SKKN: Đổi mới giờ sinh hoạt lớp THPT Nguyễn Cảnh Chân, phát huy tính tích cực của học sinh

Đổi mới giờ sinh hoạt lớp giúp học sinh phát huy tính tích cực, chủ động tham gia các hoạt động. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Nhung
• Trường học: Trường THPT Nguyễn Cảnh Chân
• Chuyên ngành: Chủ nhiệm
• Đề tài: Một Số Kinh Nghiệm Đổi Mới Giờ Sinh Hoạt Lớp Theo Hướng Phát Huy Tính Tích Cực Của Học Sinh
• Loại tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thanh Chương

Mục lục chi tiết

• MỤC LỤC
• 1. PHẦN I. Lí do chọn đề tài
• 2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3. Mục đích nghiên cứu
• 4. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 5. Phương pháp nghiên cứu
• 6. Thời gian- địa điểm nghiên cứu
• 7. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 8. Giờ sinh hoạt lớp
• 9. Khái niệm giờ sinh hoạt lớp
• 10. Chức năng, nhiệm vụ của giờ sinh hoạt lớp
• 11. Tính tích cực của người học trong hoạt động giáo dục
• 12. Khái niệm tính tích cực
• 13. Biểu hiện của tính tích cực
• 14. Tầm quan trọng của việc đổi mới giờ sinh hoạt lớp theo định hướng phát huy tính tính cực của HS
• 15. Cơ sở thực tiễn
• 16. Thực trạng của việc tổ chức giờ sinh hoạt lớp ở trường THPT Nguyễn Cảnh Chân
• 17. Thực trạng tổ chức giờ sinh hoạt ở lớp chủ nhiệm
• 18. MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI GIỜ SINH HOẠT LỚP THEO HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH
• 19. Áp dụng biện pháp giáo dục kỉ luật tích cực khi HS mắc lỗi
• 20. Sử dụng các câu chuyện truyền cảm hứng, chân dung người tốt/việc thật
• 21. Tổ chức sinh hoạt lớp theo các chủ đề giáo dục
• 22. Tổ chức hội thi, trò chơi
• 23. Thực nghiệm sư phạm
• 24. Đối tượng thực nghiệm
• 25. Tổ chức tiết sinh hoạt thực nghiệm
• 26. Kết quả nghiên cứu
• 27. Đánh giá lợi ích thu được do áp dụng sáng kiến
• 28. Khả năng áp dụng của sáng kiến
• 29. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Hướng dẫn đổi mới giờ sinh hoạt lớp Nền tảng cốt lõi

Đổi mới giờ sinh hoạt lớp không còn là một lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết, phù hợp với tinh thần của Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục. Mục tiêu chính là chuyển đổi từ phương pháp truyền thụ một chiều sang tập trung phát triển năng lực học sinh, khơi dậy sự chủ động và sáng tạo. Giờ sinh hoạt lớp, vốn là thời điểm kết nối quan trọng giữa giáo viên chủ nhiệm và học sinh, cần được xem là một hoạt động giáo dục thực thụ, không chỉ là giờ tổng kết, phê bình. Việc này đòi hỏi một sự thay đổi trong tư duy và phương pháp, biến giờ học này thành một không gian mở để học sinh được tham gia, được chia sẻ và được trưởng thành. Theo William Butler Yeats, “Giáo dục không phải là rót cho đầy một chiếc bình, mà là khơi lên một ngọn lửa”. Chính việc đổi mới giờ sinh hoạt lớp sẽ là que diêm khơi lên ngọn lửa tích cực, ham học hỏi và tự hoàn thiện trong mỗi học sinh, góp phần xây dựng một mô hình lớp học hạnh phúc và vững mạnh.

