Luận văn thạc sĩ vnua so sánh một số dòng giống lúa thuần chất lượng mới chọn tạo trong điều kiện vụ xuân và vụ mùa tại gia lâm hà nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua so sánh một số dòng giống lúa thuần chất lượng mới chọn tạo trong điều kiện vụ xuân và vụ mùa, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

Chuyên ngành

Khoa học cây trồng

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

Luận văn

2018

85
4
0

Phí lưu trữ

30 Point

Mục lục chi tiết

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

1. MỤC LỤC

2. DANH MỤC BẢNG

3. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN

4. THESIS ABTRACT

5. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

6. MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI

7. Ý NGHĨA KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI

8. Ý NGHĨA CỦA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

9. TỔNG QUAN TÀI LIỆU

9.1. TÌNH HÌNH SẢN XUẤT LÚA GẠO TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM

9.1.1. Tình hình sản xuất lúa gạo trên thế giới

9.1.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa ở Việt Nam

9.2. Những nghiên cứu về cây lúa trên thế giới và ở Việt Nam

9.2.1. Nghiên cứu về cây lúa trên thế giới

9.2.2. Nghiên cứu về cây lúa tại Việt Nam

9.2.3. Nghiên cứu về chọn tạo giống lúa chất lượng

9.3. Các yếu tố ảnh hưởng tới chất lượng gạo

9.3.1. Ảnh hưởng của yếu tố ngoại cảnh và kỹ thuật canh tác

10. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

10.1. Thời gian và địa điểm nghiên cứu

10.1.1. Thời gian nghiên cứu

10.1.2. Địa điểm nghiên cứu

10.2. Vật liệu nghiên cứu

10.3. Nội dung nghiên cứu

10.4. Phương pháp nghiên cứu

10.4.1. Bố trí thí nghiệm

10.4.2. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp theo dõi

10.5. Xử lí số liệu

11. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

11.1. Một số chỉ tiêu về cây mạ của các dòng, giống lúa thuần vụ xuân và vụ mùa 2017

11.2. Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng của các dòng, giống lúa

11.3. Động thái tăng trưởng chiều cao cây của các dòng, giống lúa

11.4. Động thái tăng trưởng số lá của các dòng, giống

11.5. Động thái tăng trưởng số nhánh của các dòng, giống

11.6. Một số đặc điểm hình thái của các dòng, giống lúa

11.7. Một số đặc điểm nông sinh học của các dòng giống lúa

11.8. Mức độ nhiễm sâu bệnh hại của các dòng, giống lúa

11.9. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các dòng, giống lúa thuần ở vụ xuân 2017

11.10. Năng suất của các dòng, giống lúa thuần trong vụ xuân và vụ mùa 2017

11.11. Đánh giá một số chỉ tiêu chất lượng của các dòng, giống lúa

11.11.1. Một số đặc điểm hạt gạo của các dòng, giống

11.11.2. Chất lượng xay xát của các dòng, giống

11.11.3. Mùi thơm trên lá và mùi thơm của nội nhũ

11.11.4. Tổng hợp kết quả đánh giá cảm quan cơm bằng phương pháp cho điểm (tiêu chuẩn 10 TCN 590-2004)

11.12. Kết quả tuyển chọn các dòng, giống lúa có triển vọng

12. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về các dòng giống lúa thuần chất lượng mới tại Gia Lâm

Gia Lâm, Hà Nội, là một trong những vùng trồng lúa quan trọng của miền Bắc Việt Nam. Việc nghiên cứu và phát triển các dòng giống lúa thuần chất lượng mới là rất cần thiết để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các dòng giống lúa thuần mới không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước mà còn có tiềm năng xuất khẩu. Nghiên cứu này sẽ so sánh các dòng giống lúa thuần mới được chọn tạo trong điều kiện vụ Xuân và vụ Mùa, nhằm xác định những giống lúa có năng suất cao và chất lượng tốt nhất.

