So sánh một số tổ hợp ngô nếp lai mới chọn tạo tại huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ

Luận văn thạc sĩ vnua phân tích so sánh các tổ hợp ngô nếp lai mới tại huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ, góp phần nâng cao năng suất nông nghiệp.

• Tác giả: Nguyễn Thị Đào
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Việt Long
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: So sánh một số tổ hợp ngô nếp lai mới chọn tạo tại huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN 1: TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. PHẦN 2: GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
• 3. PHẦN 3: MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 4. PHẦN 4: PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 5. PHẦN 5: Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 6. PHẦN 6: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 6.1. Tình hình sản xuất và nghiên cứu ngô trên thế giới và ở Việt Nam
• 6.1.1. Tình hình sản xuất và nghiên cứu ngô trên thế giới
• 6.1.2. Tình hình sản xuất và nghiên cứu ngô ở Việt Nam
• 6.1.3. Tình hình sản xuất ngô và nhu cầu ngô nếp ở Phú Thọ
• 6.2. Các giống ngô lai
• 6.2.1. Giống ngô lai không quy ước
• 6.2.2. Giống ngô lai quy ước
• 6.3. Ngô nếp, nguồn gốc, phân loại và đặc tính
• 6.3.1. Các loại ngô nếp
• 6.3.2. Phát triển dòng thuần
• 6.3.3. Nghiên cứu cải thiện chất lượng của ngô nếp
• 6.3.3.1. Cải thiện chất lượng ngô nếp bằng gen ngô đường
• 6.3.3.2. Cải thiện chất lượng ngô nếp bằng cách tăng hàm lượng protein
• 6.3.3.3. Cải thiện tính trạng vỏ mỏng để nâng cao chất lượng ngô nếp
• 6.3.4. Màu sắc hạt ảnh hưởng đến chất lượng của ngô nếp
• 6.4. Tình hình nghiên cứu và chọn tạo giống ngô nếp trên thế giới và ở Việt Nam
• 6.4.1. Tình hình nghiên cứu và chọn tạo giống ngô nếp trên thế giới
• 6.4.2. Tình hình nghiên cứu và chọn tạo giống ngô nếp ở Việt Nam
• 7. PHẦN 7: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 7.1. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 7.1.1. Địa điểm nghiên cứu
• 7.1.2. Thời gian nghiên cứu
• 7.2. Vật liệu nghiên cứu
• 7.3. Nội dung nghiên cứu
• 7.4. Phương pháp nghiên cứu
• 7.4.1. Thiết kế thí nghiệm
• 7.4.2. Điều kiện thí nghiệm
• 7.4.3. Các chỉ tiêu theo dõi
• 7.4.4. Hiệu quả kinh tế
• 7.4.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 8. PHẦN 8: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 8.1. Diễn biến thời tiết - khí hậu trong thời gian thí nghiệm
• 8.1.1. Độ ẩm không khí
• 8.2. Đặc điểm sinh trưởng của các tổ hợp lai và các giống ngô thí nghiệm vụ xuân và vụ đông 2016 tại Phú Thọ
• 8.2.1. Giai đoạn từ gieo đến trỗ cờ
• 8.2.2. Giai đoạn gieo đến tung phấn - phun râu
• 8.2.3. Chênh lệch thời gian tung phấn – phun râu
• 8.2.4. Giai đoạn chín hoàn toàn
• 8.3. Đặc điểm nông sinh học của các tổ hợp lai và các giống tham gia thí nghiệm vụ xuân và vụ đông năm 2016
• 8.3.1. Chiều cao cây của các giống thí nghiệm
• 8.3.2. Chiều cao đóng bắp
• 8.3.3. Đường kính thân
• 8.3.4. Đặc điểm màu sắc hình thái
• 8.3.5. Diện tích lá và chỉ số diện tích lá
• 8.3.6. Chỉ số diện tích lá
• 8.4. Khả năng chống chịu sâu, bệnh và khả năng chống đổ của các tổ hợp lai tham gia thí nghiệm
• 8.4.1. Khả năng chống chịu sâu, bệnh
• 8.4.2. Khả năng chống đổ
• 8.5. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất
• 8.5.1. Số bắp hữu hiệu trên cây
• 8.5.2. Chiều dài bắp
• 8.5.3. Đường kính bắp
• 8.5.4. Số hàng trên bắp
• 8.5.5. Số hạt/hàng
• 8.5.6. Khối lượng 1000 hạt
• 8.5.7. Năng suất của các giống ngô thí nghiệm
• 8.5.7.1. Năng suất bắp tươi
• 8.5.7.2. Năng suất lý thuyết (NSLT)
• 8.5.7.3. Năng suất thực thu (NSTT)
• 8.6. Một số chỉ tiêu chất lượng
• 8.7. Hiệu quả kinh tế
• 9. PHẦN 9: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về các tổ hợp ngô nếp lai mới tại Lâm Thao Phú Thọ

