội. Sự kiện này tập trung vào việc thảo luận các vấn đề liên quan đến pháp luật quốc tế và các biện pháp chống phân biệt đối xử trong bối cảnh toàn cầu. Các diễn giả đã trình bày nhiều chuyên đề khác nhau, từ quyền con người đến các chính sách pháp luật cụ thể nhằm bảo vệ quyền lợi của các nhóm yếu thế trong xã hội. Hội thảo không chỉ là nơi chia sẻ kiến thức mà còn là cơ hội để các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên trao đổi ý tưởng và kinh nghiệm trong lĩnh vực này.

1.1. Mục tiêu của hội thảo

Mục tiêu chính của hội thảo là nâng cao nhận thức về quyền con người và bảo vệ quyền lợi cho các nhóm dễ bị tổn thương. Các diễn giả đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng một môi trường pháp lý công bằng, nơi mọi người đều có cơ hội bình đẳng. Hội thảo cũng nhằm thúc đẩy hợp tác quốc tế trong việc chống lại phân biệt đối xử, từ đó tạo ra một xã hội công bằng và bình đẳng hơn.

II. Các chuyên đề chính được thảo luận

Hội thảo đã đề cập đến nhiều chuyên đề quan trọng, trong đó có các biện pháp chống phân biệt đối xử mang tính toàn cầu và thực tiễn tại Việt Nam. Các diễn giả đã phân tích các khía cạnh khác nhau của pháp luật quốc tế liên quan đến quyền con người, từ đó đưa ra những giải pháp cụ thể nhằm cải thiện tình hình hiện tại. Một trong những điểm nổi bật là việc thảo luận về các mô hình bình đẳng và kỳ thị, cũng như mối liên hệ giữa chúng với phân biệt đối xử.

2.1. Phân tích các mô hình bình đẳng

Các mô hình bình đẳng được thảo luận bao gồm mô hình bình đẳng hình thức, mô hình bảo vệ và mô hình thực chất. Mô hình thực chất được coi là phù hợp nhất, vì nó không chỉ đảm bảo quyền lợi cho các nhóm yếu thế mà còn tạo điều kiện cho họ tiếp cận các cơ hội như những nhóm khác. Điều này cho thấy rằng việc bảo vệ quyền lợi cho các nhóm yếu thế không chỉ là trách nhiệm của nhà nước mà còn là nghĩa vụ của toàn xã hội.

III. Đánh giá giá trị và ứng dụng thực tiễn

Hội thảo đã mang lại nhiều giá trị thiết thực cho việc nghiên cứu và thực thi pháp luật quốc tế về chống phân biệt đối xử. Các ý kiến và giải pháp được đưa ra không chỉ có tính lý thuyết mà còn có thể áp dụng vào thực tiễn. Việc xây dựng các chính sách pháp luật phù hợp sẽ giúp bảo vệ quyền lợi cho các nhóm dễ bị tổn thương, từ đó góp phần xây dựng một xã hội công bằng hơn. Hội thảo cũng khuyến khích các nhà nghiên cứu tiếp tục tìm hiểu và phát triển các giải pháp mới nhằm nâng cao hiệu quả của các biện pháp chống phân biệt đối xử.

3.1. Tác động đến chính sách pháp luật

Các kết quả từ hội thảo có thể ảnh hưởng đến việc xây dựng và điều chỉnh các chính sách pháp luật tại Việt Nam. Việc áp dụng các khuyến nghị từ hội thảo sẽ giúp cải thiện tình hình bình đẳng xã hội và giảm thiểu phân biệt đối xử trong các lĩnh vực như giáo dục, việc làm và chăm sóc sức khỏe. Điều này không chỉ có lợi cho các nhóm yếu thế mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội.