1.1. Tình hình sản xuất lúa tại Gia Lâm

Gia Lâm có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc trồng lúa. Diện tích đất canh tác lúa ở đây chiếm tỷ lệ lớn trong tổng diện tích đất nông nghiệp. Tuy nhiên, việc sử dụng giống lúa cũ đã dẫn đến năng suất thấp và chất lượng không ổn định. Do đó, việc nghiên cứu và phát triển các dòng giống lúa thuần mới là cần thiết để cải thiện tình hình sản xuất.

1.2. Lợi ích của việc sử dụng giống lúa thuần mới

Sử dụng giống lúa thuần mới giúp nâng cao năng suất và chất lượng gạo, đồng thời giảm thiểu thiệt hại do sâu bệnh. Các giống lúa mới được chọn tạo có khả năng chống chịu tốt hơn với điều kiện khí hậu và dịch bệnh, từ đó đảm bảo an ninh lương thực cho khu vực.

II. Vấn đề và thách thức trong sản xuất lúa tại Gia Lâm

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng sản xuất lúa tại Gia Lâm vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, và sự thoái hóa giống lúa cũ đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng lúa. Việc tìm ra giải pháp để khắc phục những vấn đề này là rất cần thiết.

2.1. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu đã gây ra những thay đổi lớn trong điều kiện thời tiết, ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cây lúa. Nhiệt độ tăng cao và lượng mưa không ổn định đã làm giảm năng suất lúa trong những năm gần đây.

2.2. Sâu bệnh hại lúa

Mức độ nhiễm sâu bệnh hại lúa ngày càng gia tăng, gây thiệt hại lớn cho sản xuất. Việc phát triển giống lúa có khả năng chống chịu sâu bệnh là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao năng suất.

III. Phương pháp nghiên cứu và đánh giá giống lúa thuần mới

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp thí nghiệm ngẫu nhiên hoàn chỉnh để đánh giá các dòng giống lúa thuần mới. Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm thời gian sinh trưởng, năng suất, và chất lượng gạo. Kết quả sẽ giúp xác định những giống lúa có triển vọng nhất.

3.1. Thiết kế thí nghiệm

Thí nghiệm được thực hiện với 14 dòng giống lúa thuần mới và giống đối chứng BT7. Mỗi giống được trồng trên diện tích 10m2 với 3 lần nhắc lại để đảm bảo tính chính xác của kết quả.

3.2. Các chỉ tiêu đánh giá

Các chỉ tiêu đánh giá bao gồm thời gian mạ, thời gian thu hoạch, chiều cao cây, số lá, và năng suất. Những chỉ tiêu này sẽ giúp đánh giá toàn diện về khả năng sinh trưởng và phát triển của các dòng giống lúa.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy một số dòng giống lúa thuần mới có năng suất và chất lượng vượt trội so với giống đối chứng. Những giống này không chỉ có khả năng chống chịu tốt với sâu bệnh mà còn đáp ứng được yêu cầu của thị trường.

4.1. Đánh giá năng suất và chất lượng

Các dòng giống lúa thuần mới như ST12, HC4, và R9311 đã cho năng suất cao hơn 20% so với giống đối chứng. Chất lượng gạo cũng được cải thiện rõ rệt, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu.

4.2. Ứng dụng trong sản xuất

Kết quả nghiên cứu sẽ được áp dụng vào thực tiễn sản xuất tại Gia Lâm, giúp nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông dân. Việc chuyển giao công nghệ và giống lúa mới sẽ góp phần cải thiện đời sống của người dân địa phương.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của giống lúa thuần tại Gia Lâm

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc phát triển các dòng giống lúa thuần mới là cần thiết để nâng cao năng suất và chất lượng lúa tại Gia Lâm. Tương lai của sản xuất lúa tại đây sẽ phụ thuộc vào việc áp dụng các giống lúa mới và công nghệ canh tác hiện đại.

5.1. Tầm quan trọng của giống lúa thuần mới

Giống lúa thuần mới không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng gạo, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế.

5.2. Hướng phát triển bền vững

Để phát triển bền vững, cần có các chính sách hỗ trợ nông dân trong việc áp dụng công nghệ mới và phát triển giống lúa chất lượng cao. Điều này sẽ góp phần đảm bảo an ninh lương thực và nâng cao thu nhập cho người dân.

