CHƯƠNG 1. MOT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VE MÔ HÌNH PHÁP LUAT BẢO VE DU LIEU CÁ NHÂN 11 Kháiquátchungvèđữlệucá nhân 111. Kháin§mdữlệucánhân Luật bảo vệ DLCN và quyền riêng tư đang nhanh chóng thich ting với sự thay đổi của thé gới khách quan Sự thay đổi này đấc biệt đáng clai ý khi chúng ta dang bước vào nén Cách mạng công ngiiệp 40. Môi quan tâm đặc biệt đền quyền riêng tư và bảo vệ đí liệu xuất hiện kế tirkhi có sure đời và phát triển của khoa học máy tinh, bat đầu từ những năm 70 của thê i XX.
V ới khả ning gam sát manh muế của các hệ thống máy tinh đã thúc day nhu cầu đặt ra các quy tắc về quên lý việc thu thập và xử lý DLCN. V é nguồn gốc, luật bảo vệ đế liệu dau tiên trên thé giới được ban hành tại Bang Land of Hessen ở Đức vào năm 1970, tiếp đền là Thụy Dién (1973), Hoa Ky (1974), Đức (1977) và Pháp (1978). Có hai công cụ pháp lý đá được phát triển và được sử dụng pho biên trên thé giới, trong đó đặt ra một sO quy tắc cụ thể chi phôi việc thu thập va xử lý DLCN, bao gam: () Công ước sô 108 năm 1981 của Hội đông châu Âu về bảo vệ cá nhin liên quan dén việc xửIý DLCN tự động (‘Cong ước 108”) va (i) Hướng dan của Tô chức Hợp tác và Phát trién Kinh tê (‘OE CD”) điều chính việc bảo vệ quyền về sự riêng tư và việc chuyên đỗi DLCN xuyên biên giới. Đây là những văn bản pháp lý đầu tiên đưa ra khát miệm “DLCN” (personal data) và gắn nó với bảo vệ quyên siêng tư Theo Điều 4.1 Quy định chung về bảo vệ đữ liệu của EU năm 2016 (‘GDPR’), DLCN có ngiấa là “Bát lọ) thông tin nào liên quan đắn một cá nhân, có thé xác định hoặc nhận dang trực tiếp hoặc gián tiếp, bằng cách tham chiéu thông qua một mã dinh danh rằu: tên, số chứng mình nhân dân, đữ liệu vị trí số tài khoảnngân hàng mà những dit iéundy liên quem tới một hoặc nhiễu yêu tô cụ thé như vật lý.
sinh If, sinh trắc học, tinh thân kinh tệ văn hóa hoặc xã hội của người tự nhiên ? David Baszur, Smoan Davies (1999), ‘PRIVACY AND HUMAN RIGHTS - An Intenutional Survey of Privacy Laws and Practice”, Global Intemet Liberty Campaign. Đường Ink: https:/igilc org/privacy/survey/ntro hmm). 11 a"? Theo định nga GDPR, khái niém DLCN được hiéu rất rộng, nó bao gầm và không giới han bất ky thông tin nào có liên quan đền một cá rhiân cụ thé, miễn là từ thông tin có thé xác định được danh tinh cá nhan (kha năng nhân dang). Nhận đang cá thân được hiểu là khả năng phân biệt cá nhén với cá nhân khác trong công đông người.
Luật bảo vệ TTCN của Trung Quốc có liệu lực 01/11/2021 (‘PIPL”) đặt ra các quy tắc về bảo vệ DLCN có liệu lực trong phạm vi trong rước và đố: với các công ty rước ngoài có hoạt động xử lý TTCN của công dân Trung Quác. Điều4 PIPL quy dinh “TTCN là các thông tin khác nau liên quan đến các thé nhân được xác đình hoặc có thé nhân dang được, dizoe ghi lại bởi cácphương tiện điện từ hoặc theo các cách khác, ngoại trừ thông tin dn danh ”. Mặc da PIPL của Trung Quốc không sử dụng thuật ngữ DLCN, tuy nhién xét nội ham TTCN, định ngiĩa TTCN được quy định tương tu với định ngiĩa DLCN của GDPR. Tương tynhu GDPR, PIPL của Trưng Quốc loai trừ TTCN ẩn danhkhông phai DLCN.