1.1. Hiểu đúng về giờ sinh hoạt lớp và tính tích cực HS

Sinh hoạt lớp được định nghĩa là một hoạt động giáo dục tập thể, nơi đề cao khả năng tự quản của học sinh và phát huy sức mạnh đoàn kết. Chức năng của nó không chỉ dừng lại ở việc đánh giá rèn luyện tuần qua và phổ biến kế hoạch tuần tới. Quan trọng hơn, đây là giờ để giáo dục giá trị sống, rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh và xây dựng tập thể lớp vững mạnh. Trong khi đó, tính tích cực của học sinh được hiểu là sự tự giác, chủ động, và kiên trì vượt khó trong học tập và rèn luyện. Nó biểu hiện qua thái độ hào hứng, sự tập trung cao độ, khao khát đặt câu hỏi và mong muốn vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Khi học sinh tích cực, các em không chỉ tiếp thu kiến thức hiệu quả mà còn hình thành các phẩm chất quan trọng như tự chủ, năng động và sáng tạo.

1.2. Vai trò then chốt của việc phát huy năng lực học sinh

Việc phát huy tính tích cực của học sinh là yếu tố cốt lõi trong mô hình giáo dục hiện đại. Một giờ sinh hoạt được đổi mới sẽ coi học sinh là trung tâm, là chủ thể của quá trình tự giáo dục. Giáo viên từ vai trò người truyền đạt, phán xét sẽ trở thành người thiết kế, tổ chức và cố vấn. Thông qua các hoạt động đa dạng, học sinh được trao cơ hội để nói, để chia sẻ, để giải quyết vấn đề. Quá trình này giúp các em khám phá điểm mạnh, khắc phục điểm yếu và hình thành các năng lực cần thiết như giao tiếp, hợp tác, tư duy phản biện. Đây chính là nền tảng để gắn kết thành viên trong lớp, tạo ra một môi trường học tập dân chủ, an toàn, nơi mỗi cá nhân được tôn trọng và có cơ hội phát triển toàn diện.

II. Phân tích thực trạng giờ sinh hoạt lớp Thách thức lớn

Thực trạng tổ chức giờ sinh hoạt lớp tại nhiều trường học, điển hình như tại trường THPT Nguyễn Cảnh Chân, cho thấy một bức tranh còn nhiều hạn chế. Các giờ sinh hoạt thường diễn ra theo một kịch bản lặp đi lặp lại: cán bộ lớp báo cáo, giáo viên chủ nhiệm nhận xét, phê bình và triển khai công việc mới. Mô hình này vô hình trung biến giờ sinh hoạt thành một phiên “xử án” căng thẳng, thiếu tính giáo dục tích cực. Học sinh tham gia với tâm thế bị động, thậm chí lo sợ. Kết quả khảo sát cho thấy một tỷ lệ đáng báo động, với 52% học sinh không thích giờ sinh hoạt lớp. Sự thiếu vắng các hoạt động trải nghiệm sáng tạo và không gian để học sinh thể hiện mình là rào cản lớn nhất, khiến mục tiêu phát huy tính tích cực HS trở nên xa vời và khó thực hiện. Việc nhận diện rõ những thách thức này là bước đầu tiên và quan trọng nhất để tìm ra giải pháp đổi mới giờ sinh hoạt lớp một cách hiệu quả.

2.1. Nội dung khô cứng và phương pháp giáo dục một chiều

Một trong những vấn đề lớn nhất là nội dung giờ sinh hoạt quá khô cứng và không gắn liền với nhu cầu thực tế của học sinh. Cách thức tổ chức đi theo lối mòn, nghèo nàn, thiếu sự sáng tạo. Vai trò chủ thể gần như thuộc về giáo viên chủ nhiệm và ban cán sự lớp, trong khi đại đa số học sinh chỉ là những người lắng nghe thụ động. Phương pháp dạy học tích cực gần như không được áp dụng. Giáo viên thường tập trung vào việc phê bình, nhắc nhở (chiếm 60-70% thời lượng) thay vì khen ngợi, động viên. Điều này tạo ra một không khí nặng nề, áp đặt, làm giảm động lực và sự hứng thú của các em, đi ngược lại mục tiêu nâng cao hiệu quả giờ sinh hoạt.

