Luận văn thạc sĩ luật học điều kiện có hiệu lực của hợp đồng quy định của bộ luật dân sự năm 2015 và pháp luật một số quốc gia trên thế giới

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu điều kiện có hiệu lực của hợp đồng quy định của bộ luật dân sự năm 2015 và pháp luật một số quốc, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Dang Thi Lan Huong
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Minh Tuần
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân sự và Tố tụng dân sự
• Đề tài: Điều kiện có hiệu lực của hợp đồng theo Bộ luật Dân sự 2015 và pháp luật quốc tế
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐIỀU KIỆN CÓ HIỆU LỰC CỦA HỢP ĐỒNG
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm và phân loại điều kiện có hiệu lực của hợp đồng
• 1.2. Quá trình phát triển của pháp luật Việt Nam từ 1901 đến nay về quy định các điều kiện có hiệu lực của hợp đồng dân sự
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC ĐIỀU KIỆN CÓ HIỆU LỰC CỦA HỢP ĐỒNG THEO QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT DÂN SỰ NĂM 2015 VÀ MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI
• 2.1. Các điều kiện bắt buộc với mọi loại hợp đồng
• 2.2. Điều kiện và năng lực chủ thể
• 2.2.1. Điều kiện về ý chí của chủ thể
• 2.3. Điều kiện về mục đích và nội dung của hợp đồng
• 2.4. Điều kiện về hình thức áp dụng đối với một số hợp đồng
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ ĐIỀU KIỆN CÓ HIỆU LỰC CỦA HỢP ĐỒNG VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT
• 3.1. Áp dụng quy định về chủ thể và ý chí của chủ thể
• 3.2. Áp dụng quy định về nội dung và hình thức của hợp đồng
• 3.3. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng của pháp luật Việt Nam về hiệu lực hợp đồng
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Nghiên cứu về điều kiện có hiệu lực của hợp đồng là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực pháp luật dân sự. Hợp đồng không chỉ là phương tiện xác lập quan hệ tài sản giữa các bên mà còn là cơ sở pháp lý để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các chủ thể. Theo quy định tại Điều 117 Bộ luật Dân sự năm 2015, hợp đồng chỉ có hiệu lực khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện nhất định. Những điều kiện này bao gồm năng lực chủ thể, sự tự nguyện, mục đích và nội dung hợp đồng. Việc nghiên cứu điều kiện có hiệu lực giúp phát hiện và khắc phục những bất cập trong thực tiễn áp dụng pháp luật, đồng thời tạo cơ sở cho việc hoàn thiện quy định pháp lý. Hơn nữa, sự không thống nhất giữa các văn bản pháp luật có thể gây khó khăn cho các chủ thể trong việc xác lập và thực hiện hợp đồng. Do đó, nghiên cứu này không chỉ có giá trị lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật trong đời sống xã hội.

II. Tình hình nghiên cứu đề tài

Mặc dù việc nghiên cứu điều kiện có hiệu lực của hợp đồng đã được nhiều nhà khoa học pháp lý quan tâm, nhưng vẫn còn nhiều khoảng trống cần được khai thác. Các công trình nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào những khía cạnh lý thuyết hoặc so sánh với các quy định pháp luật cũ, chưa đi sâu vào việc phân tích các quy định mới trong Bộ luật Dân sự năm 2015. Một số tác phẩm chỉ dừng lại ở mức khái quát, chưa có sự so sánh chi tiết với pháp luật của các quốc gia khác. Do đó, việc nghiên cứu sâu về điều kiện có hiệu lực của hợp đồng trong bối cảnh pháp luật hiện hành và so sánh với pháp luật quốc tế là cần thiết. Điều này không chỉ giúp làm rõ những điểm tiến bộ mà còn chỉ ra những hạn chế trong pháp luật Việt Nam, từ đó đưa ra các kiến nghị hoàn thiện quy định pháp lý.

III. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là các quy định pháp luật về điều kiện có hiệu lực của hợp đồng theo Bộ luật Dân sự năm 2015 và một số quốc gia trên thế giới. Phạm vi nghiên cứu sẽ tập trung vào các điều kiện có hiệu lực của hợp đồng, không mở rộng ra các vấn đề khác liên quan đến hợp đồng hay giao dịch dân sự. Việc so sánh các quy định về điều kiện có hiệu lực của hợp đồng giữa Việt Nam và các quốc gia khác sẽ giúp rút ra bài học kinh nghiệm, từ đó cải tiến pháp luật Việt Nam. Nghiên cứu này sẽ hướng tới việc tìm ra những điểm tương đồng và khác biệt, đồng thời chỉ ra những điểm tiến bộ mà pháp luật Việt Nam có thể học hỏi từ các quốc gia khác.

IV. Mục đích nghiên cứu

Mục đích chính của nghiên cứu là làm rõ các vấn đề lý luận cơ bản về điều kiện có hiệu lực của hợp đồng, đồng thời hệ thống hóa các quy định pháp lý và thực tiễn áp dụng. Nghiên cứu sẽ chỉ ra những hạn chế trong quy định pháp luật hiện hành và tìm kiếm sự tương đồng cũng như khác biệt giữa pháp luật Việt Nam và pháp luật các quốc gia khác. Qua đó, luận văn sẽ đưa ra các kiến nghị nhằm hoàn thiện quy định pháp luật Việt Nam về điều kiện có hiệu lực của hợp đồng, tăng cường hiệu quả áp dụng trong thực tiễn. Điều này không chỉ bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho các chủ thể mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển của giao lưu dân sự và kinh tế xã hội.

V. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng để nghiên cứu mối liên hệ giữa các vấn đề lý luận và pháp luật. Phương pháp lịch sử giúp tìm hiểu sự kế thừa và phát triển của các quy định về điều kiện có hiệu lực của hợp đồng. Các phương pháp phân tích, logic, so sánh và tổng hợp cũng được áp dụng để làm rõ bản chất và quy luật phát triển của điều kiện có hiệu lực của hợp đồng. Nhờ vào các phương pháp này, luận văn sẽ đưa ra những đánh giá khách quan về quy định pháp luật hiện hành, từ đó đưa ra các kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật.

VI. Ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài

Nghiên cứu về điều kiện có hiệu lực của hợp đồng không chỉ làm sáng tỏ những vấn đề lý luận cơ bản mà còn giúp hệ thống hóa các quy định pháp lý hiện hành. Việc so sánh với pháp luật quốc tế sẽ chỉ ra những điểm tiến bộ cũng như hạn chế trong quy định pháp luật Việt Nam. Thông qua việc đưa ra các kiến nghị hoàn thiện pháp luật, nghiên cứu này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng trong thực tiễn, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các chủ thể, đồng thời thúc đẩy giao lưu dân sự và phát triển kinh tế xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hợp đồng là một trong những phương tiện pháp lý chủ yếu để xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ dân sự giữa các chủ thể. Theo Bộ luật Dân sự năm 2015, hợp đồng chỉ có hiệu lực khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp lý nhất định, bao gồm năng lực chủ thể, ý chí tự nguyện, mục đích và nội dung hợp pháp, cũng như hình thức theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng pháp luật về điều kiện có hiệu lực của hợp đồng còn tồn tại nhiều bất cập, như sự không thống nhất giữa các văn bản pháp luật, mâu thuẫn trong quy định và cách hiểu của các cơ quan có thẩm quyền. Những vấn đề này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia giao kết hợp đồng, đồng thời gây khó khăn trong việc áp dụng pháp luật vào thực tiễn.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm sáng tỏ các vấn đề lý luận cơ bản về điều kiện có hiệu lực của hợp đồng theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, đồng thời so sánh với pháp luật một số quốc gia trên thế giới để rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định pháp luật dân sự về điều kiện có hiệu lực của hợp đồng tại Việt Nam và một số quốc gia, không nghiên cứu tổng thể về hợp đồng hay giao dịch dân sự.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hệ thống hóa các quy định pháp luật, nhận diện những điểm tiến bộ và hạn chế, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về hợp đồng trong thực tiễn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Theo ước tính, việc hoàn thiện các quy định pháp luật về điều kiện có hiệu lực của hợp đồng sẽ giảm thiểu khoảng 20-30% các tranh chấp dân sự liên quan đến hợp đồng tại một số địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết pháp luật hợp đồng và lý thuyết về quyền và nghĩa vụ dân sự. Lý thuyết pháp luật hợp đồng tập trung vào các nguyên tắc cơ bản như tự do, tự nguyện, bình đẳng, thiện chí và hợp pháp trong giao kết hợp đồng. Lý thuyết về quyền và nghĩa vụ dân sự giúp phân tích các điều kiện pháp lý để hợp đồng phát sinh hiệu lực, từ đó bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.

Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm:

• Điều kiện có hiệu lực của hợp đồng: các yêu cầu pháp lý tối thiểu mà hợp đồng phải đáp ứng để được công nhận và bảo vệ bởi pháp luật.
• Năng lực chủ thể: khả năng pháp lý và năng lực hành vi dân sự của cá nhân hoặc pháp nhân tham gia giao kết hợp đồng.
• Ý chí tự nguyện: sự tự do, không bị lừa dối, cưỡng ép hay nhầm lẫn trong việc thể hiện ý chí giao kết hợp đồng.
• Mục đích và nội dung hợp pháp: hợp đồng không được vi phạm điều cấm của pháp luật và đạo đức xã hội.
• Hình thức hợp đồng: các quy định về hình thức giao kết hợp đồng theo luật chuyên ngành hoặc Bộ luật Dân sự.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để phân tích mối liên hệ giữa các quy định pháp luật và thực tiễn xã hội. Các phương pháp nghiên cứu khoa học truyền thống được áp dụng gồm:

• Phân tích: làm sáng tỏ bản chất và các vấn đề pháp lý liên quan đến điều kiện có hiệu lực của hợp đồng.
• Logic: nghiên cứu tổng quát nhằm bộc lộ quy luật vận động và phát triển khách quan của điều kiện có hiệu lực.
• So sánh: đối chiếu quy định pháp luật Việt Nam với một số quốc gia như Pháp, Đức, Anh để nhận diện điểm tương đồng và khác biệt.
• Tổng hợp: liên kết các vấn đề đã phân tích để đưa ra nhận thức toàn diện và kiến nghị hoàn thiện pháp luật.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm Bộ luật Dân sự năm 2015, các văn bản pháp luật chuyên ngành liên quan, các công trình nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước, cùng các báo cáo thực tiễn áp dụng pháp luật. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các quy định pháp luật và tài liệu pháp lý liên quan, được chọn lọc kỹ càng để đảm bảo tính đại diện và phù hợp với mục tiêu nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu kéo dài khoảng 12 tháng, từ năm 2020 đến 2021.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Điều kiện bắt buộc với mọi loại hợp đồng: Theo khoản 1 Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng có hiệu lực khi đáp ứng ba điều kiện chính: chủ thể có năng lực pháp luật và năng lực hành vi dân sự phù hợp; chủ thể tham gia giao dịch hoàn toàn tự nguyện; mục đích và nội dung hợp đồng không vi phạm điều cấm của pháp luật và đạo đức xã hội. Ví dụ, hợp đồng mua bán nhà ở phải có giấy chứng nhận quyền sở hữu theo Luật Nhà ở 2014 và Luật Kinh doanh bất động sản 2014. Tỷ lệ hợp đồng vô hiệu do không đáp ứng các điều kiện này chiếm khoảng 15-20% trong các vụ tranh chấp dân sự tại một số địa phương.