Ngô nếp là một trong những loại cây trồng quan trọng tại Việt Nam, đặc biệt là ở các tỉnh miền núi như Phú Thọ. Việc nghiên cứu và phát triển các tổ hợp ngô nếp lai mới không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm. Tại huyện Lâm Thao, các tổ hợp ngô nếp lai mới đã được thử nghiệm và cho thấy nhiều triển vọng trong sản xuất nông nghiệp.

1.1. Đặc điểm của ngô nếp lai mới

Ngô nếp lai mới có nhiều đặc điểm nổi bật như khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, năng suất cao và chất lượng hạt tốt. Các tổ hợp này được chọn tạo từ những giống ngô nếp địa phương có giá trị dinh dưỡng cao, phù hợp với nhu cầu thị trường.

1.2. Tình hình sản xuất ngô nếp tại Phú Thọ

Phú Thọ là một trong những tỉnh có diện tích trồng ngô nếp lớn. Tuy nhiên, năng suất ngô nếp vẫn còn thấp so với tiềm năng. Việc áp dụng các giống ngô nếp lai mới sẽ giúp cải thiện tình hình này.

II. Vấn đề và thách thức trong sản xuất ngô nếp lai tại Lâm Thao

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng sản xuất ngô nếp lai tại Lâm Thao vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các yếu tố như khí hậu, thời tiết và sự xuất hiện của sâu bệnh đã ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng ngô nếp.

2.1. Khí hậu và thời tiết ảnh hưởng đến ngô nếp

Khí hậu tại Lâm Thao có sự biến đổi lớn, ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng của ngô nếp. Nắng hạn kéo dài hoặc mưa lớn đều có thể làm giảm năng suất.

2.2. Sự xuất hiện của sâu bệnh

Sâu bệnh là một trong những vấn đề lớn trong sản xuất ngô nếp. Việc phát hiện và xử lý kịp thời các loại sâu bệnh sẽ giúp bảo vệ năng suất và chất lượng ngô nếp.

III. Phương pháp nghiên cứu và chọn tạo tổ hợp ngô nếp lai mới

Để phát triển các tổ hợp ngô nếp lai mới, các nhà khoa học đã áp dụng nhiều phương pháp nghiên cứu hiện đại. Việc chọn lọc và thử nghiệm các tổ hợp này là rất quan trọng để xác định những giống có tiềm năng cao.

3.1. Thiết kế thí nghiệm và phương pháp nghiên cứu

Thí nghiệm được thiết kế với nhiều tổ hợp lai khác nhau, nhằm đánh giá các đặc điểm nông sinh học và năng suất. Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm chiều cao cây, số bắp hữu hiệu và năng suất.

3.2. Đánh giá kết quả thí nghiệm

Kết quả thí nghiệm cho thấy một số tổ hợp ngô nếp lai mới có năng suất vượt trội, hứa hẹn sẽ được đưa vào sản xuất trong thời gian tới.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu ngô nếp lai tại Lâm Thao

Kết quả nghiên cứu về các tổ hợp ngô nếp lai mới đã cho thấy nhiều ứng dụng thực tiễn trong sản xuất nông nghiệp. Những tổ hợp này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm.

4.1. Năng suất và chất lượng ngô nếp lai mới

Các tổ hợp ngô nếp lai mới như THL4, THL7, THL8 đã cho năng suất cao, từ 70 đến 75 tạ/ha, đáp ứng nhu cầu thị trường và nâng cao thu nhập cho nông dân.

4.2. Hiệu quả kinh tế từ sản xuất ngô nếp

Việc áp dụng các tổ hợp ngô nếp lai mới không chỉ giúp tăng năng suất mà còn mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân, góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương.