2.2. Tâm lý học đường Sự nhàm chán và lo sợ của HS

Hệ quả trực tiếp của mô hình sinh hoạt truyền thống là những tác động tiêu cực đến tâm lý học đường của học sinh. Đối với những học sinh cá biệt, giờ sinh hoạt là nỗi ám ảnh vì lo sợ bị trách phạt, bêu riếu trước tập thể. Những hình phạt như la mắng, sỉ nhục gây ra những tổn thương tinh thần sâu sắc. Đối với những học sinh ngoan, giờ học lại trở nên đơn điệu, nhàm chán vì không được tham gia, không cảm thấy vấn đề của lớp là của chính mình. Sự thiếu kết nối và thấu hiểu từ giáo viên khiến các em dần mất đi sự tin tưởng và cởi mở. Môi trường này không thể là nơi lý tưởng để phát triển năng lực học sinh một cách toàn diện.

III. Bí quyết xây dựng môi trường lớp học tích cực an toàn

Để đổi mới giờ sinh hoạt lớp, việc xây dựng một môi trường an toàn và tích cực là ưu tiên hàng đầu. Điều này bắt đầu từ việc thay đổi cách tiếp cận của giáo viên, chuyển từ răn đe, trừng phạt sang thấu hiểu và định hướng. Áp dụng các biện pháp giáo dục học sinh dựa trên kỷ luật tích cực và lồng ghép những câu chuyện truyền cảm hứng là hai trụ cột chính. Khi học sinh mắc lỗi, thay vì vội vàng chỉ trích, giáo viên cần lắng nghe để tìm hiểu nguyên nhân, từ đó giúp các em tự nhận ra và sửa chữa sai lầm. Đồng thời, việc thường xuyên chia sẻ những tấm gương người tốt, việc tốt sẽ gieo vào lòng các em những giá trị sống đẹp. Cách tiếp cận này không chỉ giải quyết vấn đề trước mắt mà còn nuôi dưỡng lòng tự trọng, sự tự tin và tinh thần trách nhiệm, tạo nền tảng vững chắc để phát huy tính tích cực HS một cách tự nhiên và bền vững.

3.1. Áp dụng biện pháp giáo dục kỉ luật tích cực thay vì trừng phạt

Giáo dục kỷ luật tích cực là phương pháp không sử dụng bạo lực thể chất hay tinh thần. Khi học sinh vi phạm, giáo viên chủ nhiệm cần bình tĩnh lắng nghe, tạo cơ hội cho các em được giải thích. Mục đích là để học sinh tự nhận thức hành vi sai trái và có trách nhiệm với hành động của mình, thay vì tuân thủ một cách sợ hãi. Các hình thức xử phạt cần mang tính xây dựng, công bằng và nhất quán, ví dụ như yêu cầu học sinh viết lại cam kết, tham gia dọn dẹp vệ sinh, hoặc xin lỗi người bị ảnh hưởng. Phương pháp này đề cao sự tôn trọng, xây dựng mối quan hệ thầy trò thân thiện, giúp học sinh cảm thấy an toàn và được tin tưởng, từ đó tự giác rèn luyện tốt hơn.

3.2. Sử dụng câu chuyện để giáo dục giá trị sống và nhân cách

Những câu chuyện truyền cảm hứng hay chân dung người tốt, việc thật có sức mạnh to lớn trong việc hình thành nhân cách. Giáo viên có thể khuyến khích học sinh sưu tầm và chia sẻ những câu chuyện ý nghĩa về lòng yêu thương, sự trung thực, tinh thần trách nhiệm... ngay từ những điều bình dị xung quanh. Hoạt động này có thể được tổ chức dưới dạng một cuốn nhật ký chung của lớp, hoặc các buổi kể chuyện nhỏ. Thông qua đó, những giá trị sống đẹp được thẩm thấu một cách tự nhiên, không cần những bài giảng khô khan, giáo điều. Đây là một cách hiệu quả để nuôi dưỡng tâm hồn, giúp học sinh biết đồng cảm, sẻ chia và hướng tới những điều tốt đẹp.