Ở Việt Nam, thuật ngit “DLCN' chưa được quy đính một cách chính thức trong văn bản. pháp luật ma chi được dinh nghiia trong hai bản dự thảo Nghi dinh bảo vệ DLCN của Bộ Công en DLCN theo bản dự thảo đều tiên được liều là “điệu về thang tin dưới dạng lạ: hiệu chitviét chit số. hình ảnh âm thanh hoặc dạng tương tu thuộc về cá nhân”. Khái niém này cho thay nhiéu dạng khác nhau của DLCN và xác định DLCN là các thông tin thuộc va cá nhân Tới bản dự thảo ngli Ginh 02, DLCN được tai khẳng định với một chút thay đối, theo đó “DLCN là dit hậu về cá nhân hoặc liên quem dén việc xác định hoặc có thé xác đnh một cá nhân cụ thé” Theo cách quy định này, DLCN là phương tiên ding dé xác định danh tinh của mét cá nhân, việc xác dinh nay có thé thực hién trực tiếp hoặc gián tiệp thông qua các thông tin khác, Có thể thay, DLCN có một số thuộc tinh siéng tiệt dé phan biệt với các dữ liệu khác, cụ thể Tin sau: Thứ nhất DLCN chứa đựng thông tin về mốt cá nhấn.
Đây là những thông tin gắn liên với mét cá nhân cụ thé và chúng minh họ là duy nhật. Thông tin nay có thể là ho và tên, địa chỉ nơi cw trú số điện thoại số thé căn cước công dân, sé thé bảo hiểm y tế. và từ thông tin này, thé nhân có thé bị ảnh hưởng nhất định kíx chủ thé nào khác sử dụng những thông tin nêu trên 3 General Data Protection Regulation (Quy dh.chung vềbão vệ dit lậu của EU năm 2016). 12 Thứ hai, có thé nhận dang trực tiép cá nhân từ thông tin được dB cập hoặc nhận dang giản tiếp cá nhân từ thông tin đó lửa kết hợp với các thông tin khác mà chỉ thé khác dang nắm giữ.
Ta có thé nhiên dang trực tiệp một cá nhân từ một số đứ liệu nur số căn cước công din, số thé bao hiểm y tá, vân tay. Tuy nhién, trong một số trường hop, đữ liệu đó phai liên kết với đữ liệu khác mới có thé xác định danh tinh cá rhân (xác dinh gián tiép) £ Từ những phân tích, đánh ga trên, nhóm tác giả đưa ra khái niém về “DƯƠN” nlny sau: “DLCN là thông tin về một cá nhân, cho phép xác đình cá nhân trực tiép từ dit liệu đó hoặc từ đã? liệu đ và các thông tin khác ”ˆ 112. Đặcđšềmcủadữlệucá nhân Thứ nhất DLCN 1a những thông tin về cá nhân. Đây là những thông tin gắn liên với một cá xihân cụ thé và chúng minh họ là duy nhất.
Cothé chia nhiing thông tin này thành ba nhom? : Nhóm thông tin về đời sống niéng hư tlnu thông tin về sức khỏe, thông tin về tình trang hôn nhân, khuynh hướng tình duc (ty quan hệ đông tinh/song tinh), quan diém hoặc ý liên của người khác về cá nhân. Nhóm những thông tinriéng. thông tia mô ta tư nhiên (sanh trắc học, đầu vântay, di truyền.); thông tinnhan dạng (só y tế, số bảo hiém xã hội, số en sinlaxã hội. Nhóm thông tinvé gia đình: thông tin về đặc tính sức khỏe (lich sử sức khỏe gia định, thông tin bệnh oi truyện), thông tin về bí mat gia Gnh (con riêng mà chỉ người trong gia định mới biéf); thông tin về đồng họ, ga tộc (nguén gộc, lich sử, ga pha; thông tin liên quan đến chính trị, tên giáo của dangho.