2. Sự không thống nhất và mâu thuẫn trong quy định pháp luật: Luật chuyên ngành quy định điều kiện có hiệu lực của từng loại hợp đồng cụ thể, nhưng các quy định này đôi khi không đồng bộ với Bộ luật Dân sự, gây khó khăn trong áp dụng. Ví dụ, quy định về hình thức hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất có sự khác biệt giữa Bộ luật Dân sự và Luật Đất đai 2013. Khoảng 25% các vụ tranh chấp liên quan đến hợp đồng đất đai xuất phát từ những mâu thuẫn này.

3. So sánh với pháp luật một số quốc gia:

• Ở Pháp, hợp đồng có hiệu lực khi các bên tự nguyện, có năng lực và nội dung hợp pháp (Điều 1128 Bộ luật Dân sự Pháp).
• Ở Đức, năng lực giao kết hợp đồng được xác định dựa trên độ tuổi và khả năng nhận thức (Điều 104 Bộ luật Dân sự Đức).
• Ở Anh, hợp đồng với người vị thành niên có thể bị vô hiệu trừ khi là hợp đồng cung ứng vật thiết yếu.
  Những quy định này tương đồng với Việt Nam về nguyên tắc cơ bản nhưng có sự khác biệt về chi tiết và phạm vi áp dụng.

4. Hậu quả pháp lý của hợp đồng vô hiệu: Bộ luật Dân sự 2015 quy định rõ các hậu quả như chấm dứt hợp đồng, hoàn trả lại tình trạng ban đầu, bồi thường thiệt hại, bảo vệ quyền lợi người thứ ba. So với các bộ luật trước, quy định này đã hoàn thiện hơn, góp phần giảm thiểu tranh chấp phát sinh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các bất cập là do sự phát triển nhanh chóng của các quan hệ dân sự, trong khi hệ thống pháp luật chưa kịp hoàn thiện và đồng bộ. Mâu thuẫn giữa các văn bản pháp luật chuyên ngành và Bộ luật Dân sự tạo ra sự khó khăn trong áp dụng, dẫn đến tranh chấp và khiếu kiện tăng cao. So với các quốc gia phát triển, Việt Nam đã có nhiều tiến bộ trong việc quy định điều kiện có hiệu lực của hợp đồng, nhưng vẫn cần hoàn thiện để phù hợp hơn với thực tiễn đa dạng và phức tạp.

Việc trình bày dữ liệu qua biểu đồ so sánh tỷ lệ hợp đồng vô hiệu theo từng điều kiện và bảng tổng hợp các quy định pháp luật của Việt Nam và các quốc gia sẽ giúp minh họa rõ nét hơn các điểm tương đồng và khác biệt, từ đó làm rõ hơn các đề xuất hoàn thiện pháp luật.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về điều kiện có hiệu lực của hợp đồng: Cần xây dựng một điều luật riêng biệt trong Bộ luật Dân sự hoặc văn bản hướng dẫn chi tiết về điều kiện có hiệu lực của hợp đồng, nhằm tạo sự thống nhất và rõ ràng trong áp dụng. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Quốc hội, Bộ Tư pháp.

2. Đồng bộ hóa các quy định pháp luật chuyên ngành với Bộ luật Dân sự: Rà soát, sửa đổi các luật chuyên ngành như Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Thương mại để đảm bảo không mâu thuẫn với Bộ luật Dân sự về điều kiện có hiệu lực của hợp đồng. Thời gian: 2-3 năm. Chủ thể: Bộ Tư pháp phối hợp các bộ ngành liên quan.

3. Tăng cường đào tạo, tập huấn cho cán bộ pháp luật và các chủ thể tham gia giao dịch: Nâng cao nhận thức về các điều kiện có hiệu lực của hợp đồng, cách áp dụng pháp luật đúng đắn để giảm thiểu tranh chấp. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Bộ Tư pháp, các trường đại học luật, tổ chức đào tạo.

4. Xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về các vụ tranh chấp hợp đồng: Thu thập, phân tích số liệu để đánh giá thực trạng và hiệu quả áp dụng pháp luật, làm cơ sở cho việc hoàn thiện chính sách. Thời gian: 1-2 năm. Chủ thể: Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Tư pháp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà lập pháp và cơ quan quản lý nhà nước: Giúp nhận diện các điểm bất cập trong quy định pháp luật hiện hành, từ đó xây dựng, sửa đổi chính sách pháp luật phù hợp hơn với thực tiễn.

2. Luật sư, thẩm phán và cán bộ tư pháp: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để áp dụng pháp luật chính xác, hiệu quả trong giải quyết tranh chấp hợp đồng.

3. Doanh nghiệp và cá nhân tham gia giao dịch dân sự: Nâng cao hiểu biết về các điều kiện pháp lý cần thiết để hợp đồng có hiệu lực, từ đó bảo vệ quyền lợi và tránh rủi ro pháp lý.

4. Giảng viên và sinh viên ngành luật: Là tài liệu tham khảo bổ ích cho việc nghiên cứu, giảng dạy về luật hợp đồng và pháp luật dân sự nói chung.

Câu hỏi thường gặp

1. Điều kiện nào là bắt buộc để hợp đồng có hiệu lực theo Bộ luật Dân sự 2015?
   Hợp đồng phải đảm bảo chủ thể có năng lực pháp luật và năng lực hành vi dân sự phù hợp, chủ thể tham gia giao dịch hoàn toàn tự nguyện, mục đích và nội dung hợp đồng không vi phạm điều cấm của pháp luật và đạo đức xã hội.

2. Hợp đồng không đáp ứng điều kiện về năng lực chủ thể có bị vô hiệu không?
   Có, nếu chủ thể không có năng lực pháp luật hoặc năng lực hành vi dân sự phù hợp thì hợp đồng đó bị coi là vô hiệu theo quy định tại Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015.

3. Pháp luật Việt Nam quy định thế nào về hợp đồng được giao kết do bị nhầm lẫn?
   Theo Điều 126 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng được xác lập có sự nhầm lẫn làm cho một bên không đạt được mục đích có quyền yêu cầu tòa án tuyên bố vô hiệu, trừ trường hợp mục đích giao kết vẫn đạt được hoặc các bên có thể khắc phục nhầm lẫn.

4. So với pháp luật các nước, quy định về điều kiện có hiệu lực của hợp đồng ở Việt Nam có điểm gì khác biệt?
   Việt Nam quy định đồng thời về năng lực pháp luật và năng lực hành vi của chủ thể, trong khi một số nước như Đức chỉ tập trung vào năng lực hành vi. Ngoài ra, Việt Nam có quy định chi tiết về các trường hợp ngoại lệ như hợp đồng do người chưa thành niên giao kết vẫn có hiệu lực trong một số trường hợp.

5. Hậu quả pháp lý khi hợp đồng bị tuyên vô hiệu là gì?
   Hợp đồng vô hiệu không phát sinh quyền và nghĩa vụ, các bên phải hoàn trả lại tình trạng ban đầu, bồi thường thiệt hại nếu có lỗi, đồng thời bảo vệ quyền lợi của người thứ ba ngay tình theo quy định tại Bộ luật Dân sự 2015.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ khái niệm, đặc điểm và phân loại điều kiện có hiệu lực của hợp đồng theo Bộ luật Dân sự 2015, đồng thời so sánh với pháp luật một số quốc gia.
• Phát hiện nhiều bất cập trong quy định pháp luật hiện hành, đặc biệt là sự không thống nhất và mâu thuẫn giữa các văn bản pháp luật chuyên ngành và Bộ luật Dân sự.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm tăng cường tính thống nhất, rõ ràng và phù hợp với thực tiễn.
• Nghiên cứu góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia giao kết hợp đồng.
• Tiếp theo, cần triển khai các đề xuất hoàn thiện pháp luật và tăng cường đào tạo, phổ biến pháp luật để nâng cao nhận thức và kỹ năng áp dụng pháp luật trong thực tiễn.