18/07/2025
Luận văn thạc sĩ vnua so sánh một số dòng giống lúa thuần chất lượng mới chọn tạo trong điều kiện vụ xuân và vụ mùa tại gia lâm hà nội

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ĐOÀN THỊ LỤA SO SÁNH MỘT SỐ DÒNG, GIỐNG LÚA THUẦN MỚI CHỌN TẠO TRONG ĐIỀU KIỆN VỤ XUÂN VÀ VỤ MÙA TẠI GIA LÂM, HÀ NỘI Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 8620110 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Thanh Tuấn NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản luận văn này được hoàn thành bằng sự nhận thức chính xác của bản thân. Các số liệu trình bày trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nào khác. Mọi sự giúp dỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được ghi rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày 04 tháng 4 năm 2018 Tác giả luận văn Đoàn Thị Lụa i LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành đề tài tốt nghiệp của mình, ngoài sự nỗ lực cố gắng của bản thân em đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của các thầy cô giáo trường Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam. Trước tiên em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới sự giúp đỡ nhiệt tình của thầy giáo TS. Nguyễn Thanh Tuấn là người trực tiếp hướng dẫn em hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này. Cảm ơn thầy đã tận tình, quan tâm giúp đỡ em trong thời gian làm thực tập , giải đáp những thắc mắc, sửa chữa sai sót mà nhờ đó em mới có thể hoàn thành luận văn tốt nghiệp này.

Qua đây em cũng xin chân thành cám ơn toàn thể các cán bộ công nhân viên của Viện Nghiên cứu và Phát triển cây trồng giúp đỡ em trong suốt thời gian làm thực tập Do thời gian thực hiện luận văn có hạn và kiến thức của em còn hạn chế nên vẫn còn những thiếu sót rất mong thầy cô thông cảm và đóng góp ý kiến cho em để bài Báo cáo luận văn của em được hoàn chỉnh hơn nữa. Em xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 04 tháng 4 năm 2018 Tác giả luận văn Đoàn Thị Lụa ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục bảng.

v Trích yếu luận văn. vi Thesis abtract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích của đề tài.

Ý nghĩa khoa học của đề tài. Ý nghĩa của thực tiễn của đề tài. Tổng quan tài liệu. Tình hình sản xuất lúa gạo trên thế giới và ở Việt Nam .1 Tình hình sản xuất lúa gạo trên thế giới.

Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa ở Việt Nam. Những nghiên cứu về cây lúa trên thế giới và ở Việt Nam. Nghiên cứu về cây lúa trên thế giới. Nghiên cứu về cây lúa tại Việt Nam.

Nghiên cứu về chọn tạo giống lúa chất lượng. Các yếu tố ảnh hưởng tới chất lượng gạo. Ảnh hưởng hưởng của yếu tố ngoại cảnh và kỹ thuật canh tác. Vật liệu và phƣơng pháp nghiên cứu.

Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Bố trí thí nghiệm. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp theo dõi.

22 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Xử lí số liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Một số chỉ tiêu về cây mạ của các dòng, giống lúa thuần vụ xuân và vụ mùa 2017.

Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng của các dòng, giống lúa .3 Động thái tăng trưởng chiều cao cây của các dòng, giống lúa. Động thái tăng trưởng số lá của các dòng, giống. Động thái tăng trưởng số nhánh của các dòng, giống .6 Một số đặc điểm hình thái của các dòng, giống lúa. Một số đặc điểm nông sinh học của các dòng giống lúa.

Mức độ nhiễm sâu bệnh hại của các dòng, giống lúa. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các dòng, giống lúa thuần ở vụ xuân 2017. Năng suất của các dòng, giống lúa thuần trong vụ xuân và ụ mùa 2017. Đánh giá một số chỉ tiêu chất lượng của các dòng, giống lúa.

Một số đặc điểm hạt gạo của các dòng, giống. Chất lượng xay xát của các dòng, giống. Mùi thơm trên lá và mùi thơm của nội nhũ. Tổng hợp kết quả đánh giá cảm quan cơm bằng phương pháp cho điểm (tiêu chuẩn 10 TCN 590- 2004).

