Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Trong cơ cấu ngành chăn nuôi tại Việt Nam, chăn nuôi gia cầm chiếm vị trí chiến lược nhờ vào các ưu thế sinh học và kinh tế nổi bật: tốc độ sinh trưởng nhanh, hệ số quay vòng đàn cao, chu kỳ nuôi ngắn và khả năng mang lại hiệu quả kinh tế ổn định. Cùng với sự phát triển của các hệ thống chăn nuôi công nghiệp và bán công nghiệp, việc tối ưu hóa chi phí sản xuất – đặc biệt là chi phí thức ăn chăn nuôi, vốn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng chi phí đầu vào – trở thành yếu tố quyết định đến biên lợi nhuận của người chăn nuôi.
Trong thực tiễn chăn nuôi gà thịt lông màu (điển hình là các giống gà thả vườn, gà ta lai), quy trình nuôi phổ biến kéo dài khoảng 84 ngày và thường được chia thành 3 giai đoạn cho ăn cố định: 0–21 ngày tuổi, 22–42 ngày tuổi và 43–84 ngày tuổi. Ở mỗi giai đoạn, vật nuôi được cung cấp một công thức thức ăn có hàm lượng dinh dưỡng cố định. Tuy nhiên, theo các nghiên cứu về sinh lý học dinh dưỡng gia cầm, nhu cầu trao đổi chất, tích lũy protein và năng lượng của gà thay đổi liên tục theo từng quãng thời gian ngắn. Việc duy trì chỉ 3 giai đoạn trong toàn bộ chu kỳ 84 ngày bộc lộ nhiều điểm bất cập:
- Giai đoạn 0–21 ngày tuổi (21 ngày) là tương đối dài, trong khi 10 ngày đầu gà con tiêu thụ lượng thức ăn rất ít (khoảng 11 g/con/ngày), khiến mức độ đáp ứng dinh dưỡng chưa thật sự tối ưu cho tiềm năng tăng trưởng ban đầu.
- Giai đoạn 43–84 ngày tuổi kéo dài tới 42 ngày với duy nhất một công thức dinh dưỡng, dễ dẫn đến hiện tượng thừa đạm hoặc mất cân đối năng lượng vào 2–3 tuần trước thời điểm xuất chuồng, làm gia tăng chi phí thức ăn và bài tiết nitơ ra môi trường.
Để giải quyết vấn đề trên, việc phân chia chu kỳ nuôi thành nhiều giai đoạn ngắn hơn (4 giai đoạn hoặc 6 giai đoạn) với khẩu phần dinh dưỡng được điều chỉnh sát với từng bước phát triển của vật nuôi được đặt ra. Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Thị Cẩm Nhung tập trung giải quyết các nhiệm vụ và mục tiêu cụ thể:
- Mục đích nghiên cứu: So sánh khả năng sinh trưởng, chỉ tiêu sử dụng thức ăn, chất lượng thịt xẻ và hiệu quả kinh tế mang lại khi nuôi gà thịt lông màu từ 0 đến 84 ngày tuổi theo các chế độ cho ăn 3 giai đoạn, 4 giai đoạn và 6 giai đoạn, nhằm xác định phương thức cho ăn phù hợp nhất cho thực tiễn sản xuất.
- Nhiệm vụ và yêu cầu nghiên cứu:
- Bố trí thí nghiệm gồm 3 lô tương ứng với 3 chế độ cho ăn: Lô 1 (3 giai đoạn: 0–21, 22–42, 43–84 ngày tuổi), Lô 2 (4 giai đoạn: 0–21, 22–42, 43–63, 64–84 ngày tuổi), Lô 3 (6 giai đoạn: 0–14, 15–28, 29–42, 43–56, 57–70, 71–84 ngày tuổi).
- Ghi nhận và theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng (trọng lượng bình quân, tăng trọng tuyệt đối) tại các thời điểm 0, 14, 21, 28, 42, 56, 63, 70 và 84 ngày tuổi.
- Xác định lượng thức ăn tiêu thụ bình quân (TATTBQ) và hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) qua các giai đoạn nuôi.
