Luận văn thạc sĩ điều tra tình hình phòng trừ cỏ dại hại lúa và nghiên cứu khả năng kháng thuốc trừ cỏ chứa hoạt chất pretilachlor đối với cỏ lồng vực ở tỉnh phú yên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tình hình phòng trừ cỏ dại hại lúa và khả năng kháng thuốc chứa pretilachlor ở cỏ lồng vực tại Phú Yên.

• Tác giả: Nguyễn Thanh Trung
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Vĩnh Trường
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu phòng trừ cỏ dại hại lúa và khả năng kháng thuốc pretilachlor ở cỏ lồng vực tại Phú Yên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Đặt vấn đề
• 0.2. Mục đích của đề tài
• 0.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 0.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 0.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. CỞ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1.1. Tầm quan trọng và giá trị kinh tế của cây lúa
• 1.1.1.1. Giá trị dinh dưỡng
• 2. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tình hình phòng trừ cỏ dại hại lúa tại Phú Yên

Cỏ dại là một trong những yếu tố gây hại chính cho cây lúa, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Tại Phú Yên, cỏ dại đã trở thành một vấn đề lớn trong sản xuất lúa, với khả năng làm giảm năng suất lên đến 60%. Việc phòng trừ cỏ dại chủ yếu dựa vào thuốc trừ cỏ hóa học, trong đó pretilachlor là hoạt chất phổ biến nhất. Tuy nhiên, việc lạm dụng thuốc trừ cỏ đã dẫn đến tình trạng cỏ dại kháng thuốc, làm giảm hiệu quả phòng trừ. Theo khảo sát, nông dân thường sử dụng thuốc trừ cỏ từ 2 đến 3 lần mỗi vụ, nhưng hiệu quả không cao. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nghiên cứu và áp dụng các biện pháp phòng trừ hiệu quả hơn.

1.1. Đặc điểm cỏ dại hại lúa

Cỏ dại trên ruộng lúa tại Phú Yên rất đa dạng, với hơn 20 loài thuộc 10 họ khác nhau. Các loài cỏ phổ biến như cỏ lồng vực, cỏ đuôi phụng, và cỏ bợ thường gây hại nghiêm trọng. Việc xác định thành phần cỏ dại là rất quan trọng để có biện pháp phòng trừ hiệu quả. Nghiên cứu cho thấy, cỏ dại không chỉ cạnh tranh dinh dưỡng mà còn là nơi trú ngụ của sâu bệnh, làm tăng nguy cơ thiệt hại cho cây lúa. Do đó, việc quản lý cỏ dại cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả.

II. Khả năng kháng thuốc pretilachlor ở cỏ lồng vực

Nghiên cứu về khả năng kháng thuốc của cỏ lồng vực đối với pretilachlor cho thấy một số quần thể đã phát triển tính kháng. Thí nghiệm cho thấy, sau khi xử lý bằng pretilachlor, tỷ lệ nảy mầm của hạt cỏ lồng vực vẫn cao, cho thấy sự tồn tại của các quần thể kháng thuốc. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả phòng trừ mà còn có thể dẫn đến sự gia tăng mật độ cỏ dại trong ruộng lúa. Việc xác định nguyên nhân và cơ chế kháng thuốc là rất cần thiết để có biện pháp can thiệp kịp thời.

2.1. Phương pháp nghiên cứu tính kháng thuốc

Phương pháp nghiên cứu bao gồm việc thu mẫu hạt cỏ lồng vực từ các huyện khác nhau và tiến hành các thí nghiệm trong điều kiện phòng thí nghiệm. Các thí nghiệm này bao gồm việc ngâm hạt cỏ trong dung dịch H2SO4 và phun thuốc với nồng độ khuyến cáo. Kết quả cho thấy, một số quần thể cỏ lồng vực có khả năng sống sót và nảy mầm tốt sau khi xử lý thuốc, điều này cho thấy sự phát triển của tính kháng thuốc trong quần thể cỏ dại tại Phú Yên.