Kết quả tuyển chọn các dòng, giống lúa có triển vọng. Kết luận và kiến nghị. 55 Tài liệu tham khảo. 62 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 1.

Tình hình sản xuất lúa gạo ở các châu lục trên thế giới năm 2013. Tình hình sản xuất lúa gạo của một số nước trên thế giới năm 2013. Tình hình sản xuất lúa gạo của Việt Nam qua các năm. Danh sách nguồn vật liệu nghiên cứu.

Một số chỉ tiêu về cây mạ của các dòng, giống lúa thuần vụ Xuân và vụ Mùa 2017. Thời gian trỗ qua các giai đoạn sinh trưởng của các dòng, giống lúa thuần ở vụ Xuân và vụ Mùa 2017. Động thái tăng trưởng chiều cao cây của các dòng, giống lúa thuần ở vụ Xuân và vụ Mùa 2017. Động thái tăng trưởng số lá của các dòng, giống lúa thuần trong vụ xuân và vụ mùa 2017.

Động thái tăng trưởng số nhánh của các dòng, giống lúa thuần trong vụ Xuân và vụ Mùa 2017. Một số đặc điểm hình thái của các dòng, giống trong vụ Xuân và vụ Mùa 2017. Một số tính trạng số lượng của các tổ hợp lúa thuần vụ xuân và mùa 2017. Mức độ nhiễm sâu bệnh hại của các dòng, giống lúa thuần trong vụ Xuân và vụ Mùa 2017.

Các yếu tố cấu thành năng suất của các dòng, giống lúa. Năng suất của các dòng, giống lúa thuần trong vụ Xuân và vụ Mùa 2017. Một số đặc điểm hạt gạo của các dòng, giống lúa thuần. Một số chỉ tiêu chất lượng xay xát của các dòng, giống lúa thuần.

Mùi thơm của lá và mùi thơm của nội nhũ của các dòng, giống lúa thuần. Bảng tổng hợp kết quả đánh giá cảm quan cơm bằng phương pháp cho điểm (Tiêu chuẩn 8373:2010). Một số đặc điểm của các dòng lúa thuần triển vọng. 54 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Đoàn Thị Lụa Tên Luận văn: " So sánh một số dòng, giống lúa thuần mới chọn tạo trong điều kiện vụ Xuân và vụ Mùa tại Gia Lâm- Hà Nội” Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 8 62 01 10 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Nội dung bản trích yếu Mục đích và đối tƣợng nghiên cứu của luận văn Mục đích nghiên cứu Xác định được dòng, giống lúa thuần có năng suất cao, chất lượng tốt, TGST phù hợp cho vụ Xuân và vụ Mùa tại Gia Lâm- Hà Nội.

Vật liệu nghiên cứu Vật liệu nghiên cứu gồm 14 dòng, giống lúa thuần do phòng Công nghệ lúa lai – Viện nghiên cứu và phát triển cây trồng cung cấp và giống đối chứng BT7 (Bắc thơm 7) – đối chứng chất lượng. Phƣơng pháp nghiên cứu đã sử dụng Thí nghiệm 1: Đánh giá sinh trưởng phát triển của14 dòng, giống lúa thuần mới chọn tạo trong điều kiện vụ Xuân 2017 tại Viện nghiên cứu và Phát triển cây trồng - học viện Nông nghiệp Việt Nam. Thí nghiệm 2: Đánh giá sinh trưởng phát triển của 14 dòng, giống lúa trong điều kiện vụ mùa 2017 tại Viện nghiên cứu và Phát triển cây trồng - học viện Nông nghiệp Việt Nam. Phƣơng pháp thí nghiệm: - Khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh RCB, với 03 lần nhắc lại, diện tích 01 ô thí nghiệm là 10m2/giống/lần nhắc lại.