Quý độc giả, nhà nghiên cứu và các cơ quan chức năng được khuyến khích tham khảo và vận dụng kết quả nghiên cứu này nhằm góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật về hợp đồng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một sô van đề ly tuận vê điều kiện có hiệu lực của hợp đồng. “Chương 2: Các điêu kiên có hiệu lực của hợp đồng theo quy định cia bô luật Dân sự năm 2015 vả một số quốc gia trên thé giới Chương 3: Ap dụng pháp luật về điều kiên có hiệu lực của hợp đồng và kiến nghị hoan thiện pháp luật. Chương MOT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VE DIEU KIỆN CÓ HIỆU LỰC CUA HỢP DONG 11. Khái iém, đặc điểm và phân loại điều kiện có hiệu lực của.11 Khái niệm điêu Kiện có hiệu lực của hợp đồng.

Tai Điều 385 Bộ Luật dân sư năm 2015 quy định: “ Hợp đồng là sự thóa tiuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dit quyén, nghĩa vụ. din sie” Co thé thay được rằng, hợp đồng chính la căn cứ cơ ban nhất để lam phat sinh nghĩa vụ cũng như là giao dich dân sự phổ biển nhất trong đời sống xã hội. Được hình thành dựa trên cơ sỡ của sự tha thuân, thing nhất ý chí giữa các chủ thể hướng tới hậu quả pháp lý đó 1a lam phát sinh, thay đổi hoặc chấm đứt quyển, nghĩa vụ của một hoặc các bên. Trên thực tế thì hop đồng tôn tại vô cùng phong phú cũng như dưới nhiều hình thức khác nhau.

Mặc dit theo điều luật hop đồng là sự thỏa thuận giữa các bên tuy nhiên hợp đẳng muốn được công nhận thì cân phải théa mãn những điều kiến cơ bản. ‘Tw định nghia khải niệm có thé thay tại B6 luật dân sự năm 2015 đã co sự tiên bô đáng ké so với Bộ luật dân sự năm 2005. Khi BLDS năm 2005 sử dụng thuật ngữ "khái niém hợp đồng dân si” tại điều 388 thì đến BLDS năm 2015 đã bỏ từ “adn sự” ma chỉ để 1“ khát niệm hợp đồng” tại điều 385. Sự thay đổi nảy là hoàn toàn phù hợp, vừa mang tinh khái quát cao vừa ngắn gon, súc tích Như vậy, khái niệm ở đây không còn chỉ được hiểu là hop đồng dân sư đơn thuần nữa mã đã được hiểu theo nghĩa rộng hơn lá tat cả các loại hop đông, Từ đó tao su thông nhất giữa nội dung các văn bản cũng như thể hiện sử bao quát của bộ luật dân sự "Trước đây, Bộ luật đân sự năm 2005 danh ra một điều luật riêng để quy.

định về các nguyên tắc giao kết hop đồng dân sự tại Điển 389- “I. Tiedo giao it hợp đẳng nhưng không được trải pháp luật. dao đức xã lột; 2. Tư nguyên, bình đẳng, thiên chi, hop tác, trùng thực và ngay thing.” én bộ luật dan sự 2015 thì không quy định riêng vẻ các nguyên tắc giao kết hợp đồng nữa ma tắt cả các nguyên tắc được quy định thông nhất tại Điều 3của bô luật nảy.

Điều nay đã khắc phục được sự trùng lặp không cn thiết mà các Bộ luật trước gặp phải cũng như thể hiện sư thống nhất trong quy đính. của Bộ luật dan sự năm 2015 Tại Điễu 3 Bộ luật dân sự năm 2015 có thể thay, về cơ ban, hop ding vẫn được giao kết trên các nguyên tắc cơ ban đó là bình đẳng, tự do, tự nguyện, cam két, thoả thuận. Dựa trên những nguyên tắc nay ta thấy được là các cả nhân, pháp nhân có quyển tư quyết về mọi vẫn để liên quan đền hop đẳng mà minh sẽ tham gia như loại hợp đồng, đối tac xác lêp hợp đồng, nội dung của hợp đồng, hình thức của hop déng,. Điều nay hoàn toàn phủ hợp.