III. Đề xuất biện pháp phòng trừ cỏ dại hiệu quả

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần có các biện pháp phòng trừ cỏ dại hiệu quả hơn nhằm giảm thiểu thiệt hại cho cây lúa. Việc luân phiên sử dụng các loại thuốc trừ cỏ khác nhau, không chỉ pretilachlor, sẽ giúp giảm thiểu tình trạng kháng thuốc. Ngoài ra, cần tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn nông dân áp dụng đúng kỹ thuật phòng trừ cỏ dại theo nguyên tắc bốn đúng. Việc kết hợp giữa biện pháp hóa học và biện pháp sinh học cũng cần được xem xét để đạt hiệu quả cao nhất.

3.1. Tăng cường giáo dục và đào tạo cho nông dân

Giáo dục và đào tạo cho nông dân về các biện pháp phòng trừ cỏ dại là rất quan trọng. Cần tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo để cung cấp thông tin về tác hại của cỏ dại và cách quản lý hiệu quả. Việc nâng cao nhận thức của nông dân sẽ giúp họ áp dụng đúng các biện pháp phòng trừ, từ đó giảm thiểu thiệt hại cho cây lúa và nâng cao năng suất sản xuất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây lúa (Oryza sativa L.) là nguồn lương thực chính cho hơn 40% dân số thế giới, đóng vai trò quan trọng trong an ninh lương thực toàn cầu. Ở Việt Nam, lúa là cây lương thực chủ lực, với sản lượng xuất khẩu đứng thứ hai thế giới. Tỉnh Phú Yên là vùng trọng điểm sản xuất lúa của miền Trung, với diện tích gieo trồng khoảng 56.800 ha/năm và năng suất đạt từ 57 đến 66 tạ/ha. Tuy nhiên, cỏ dại, đặc biệt là cỏ lồng vực (Echinochloa crus-galli), là một trong những tác nhân gây thiệt hại nghiêm trọng, có thể làm giảm năng suất lúa tới 60%. Tình trạng cỏ dại mọc lại sau khi sử dụng thuốc trừ cỏ chứa hoạt chất pretilachlor đã gia tăng trong giai đoạn 2007-2016, đặt ra nghi vấn về khả năng kháng thuốc của quần thể cỏ dại tại địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm điều tra thực trạng phòng trừ cỏ dại hại lúa và đánh giá khả năng kháng thuốc trừ cỏ chứa hoạt chất pretilachlor đối với cỏ lồng vực tại 5 huyện trọng điểm của tỉnh Phú Yên trong vụ Đông Xuân 2016-2017. Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc cung cấp dữ liệu về tác hại và quản lý cỏ dại, đồng thời hỗ trợ thực tiễn cho người nông dân trong việc sử dụng thuốc trừ cỏ hiệu quả, góp phần nâng cao năng suất và giảm thiểu thiệt hại do cỏ dại gây ra.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sinh thái học cỏ dại, cơ chế kháng thuốc trừ cỏ và quản lý dịch hại tổng hợp (IPM). Hai mô hình chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết cạnh tranh sinh thái: Cỏ dại cạnh tranh ánh sáng, dinh dưỡng và nước với cây lúa, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất. Cỏ lồng vực có khả năng sinh trưởng mạnh, chịu rét và ngập nước tốt hơn lúa, làm tăng mức độ cạnh tranh.
• Lý thuyết phát triển tính kháng thuốc: Sự sử dụng lặp đi lặp lại một loại thuốc trừ cỏ tạo áp lực chọn lọc, dẫn đến sự xuất hiện các biotype cỏ dại kháng thuốc. Cơ chế này dựa trên nguyên lý chọn lọc tự nhiên và đột biến gen.