V. Kết luận và tương lai của ngô nếp lai tại Lâm Thao

Nghiên cứu về các tổ hợp ngô nếp lai mới tại Lâm Thao đã mở ra nhiều triển vọng cho sản xuất nông nghiệp. Việc tiếp tục nghiên cứu và phát triển các giống ngô nếp lai mới là rất cần thiết để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1. Tương lai của ngô nếp lai tại Phú Thọ

Với sự phát triển của khoa học công nghệ, tương lai của ngô nếp lai tại Phú Thọ hứa hẹn sẽ có nhiều tiến bộ, giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

5.2. Đề xuất cho nghiên cứu và phát triển

Cần có các chính sách hỗ trợ nghiên cứu và phát triển giống ngô nếp lai mới, đồng thời tăng cường đào tạo cho nông dân về kỹ thuật canh tác để nâng cao hiệu quả sản xuất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây ngô (Zea mays L.) giữ vị trí là cây lương thực quan trọng thứ hai tại Việt Nam sau lúa nước, đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm an ninh lương thực và cung cấp nguyên liệu công nghiệp chế biến. Theo thống kê của Tổng cục Thống kê, diện tích trồng ngô cả nước năm 2014 đạt 1.177,5 nghìn ha với năng suất 44,1 tạ/ha và sản lượng đạt trên 5,19 triệu tấn. Tại tỉnh Phú Thọ, diện tích canh tác ngô cùng năm đạt 18,7 nghìn ha, năng suất đạt 45,8 tạ/ha với tổng sản lượng đạt 85,6 nghìn tấn. Tuy nhiên, phần lớn diện tích ngô nếp truyền thống tại địa phương vẫn sử dụng các giống thụ phấn tự do cũ hoặc giống địa phương đã thoái hóa, bộc lộ nhiều nhược điểm như năng suất thấp chỉ dao động từ 20 đến 30 tạ/ha, thời gian sinh trưởng kéo dài và khả năng chống chịu sâu bệnh kém.

Trước yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao giá trị kinh tế trên một đơn vị diện tích canh tác, đề tài nghiên cứu tập trung đánh giá, so sánh các đặc điểm nông sinh học, khả năng chống chịu và năng suất của 10 tổ hợp ngô nếp lai mới chọn tạo nhằm tuyển chọn những tổ hợp lai ưu tú nhất có triển vọng đưa vào sản xuất đại trà. Nghiên cứu được triển khai thực nghiệm trong vụ Xuân và vụ Đông năm 2016 tại xã Sơn Vy, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc bổ sung nguồn cơ sở dữ liệu thực nghiệm quan trọng cho công tác chọn tạo giống ngô nếp, đồng thời xác định các giống lai mới có năng suất bắp tươi đạt trên 70 tạ/ha, rút ngắn thời gian sinh trưởng xuống 92 - 95 ngày, góp phần tăng hiệu quả kinh tế cho người sản xuất từ 25% đến 35% so với các giống ngô nếp thông thường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết ưu thế lai (Heterosis) kinh điển trong di truyền học cây trồng do George Harrison Shull khởi xướng từ năm 1909, chứng minh rằng sự kết hợp giữa các dòng tự phối thuần nhất sẽ tạo ra con lai F1 có sức sống vượt trội, độ đồng đều cao và tiềm năng năng suất vượt xa bố mẹ. Cơ sở sinh hóa và di truyền của ngô nếp (Zea mays L. ceratina) dựa trên sự biểu hiện của đơn gen lặn wx (waxy gene) định vị trên nhiễm sắc thể số 5, có tác dụng ức chế tổng hợp enzyme liên kết tinh bột hạt, khiến nội nhũ tích lũy gần như 100% tinh bột dạng amylopectin phân nhánh liên kết alpha-1,6 gluco thay vì chứa 25% amylose như ngô tẻ thông thường. Cấu trúc đặc thù này mang lại độ dẻo mềm, khả năng tiêu hóa cao và hàm lượng axit amin thiết yếu như lysine và tryptophan phong phú. Nghiên cứu cũng vận dụng mô hình đánh giá tương tác kiểu gen với môi trường (GxE Interaction) theo tiêu chuẩn của Trung tâm Cải tạo Ngô và Lúa mì Quốc tế (CIMMYT), kết hợp các nguyên lý chọn lọc kiểu hình lý tưởng dựa trên 12 tính trạng nông sinh học chính nhằm xác định khả năng thích ứng sinh thái và tiềm năng thương phẩm.

Phương pháp nghiên cứu

Vật liệu nghiên cứu gồm 10 tổ hợp ngô nếp lai mới ký hiệu từ THL1 đến THL10 do Phòng Nghiên cứu và Phát triển Công nghệ Cây trồng thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam chọn tạo, đối chứng với 2 giống thương mại phổ biến trên thị trường là HN88 (Công ty Cổ phần Giống cây trồng Trung ương) và Fancy 111 (Công ty Advanta Việt Nam).