- Mật độ cấy 45 khóm/m2, cấy 1 dảnh/ khóm. * Vụ Xuân: - Phân bón: Lượng phân bón là 96 kg N + 53 kg P2O5 + 53 kg K2O * Vụ Mùa: - Lượng phân bón là 83 kg N + 59 kg P2O5 + 46 kg K2O Các chỉ tiêu theo dõi: gồm thời kỳ mạ, thời kỳ lúa, thời kỳ chín, thời kỳ thu hoạch, vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com một số đặc điểm nông sinh học, khả năng chống chịu đồng ruộng, năng suất và yếu tố tạo thành năng suất. Số liệu được xử lý bằng Excel và phân tích phương sai ANOVA, xác định hệ số biến động (CV%) và sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa (LSD 0.Phần mềm sử dụng chương trình IRRISTAT ver 5. Các kết quả chính và kết luận: Đánh giá thời gian trỗ qua các giai đoạn sinh trưởng của 14 dòng, giống lúa thuần ở vụ Xuân và vụ Mùa 2017, động thái tăng trưởng chiều cao cây, số lá, số nhánh ; một số đặc điểm về hình thái, nông sinh học ; các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất, chỉ tiêu chất lượng ; mức độ nhiễm sâu bệnh hại của các giống lúa và tuyển chọn một số dòng, giống có triển vọng.

Ý nghĩa khoa học của đề tài Đề tài cung cấp một cách hệ thống các thông tin về đặc điểm nông sinh học, các yếu tố cấu thành năng suất, năng suất,chất lượng, khả năng chống chịu sâu bệnh của các dòng, giống lúa thuần mới làm cơ sở cho việc tuyển chọn ra dòng, giống ưu tú nhất để phát triển sản xuất. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài Kết quả của đề tài sẽ chọn ra được một số dòng, giống lúa thuần có năng suất cao, chất lượng tốt, có khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, có thời gian sinh trưởng phù hợp góp phần làm phong phú bộ giống lúa phục vụ cho sản xuất lúa gạo ở các tỉnh phía Bắc nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế và tăng thu nhập cho người dân. Kết luận Qua đánh giá tổng hợp về năng suất và chất lượng đã chọn ra được 5 dòng lúa thuần triển vọng trong vụ Xuân và vụ Mùa tại Gia Lâm, Hà Nội là ST12, HC4, R9311 ngắn, OM1054, Đài thơm 8. vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com THESIS ABTRACT Master candidate: Đoan Thi Lua Thesis title: “Comparison of some new purebred rice lines and varieties selected and created under condition of Spring Season and harvest season in Gia Lam- Ha Noi”.

Major: Crop Science Code: 8620110 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives: Identified lines, pure rice varieties with high productivity, good quality, suitable for growing in the spring and crop season in Gia Lam - Hanoi.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ

Tài liệu "So sánh các dòng giống lúa thuần chất lượng mới tại Gia Lâm, Hà Nội" cung cấp cái nhìn sâu sắc về các giống lúa thuần mới, nhấn mạnh sự khác biệt về chất lượng và năng suất giữa các dòng giống. Nghiên cứu này không chỉ giúp nông dân lựa chọn giống lúa phù hợp với điều kiện canh tác tại Gia Lâm mà còn mở ra cơ hội nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

Để mở rộng kiến thức của bạn về các giống lúa và ảnh hưởng của các yếu tố khác đến năng suất, bạn có thể tham khảo thêm tài liệu Ảnh hưởng của lượng lân bón đến sinh trưởng phát triển và năng suất của hai giống lúa th3 5 và th7 2 tại gia lâm hà nội, nơi nghiên cứu về tác động của phân bón đến năng suất lúa. Ngoài ra, tài liệu Nghiên cứu ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến sinh trưởng phát triển và năng suất của giống lúa th3 3 và giống p6 tại gia lâm hà nội cũng sẽ cung cấp thêm thông tin hữu ích về cách tối ưu hóa năng suất lúa. Cuối cùng, bạn có thể tìm hiểu thêm về Luận văn đặc điểm sinh trưởng phát triển năg suất một số giống lúa thuần và ảnh hưởng của lượng đạm bón đến giống lúa ht6 tại vùng bị xâm nhập mặn kim sơn ninh bình, để có cái nhìn tổng quát hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của giống lúa.

Những tài liệu này sẽ giúp bạn có cái nhìn toàn diện hơn về các dòng giống lúa và các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.