Nội dung chính

Tóm tắt nghiên cứu

• Câu hỏi nghiên cứu chính (Research Question): Khung pháp lý quốc tế về quyền bình đẳng và chống phân biệt đối xử được định hình như thế nào từ các công ước nền tảng đến các án lệ thực thi; và làm thế nào để chuyển hóa các chuẩn mực quốc tế này nhằm bảo vệ toàn diện các nhóm yếu thế trong hệ thống pháp luật quốc gia?
• Phương pháp nghiên cứu (Methodology Snapshot): Công trình áp dụng phương pháp luật học so sánh kết hợp phân tích chuẩn tắc pháp lý (normative analysis) và xã hội học pháp luật; tổng hợp và phân tích hệ thống các điều ước quốc tế cốt lõi (UDHR, ICCPR, ICESCR, ICERD, CEDAW, CRC, CRPD), các Bình luận chung (General Comments) và án lệ thực tế từ Ủy ban Nhân quyền LHQ (HRC), Ủy ban CERD, Ủy ban CEDAW cũng như Tòa án Nhân quyền Châu Âu (ECtHR).
• Phát hiện then chốt (Key Findings): Nghiên cứu làm rõ sự vượt trội của mô hình "bình đẳng thực chất" (substantive equality) so với bình đẳng hình thức; chỉ rõ kỳ thị xã hội (stigma) là tiền đề gốc rễ dẫn đến phân biệt đối xử; khẳng định nguyên tắc đối xử khác biệt hợp pháp (biện pháp đặc biệt tạm thời / affirmative action) không cấu thành hành vi phân biệt đối xử mà là công cụ bắt buộc để tái lập công bằng; đồng thời chỉ ra khoảng trống lập pháp lớn tại Việt Nam khi chưa có văn bản luật khung về chống phân biệt đối xử.
• Hàm ý khoa học và thực tiễn (Implications): Cung cấp cơ sở lý luận và luận cứ thực tiễn vững chắc cho các nhà lập pháp trong việc xây dựng một đạo luật khung toàn diện về chống kỳ thị, phân biệt đối xử, đồng thời định hướng hoàn thiện chính sách xã hội đa tầng hướng tới bảo đảm công lý cho mọi nhóm yếu thế.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng

• Hiện trạng kiến thức (Current State of Knowledge): Quyền bình đẳng và nguyên tắc không phân biệt đối xử là nền tảng cốt lõi của luật nhân quyền quốc tế hiện đại. Khởi nguồn từ những nỗ lực bất thành sau Chiến tranh thế giới thứ nhất (Hội đồng Quốc liên 1919), nguyên tắc này chỉ thực sự được xác lập mang tính nền tảng trong Hiến chương Liên hợp quốc (1945), Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền (UDHR 1948), và được pháp điển hóa qua hai công ước trụ cột ICCPR, ICESCR (1966). Danh mục các căn cứ cấm phân biệt đối xử đã phát triển liên tục từ các yếu tố truyền thống (chủng tộc, giới tính, tôn giáo, thành phần xuất thân) sang các căn cứ hiện đại như độ tuổi, tình trạng sức khỏe, xu hướng tính dục và bản dạng giới.
• Khoảng trống nghiên cứu được nhận diện (Research Gap): Luật nhân quyền quốc tế hiện vẫn thiếu một định nghĩa phổ quát thống nhất về phân biệt đối xử, thay vào đó nằm rải rác trong các công ước chuyên biệt. Trong khi đó, tại nhiều quốc gia đang phát triển như Việt Nam, các quy định cấm phân biệt đối xử phân tán ở nhiều luật chuyên ngành (Luật Bình đẳng giới, Bộ luật Lao động, Luật Người khuyết tật), thiếu cơ chế tài phán thống nhất và vắng bóng một đạo luật khung (Anti-discrimination Framework Law). Đồng thời, sự hiểu biết về ranh giới giữa kỳ thị xã hội và hành vi phân biệt đối xử pháp lý vẫn chưa được phân định rõ ràng.
• Tính thời sự và sự cần thiết (Timeliness & Relevance): Trong bối cảnh thế giới đang tăng tốc thực hiện Chương trình Nghị sự 2030 vì sự Phát triển Bền vững (SDGs) với cam kết cốt lõi "Không ai bị bỏ lại phía sau", việc nhận diện sâu sắc các khía cạnh phân biệt đối xử đa chiều (như bất bình đẳng giới, già hóa dân số nhanh chóng, quyền của người khuyết tật, bạo lực trên cơ sở giới, cộng đồng LGBTI) trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
• Tác động tiềm năng (Potential Impact): Báo cáo tạo tiền đề lý luận sắc bén, thúc đẩy tiến trình cải cách tư pháp, nâng cao hiệu lực bảo vệ quyền con người tại Việt Nam tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế và thực hiện nghiêm túc các khuyến nghị của cơ chế Đánh giá Định kỳ Phổ quát (UPR).