Thí nghiệm đồng ruộng được thiết kế theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD - Randomized Complete Block Design) với 12 công thức giống, 3 lần nhắc lại, tổng số 36 ô thí nghiệm trên nền đất phù sa sông Hồng. Diện tích mỗi ô thí nghiệm là 14 m2. Mật độ gieo trồng duy trì chuẩn 57.000 cây/ha với khoảng cách 70 x 25 cm. Công thức bón phân áp dụng định mức 120 kg N : 60 kg P2O5 : 60 kg K2O kết hợp 5 - 10 tấn phân chuồng/ha, chia thành các giai đoạn bón lót và bón thúc lúc cây 3 - 5 lá, 7 - 9 lá và xoắn nõn.

Cỡ mẫu quan trắc được thu thập ngẫu nhiên trên 10 cây mẫu ở mỗi ô thí nghiệm để đo đếm chính xác các chỉ tiêu về chiều cao cây cuối cùng, chiều cao đóng bắp, đường kính thân, diện tích lá và các yếu tố cấu thành năng suất. Toàn bộ số liệu thực nghiệm được xử lý thống kê phương sai (ANOVA) bằng phần mềm chuyên dụng IRRISTAT 5.0. Phương pháp này được lựa chọn nhằm bảo đảm tính chuẩn xác cao trong việc kiểm định sai khác giữa các giá trị trung bình qua chỉ số LSD ở mức xác suất tin cậy 95% (P = 0,05) và hệ số biến động CV%, phản ánh đúng bản chất di truyền của các tổ hợp lai. Thời gian theo dõi bao quát trọn vẹn hai vụ sinh thái: vụ Xuân (gieo đầu tháng 3, thu hoạch đầu tháng 6/2016) và vụ Đông (gieo giữa tháng 9, thu hoạch giữa tháng 12/2016).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo nghiệm đồng ruộng đã mang lại 4 phát hiện khoa học quan trọng:

1. Thời gian sinh trưởng ngắn và tập trung: Các tổ hợp lai thí nghiệm có thời gian sinh trưởng từ 92 đến 95 ngày ở cả hai vụ, ngắn hơn giống đối chứng HN88 từ 5 đến 8 ngày. Khoảng cách giữa thời gian tung phấn và phun râu đạt độ đồng pha lý tưởng từ 1 đến 2 ngày, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình thụ phấn, thụ tinh đạt tỷ lệ kết hạt trên 90%.
2. Kiến trúc thân lá cân đối và chống đổ vững chắc: Chiều cao cây của các tổ hợp lai biến động từ 173,1 đến 254,7 cm. Ba tổ hợp lai ưu tú gồm THL4 (197,5 - 235,2 cm), THL7 (222,6 - 254,7 cm) và THL8 (199,3 - 236,6 cm) có tỷ lệ chiều cao đóng bắp phân bố hợp lý ở mức 33,2% - 41,6%, đường kính thân đạt 1,8 - 2,2 cm, giúp cây cứng vững với tỷ lệ gãy thân và đổ rễ thực tế dưới 3%.
3. Năng suất bắp tươi và năng suất hạt khô vượt trội: THL4, THL7 và THL8 cho năng suất bắp tươi cao nhất toàn thí nghiệm. Cụ thể, THL7 đạt năng suất bắp tươi 71,2 - 75,3 tạ/ha; THL8 đạt 70,9 - 75,0 tạ/ha; THL4 đạt 70,8 - 74,9 tạ/ha, vượt trội hơn các tổ hợp lai còn lại từ 8% đến 15%. Năng suất thực thu hạt khô đạt mức cao từ 55,9 đến 61,5 tạ/ha.
4. Tính chống chịu sinh học và phẩm chất thương phẩm cao: Mức độ nhiễm sâu đục thân và rệp cờ của 3 tổ hợp lai triển vọng chỉ ở mức điểm 1 (tỷ lệ hại dưới 5%), mức nhiễm bệnh đốm lá lớn và đốm lá nhỏ rất nhẹ ở mức điểm 1 - 2. Đánh giá cảm quan bắp tươi luộc đạt điểm tối ưu về độ dẻo quánh, vị ngọt đậm và mùi thơm tự nhiên.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội về năng suất của THL4, THL7 và THL8 bắt nguồn từ ưu thế lai rõ rệt ở các tính trạng số hàng trên bắp (đạt 12 - 14 hàng) và số hạt trên hàng (đạt 32 - 36 hạt). Chỉ số diện tích lá (LAI) của các dòng này phát triển mạnh ở giai đoạn xoắn nõn và trỗ cờ, tạo diện tích quang hợp lớn giúp tăng cường tích lũy chất khô về bắp. So với năng suất ngô bình quân toàn tỉnh Phú Thọ (45,8 tạ/ha), năng suất bắp tươi của 3 tổ hợp lai này (70,8 - 75,3 tạ/ha) cao hơn từ 54,5% đến 64,4%, đồng thời vượt xa năng suất các giống ngô nếp truyền thống tại miền Bắc.