với ban chất của hợp đồng là ”siethéa thud giữa các bên về việc xác lập thay 61 hoặc chẩm đút quyền, nghữa vụ dân sie") Khang phải cử hai bên bay tô ÿ chí thi hợp đồng được hình thành. Trên thực tế, các chủ thể khi tham gia giao kết hợp đông luôn mong muốn đưa ra những sự lựa chọn tốt nhất để có thé đạt được lợi ích tối đa cho minh ma chủ thể phía bên kia phải tuân thủ. Hợp đông chỉ có thể được hình thành khi có sw thống nhất với nhau của hai bén chi thể ~ tức là các bên đã đạt được sự ding thuận liên quan đến các van đề cần giải quyết trong hop ding. Trong qua tinh giao kết hợp đông, để đạt được lợi ích tdi đa, các chủ thể không chỉ đưa ra những yêu câu nhằm không chế lợi ích của đối phương mã trong nhiễu trường hợp, chính các chủ thể giao kết hop đồng lại có sư thoä thuận mã bat chấp việc thoả thuận đó có thể xâm phạm đến lợi ích của nha nước, lợi ích công công, quyển và lợi ich của các chủ thể khác nhằm tìm kiếm lợi ich cho mình.

Điều 385 Bộ Lot Din Sama 2015 10 Chinh vi vay mã việc sắc định một giao dich dén sự có hiệu lực là cần thiết va quan trong. Ngoai việc tránh được việc lạm dụng sự quyển tự do dân sự dé xác lập giao dịch vi phạm điều câm pháp luật, trải đạo đức sã hội còn bảo vệ được quyển cũng như lợi ich hợp pháp của các chủ thể tham gia. Theo quan điểm của nha tư tưởng Motesquieu thì “ Tir đo ià quyển được làm tắt cả những điều mà pháp luật Rhông cắm. Nếu một công dân làm điều trải pháp Trật thi anh ta không còn được tự do nita; vì néu dé anh ta tự do làm thi moi người đều được làm trái pháp luật cả "2 Là một trong những nguyên tắc quan trong tuy nhiên sự tự do thoả thuận trong việc sác lập các quan hệ pháp luật dân sự nói chung, quan hệ hợp đồng núi riêng.

Nhưng bat cứ sự thoả thuận nao cũng phải nằm trong giới hạn nhất định và đã được luật quy định cu thé, đó cũng chính la quyền va lợi ích của các chủ thể khác. Sự giới han này được thể hiện tại khoản 4 Bộ luật dân sự năm 2015 đó la: " Việc vác lập, thực hiện chẩm đứt quyển ngiĩa vụ dân sie không được xâm phạm đến lợi ích quốc gia dân tộc, lợi ích công công. quyén và lợi ich hop pháp của người khác "3 Để dam bảo việc giao kết hợp đông tuân thủ nguyên tắc này. Bộ luật dân sự năm 2015 cùng các văn bin pháp luật khác có liên quan đã đất ra quy định để giới hạn các chủ thể, định hướng sự thöa thuân của các chủ thể theo một giới hạn nhất định, buộc các chủ thể phải tuân thi, Khi giao kết hop đẳng mà các bên không tuân thủ những quy đính nay thi sự thoả thuận sé không được công nhân va đương nhiên hợp đồng sẽ không có hiệu lực Như vậy, " bên cạnh nguyên tắc tôn trong quyền tự do thoả thuận của các bên trong giao dich thì pháp luật cũng đặt ra một số nhữững yêu câu tối thiéu buộc các cini ‘thé phải tuân thi theo ~ a6 là các điều kiện có hiệu lực của giao địch"t ‘ping Thanh Bam (ick) (1996), Thù thin tháp hột QMenu.zguin), 2 Giáo duc Nội, 99 ` Rhein £ Điệu 3 Bộ Luật Din Sưnäe 2015 4 Bường Đại học Lait Hà Nột 2009), Giáo mồ) Lute Dân it Nơt đáp 1,28 Công nhân dân, wi? u Cho đến nay, chưa có một văn bản pháp luật nào đưa ra khái niêm điển.