---

Methodology và approach

• Thiết kế nghiên cứu (Research Design): Nghiên cứu được thiết kế theo cách tiếp cận đa ngành, kết hợp chặt chẽ giữa Lý thuyết Xã hội học Pháp luật (nghiên cứu kỳ thị theo khung lý thuyết của Erving Goffman, Link & Phelan, Gerhard Falk) và Khoa học Luật học So sánh (Comparative Legal Studies). Thiết kế này cho phép phân tích hiện tượng phân biệt đối xử không chỉ từ câu chữ luật pháp mà từ nguyên nhân nguồn gốc xã hội học và tâm lý cộng đồng.
• Phương pháp thu thập dữ liệu (Data Collection Methods):
  • Hệ thống văn kiện quốc tế: Khảo cứu toàn văn các hiệp ước nhân quyền đa phương cốt lõi của Liên hợp quốc (ICCPR, ICESCR, ICERD, CEDAW, CRC, CRPD, CAT).
  • Tài liệu giải thích pháp lý: Phân tích hệ thống 37 Khuyến nghị chung của Ủy ban CEDAW, Bình luận chung số 18 của Ủy ban Nhân quyền (HRC), các hướng dẫn của Ủy ban CERD và CESCR.
  • Nguồn án lệ và quyết định tài phán: Thu thập các vụ khiếu nại điển hình được giải quyết bởi các cơ quan giám sát điều ước LHQ và Tòa án Nhân quyền Châu Âu (ECtHR), như vụ Ahmad v. Đan Mạch (phân biệt chủng tộc), Koptova v. Slovakia (quyền cư trú của người Digan), F. Foin v. Pháp (nghĩa vụ quân sự và quyền tự do lương tâm), Thlimmenos v. Hy Lạp (tự do tôn giáo trong tuyển dụng công chức), Waldman v. Canada (trợ cấp trường học tôn giáo).
  • Dữ liệu thực chứng: Báo cáo thống kê từ Ngân hàng Thế giới (World Bank) và Ban Kinh tế & Xã hội LHQ (UNDESA) về người khuyết tật và già hóa dân số toàn cầu.
• Kỹ thuật phân tích (Analysis Techniques): Áp dụng kỹ thuật phân tích cấu trúc quy phạm, phương pháp diễn giải pháp lý mục đích luận (teleological interpretation) và phân tích đối chiếu luật học (cross-jurisdictional legal comparison) để làm rõ mức độ tương thích giữa pháp luật quốc gia và nghĩa vụ quốc tế.
• Tính giá trị và độ tin cậy (Validity & Reliability): Nghiên cứu quy tụ các học giả đầu ngành từ Trường Đại học Luật Hà Nội, Khoa Luật - ĐHQG Hà Nội, Ủy ban Dân tộc, Viện Dân số, Gia đình và Trẻ em. Tính tin cậy được bảo chứng thông qua việc đối chiếu trực tiếp giữa các chuẩn mực công ước gốc và thực tiễn thực thi qua án lệ tài phán quốc tế.