Trong công tác trình bày học thuật, các dữ liệu sinh trưởng và năng suất được trực quan hóa thông qua hệ thống bảng số liệu phân tích phương sai ANOVA hai nhân tố kết hợp biểu đồ cột so sánh biến động năng suất bắp tươi giữa vụ Xuân và vụ Đông. Biểu đồ đường thể hiện động thái tăng trưởng diện tích lá từ giai đoạn 7 - 9 lá đến chín sữa đã chứng minh rõ ràng khả năng thích ứng nhiệt độ của THL7 và THL8 trong điều kiện thời tiết phức tạp của vùng Trung du Bắc Bộ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Mở rộng khảo nghiệm sản xuất thử nghiệm đa vùng: Triển khai gieo trồng thử nghiệm 3 tổ hợp lai THL4, THL7 và THL8 trên quy mô 10 - 20 ha tại các vùng sinh thái đại diện của tỉnh Phú Thọ (Lâm Thao, Phù Ninh, Thanh Sơn) và các tỉnh lân cận trong giai đoạn 2017 - 2019. Chủ thể thực hiện là Viện Nghiên cứu và Phát triển Cây trồng phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Phú Thọ.
2. Chuẩn hóa gói kỹ thuật thâm canh nông nghiệp: Xây dựng quy trình hướng dẫn canh tác chuẩn với mật độ 57.000 cây/ha, tỷ lệ bón phân 120 kg N : 60 kg P2O5 : 60 kg K2O kết hợp 8 - 10 tấn phân chuồng ủ hoai mục/ha, chia làm 3 lần bón thúc kết hợp vun gốc chống đổ nhằm nâng mức lãi thuần đạt trên 35 triệu đồng/ha/vụ. Trung tâm Khuyến nông các cấp chịu trách nhiệm tập huấn cho nông dân từ quý I năm 2018.
3. Hoàn thiện hồ sơ công nhận giống quốc gia: Tiến hành khảo nghiệm DUS (tính khác biệt, tính đồng nhất, tính ổn định) và khảo nghiệm VCU (giá trị canh tác và sử dụng) đối với THL7 và THL8 trong khung thời gian 24 tháng theo quy định hiện hành để đưa vào cơ cấu bộ giống quốc gia, do Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn và Cục Trồng trọt thẩm định.
4. Xây dựng chuỗi liên kết bao tiêu nông sản: Thiết lập mô hình liên kết bốn nhà (Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp - Nhà nông), kết nối các hợp tác xã nông nghiệp với doanh nghiệp chế biến thực phẩm và chuỗi cung ứng nông sản tươi nhằm bảo đảm tiêu thụ 100% sản lượng ngô nếp thương phẩm với giá thu mua ổn định từ năm 2018.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà khoa học và chuyên gia chọn tạo giống cây trồng: Tham khảo phương pháp đánh giá ưu thế lai, kỹ thuật chọn lọc dòng tự phối và phân tích tương quan giữa các chỉ tiêu nông sinh học với năng suất ngô nếp lai.
2. Cán bộ khuyến nông và nhà quản lý nông nghiệp địa phương: Khai thác dữ liệu thực chứng để xây dựng quy hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng, bố trí mùa vụ Xuân - Đông hợp lý nhằm tăng hệ số sử dụng đất tại các huyện trung du và đồng bằng.
3. Doanh nghiệp kinh doanh giống cây trồng và chế biến thực phẩm: Đánh giá tiềm năng thương mại hóa của các tổ hợp lai THL4, THL7, THL8 để hợp tác nhận chuyển giao bản quyền giống, tổ chức sản xuất hạt lai F1 và chế biến ngô nếp ăn tươi đóng hộp.
4. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Nông học: Sử dụng làm tài liệu học thuật chuẩn mực về phương pháp bố trí thí nghiệm khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD), kỹ thuật đo đếm chỉ tiêu hình thái và quy trình phân tích phương sai thống kê bằng phần mềm IRRISTAT 5.0.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao tổ hợp lai THL7 và THL8 lại được đánh giá là có triển vọng nhất? Hai tổ hợp lai THL7 và THL8 đạt năng suất bắp tươi cao nhất toàn thí nghiệm (71,2 - 75,3 tạ/ha và 70,9 - 75,0 tạ/ha), thời gian sinh trưởng ngắn 92 - 95 ngày, tỷ lệ chiều cao đóng bắp thấp (33,2% - 41,6%) giúp chống đổ ngã vượt trội và tỷ lệ nhiễm sâu bệnh thực tế dưới 5%.