- Đánh giá tỷ lệ nuôi sống và các chỉ tiêu mổ khảo sát thân thịt (tỷ lệ quầy thịt, tỷ lệ cơ ức, tỷ lệ cơ đùi) lúc 84 ngày tuổi.
- Tính toán chi phí thức ăn trên một kilôgam tăng trọng để so sánh hiệu quả kinh tế giữa các nghiệm thức.
- Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng: 900 con gà giống gà ta lai nòi có nguồn gốc xuất xứ từ Bình Định, khối lượng sơ sinh trung bình 32,05 ± 0,86 g/con.
- Phạm vi không gian: Trại thực nghiệm Khoa Chăn nuôi – Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh.
- Phạm vi thời gian: Thí nghiệm được tiến hành liên tục trong 84 ngày, từ ngày 06/06/2020 đến ngày 29/08/2020.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
Cơ sở lý thuyết và tiêu chuẩn dinh dưỡng
Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết về các chu kỳ sinh trưởng của gia cầm (Grossman, 1988; Burton & Tulett, 1985) và các tiêu chuẩn dinh dưỡng gia cầm của Hội đồng Nghiên cứu Quốc gia Hoa Kỳ (NRC, 1994) kết hợp với các nghiên cứu chuyên sâu về dinh dưỡng gia cầm nhiệt đới:
- Năng lượng trao đổi (ME): Gia cầm có cơ chế điều chỉnh lượng ăn vào theo mức năng lượng khẩu phần. Năng lượng trao đổi biểu kiến (AME) và năng lượng trao đổi thực (TME) được tính toán tăng dần theo tuổi (từ 3.100 Kcal/kg ở giai đoạn đầu lên 3.125 – 3.150 Kcal/kg ở các giai đoạn sau) nhằm đáp ứng nhu cầu duy trì thân nhiệt và tích lũy mô mỡ, mô cơ.
- Protein thô (CP) và cân bằng acid amin: Khẩu phần được xây dựng dựa trên khái niệm protein lý tưởng và acid amin khả dụng tiêu hóa gia cầm (th gc), giảm dần tỷ lệ protein thô từ 24,29% xuống khoảng 18,32% theo tuổi, bổ sung các acid amin công nghiệp dạng tinh khiết (DL-methionine, L-lysine HCl, L-threonine, L-tryptophan) để giảm thiểu nitơ bài thải và hạ giá thành thức ăn.
- Khoáng chất và cân bằng điện giải: Duy trì tỷ lệ Canxi : Phospho hữu dụng xấp xỉ 2:1, điều chỉnh chỉ số cân bằng điện giải (dEB = Na + K - Cl) ở mức sinh lý chuẩn 200–220 mEq/kg thức ăn thông qua việc bổ sung bột đá vôi, DCP và NaHCO3.
Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm
- Thiết kế thí nghiệm: Thí nghiệm được bố trí theo mô hình hoàn toàn ngẫu nhiên một yếu tố (Completely Randomized Design – CRD) gồm 3 lô nghiệm thức. Mỗi lô gồm 300 con gà, được lặp lại 12 lần (12 ô chuồng/lô, n = 12), mỗi ô nuôi 25 con.
- Điều kiện chuồng trại và quản lý: Chuồng nuôi nền trấu có độ dày đệm lót 4–5 cm, kích thước mỗi ô chuồng là 2,2 m x 2,0 m. Giai đoạn úm sử dụng đèn sưởi duy trì nhiệt độ 35°C và máng uống thủ công; sau giai đoạn úm chuyển sang hệ thống 3–4 núm uống tự động/ô. Gà được cho ăn tự do cả ngày lẫn đêm. Thức ăn được sản xuất trực tiếp tại xưởng sản xuất thức ăn của Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM.
- Quy trình thú y phòng bệnh: Áp dụng lịch tiêm phòng vaccine nghiêm ngặt: Newcastle chủng F (nhỏ mắt/mũi vào các ngày 3, 21, 42); Gumboro (nhỏ mắt/mũi vào các ngày 7, 14); Đậu gà (xuyên màng cánh vào ngày 12).
- Phương pháp thu thập và xử lý số liệu:
- Cân khối lượng gà theo ô lúc 0 ngày tuổi để đảm bảo tính đồng đều ban đầu; cân toàn bộ cá thể từng ô ở các mốc 42 và 84 ngày tuổi; cân định kỳ các mốc phụ (14, 21, 28, 56, 63, 70 ngày tuổi).