IV. Top 2 phương pháp đổi mới giờ sinh hoạt lớp hiệu quả nhất

Để phá vỡ sự đơn điệu, hai phương pháp hiệu quả nhất để đổi mới giờ sinh hoạt lớp chính là tổ chức sinh hoạt theo chủ đề và lồng ghép các hội thi, trò chơi. Cả hai cách tiếp cận này đều đặt học sinh vào vị trí trung tâm, biến các em từ người tham dự thụ động thành người kiến tạo nội dung. Sinh hoạt lớp theo chủ đề giúp các vấn đề được thảo luận trở nên gần gũi và sâu sắc hơn, từ bạo lực học đường đến an toàn giao thông hay kỹ năng sử dụng mạng xã hội. Trong khi đó, việc tổ chức trò chơi trong giờ sinh hoạt và các hội thi nhỏ sẽ tạo ra không khí thi đua sôi nổi, lành mạnh. Những hoạt động này không chỉ giúp gắn kết thành viên trong lớp mà còn là cơ hội tuyệt vời để học sinh rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, thuyết trình và tư duy sáng tạo, từ đó phát huy tính tích cực HS một cách tối đa.

4.1. Tổ chức sinh hoạt lớp theo chủ đề Gắn liền thực tiễn

Thay vì các nội dung lặp lại, giáo viên và học sinh có thể cùng nhau xây dựng kế hoạch sinh hoạt lớp theo chủ đề cho từng tháng. Các chủ đề nên gần gũi và thiết thực như “Xây dựng tình bạn đẹp”, “Thanh niên với văn hóa giao thông”, hay “Sử dụng mạng xã hội an toàn”. Học sinh được chia thành các nhóm, tự tìm hiểu thông tin, chuẩn bị nội dung và trình bày dưới nhiều hình thức sáng tạo như thuyết trình, đóng kịch, làm video. Phương pháp này không chỉ cung cấp kiến thức mà còn rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề và tư duy phản biện. Mỗi giờ sinh hoạt trở thành một diễn đàn mở, nơi các em được bày tỏ quan điểm và học hỏi lẫn nhau.

4.2. Triển khai trò chơi và hội thi để gắn kết thành viên

Các hội thi và trò chơi là chất xúc tác tuyệt vời để tạo ra không khí vui vẻ và nâng cao hiệu quả giờ sinh hoạt. Các cuộc thi nhỏ như “Hùng biện theo chủ đề”, “Rung chuông vàng” kiến thức, hay các trò chơi vận động nhẹ nhàng giúp giải tỏa căng thẳng sau một tuần học. Yếu tố thi đua, cạnh tranh lành mạnh sẽ kích thích sự sáng tạo và nỗ lực của mỗi cá nhân và tập thể. Qua đó, học sinh học được cách hợp tác, tôn trọng đối thủ và cùng nhau hướng đến mục tiêu chung. Đây là cách làm hiệu quả để xây dựng tập thể lớp vững mạnh, đoàn kết và đầy năng lượng tích cực.

V. Minh chứng hiệu quả Đổi mới giờ sinh hoạt lớp thành công

Kết quả thực nghiệm tại lớp 12A4, trường THPT Nguyễn Cảnh Chân là minh chứng rõ ràng cho sự thành công của việc đổi mới giờ sinh hoạt lớp. Sau một thời gian áp dụng các giải pháp mới, không khí lớp học đã thay đổi hoàn toàn. Học sinh trở nên vui vẻ, tự tin và chủ động hơn. Các em không còn cảm giác lo sợ mà ngược lại, rất hào hứng tham gia vào các hoạt động. Về mặt định tính, mối quan hệ thầy trò và bạn bè trở nên cởi mở, thân thiện hơn. Về mặt định lượng, kết quả học tập và rèn luyện có sự cải thiện vượt bậc. Tỷ lệ hạnh kiểm Tốt tăng từ 50% lên 77.5%, học lực Giỏi và Khá cũng tăng lên đáng kể. Những con số này khẳng định rằng, khi được trao cơ hội và hoạt động trong một môi trường tích cực, mọi học sinh đều có thể tiến bộ. Đây là thành quả xứng đáng cho nỗ lực phát huy tính tích cực HS.

5.1. Thay đổi về mặt định tính Xây dựng lớp học hạnh phúc

Sự thay đổi lớn nhất và có giá trị nhất là về mặt tinh thần. Học sinh cảm thấy hạnh phúc và được giải phóng khỏi cảm giác áp lực. Các em tự tin bày tỏ quan điểm, trung thực nhận lỗi và sẵn sàng hợp tác để giải quyết vấn đề chung. Tinh thần đoàn kết, yêu thương và trách nhiệm được thể hiện rõ nét qua các hoạt động tập thể. Lớp học không còn là nơi chỉ để học kiến thức mà đã trở thành một mô hình lớp học hạnh phúc, nơi mỗi thành viên cảm thấy được thuộc về, được tôn trọng và được quan tâm. Đây chính là nền tảng để các em phát triển năng lực học sinh một cách bền vững.

5.2. Chuyển biến về mặt định lượng Cải thiện học lực và hạnh kiểm

Số liệu thống kê qua các năm học đã chứng minh hiệu quả rõ rệt. Tại lớp 12A4, hạnh kiểm Tốt đã tăng từ 20 học sinh (50%) lên 31 học sinh (77.5%) sau hai năm. Hạnh kiểm Trung bình đã giảm về 0. Về học lực, số học sinh Giỏi và Khá tăng mạnh, từ 10 học sinh (25%) lên 29 học sinh (72.5%). Học lực Trung bình giảm từ 75% xuống chỉ còn 27.5%. Những kết quả này cho thấy, một môi trường tâm lý tích cực có tác động trực tiếp đến động lực và kết quả học tập. Việc đổi mới giờ sinh hoạt lớp không chỉ là một hoạt động bề nổi mà là một biện pháp giáo dục học sinh mang lại hiệu quả thực chất.

VI. Hướng đi bền vững để đổi mới giờ sinh hoạt lớp toàn diện

Để việc đổi mới giờ sinh hoạt lớp không chỉ là giải pháp tình thế mà trở thành một hướng đi bền vững, cần có sự đồng bộ từ nhiều phía. Về phía giáo viên, cần liên tục tự bồi dưỡng, cập nhật các phương pháp dạy học tích cực và nâng cao kỹ năng tổ chức, dẫn dắt. Giáo viên phải thực sự là người truyền lửa, tạo ra một môi trường dân chủ, tôn trọng sự khác biệt của học sinh. Về phía học sinh, cần nâng cao ý thức tự giác, chủ động tham gia và đóng góp xây dựng các hoạt động của lớp. Bên cạnh đó, sự định hướng tập trung từ phía nhà trường và sự phối hợp chặt chẽ với phụ huynh là những nhân tố không thể thiếu. Chỉ khi tất cả các yếu tố này cùng cộng hưởng, công tác chủ nhiệm mới thực sự được nâng cao, góp phần tạo ra một thế hệ học sinh năng động, sáng tạo và có trách nhiệm, đúng với mục tiêu giáo dục toàn diện.

6.1. Tối ưu vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong thời đại mới

Trong bối cảnh mới, vai trò của giáo viên chủ nhiệm phải được nâng lên một tầm cao mới. Giáo viên không chỉ là người quản lý nền nếp mà còn là một nhà tâm lý, một người cố vấn và một người tổ chức sự kiện. Để làm được điều đó, cần có các chương trình tập huấn, bồi dưỡng chuyên sâu về kỹ năng chủ nhiệm, tâm lý học đường và các phương pháp giáo dục hiện đại. Sự đầu tư vào năng lực của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm chính là sự đầu tư hiệu quả nhất để nâng cao hiệu quả giờ sinh hoạt và chất lượng giáo dục tổng thể.

6.2. Sự cần thiết của việc phối hợp giữa nhà trường và các bên

Nỗ lực của giáo viên và học sinh sẽ không thể đạt hiệu quả tối đa nếu thiếu đi sự hỗ trợ từ các nhân tố khác. Nhà trường cần có những định hướng chiến lược, tạo điều kiện về cơ sở vật chất và thời gian để các lớp triển khai hoạt động đổi mới. Sự phối hợp chặt chẽ với phụ huynh giúp tạo ra một môi trường giáo dục nhất quán từ nhà đến trường. Hơn nữa, việc liên kết với các lực lượng xã hội khác cũng mở ra nhiều cơ hội cho các hoạt động trải nghiệm sáng tạo. Sự chung tay của cả cộng đồng sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp để công cuộc đổi mới giờ sinh hoạt lớp đạt được thành công rực rỡ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN TRƯỜNG THPT NGUYỄN CẢNH CHÂN =====***===== Tên sáng kiến: MỘT SỐ KINH NGHIỆM ĐỔI MỚI GIỜ SINH HOẠT LỚP THEO HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH Nhóm tác giả sáng kiến: 1. Nguyễn Thị Kim Nhung 2. Bùi Khắc Hiệp 3. Nguyễn Thị Hiên Lĩnh vực sáng kiến: Chủ nhiệm MỤC LỤC Thanh chương, ngày 19 tháng 4 năm 2023 MỤC LỤC PHẦN I.

Lí do chọn đề tài. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Mục đích nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Thời gian- địa điểm nghiên cứu. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. Giờ sinh hoạt lớp.

Khái niệm giờ sinh hoạt lớp. Chức năng, nhiệm vụ của giờ sinh hoạt lớp. Tính tích cực của người học trong hoạt động giáo dục. Khái niệm tính tích cực.

Biểu hiện của tính tích cực. Tầm quan trọng của việc đổi mới giờ sinh hoạt lớp theo định hướng phát huy tính tính cực của HS. Cơ sở thực tiễn. Thực trạng của việc tổ chức giờ sinh hoạt lớp ở trường THPT Nguyễn Cảnh Chân.

Thực trạng tổ chức giờ sinh hoạt ở lớp chủ nhiệm. MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI GIỜ SINH HOẠT LỚP THEO HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH. Áp dụng biện pháp giáo dục kỉ luật tích cực khi HS mắc lỗi. Sử dụng các câu chuyện truyền cảm hứng, chân dung người tốt/việc thật.

Tổ chức sinh hoạt lớp theo các chủ đề giáo dục. Tổ chức hội thi, trò chơi. Thực nghiệm sư phạm. Đối tượng thực nghiệm.

Tổ chức tiết sinh hoạt thực nghiệm. Kết quả nghiên cứu. Đánh giá lợi ích thu được do áp dụng sáng kiến. Khả năng áp dụng của sáng kiến.

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 39 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 43 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ Viết tắt Giáo dục GD Giáo viên GV Học sinh HS Sinh hoạt SH Trung học phổ thông THPT PHẦN I. Lí do chọn đề tài Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo đã chỉ rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực của người học; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc.

Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kĩ năng, phát triển năng lực” Theo đường lối chỉ đạo của Đảng và Nhà nước thì phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học là một trong những yếu tố quan trọng để đổi mới nền giáo dục theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh. Nắm bắt được tinh thần đổi mới giáo dục hiện nay, mỗi giáo viên đã và đang nghiên cứu đề xuất và thực hiện nhiều giải pháp hữu hiệu trong việc đổi mới phương pháp dạy học, quản lí học sinh. Với người GVCN, việc phát huy vai trò tích cực của HS trong các hoạt động học tập, tu dưỡng đạo đức, rèn luyện nhân cách là yếu tố nền tảng, then chốt để để nâng cao chất lượng GD của lớp cũng như góp phần nâng cao chất lượng GD của nhà trường. Ngoài các tiết học chuyên trách mà GVCN giảng dạy trực tiếp ở trên lớp, thì giờ SH chính là giờ GVCN và HS gắn kết với nhau nhất.

Năng lực chủ nhiệm, sự tận tâm, tận tình của GVCN được hiện thực hoá trong cách thức tổ chức giờ sinh hoạt lớp hiệu quả mà ở đó GVCN đóng vai trò định hướng, dẫn dắt, tổ chức và HS là chủ thể hoạt động, thông qua thoạt động hình thành năng lực, phẩm chất. Vậy làm thế nào để có được một giờ sinh hoạt lớp thực sự hiệu quả? Phát huy được vai trò chủ thể tự giác, tích cực của HS? Rất cần thiết, phải đổi mới trong nội dung cũng như cách thức tổ chức giờ sinh hoạt lớp. Thứ nhất, Tính tích cực, chủ động trong hoạt động chiễm lĩnh tri thức, hình thành nhân cách có vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả học tập và rèn luyện của người học nói riêng và chất lượng giáo dục trong nhà trường nói chung. Tính tích cực của người học là một yếu tố cốt lõi, nền tảng tạo nên nền GD theo định hướng phát triển PHẨM CHẤT và NĂNG LỰC.

Wiliam Butler Leats cho rằng: “Giáo dục không phải là rót cho đầy một chiếc bình, mà nơi khơi lên ngọn lửa cũng có nghĩa là GD với sự mệnh thiêng liêng của nó phải biết khơi lên những giá trị tự thân tốt đẹp của con người như: tính tích cực, cảm giác hạnh phúc… biến nó thành sự tự giác, hứng thú, mê say trong học tập, nghiên cứu khoa học và đi đến đích “Học để biết, học để làm, học để chung sống và học để khẳng định mình” Thứ hai, Trong công tác chủ nhiệm, giờ sinh hoạt lớp mặc dù không phải là một giờ học để truyền thụ tri thức nhưng nó có vai trò quan trọng trong việc hình thành ý thức đạo đức, phẩm chất, năng lực cho HS. Bởi giờ sinh hoạt giúp đánh giá 1 việc tuân thủ theo nội quy, quy định và chuẩn mực đạo đức của HS. Ngoài ra, đây còn là một giờ để tổ chức các hoạt động GD tập thể, phát huy tính tích cực, vai trò chủ thể trong nhận thức, hoạt động của HS để HS tự giác, tự tin trong xử lí các vấn đề thực tiễn trong trường học cũng như ngoài đời sống. Thứ ba, Xuất phát từ thực tế của việc tổ chức giờ sinh hoạt lớp hiện nay, chúng ta mới chỉ chủ trọng đến việc kiểm tra mức độ chấp hành kỉ luật của HS mà chưa chú ý đến việc tổ chức hoạt động GD tập thể cho các em giờ này.

Hay nói cách khác có một số GV lầm tưởng giờ sinh hoạt lớp là giờ để kiểm điểm, trách phạt, áp đặt HS tuân thủ theo những nội quy của nhà trường, lớp đã đề ra. Nơi đó, GVCN và cán bộ lớp là chủ thể mà các HS khác không được tham gia vào chính hoạt động GD của mình. Dẫn đến việc các em sinh hoạt lớp nhưng không biết mình đang làm gì và mình được gì thông qua giờ học ấy. Chính vì vậy, rất cần thiết phải đề ra những biện pháp “Đổi mới giờ sinh hoạt lớp theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh”.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng: Học sinh lớp 10A4 (2020-2021), 11A4 (năm học (2021- 2022), 12A4 (2022-2023), trường THPT Nguyễn Cảnh Chân - Phạm vi thực hiện: Trong công tác giáo dục-chủ nhiệm lớp. Mục đích nghiên cứu - Nghiên cứu một số vấn đề lý luận liên quan đến đề tài. - Nghiên cứu một số vấn đề thực tiễn- Đánh giá thực trạng tổ chức giờ SH lớp ở trường THPT Nguyễn Cảnh Chân - Đề xuất một số giải pháp để đổi mới giờ SH lớp. - Đổi mới giờ SH lớp theo hướng phát huy tính tích cực của HS góp phần nâng cao chất lượng của công tác chủ nhiệm của bản thân GV thực hiện đề tài.