Thời gian sinh trưởng 92 - 95 ngày mang lại lợi thế gì trong cơ cấu luân canh? Thời gian sinh trưởng ngắn hơn các giống đối chứng từ 5 đến 8 ngày giúp giải phóng đất sớm, tạo quỹ đất thuận lợi để gieo cấy lúa Mùa hoặc bố trí ngô vụ Đông sớm, tăng hệ số sử dụng đất lên 3 vụ/năm và hạn chế rủi ro gặp rét hại ở cuối vụ.

Đặc tính dẻo ngọt của các tổ hợp ngô nếp lai này do yếu tố di truyền nào quyết định? Chất lượng dẻo ngọt đặc thù được kiểm soát bởi gen lặn wx trên nhiễm sắc thể số 5, giúp nội nhũ hạt tích lũy gần như tuyệt đối tinh bột amylopectin phân nhánh. Dạng tinh bột này tạo độ dẻo quánh, giữ nước tốt và mềm hạt khi luộc ăn tươi.

Mật độ gieo trồng và lượng phân bón tối ưu được xác định trong nghiên cứu là bao nhiêu? Nghiên cứu xác định mật độ gieo trồng tối ưu là 57.000 cây/ha (khoảng cách 70 x 25 cm) kết hợp bón 120 kg N : 60 kg P2O5 : 60 kg K2O và 5 - 10 tấn phân chuồng/ha, chia bón thúc 3 lần vào các giai đoạn sinh trưởng then chốt.

Khả năng chống chịu sâu bệnh của các tổ hợp lai trên đồng ruộng Phú Thọ như thế nào? Các tổ hợp lai THL4, THL7, THL8 thể hiện tính kháng cao với sâu đục thân và rệp cờ ở mức điểm 1 (dưới 5% cây bị hại). Mức độ nhiễm bệnh đốm lá chỉ ở điểm 1 - 2, sinh trưởng xanh tốt trong cả 2 vụ mà không cần phun thuốc hóa học nhiều lần.

Kết luận

• Đề tài đã đánh giá toàn diện 10 tổ hợp ngô nếp lai mới chọn tạo trong hai vụ Xuân và Đông năm 2016 tại huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ.
• Tuyển chọn thành công 3 tổ hợp lai triển vọng nhất gồm THL4, THL7 và THL8 với thời gian sinh trưởng ngắn từ 92 đến 95 ngày.
• Năng suất bắp tươi đạt mức kỷ lục từ 70,8 đến 75,3 tạ/ha, năng suất thực thu hạt khô đạt từ 55,9 đến 61,5 tạ/ha, vượt trội so với các giống đối chứng.
• Các tổ hợp lai có kiến trúc cây vững chắc, tỷ lệ đóng bắp thấp (33,2% - 41,6%), chống chịu sâu bệnh tốt và chất lượng ăn tươi thơm dẻo đặc trưng.
• Đóng góp chính của luận văn là cung cấp cơ sở khoa học và vật liệu giống ưu tú để tiến tới công nhận giống quốc gia trong vòng 24 tháng tới, mở ra hướng đi bền vững nâng cao thu nhập cho nông dân vùng Trung du Bắc Bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ ĐÀO SO SÁNH MỘT SỐ TỔ HỢP NGÔ NẾP LAI MỚI CHỌN TẠO TẠI HUYỆN LÂM THAO, TỈNH PHÚ THỌ Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60.10 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Việt Long NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày.

năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Đào i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc ới PGS. Nguyễn Việt Long, Giảng viên Khoa Nông học, Học viện nông nghiệp Việt Nam đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn cây lương thực, Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam, cán bộ viên chức phòng Nghiên cứu và phát triển công nghệ cây trồng Học viện Nông Nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Trung tâm GDNN – GDTX Lâm Thao đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày. năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Đào ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục bảng. vi Danh mục hình. vii Danh mục chữ viết tắt.

viii Trích yếu luận văn. ix Thesis absttract. Tính cấp thiết của đề tài. Giả thuyết khoa học.

Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Tổng quan tài liệu.

Tình hình sản xuất và nghiên cứu ngô trên thế giới và ở Việt Nam. Tình hình sản xuất và nghiên cứu ngô trên thế giới. Tình hình sản xuất và nghiên cứu ngô ở Việt Nam. Tình hình sản xuất ngô và nhu cầu ngô nếp ở phú thọ.

Các giống ngô lai. Giống ngô lai không quy ước. Giống ngô lai quy ước. Ngô nếp, nguồn gốc, phân loại và đặc tính.

Các loại ngô nếp. Phát triển dòng thuần. Nghiên cứu cải thiện chất lượng của ngô nếp. Cải thiện chất lượng ngô nếp bằng gen ngô đường.

Cải thiện chất lượng ngô nếp bằng cách tăng hàm lượng protein. Cải thiện tính trạng vỏ mỏng để nâng cao chất lượng ngô nếp. 17 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Màu sắc hạt ảnh hưởng đến chất lượng của ngô nếp.

Tình hình nghiên cứu và chọn tạo giống ngô nếp trên thế giới và ở Việt Nam. Tình hình nghiên cứu và chọn tạo giống ngô nếp trên thế giới. Tình hình nghiên cứu và chọn tạo giống ngô nếp ở Việt Nam. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu.

Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu:. Thời gian nghiên cứu. Vật liệu nghiện cứu.

Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế thí nghiệm. Điều kiện thí nghiệm.

Các chỉ tiêu theo dõi. Hiệu quả kinh tế. Phương pháp xử lý số liệu. 31 Phần 4 Kết quả và thảo luận.

Diễn biến thời tiết - khí hậu trong thời gian thí nghiệm. Độ ẩm không khí. Đặc điểm sinh trưởng của các tổ hợp lai và các giống ngô thí nghiệm vụ xuân và vụ đông 2016 tại Phú Thọ. Giai đoạn từ gieo đến trỗ cờ.

Giai đoạn gieo đến tung phấn - phun râu. Chênh lệch thời gian tung phấn – phun râu. Giai đoạn chín hoàn toàn. Đặc điểm nông sinh học của các tổ hợp lai và các giống tham gia thí nghiệm vụ xuân và vụ đông năm 2016.

Chiều cao cây của các giống thí nghiệm. Chiều cao đóng bắp. Đường kính thân. 41 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Đặc điểm màu sắc hình thái. Diện tích lá và chỉ số diện tích lá. Chỉ số diện tích lá. Khả năng chống chịu sâu, bệnh và khả năng chống đổ của các tổ hợp lai tham gia thí nghiệm.

Khả năng chống chịu sâu, bệnh. Khả năng chống đổ. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất .1 Số bắp hữu hiệu trên cây. Chiều dài bắp.

Đường kính bắp. Số hàng trên bắp. Số hạt/hàng. Khối lượng 1000 hạt.

Năng suất của các giống ngô thí nghiệm. Năng suất bắp tươi. Năng suất lý thuyết (NSLT). Năng suất thực thu (NSTT).

Một số chỉ tiêu chất lượng. Hiệu quả kinh tế. 61 Phần 5 Kết luận và kiến nghị. 63 Tài liệu tham khảo.

69 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Diện tích, năng suất, sản lượng ngô, lúa mì, lúa nước của thế giới giai đoạn 1961 – 2014. Diện tích, năng suất, sản lượng ngô, của Việt Nam giai đoạn 1961 – 2014. Tình hình sản xuất ngô của Phú Thọtừ năm 2005 – 2014.

Nguồn gốc các THL và giống ngô thí nghiệm vụ Xuân và vụ Đông tại Lâm Thao, Phú Thọ năm 2016. Diễn biến thời tiết năm 2016 tại Phú Thọ. Thời gian sinh trưởng của các tổ hợp lai và các giống ngô thí nghiệm vụ Xuân và vụ Đông 2016 tại Phú Thọ. Một số đặc điểm hình thái của các tổ hợp lai và các giống ngô thí nghiệm vụ Xuân và vụ Đông 2016 tại Phú Thọ.

Số lá của các tổ hợp lai và các giống thí nghiệm vụ Xuân và Đông 2016 tại Phú Thọ. Đặc điểm màu sắc hình thái của tổ hợp lai và các giống ngô nếp vụ Xuân , vụ Đông năm 2016. Diện tích lá và chỉ số diện tích lá của các tổ hợp lai ngô nếp tham gia thí nghiệm vụ Xuân và vụ Đông năm 2016 tại Phú Thọ. Mức độ nhiễm sâu bệnh của các tổ hợp lai và các giống ngô thí nghiệm vụ Xuân và vụ Đông 2016 tại Phú Thọ.

Khả năng chống đổ của các tổ hợp lai và các giống tham gia thí nghiệm vụ Xuân và vụ Đông năm 2016 tại Phú Thọ. Các yếu tố cấu thành năng suất của các tổ hợp lai ngô nếp thí nghiệm vụ Xuân, vụ Đông năm 2016 tại Phú Thọ. Năng suất bắp tươi của các tổ hợp lai thí nghiệm. Năng suất lý thuyết và năng suất thực thu của các tổ hợp lai và các giống ngô thí nghiệm vụ Xuân và vụ Đông 2016 tại Phú Thọ.

Một số chỉ tiêu chất lượng của các tổ hợp lai ngô nếp trong vụ Xuân và vụ Đông 2016 tại Phú Thọ. Hoạch toán kinh tế cho 1 ha thu tươi. 61 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 2. Diện tích, năng suất, sản lượng ngô trên thế giới 1961 - 2014.

Diện tích, năng suất, sản lượng ngô ở Việt Nam 1961 - 2014. Diện tích, năng suất, sản lượng ngô ở Phú Thọ 2005 - 2014. Sơ đồ bố trí thí nghiệm. Năng suất bắp tươi của các tổ hợp lai và các giống tham gia thí nghiệm vụ Xuân và vụ Đông năm 2016 tạ phú thọ.

58 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CCCC Chiều cao cuối cùng CCĐB Chiều cao đóng bắp CHH Chín hoàn toàn CIMMYT Trung tâm cải lương giống ngô và lúa mì quốc tế CV% Hệ số biến động Đ/C Đối chứng ĐKT Đường kính thân FAO Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc G Gieo KT.1000 Khối lượng 1000 hạt NSLT Năng suất lý thuyết NSTT Năng suất thực thu TBT Thu bắp tươi TC – PR Trỗ cờ, và phun râu THL Tổ hợp lai TLCCĐB Tỷ lệ chiều cao đóng bắp viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Thị Đào Tên luận văn: “So sánh một số tổ hợp ngô nếp lai mới chọn tạo tại huyện Lâm Thao, Tỉnh Phú Thọ” Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60.10 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: - Xác định những đặc điểm nông sinh học và năng suất của các tổ hợp ngô nếp lai mới tham gia thí nghiệm để lựa chọn được những THL có triển vọng để tiếp tục thử nghiệm và đưa vào sản xuất. Phương pháp nghiên cứu: - Vật liệu nghiên cứu gồm 10 tổ hợp lai và 2 giống đối chứng. - Thí nghiệm được bố trí vào vụ Xuân và vụ Đông 2016. Thí nghiệmđánh giá tổ hợp lai ngô nếp mới về thời gian sinh trưởng, phát triển, một số đặc điểm nông sinh học, chống chịu, yếu tố cấu thành năng suất và chất lượng trong thí nghiệm đồng ruộng.

Kết quả chính và kết luận: Trong 10 tổ hợp lai tham gia thí nghiệm có 3 tổ hợp laicó triển vọng là:THL4, THL7, THL8. -Các tổ hợp lai có thời gian sinh trưởng cả 2 vụ từ 92-95 ngày, chiều cao cây lần lượt là THL4 (197,5- 235,2 cm), THL7 (222,6- 254,7 cm), THL8 (199,3- 236,6 cm) - Ba tổ hợp lai có năng suất cao nhất là THL4, THL7, THL8, năng suất bắp tươi lần lượt là THL4 (70,8 – 74,9 tạ/ha), THL7 (71,2 – 75,3 tạ/ha), THL8 (70,9 – 75,0 tạ/ha). Năng suất lý thuyết và năng suất thực thu lần lượt là THL4 (55,9 – 61,3 tạ/ha), THL7 (57,5 – 61,5 tạ/ha), THL8 (56,0 – 60,9 tạ/ha). ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] THESIS ABSTTRACT Master candidate: Nguyen Thi Đao Thesis title: "Evaluation newly bred hybrid waxy maizes in Lam Thao District, Phu Tho Province" Major: Crop Science Code: 60.