- Thu gom, cân lượng thức ăn cấp vào và lượng thức ăn thừa, rơi vãi hàng ngày để tính TATTBQ và FCR.
- Mổ khảo sát 36 con gà lúc 84 ngày tuổi (12 con/lô, gồm 6 trống và 6 mái có khối lượng đại diện) để xác định tỷ lệ quầy thịt, tỷ lệ ức và tỷ lệ đùi.
- Toàn bộ số liệu được tổng hợp trên Microsoft Excel 2010 và phân tích phương sai (ANOVA) một chiều trên phần mềm Minitab 16. Sự sai khác giữa các giá trị trung bình được kiểm định bằng trắc nghiệm Tukey ở mức ý nghĩa thống kê p < 0,05.
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1: Mở đầu
Chương này nêu rõ tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi gia cầm. Tác giả phân tích những hạn chế của quy trình cho ăn 3 giai đoạn truyền thống, đặt ra giả thuyết khoa học rằng việc rút ngắn chu kỳ của từng giai đoạn cho ăn (chia thành 4 hoặc 6 giai đoạn) sẽ giúp cung cấp dưỡng chất sát với nhu cầu sinh lý của gà thịt lông màu, từ đó có thể cải thiện tăng trọng, nâng cao hiệu quả sử dụng thức ăn và giảm chi phí sản xuất. Chương 1 cũng xác định rõ 5 yêu cầu kỹ thuật và phạm vi theo dõi của nghiên cứu.
Chương 2: Tổng quan tài liệu
Tác giả hệ thống hóa các tài liệu khoa học liên quan đến hai mảng nội dung chính:
- Khái quát các giống gà thịt: Phân tích đặc điểm sinh học và năng suất của các giống gà chuyên thịt lông trắng nhập nội (Cobb 500 xuất chuồng 42 ngày đạt 2,4 kg; Ross 308); các giống gà nội địa bản địa (gà Hồ, gà Nòi có thịt săn chắc nhưng thời gian nuôi dài 5–6 tháng); gà lông màu nhập nội (Lương Phượng, Tam Hoàng); và đặc biệt là con lai giữa gà ta và gà nòi (gà ta lai nòi Bình Định) – giống gà sở hữu ưu thế lai về sức đề kháng, thích nghi môi trường, tăng trọng nhanh (đạt 1,8–2,4 kg sau 3 tháng nuôi) và chất lượng thịt phù hợp với thị hiếu tiêu dùng trong nước.
- Nhu cầu dinh dưỡng của gà thịt: Trình bày chi tiết cơ sở lý thuyết về nhu cầu năng lượng trao đổi (ME), vai trò của chất béo và chất bột đường; nhu cầu protein thô và 12 loại acid amin thiết yếu (nhấn mạnh Lysine, Methionine, Threonine, Tryptophan, Valine); nhu cầu vitamin (A, D, E, Choline, Betaine); và nhu cầu khoáng vi lượng, đa lượng (Canxi, Phospho hữu dụng).
Chương 3: Nội dung và phương pháp nghiên cứu
Chương này mô tả chi tiết quy trình thực nghiệm:
- Cơ cấu bố trí 3 nghiệm thức: Lô 1 (3 giai đoạn: 0–21, 22–42, 43–84 ngày tuổi), Lô 2 (4 giai đoạn: 0–21, 22–42, 43–63, 64–84 ngày tuổi), Lô 3 (6 giai đoạn: 0–14, 15–28, 29–42, 43–56, 57–70, 71–84 ngày tuổi).
- Bảng thành phần nguyên liệu và giá trị dinh dưỡng của từng công thức thức ăn (sử dụng bắp hạt, khô dầu đậu nành, cám mì, bột xương thịt, bột lông vũ, premix khoáng-vitamin, Creamino, chất tạo màu, chất hấp phụ độc tố nấm mốc).
- Phương pháp chăm sóc, nuôi dưỡng, lịch tiêm phòng vaccine và hệ thống các công thức tính toán: Trọng lượng bình quân (TLBQ), Tăng trọng tuyệt đối (TTTĐ), Thức ăn tiêu thụ bình quân (TATTBQ), Hệ số chuyển biến thức ăn (FCR), Tỷ lệ nuôi sống, Tỷ lệ quầy thịt, Tỷ lệ cơ ức, Tỷ lệ cơ đùi và Chi phí thức ăn/kg tăng trọng.
- Quy trình phân tích thống kê phương sai ANOVA và so sánh Tukey trên phần mềm Minitab 16.
Chương 4: Kết quả và thảo luận
Chương 4 là phần trọng tâm, trình bày toàn bộ số liệu thu thập được qua 84 ngày thí nghiệm:
- Khả năng tăng trọng: Khối lượng bình quân lúc 0 ngày tuổi ở 3 lô đồng đều (31,89 – 32,21 g/con; p = 0,703). Lúc 42 ngày tuổi, TLBQ dao động từ 787,05 g/con đến 796,53 g/con (p = 0,438). Đến 84 ngày tuổi, TLBQ đạt 1805,10 g/con ở Lô 1; 1831,50 g/con ở Lô 2; và 1842,60 g/con ở Lô 3; sai khác không có ý nghĩa thống kê (p = 0,376). Tăng trọng tuyệt đối toàn kỳ (0–84 ngày) đạt lần lượt 21,11; 21,41 và 21,55 g/con/ngày (p = 0,382).
- Khả năng sử dụng thức ăn: Giai đoạn 0–42 ngày, TATTBQ giữa các lô tương đương nhau (37,02 – 37,46 g/con/ngày; p = 0,745). Giai đoạn 43–84 ngày, gà Lô 3 tiêu thụ thức ăn cao nhất (88,47 g/con/ngày), cao hơn Lô 1 (84,31 g/con/ngày) có ý nghĩa thống kê (p = 0,019). Tuy nhiên, xét toàn kỳ 0–84 ngày, TATTBQ không sai khác thống kê giữa các lô (Lô 1: 60,66 g; Lô 2: 62,03 g; Lô 3: 62,85 g/con/ngày; p = 0,052).
- Hệ số chuyển biến thức ăn (FCR): FCR toàn kỳ 0–84 ngày của Lô 1, Lô 2 và Lô 3 lần lượt là 2,88; 2,90 và 2,92 kg TA/kg TT (p = 0,576). Việc chia nhỏ giai đoạn ở Lô 2 và Lô 3 làm bộc lộ rõ FCR tăng rất cao ở các tuần cuối (giai đoạn 64–84 ngày ở Lô 2 là 5,40; giai đoạn 71–84 ngày ở Lô 3 lên tới 8,70 do khẩu phần có mức ME cao).
- Tỷ lệ nuôi sống và quầy thịt: Tỷ lệ nuôi sống toàn đàn đạt mức rất cao (Lô 1: 99,00%; Lô 2: 100,00%; Lô 3: 97,33%). Khảo sát quầy thịt lúc 84 ngày tuổi cho thấy tỷ lệ thân thịt (66,18% – 67,41%), tỷ lệ ức (19,27% – 19,89%) và tỷ lệ đùi (23,14% – 23,62%) không có sự khác biệt thống kê giữa 3 chế độ cho ăn (p > 0,05).
- Hiệu quả kinh tế: Chế độ cho ăn 3 giai đoạn (Lô 1) có chi phí thức ăn/kg tăng trọng thấp nhất, tiết kiệm được 169 đồng/kg TT so với Lô 2 (4 giai đoạn) và tiết kiệm 335 đồng/kg TT so với Lô 3 (6 giai đoạn).
- Thảo luận: So sánh đối chiếu kết quả với các nghiên cứu của Bùi Hữu Đoàn (2011), Đồng Thị Hồng Liên (2014), Nguyễn Thị Hiền Vân (2017) và La Văn Lời (2017), khẳng định các chỉ tiêu sinh trưởng và thân thịt của thí nghiệm đạt mức tương đương hoặc cao hơn các nghiên cứu tương đồng trên gà lông màu.