Các khái niệm chính bao gồm: cỏ dại, thuốc trừ cỏ tiền nảy mầm, pretilachlor, tính kháng thuốc, mật độ cỏ, và hiệu lực phòng trừ.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu sơ cấp qua điều tra 150 hộ nông dân và 5 cán bộ quản lý tại 5 huyện trọng điểm (Tuy An, Phú Hòa, Tây Hòa, Đông Hòa, thành phố Tuy Hòa). Số liệu thứ cấp được thu thập từ các trạm trồng trọt và bảo vệ thực vật địa phương.
• Phương pháp điều tra thành phần cỏ dại: Sử dụng phương pháp điều tra theo Nguyễn Thị Tân và Nguyễn Hồng Sơn (1997), khảo sát 3 giai đoạn (trước làm đất, sau gieo 15-20 ngày, trước thu hoạch 15 ngày) với 5 điểm điều tra mỗi ruộng, diện tích mỗi điểm 0,2 m².
• Phân tích số liệu: Đánh giá tần suất xuất hiện, mật độ, diện tích che phủ và trọng lượng sinh khối cỏ dại. Thu hoạch năng suất lúa tại ruộng có và không có cỏ dại để xác định thiệt hại.
• Nghiên cứu tính kháng thuốc: Thu thập hạt cỏ lồng vực từ 15 ruộng tại 5 huyện, xử lý hạt bằng dung dịch H2SO4 98% trong 16 phút, ngâm nước 48 giờ, gieo trên đĩa petri và khay đất. Phun thuốc chứa pretilachlor theo nồng độ khuyến cáo (0,3 kg a.i/ha) và quan sát tỉ lệ nảy mầm, khả năng sống sót sau 1, 7 và 14 ngày. Thí nghiệm được bố trí theo thiết kế hoàn toàn ngẫu nhiên với 4 lần lặp lại.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thành phần và mức độ phổ biến cỏ dại: Điều tra cho thấy có 20 loài cỏ dại thuộc 10 họ, trong đó cỏ lồng vực, cỏ đuôi phụng, cỏ bợ, cỏ chỉ là các loài phổ biến nhất với tần suất xuất hiện trên 50%. Mật độ cỏ lồng vực trung bình đạt khoảng 100 cây/m², gây giảm năng suất lúa từ 20% đến 87% tùy mật độ.

2. Tình hình phòng trừ cỏ dại: Nông dân chủ yếu sử dụng thuốc trừ cỏ chứa pretilachlor với tần suất 2 lần/vụ, nhưng chưa tuân thủ nguyên tắc bốn đúng (đúng thuốc, đúng liều, đúng thời gian, đúng cách). Trình độ học vấn của nông dân còn hạn chế, quy mô sản xuất nhỏ lẻ (0,2-0,3 ha/hộ).

3. Khả năng kháng thuốc của cỏ lồng vực: Kết quả thí nghiệm trong phòng thí nghiệm và đồng ruộng cho thấy một số quần thể cỏ lồng vực tại các huyện Tuy An, Phú Hòa, Đông Hòa, Tây Hòa và thành phố Tuy Hòa đã phát triển tính kháng với thuốc trừ cỏ chứa pretilachlor. Tỉ lệ nảy mầm sau xử lý thuốc ở một số quần thể đạt trên 40%, trong khi quần thể nhạy cảm chỉ dưới 10%.

4. Ảnh hưởng đến năng suất lúa: Ruộng có mật độ cỏ lồng vực cao (trên 200 cây/m²) giảm năng suất lúa trung bình 30-50% so với ruộng không có cỏ. Việc kháng thuốc làm giảm hiệu quả phòng trừ, tăng chi phí sản xuất và nguy cơ ô nhiễm môi trường.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của hiện tượng kháng thuốc là do việc sử dụng thuốc trừ cỏ pretilachlor lặp đi lặp lại trong nhiều năm, tạo áp lực chọn lọc mạnh lên quần thể cỏ dại. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu quốc tế về sự phát triển tính kháng thuốc của cỏ lồng vực tại các nước châu Á. Việc nông dân chưa áp dụng đúng kỹ thuật và thiếu luân phiên sử dụng thuốc trừ cỏ góp phần làm gia tăng tình trạng kháng thuốc.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỉ lệ nảy mầm hạt cỏ sau xử lý thuốc ở các quần thể khác nhau, bảng so sánh mật độ cỏ và mức độ giảm năng suất lúa, giúp minh họa rõ ràng tác động của cỏ dại và tính kháng thuốc.

Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý cỏ dại tổng hợp, kết hợp biện pháp sinh học, kