CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI 1. Thực trạng rác thải hiện nay 1. Trình trạng hiện nay Tình trạng rác thải ngày càng gia tăng là vấn đề đáng lo ngại của thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng.
Việt Nam là một nước đang phát triển với sự gia tăng không ngừng của các nhà máy, xí nghiệp các khu dân cư, đô thị và dân số, sự lãng phí tài nguyên thiên nhiên làm cho tình trạng rác thải càng ngày càng trở nên nghiêm trọng. Mặt khác cùng với đa dạng về chủng loại hàng hóa, chất lượng cuộc sống được nâng cao làm lượng rác tăng lên trong khi quản lý và xử lý rác thải chưa thực hiện một cách hiệu quả. Hình ảnh rác thải tại một số thành phố Việt Nam hiện nay Quá trình đô thị hóa, cùng với việc tăng trưởng kinh tế và dân số một cách nhanh chóng đang tạo ra lượng chất thải ngày càng tăng cao, với khối lượng phát sinh chất thải ở Việt Nam tăng gấp đôi trong vòng chưa đầy 15 năm. Tổng lượng chất thải phát sinh trong năm 2015 ước đạt trên 27 triệu tấn.
Với tốc độ tăng trưởng dự báo về phát sinh chất thải rắn sinh hoạt là 8,4%/năm đối với khu vực đô thị và tổng mức độ tăng dự báo khoảng 5% mỗi năm, tổng lượng chất thải ước trên cả nước tính tăng lên 54 triệu tấn vào năm 2030. Đối với ba khu vực thuộc : tại Hà Nội, tổng lượng chất thải ước tính tăng 4,75% hàng năm lên 5,6 triệu tấn/năm vào năm 2030; tại Phú Thọ, tổng lượng chất thải dự kiến tăng hàng năm là 5,10% và đạt gần 1 triệu tấn vào năm 2030; và tại Hải Phòng, nơi có dân số nông thôn cao hơn, tổng lượng chất thải được ước tính gia tăng hàng năm 3,2% và đạt 1,15 triệu tấn vào năm 2030. Theo báo cáo môi trường quốc gia năm 2011, khối lượng rác thải tại đô thị trên toàn quốc tăng trung bình 10-16 °% mỗi năm, trong đó 60-70% tổng số lượng rác thải đô thị và tại một số đô thị hoạt động sinh ra. Khối lượng rác thải sinh hoạt phát sinh toàn quốc năm 2014 khoảng 23 triệu tấn tương ứng với khoảng 63.000 tấn/ngày, trong đó rác thải hoạt động đô thị phát sinh khoảng 32.
Chỉ riêng tính tại thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, khối lượng rác thải sinh hoạt là: 6.420 tấn/ngày và 6. Trong khi đó nếu tính theo địa 2 ccdsfdsf chỉ (hay vùng phát triển kinh tế - xã hội) thì các đô thị Đông Nam Bộ có lượng rác thải sinh hoạt lớn nhất tới 6.713 tấn/ngày hoặc 2.245 tấn/năm (chiếm 37,94 °% tổng lượng phát chất rắn sinh hoạt các đô thị loại III trở lên của cả nước), tiếp theo là các khu đô thị Đồng bằng sông Hồng có lượng phát rác thải đô thị là 4.441 tấn/ngày hay 1. Các đô thị khu vực miền núi Tây Bắc Bộ có lượng phát rác thải sinh hoạt đô thị thấp nhất chỉ có 69.350 tấn/năm (chiếm 1,07%), tiếp theo là các đô thị thuộc các vùng Tây Nguyên, tổng lượng phát rác thải sinh hoạt đo thị là 237. Ngoài khu vực đô thị thì ở nhiều vùng nông thôn trong cả nước, không khó để bắt gặp những bãi rác tự phát cạnh con đường liên thôn, liên xã.
Thậm chí, rác thải sinh hoạt còn được người dân thiếu ý thức đóng thành bao ném xuống sông, trên các kênh, rạch, sông suối… Các loại rác này đang được thải ra môi trường nông thôn mỗi ngày mà phần lớn là chưa qua xử lý, hoặc xử lý không đạt tiêu chuẩn, gây ô nhiễm môi trường. Thực trạng đó đang gióng lên hồi chuông cảnh báo tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng ở nhiều vùng nông thôn trong cả nước. Theo thống kê của Bộ Tài nguyên và Môi trường cho thấy, lượng chất thải sinh hoạt nông thôn trong cả nước khoảng 32. Tỷ lệ thu gom còn thấp, trung bình đạt khoảng 40 - 50% so với lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh.
Tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt tại các vùng nông thôn ven đô hoặc các thị trấn, thị tứ cao hơn tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt tại các vùng sâu, vùng xa. Hiện có khoảng 71% chất thải rắn sinh hoạt vẫn chủ yếu được xử lý theo hình thức chôn lấp, chỉ 16% được xử lý tại các nhà máy chế biến sản xuất phân và 13% được xử lý bằng phương pháp đốt. Tại Bắc Ninh, theo thống kê, mỗi ngày ở vùng nông thôn thải ra gần 400 tấn rác sinh hoạt các loại mỗi ngày. Tuy nhiên, chỉ có khoảng hơn 20% số rác thải này được thu gom, tập kết vào nơi quy định để xử lý.