Chương 5: Kết luận và đề nghị
- Kết luận: Việc chia nhỏ giai đoạn cho ăn thành 4 hay 6 giai đoạn có xu hướng cải thiện nhẹ trọng lượng xuất chuồng và tăng trọng tuyệt đối nhưng sự khác biệt chưa đạt ý nghĩa thống kê; không làm thay đổi tỷ lệ nuôi sống và chất lượng thịt xẻ; trong khi đó chế độ cho ăn 3 giai đoạn mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất và thuận tiện nhất cho quy trình sản xuất của nhà máy thức ăn.
- Đề nghị: Khuyến nghị áp dụng quy trình cho ăn 3 giai đoạn cho gà thịt lông màu trong điều kiện chăn nuôi hiện nay; đề xuất nghiên cứu tiếp tục điều chỉnh giảm mức năng lượng và protein ở giai đoạn cuối của quy trình nhiều giai đoạn để tối ưu hóa chi phí.
Kết quả và đóng góp
Kết quả nghiên cứu chính
Dưới đây là bảng tổng hợp các chỉ tiêu kinh tế – kỹ thuật chính giữa 3 chế độ cho ăn sau 84 ngày nuôi thực nghiệm:
| Chỉ tiêu theo dõi |
Lô 1 (3 giai đoạn) |
Lô 2 (4 giai đoạn) |
Lô 3 (6 giai đoạn) |
Giá trị p |
| Trọng lượng sơ sinh (0 ngày tuổi) (g/con) |
31,89 ± 0,48 |
32,06 ± 0,75 |
32,21 ± 1,34 |
0,703 |
| Trọng lượng lúc 42 ngày tuổi (g/con) |
787,16 ± 24,18 |
796,53 ± 21,19 |
787,05 ± 15,05 |
0,438 |
| Trọng lượng xuất chuồng (84 ngày tuổi) (g/con) |
1805,10 ± 69,70 |
1831,50 ± 56,00 |
1842,60 ± 72,60 |
0,376 |
| Tăng trọng tuyệt đối (0–84 ngày) (g/con/ngày) |
21,11 ± 0,83 |
21,41 ± 0,66 |
21,55 ± 0,86 |
0,382 |
| Thức ăn tiêu thụ bình quân (0–84 ngày) (g/con/ngày) |
60,66 ± 1,84 |
62,03 ± 2,25 |
62,85 ± 2,25 |
0,052 |
| Hệ số chuyển biến thức ăn (FCR 0–84 ngày) (kg TA/kg TT) |
2,88 ± 0,07 |
2,90 ± 0,11 |
2,92 ± 0,10 |
0,576 |
| Tỷ lệ nuôi sống toàn kỳ (%) |
99,00 |
100,00 |
97,33 |
— |
| Trọng lượng sống mổ khảo sát (g/con) |
1800,75 ± 65,28 |
1810,73 ± 110,31 |
1831,90 ± 79,73 |
0,674 |
| Tỷ lệ quầy thịt (%) |
66,85 ± 1,41 |
66,18 ± 2,54 |
67,41 ± 1,03 |
0,251 |
| Tỷ lệ thịt ức (%) |
19,40 ± 1,23 |
19,27 ± 1,51 |
19,89 ± 1,21 |
0,490 |
| Tỷ lệ thịt đùi (%) |
23,41 ± 1,29 |
23,14 ± 1,81 |
23,62 ± 0,74 |
0,679 |
| Chênh lệch chi phí thức ăn/kg tăng trọng (so với Lô 1) |
Gốc (0 đồng) |
Cao hơn 169 đồng |
Cao hơn 335 đồng |
— |
Giải pháp và kiến nghị của tác giả
- Trong điều kiện sản xuất thương phẩm hiện tại, các cơ sở chăn nuôi và nhà máy chế biến thức ăn nên duy trì quy trình nuôi gà thịt lông màu theo 3 giai đoạn (0–21, 22–42 và 43–84 ngày tuổi). Quy trình này vừa đảm bảo đầy đủ các chỉ tiêu năng suất sinh trưởng, vừa tối ưu hóa chi phí sản xuất và đơn giản hóa khâu phối trộn, bao gói, lưu kho và vận hành cho ăn.
- Khi áp dụng chế độ cho ăn chia nhỏ nhiều giai đoạn (4 hoặc 6 giai đoạn), các chuyên gia dinh dưỡng cần kiểm soát chặt chẽ mức năng lượng trao đổi (ME) trong khẩu phần ở những tuần cuối, tránh để mức ME quá cao dẫn đến gia tăng chi phí thức ăn mà không tăng hiệu quả sinh trưởng tương ứng.