Đồng thời góp phần nâng cao chất lượng công tác CN lớp tại trường THPT Nguyễn Cảnh Chân IV. Nhiệm vụ nghiên cứu Đánh giá tính tích cực của HS trong giờ sinh hoạt lớp, từ đó đề xuất những đổi mới trong nội dung và cách thức tổ chức giờ sinh hoạt lớp theo định hướng phát huy tính tích cực của HS. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp lí luận: Tìm hiểu lí thuyết về tổ chức sinh hoạt lớp theo hướng lí luận để làm tiền đề cho nghiên cứu thực tiễn. - Phương pháp: Thống kê, đối chiếu, phân tích, tổng hợp.

- Phương pháp thực nghiệm: Tổ chức triển khai các giờ sinh hoạt theo hướng tích cực tại đơn vị lớp trong thực tế, từ đó đánh giá hiệu quả, rút kinh 2 nghiệm và điều chỉnh biện pháp khi cần thiết. Thời gian- địa điểm nghiên cứu - Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 9 năm học 2021-2022 đến tháng 05 năm học 2022- 2023 - Địa điểm nghiên cứu: Tại trường THPT Nguyễn Cảnh Chân PHẦN II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU I. Giờ sinh hoạt lớp 1.

Khái niệm giờ sinh hoạt lớp Theo từ điển Tiếng Việt: “Sinh hoạt là những hoạt động thuộc về đời sống hàng ngày của một người hoặc một cộng đồng người”. Định nghĩa cho thấy: Sinh hoạt là một hoạt động có tính thường xuyên, liên tục, diễn ra trong đời sống hàng ngày của con người của một cá nhân cũng có thể là của một tập thể. Cũng theo từ điển Tiếng Việt “Sinh hoạt lớp là họp để tiến hành những hoạt động tập thể”. Như vậy, Sinh hoạt lớp là một dạng hoạt động giáo dục tập thể, là một mô hình trong GD đề cao khả năng tự quản của HS, phát huy sức mạnh của tinh thần đoàn kết, sức mạnh của số đông.

Chức năng, nhiệm vụ của giờ sinh hoạt lớp - Sinh hoạt lớp: thường tính là 1 tiết/ tuần và thực hiện vào cuối tuần. Đây là một tiết học bắt buộc không thể thiếu. Tiết sinh hoạt là cơ sở để đánh giá quá trình rèn luyện và sự tiến bộ của HS trong suốt năm học. Đồng thời nếu tổ chức tốt tiết sinh hoạt sẽ có tác động tích cực đến các tiết học khác trong toàn tuần học của lớp.

- Tiết sinh hoạt lớp cuối tuần giữ vai trò quan trọng trong việc chuyển giao nhiệm vụ của nhà trường tới lớp một cách kịp thời. - Tiết sinh hoạt lớp là thời điểm để HS thực hiện phê và tự phê, tự đánh giá và cùng nhau đánh giá hoạt động học tập, rèn luyện của cá nhân/ tập thể theo tuần/ tháng. Đồng thời xây dựng kế hoạch hoạt động cho tuần tiếp theo theo hướng tiến bộ tích cực hơn so với tuần trước đó nhằm hoàn thành kế hoạch của một năm học. - Tiết sinh hoạt lớp là giờ GVCN quản lí lớp học, nắm bắt tình hình của lớp, tổ chức các hoạt động giáo dục tập thể, xây dựng lớp học đoàn kết, hình thành giá trị sống, giáo dục kĩ năng sống, hình thành năng lực, phẩm chất cho người học trước mắt cũng như lâu dài.

Tính tích cực của người học trong hoạt động giáo dục 2. Khái niệm tính tích cực Theo từ điển Tiếng Việt tích cực là “ tỏ ra nhiệt tình, đem hết tài năng và tâm trí vào công việc”, “tỏ ra chủ động, có những hoạt động tạo ra sự biến đổi theo 3 hướng phát triển”.