Ở các làng nghề thuộc thị xã Từ Sơn và các huyện Yên Phong, Gia Bình…lượng rác thải từ các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp được người dân tự do thải ra đường, cống rãnh, bờ đê, sông lạch… Cả tỉnh có 125 xã, phường, thị trấn nhưng mới chỉ có ba địa phương là thị trấn Hồ (huyện Thuận Thành), thị trấn Phố Mới (huyện Quế Võ), thị trấn Chờ (huyện Yên Phong) thành lập được hợp tác xã dịch vụ - môi trường. Còn lại một số thôn, cụm công nghiệp làng nghề tuy có tổ vệ sinh môi trường nhưng hiệu quả hoạt động rất thấp. Tình trạng rác thải báo động ở Bắc Ninh Tại Nghệ An, vùng nông thôn hàng ngày phát sinh ra môi trường gần 900 tấn rác thải. Hầu hết các chất thải này vẫn ở tình trạng lẫn lộn, bao gồm chất thải có khả năng phân hủy và khó phân hủy (nilon, thủy tinh, cành cây, xác động vật…).
Riêng tại khu vực vùng sâu, vùng xa, những địa phương còn khó khăn của tỉnh vẫn còn phổ biến tình trạng xả rác thải sinh hoạt ngay tại vườn hoặc những địa điểm công cộng như chợ, đường giao thông và điểm giáp ranh giữa các thôn, xóm… Còn tại Vĩnh Phúc, Sở Tài Nguyên và Môi trường, cho biết: Mỗi ngày khu vực nông thôn trên địa bàn tỉnh thải ra môi trường khoảng 590 tấn rác thải nhưng khả năng thu gom, xử lý rác ở khu vực này mới đạt khoảng 69% và chủ yếu theo phương thức chôn lấp. Nhiều địa phương như: Xã Hợp Châu, huyện Tam Đảo; xã Bồ Sao, huyện Vĩnh Tường; xã Quất Lưu, huyện Bình Xuyên; xã Ngọc Thanh, Tiền Châu, Nam Viêm, thị xã Phúc Yên. chưa có bãi rác thải tạm thời nên phải tập kết về điểm trung chuyển, sau đó thuê các công ty môi trường đô thị vận chuyển đến bãi rác ở thành phố Vĩnh Yên và thị xã Phúc Yên để xử lý…Trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng hiện mỗi ngày phát sinh khoảng 650 tấn chất thải, trong đó ở khu vực nông thôn có khoảng 250 tấn. Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Sóc Trăng cho biết, tỷ lệ thu gom rác tại khu vực nông thôn ở Sóc Trăng mới chỉ đạt khoảng gần 50%.
Rác thải lộ thiên tại Nghệ An 4 ccdsfdsf Với những con số đáng báo động như vậy nhưng nước ta vẫn chưa có quy định cụ thể về phân loại và tái chế rác thải. Rác hữu cơ hay vô cơ, nguy hiểm hay không nguy hiểm đều được cho vào bịch ni-long, một thứ rất khó phân hủy. Sau đó những bịch nilon này sẽ được đem đi chôn lấp hoặc đốt, cách xử lý này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng không khí hay chất lượng đất nơi xử lý rác thải. Rác thải tại một số vùng nông thôn Việt Nam 1.
Chủ trương của Nhà nước trong việc xử lý rác thải Tình trạng ô nhiễm môi trường do chất thải rắn gây ra vẫn tiếp tục gia tăng, ảnh hưởng đến sức khỏe con người và sự phát triển bền vững của đất nước. Tại một số địa phương, việc lưu giữ, tập kết, trung chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt (gọi là rác thải) chưa đáp ứng các yêu cầu bảo vệ môi trường đã dẫn đến việc xuất hiện các điểm “nóng” về môi trường, gây ra nguy cơ mất an ninh trật tự và an toàn xã hội. Để khắc phục những hạn chế, bất cập trong quản lý chất thải rắn hiện nay đồng thời chủ động phòng ngừa, ngăn chặn và giảm thiểu ô nhiễm môi trường; tạo bước chuyển biến căn bản trong công tác quản lý chất thải rắn, trong đó chú trọng công tác phân loại rác thải tại nguồn; trường hợp chưa đủ điều kiện triển khai phân loại rác thải tại nguồn cần ưu tiên đầu tư các cơ sở xử lý có công đoạn phân loại tập trung trước khi xử lý chính phủ ta đã có nhiều hướng xử lí như: Bộ Tài nguyên và Môi trường rà soát, sửa đổi các văn bản pháp luật theo thẩm quyền hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành các văn bản có nội dung liên quan đến quản lý chất thải rắn, căn cứ Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi), xây dựng, hoàn thiện và ban hành các định mức kinh tế kỹ thuật về thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải và các quy định về phương pháp định giá dịch vụ xử lý rác thải. Khẩn trương xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt quy hoạch bảo vệ môi trường quốc gia trong quý I năm 2022, trong đó có nội dung về định hướng vị trí, quy mô các khu xử lý chất thải rắn, chất thải nguy hại tập trung cấp vùng, cấp quốc gia.
Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường khẩn trương xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về thiết kế hệ thống thu gom chất thải rắn phù 5 ccdsfdsf hợp với việc phân loại rác thải tại nguồn của khu trung tâm thương mại kết hợp với căn hộ, chung cư kết hợp văn phòng… quy hoạch, bố trí điểm tập kết, trung chuyển rác thải trong các đô thị và điểm dân cư tập trung nông thôn đảm bảo vệ sinh môi trường. Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương xây dựng, ban hành các cơ chế chính sách khuyến khích thu hút đầu tư các dự án xử lý rác thải có công nghệ tiên tiến, hiện đại; đơn giản hóa các thủ tục chuẩn bị đầu tư, xây dựng và vận hành cơ sở xử lý chất thải.