Đóng góp của đề tài
- Cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về các chỉ tiêu sinh trưởng (TLBQ, TTTĐ, FCR, tỷ lệ thịt xẻ) của giống gà ta lai nòi Bình Định nuôi đến 84 ngày tuổi dưới các chế độ cho ăn khác nhau.
- Làm sáng tỏ mối quan hệ giữa số giai đoạn dinh dưỡng và hiệu quả kinh tế trong thực tế: Việc tăng số giai đoạn cho ăn về mặt lý thuyết giúp bám sát nhu cầu dinh dưỡng hơn, nhưng trong thực nghiệm chăn nuôi gà lông màu 84 ngày, lợi ích tăng trọng không đủ bù đắp chi phí thức ăn phát sinh ở các giai đoạn cuối nếu công thức thức ăn chưa được tinh chỉnh hoàn hảo về năng lượng.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Giá trị tham khảo
Khóa luận tốt nghiệp này mang lại giá trị thực tiễn và học thuật rõ ràng cho các nhóm đối tượng:
- Sinh viên, học viên và giảng viên ngành Chăn nuôi, Thú y, Công nghệ sản xuất thức ăn chăn nuôi:
- Là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp bố trí thí nghiệm dinh dưỡng động vật theo mô hình hoàn toàn ngẫu nhiên một yếu tố (CRD) với số lần lặp lại đủ lớn (n = 12, tổng đàn 900 con), đảm bảo độ tin cậy thống kê cao.
- Cung cấp quy trình thu thập số liệu, kỹ thuật mổ khảo sát đánh giá thân thịt gia cầm và phương pháp phân tích phương sai ANOVA kèm trắc nghiệm Tukey trên phần mềm Minitab.
- Kỹ sư dinh dưỡng và bộ phận R&D tại các nhà máy sản xuất thức ăn gia cầm:
- Tham khảo chi tiết bảng thành phần nguyên liệu và công thức dinh dưỡng (Bảng 3.1, Bảng 3.2, Bảng 3.3) với các thông số dinh dưỡng cụ thể: tỷ lệ protein thô, béo thô, xơ thô, acid amin tiêu hóa (Lysine, Methionine, Threonine, Tryptophan, Valine), Canxi, Phospho hữu dụng và cân bằng điện giải dEB.
- Nhận định rõ tính khả thi thực tế của việc phân chia giai đoạn dinh dưỡng trong sản xuất thương phẩm.
- Chủ trang trại và kỹ thuật viên chăn nuôi gà thịt lông màu:
- Cung cấp các đường cong sinh trưởng, chỉ số tiêu thụ thức ăn và định mức FCR thực tế của gà ta lai nòi Bình Định qua từng tuần tuổi (từ 0 đến 84 ngày), hỗ trợ công tác lập kế hoạch thức ăn và quản lý đàn hiệu quả.
Câu hỏi thường gặp
1. Thí nghiệm so sánh mấy chế độ cho ăn và các mốc phân chia giai đoạn cụ thể của từng lô là gì?
Thí nghiệm so sánh 3 chế độ cho ăn tương ứng với 3 lô:
- Lô 1 (3 giai đoạn): Giai đoạn 1 (0–21 ngày tuổi), Giai đoạn 2 (22–42 ngày tuổi), Giai đoạn 3 (43–84 ngày tuổi).
- Lô 2 (4 giai đoạn): Giai đoạn 1 (0–21 ngày tuổi), Giai đoạn 2 (22–42 ngày tuổi), Giai đoạn 3 (43–63 ngày tuổi), Giai đoạn 4 (64–84 ngày tuổi).
- Lô 3 (6 giai đoạn): Giai đoạn 1 (0–14 ngày tuổi), Giai đoạn 2 (15–28 ngày tuổi), Giai đoạn 3 (29–42 ngày tuổi), Giai đoạn 4 (43–56 ngày tuổi), Giai đoạn 5 (57–70 ngày tuổi), Giai đoạn 6 (71–84 ngày tuổi).