---

Phát hiện chính

1. Sự vượt trội của mô hình "Bình đẳng thực chất" và lý thuyết chuỗi kỳ thị: Nghiên cứu chỉ ra sự thất bại của mô hình bình đẳng hình thức (cào bằng mọi chủ thể tại cùng một vạch xuất phát, thực chất gây bất lợi lớn cho nhóm yếu thế) và mô hình bảo vệ (miễn trừ nhóm yếu thế khỏi nghĩa vụ nặng nhọc nhưng vô tình tước đoạt cơ hội của họ). Mô hình bình đẳng thực chất là mô hình chuẩn mực: công nhận mọi chủ thể bình đẳng về tư cách thụ hưởng, đồng thời trao cho nhóm yếu thế các đòn bẩy hỗ trợ cần thiết để nắm bắt cơ hội ngang bằng với các nhóm có thế mạnh.
2. Kỳ thị là cội nguồn của hành vi phân biệt đối xử: Dưới góc độ xã hội học, kỳ thị vận hành qua 4 giai đoạn: (i) Phân loại và dán nhãn sự khác biệt; (ii) Gắn định kiến tiêu cực; (iii) Tách biệt nhóm "chúng ta" (insiders) và "họ" (outsiders); (iv) Tước đoạt vị thế xã hội. Phân biệt đối xử chính là hành vi cụ thể hóa trên thực tế nhằm hạn chế hoặc triệt tiêu quyền con người từ nền tảng định kiến kỳ thị.
3. Chuẩn tắc pháp lý về "Đối xử khác biệt hợp pháp": Ủy ban Nhân quyền LHQ (HRC - Bình luận chung số 18) khẳng định: Không phải mọi sự đối xử khác biệt đều là phân biệt đối xử. Nếu sự đối xử khác biệt dựa trên các tiêu chí hợp lý, khách quan và nhằm theo đuổi một mục đích hợp pháp theo công ước (ví dụ: cấm tử hình phụ nữ mang thai và người dưới 18 tuổi; áp dụng các biện pháp đặc biệt tạm thời cho phụ nữ theo Điều 4 CEDAW; chính sách trợ cấp việc làm cho người khuyết tật), hành vi đó hoàn toàn hợp pháp và được khuyến khích nhằm thúc đẩy bình đẳng thực chất.
4. Nhận diện các khoảng trống bảo vệ đối với từng nhóm xã hội đặc thù:
   • Người cao tuổi: Đang đối mặt với tình trạng "mù tuổi" (age-blind) nghiêm trọng trong các báo cáo nhân quyền quốc gia; tồn tại 9 khoảng trống bảo vệ quốc tế lớn và cấp thiết cần có một Công ước quốc tế riêng biệt về người cao tuổi.
   • Người khuyết tật: Chuyển dịch căn bản từ quan điểm "từ thiện/thương hại" sang tiếp cận "dựa trên quyền" theo CRPD; loại bỏ các rào cản môi trường và thể chế để người khuyết tật tham gia xã hội bình đẳng.
   • Phụ nữ & Nhóm LGBTI: CEDAW có phạm vi bao quát cả đời sống công cộng lẫn quan hệ gia đình tư nhân; cần mở rộng bảo vệ quyền không phân biệt đối xử trên cơ sở bản dạng giới và xu hướng tính dục.
5. Khoảng trống lập pháp và thách thức thực thi tại Việt Nam: Dù Hiến pháp năm 2013 (Điều 16) khẳng định nguyên tắc mọi người đều bình đẳng trước pháp luật, Việt Nam vẫn thiếu vắng một đạo luật khung về chống phân biệt đối xử. Các rào cản thực tế vẫn tồn tại đối với phụ nữ (độ tuổi nghỉ hưu, tỷ lệ tham chính), người khuyết tật (tiếp cận hạ tầng, việc làm), và nhóm người nhiễm HIV, dân tộc thiểu số, lao động di cư.

---

Đóng góp khoa học

• Đóng góp về mặt lý luận (Theoretical Contributions): Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về bình đẳng và chống phân biệt đối xử trong luật học Việt Nam; phân định rành mạch giữa các khái niệm kỳ thị (stigma), định kiến (prejudice) và phân biệt đối xử (discrimination); làm sâu sắc thêm nội hàm của mô hình bình đẳng thực chất và các tiêu chí xác định hành vi đối xử khác biệt hợp pháp.
• Đổi mới về phương pháp luận (Methodological Innovations): Thiết lập mô hình nghiên cứu kết hợp giữa phân tích câu chữ pháp lý với phân tích án lệ thực tế của các cơ quan tài phán và giám sát điều ước quốc tế, tạo tiền lệ phương pháp luận cho các nghiên cứu luật nhân quyền ứng dụng tại Việt Nam.
• Ứng dụng thực tiễn và hàm ý chính sách (Policy Implications):
  • Đề xuất lộ trình xây dựng Luật Chống phân biệt đối xử của Việt Nam.
  • Cung cấp khuyến nghị trực tiếp cho việc sửa đổi, bổ sung các luật chuyên ngành như Bộ luật Lao động, Luật Bình đẳng giới, Luật Người khuyết tật, Luật Hôn nhân và Gia đình.
  • Hỗ trợ xây dựng các công cụ đánh giá tác động giới (GIA) và đánh giá tính hòa nhập xã hội trong quy trình lập pháp.