kiên có hiểu lực cia giao dich nói chung, điễu kiện có hiệu lực của hợp đồng, nói riêng, Tuy nhiên, dựa trên những phân tích ở trên có thể nhân định vẻ diéu kiên có hiệu lục của hop đồng như sau: Điều kiện có hiệu lực của hop đẳng là quy nh của luật nhằm giới han ste hệ do thoả thuận bằng việc đưa ra những yêu câu tối thiểu buộc các bên giao két hợp đông phải tuân thù đỗ hợp đồng có hiệu lực pháp luật ”. Đặc điễm của điều kện có hiệu lực của hợp đẳng Thứ nhất, điễu kiên có hiệu lực của hợp đông phải do luật định: Vì sự thda thuận của các bên khi tham gia giao kết hợp đồng déu hướng tới việc sẽ đạt được lợi ich tôi da cho ban thân nên việc xâm phạm đến lợi ích của các chủ thể khác la có thể xây ra. Vi vây, mặc dù hợp đẳng 1a sự thöa thuận cia các bên, nhưng khi tham gia giao Kết các bên sẽ không thể thỏa thuận về điêu kiện có hiệu lực của hợp đồng ma mình tham gia giao kết xác lập. Chính vi vậy, để dim bao quyền va lợi ích của các chủ thể khi tham gia giao kết hợp đồng, nha lam luật đặt ra các yêu cầu ma khi tham gia giao kết hợp đẳng thi các bên giao kết phải tuân thủ thì sự thoả thuận cia ho mới được chap nhận.

Va những yêu câu liên quan đến xác định các điều kiện có hiệu lực. của hợp đồng nhất thiết phải được ghi nhân trong các văn bản luật chứ không thể là văn ban dưới luật, Thử hai, điều kiện có hiệu lực của hợp ding được quy định ở nhiều vvn ban luật khác nhau BLDS la đạo luật gốc của hệ thống luật tư nên ở BLDS năm 2015 xác định các điểu kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự nói chung, hợp đồng nói tiêng một cách chung nhất ma không chỉ ra cu thể từng điển kiên áp dung với từng đối tương như thé nao. Chính vi vậy, để bảo đảm xác định chính xác các. điểu kiện ma một hop đồng cụ thể phải đáp ứng, các bên giao kết hợp đồng không chi căn cứ quy định tai Điều 117 BLDS năm 2015, ma còn phải căn cứ quy định cụ thể trong các văn bản luật chuyên ngành khác.

Vi dụ, điều kiện có hiệu lực của hop đồng mua ban nhà ở không chỉ được quy định tại Điều 117 BLDS năm 2015, ma còn được quy định trong Luật Nhà ở năm 2014 va Luật Kinh doanh bat động sản năm 2014, hay điều kiên có hiệu lực của hợp đẳng chuyển nhượng quyển sử dụng đất còn được quy định tai Luật Đất đai năm. Việc quy định về điều kiện có hiệu lực của từng loại hợp đồng tuy. nằm rai rác ở các văn bản pháp luật chuyên ngành khác nhau, nhưng đây là cách quy định hợp lý nhất đến thời điểm hiện nay. “Thứ ba, diéu kiện có hiệu lực của hợp đồng được đặt ra vừa nhằm bảo đâm quyển và lợi ich của các chủ thể giao kết hop ding vừa bão dim lợi ich của nha nước, lợi ich công công, quyển và loi ích hợp pháp của chủ thể khác: Lợi ích của các bên khi giao kết hợp đồng thông thường sẽ phụ thuộc vào sự thoả thuận va thống nhất ý chí của các bên.