2. Sự khác biệt về trọng lượng xuất chuồng lúc 84 ngày tuổi và FCR toàn kỳ giữa 3 chế độ cho ăn có ý nghĩa thống kê không?
Không. Kết quả phân tích phương sai ANOVA cho thấy:
- Trọng lượng bình quân lúc 84 ngày tuổi của Lô 1 (1805,10 g/con), Lô 2 (1831,50 g/con) và Lô 3 (1842,60 g/con) không có sự sai khác mang ý nghĩa thống kê (p = 0,376 > 0,05).
- Hệ số chuyển biến thức ăn (FCR) toàn kỳ 0–84 ngày tuổi của Lô 1 (2,88), Lô 2 (2,90) và Lô 3 (2,92) cũng không có sự khác biệt mang ý nghĩa thống kê (p = 0,576 > 0,05).
3. Tại sao chế độ cho ăn 6 giai đoạn (Lô 3) lại tiêu thụ thức ăn nhiều hơn ở giai đoạn 43–84 ngày tuổi?
Ở giai đoạn 43–84 ngày tuổi, gà Lô 3 có lượng thức ăn tiêu thụ bình quân đạt 88,47 g/con/ngày, cao hơn Lô 1 (84,31 g/con/ngày) có ý nghĩa thống kê (p = 0,019). Nguyên nhân là do việc chia nhỏ khẩu phần 14 ngày/lần giúp kích thích tính thèm ăn của gà ở các giai đoạn tăng trưởng nhanh, đặc biệt là giai đoạn 71–84 ngày tuổi khi lượng tiêu thụ tăng vọt lên mức 109,75 g/con/ngày.
4. Chế độ cho ăn nào mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất xét theo chi phí thức ăn trên một kilôgam tăng trọng?
Chế độ cho ăn 3 giai đoạn (Lô 1) mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất. Khi tính toán chi phí thức ăn cho 1 kg tăng trọng trên toàn chu kỳ 84 ngày, Lô 1 giúp tiết kiệm 169 đồng/kg TT so với Lô 2 (4 giai đoạn) và tiết kiệm 335 đồng/kg TT so với Lô 3 (6 giai đoạn).
5. Kết quả mổ khảo sát chất lượng thân thịt lúc 84 ngày tuổi giữa các lô đạt các chỉ số như thế nào?
Khảo sát 36 cá thể gà lúc 84 ngày tuổi cho thấy các chỉ tiêu quầy thịt đều đồng đều giữa các lô và không có sự khác biệt thống kê (p > 0,05):
- Tỷ lệ quầy thịt: Lô 1 đạt 66,85%; Lô 2 đạt 66,18%; Lô 3 đạt 67,41% (p = 0,251).
- Tỷ lệ cơ ức: Lô 1 đạt 19,40%; Lô 2 đạt 19,27%; Lô 3 đạt 19,89% (p = 0,490).
- Tỷ lệ cơ đùi: Lô 1 đạt 23,41%; Lô 2 đạt 23,14%; Lô 3 đạt 23,62% (p = 0,679).
Kết luận
Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Thị Cẩm Nhung đã thực hiện so sánh thực nghiệm toàn diện giữa 3 chế độ cho ăn (3, 4 và 6 giai đoạn) trên 900 con gà thịt lông màu (gà ta lai nòi Bình Định) trong 84 ngày nuôi. Kết quả nghiên cứu khẳng định việc chia nhỏ khẩu phần ăn thành 4 hay 6 giai đoạn có xu hướng làm tăng nhẹ khối lượng xuất chuồng nhưng không tạo ra sự khác biệt mang ý nghĩa thống kê về tốc độ sinh trưởng, hệ số chuyển đổi thức ăn và tỷ lệ thịt xẻ so với chế độ 3 giai đoạn truyền thống. Xét về mặt hạch toán kinh tế và tổ chức sản xuất thức ăn công nghiệp, chế độ cho ăn 3 giai đoạn (0–21, 22–42 và 43–84 ngày tuổi) chứng minh được tính ưu việt vượt trội nhờ tiết kiệm chi phí thức ăn trên mỗi kilôgam tăng trọng và thuận tiện cho việc vận hành thực tế tại các trang trại chăn nuôi.