---

Đối tượng quan tâm

• Giới học thuật và Giảng viên, Sinh viên Luật: Nguồn tài liệu chuyên khảo giá trị cho các môn học Luật Nhân quyền Quốc tế, Luật Quốc tế, Xã hội học Pháp luật và Lý luận Nhà nước & Pháp luật.
• Các nhà lập pháp và cơ quan hoạch định chính sách: Cán bộ Quốc hội, Bộ Tư pháp, Bộ Lao động - Thương binh & Xã hội, Ủy ban Dân tộc sử dụng làm căn cứ tham chiếu trong thẩm định văn bản quy phạm pháp luật.
• Thẩm phán, Kiểm sát viên, Luật sư: Nâng cao kỹ năng viện dẫn các công ước quốc tế và nguyên tắc không phân biệt đối xử trong quá trình tranh tụng và xét xử các vụ án hình sự, lao động, dân sự.
• Các tổ chức xã hội dân sự, NGOs và các nhà hoạt động quyền: Công cụ hỗ trợ đắc lực trong công tác vận động chính sách, hỗ trợ pháp lý và bảo vệ quyền lợi của phụ nữ, trẻ em, người khuyết tật, người cao tuổi, người có HIV và cộng đồng LGBTI+.

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp)

1. Phát hiện quan trọng nhất của công trình nghiên cứu này là gì?

Điểm cốt lõi là việc khẳng định bình đẳng thực chất là mục tiêu cao nhất của luật nhân quyền, trong đó việc áp dụng các biện pháp ưu tiên tạm thời hoặc đối xử khác biệt dựa trên tiêu chí khách quan, hợp lý cho nhóm yếu thế không bị coi là phân biệt đối xử mà là nghĩa vụ bắt buộc của nhà nước.

2. Phương pháp tiếp cận của nghiên cứu có điểm gì đặc biệt?

Nghiên cứu không chỉ dừng lại ở phân tích thuần túy các điều khoản luật thành văn mà tích hợp sâu sắc lý thuyết xã hội học về kỳ thị cùng hệ thống án lệ thực chứng phong phú từ Ủy ban Nhân quyền LHQ (HRC), Tòa án Nhân quyền Châu Âu (ECtHR) và các cơ quan giám sát công ước.

3. Kết quả nghiên cứu có thể tổng quát hóa (generalize) cho các quốc gia khác không?

Hoàn toàn có thể. Các chuẩn tắc phân tích trong báo cáo được xây dựng trên hệ thống các công ước phổ quát của Liên hợp quốc. Các tiêu chí pháp lý về cấm phân biệt đối xử là chuẩn mực khung áp dụng chung cho mọi quốc gia thành viên LHQ.

4. Các bước nghiên cứu tiếp theo (Next Steps) nên tập trung vào đâu?

Cần triển khai các nghiên cứu đánh giá tác động chính sách (RIA) chi tiết cho từng nhóm yếu thế cụ thể tại Việt Nam, xây dựng dự thảo mô hình Luật Chống phân biệt đối xử và thiết lập bộ chỉ số giám sát bình đẳng thực chất cấp quốc gia.

5. Những ứng dụng thực tiễn nổi bật nhất của nghiên cứu là gì?

Trực tiếp phục vụ quá trình hoàn thiện thể chế pháp luật tại Việt Nam, xây dựng giáo trình đào tạo tư pháp về quyền con người, và cung cấp khung công cụ đánh giá mức độ hòa nhập của chính sách công đối với các nhóm dân cư dễ bị tổn thương.

---

Kết luận

Kỷ yếu hội thảo khoa học cấp trường của Trường Đại học Luật Hà Nội đã phác thảo một bức tranh toàn diện, chuẩn xác và sâu sắc về quyền bình đẳng và chống phân biệt đối xử theo luật nhân quyền quốc tế. Bằng việc phân định rõ ranh giới giữa bình đẳng hình thức và bình đẳng thực chất, cũng như làm rõ cơ chế vận hành của kỳ thị xã hội, công trình đã khẳng định rằng bảo đảm bình đẳng không đơn thuần là sự cấm đoán thụ động mà đòi hỏi hành động chủ động từ nhà nước.