DLCN]à cổng cụ & xác ảnh nhận dang danh tinh cả nhấn DLCN mang thông tin về về một cá rihân va từ những thông tin đó chủ thé dir liệu có thé nhận dạng trực tiếp hoặc liên kết với các đữ liệu khác dé xác dinh được danh tinh của ho. Mặc đủ rhhững dit liệu này có thé đứng hoặc không ding thông tin về cá nhân (sự thậÐ, tuy rihiên néu cá nhân có thé nhin dạng được từ nhiing thông tin được truyền tai đó, thi đữ liệu cân được thiết lập cơ chế bảo vệ gọi là bảo vệ DLCN. * Bạch Thủ Nhĩ Num, “Hoàn thiện pháp hut về bãovề DLCN”, Tạp chứ Nghiền cứu lập pháp so 5 thing 3/2022,tr 50- $7. Bach Thị Nhã Nam (2022), “Hoàn thiện pháp bật về bão vệ đế liệu cá nhân”, Tạp chi Nghiên cứu lập pháp, số 5 tháng 3/2022.
Ý Li Thị Diễm Hing, Ngô Hi Chị, Nguyễn Hà Ging, Trần Mai Huyền, “Nhận điện cơ bản về TTCN và hành vị xâm phạm TTCN”, đường link: https:/tapdhitoam wniihan-dim-co-ban-ve-theng-tin-ce-nhan-va-lumh-vi-vomphm- thong: yhanS803 hmm). 13 Thứ ba DLCN cé tính da dang về nội đứng và hinh thức. Tức là DLCN phát sinh từ nhiều muối quan hệ của cá nhân và thuộc các lĩnh vực khác nhau trong đờisống xã hội nlur các Tinh vor dân sx hình sx hành chính kinh té, giáo duc, yté, công nghệ thông tin, viễn thông anninh. Đông thời, DLCN có thé được chứa dung trong nhiều loại tình của vật meng tin nhy trong văn bản, hô sơ, tài liệu có sẵn tổn tại dưới dạng ban viet, ban in, bản điện tử tranh, anh, bản vẽ, bằng dia, bản gai hình, gt âm hoặc các dạng khác theo quy dinh của pháp luật.
Thứ tự việc khai thác DLCN mang lat một lợi ích lạnh tê nhất dink. Khi cũng cap DLCN của minh cho các nha cưng cấp địch vụ, chủ thé đữ liệu sẽ nhân lại được khoản tiện ích công nghệ kix sử dụng các dich vụ Đối với nhà kinh doanh địch vụ, DLCN là công cụ tim kiém lợi nhuận, có thé tam gợi do là hoạt động thương mai hoa đữ liệu. Thương mai hoa đứ liêu là tập hợp các giao dich dit liệu giữa doanh: nghiép với doanh nghiệp (B2B), giữa doanh nghiệp với người tiêu đừng (C2B) và kết quả là khai thác giá trị tiền tệ từ chúng”. Doanh nghiép có nbiéu cách thức khác nhau dé thương mai hóa đữ liệu : @ Chia sẽ quyền truy cập dit liệu với bên thứ ba, (@) Kiém tiên mà không cân chia sẽ trực tiếp dữ liệu.
Phânbạidửữlệucánhân Dựa vào các đắc trưng của DLCN có thê có nhiéu cách phân loạiDLCN. Việc phân loại có nhiéu ý ng†ĩa khác nhau giúp nhằm xác định hướng điều chính của hoạt động bảo vệ DLCN. Căn cứ tứ nhất cea vào mức độ tốn hại cũaviệc tiết lộ DLCN có thé chia DLCN thành: DLCN thông thường là những dữ liệu dé cập đền thông tin mang tinh tông quát vé cá nhin Các thông tin nay được công khai sé ít có nguy cơ gây thiét hại cho clu thê đứliệu Ví dunturho tên ngày tháng năm sinh, dân tộc, quốc tích. DLCNnhay cẩn là những tư liệu về một cá nhân mà một khi bi rò rỉ, cung cap hoặc sử dụng bat hợp pháp, có thé gây nguy hiém đến an toàn cá nhén và tài sản, có thé đến đền tên hại danh tiếng cá nhân, sức khỏe thé chất và tinh thân hoặc bi phân biệt đối xử Vi dụ như dữ liệu về tài khoản ngân hàng xu hướng tính duc, tiểu sử phạm tôi, thông tin về sinh trắc học cá nhân.
k Degruyter (2021) “Data protection and data commerce: Friends and Foes’, Exropeanreview of Contract Lav Jounal.