Để hiện thực hóa cam kết quốc tế và mục tiêu phát triển bền vững, Việt Nam cần sớm xúc tiến việc nghiên cứu, xây dựng một Luật Khung về Chống phân biệt đối xử, hoàn thiện các chính sách an sinh đa tầng và nâng cao nhận thức cộng đồng. Đây chính là chìa khóa để xây dựng một xã hội công bằng, văn minh, nơi phẩm giá và quyền của mọi con người đều được tôn trọng và bảo vệ tối đa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu của Hiến chương Liên hợp quốc (1945) nêu rõ, các nước thành viên: “khẳng định lại sự tin tưởng vào những quyên cơ bản của con người, vào nhân phẩm và giá trị của con người, vào quyên bình dang giữa nam và nữ và giữa các quốc gia lớn nhỏ”. Điều 1(2) và (3) của Hiến chương quy định, mục dich của Liên hợp quốc là, “phát triển mối quan hệ hữu nghị giữa các dân tộc trên cơ sở tôn trọng nguyên tắc bình đăng và tự quyết của các dân tộc” và “thực hiện sự hợp tác quốc tế trong việc giải quyết các vấn đề kinh tế, xã hội, văn hóa, hoặc nhân đạo, và trong việc khuyến khích phát triển sự tôn trọng các quyền của con người và các quyền tự đo cơ bản cho tất cả mọi người không phân biệt chủng tộc, giới tính, ngôn ngữ hoặc tôn giáo”. Đặc biệt, Điều 2(1) của Hiến chương khăng định rõ ràng rằng, Liên hợp 5 Paul Gordon Lauren, Power and Prejudice — The Politics and Diplomacy of Racial Discrimination, 2" edition.99-100, va trong van dé chung về phân biệt chủng tộc, Chapter 3 về “Racial Equality Requested — and Rejected”. 7 Keba Mbaye, “ARTICLE 2, Paragraph 1”, La Charte des Nations Unies — Commentaire article par article, 2" edition, Jean-Pierre Cot and Alain Pellet, eds.

được xây dựng dựa trên nguyên tắc bình đăng chủ quyền của tất cả các thành viên”. Nguyên tắc không phân biệt đối xử cũng được tái khang định trong các Điều 13(1)(b), 55(c) và 76(c) Hiến chương trong đó nêu rằng hòa bình và an ninh quốc tế phụ thuộc rất lớn vào “su tôn trọng và tuân thủ phổ quát các quyền con người và các tự do cơ bản cho tất cả mọi người không phân biệt chủng tộc, giới tính, ngôn ngữ, hay tôn giáo”. Nói tóm lại, Hién chương Liên hợp quốc dé cập đến sự bình đăng, không phân biệt đối xử không chỉ giữa các cá nhân mà giữa các quốc gia, trong đó chú trọng các van dé cụ thé như chủng tộc, giới tính, ngôn ngữ và tôn giáo, và xem đó như là một nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế. Tuy nhiên, bài viết này chỉ tập trung phân tích vẫn dé quyền bình đăng, không phân biệt đối xử giữa các cá nhân theo luật nhân quyền quốc tế.

Quyền bình dang, không phân biệt đối xử giữa các cá nhân đã được khang định ngay trong rất nhiều văn kiện của luật nhân quyền quốc tế, từ những văn kiện đầu tiên và có tính chất nền tảng như Tuyên ngôn toàn thế giới về quyền con người (UDHR) năm 1948, các Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (ICCPR) và Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội, văn hoá (ICESCR) 1966, cho đến rất nhiều văn kiện quốc tế khác về quyền con người của các nhóm xã hội khác nhau. Dưới đây khái quát các quy định có liên quan trong những văn kiện quan trọng nhất. Tuyên ngôn toàn thé giới về nhân quyên (UDHR, 1948) Dé hiện thực hoá nguyên tắc cam phân biệt đối xử trong Hiến chương, Liên hợp quốc đã đưa vấn đề này vào trong nhiều văn kiện nhân quyền quốc tế, mà đầu tiên là Tuyên ngôn toàn thế giới về nhân quyền (UDHR) năm 1948 và sau đó là Công ước về ngăn ngừa và trừng phạt tội ác diệt chủng (cùng được thông qua năm 1948). Đây được xem là một bước ngoặt mới trong việc củng cô nguyên tắc pháp lý quốc tế về sự bình đăng giữa các cá nhân và về cam phân biệt đối xử giữa người với người.

Điều 1 của UDHR tuyên bố rang “Mọi người đều sinh ra tự do và bình dang về nhân phẩm và các quyền”.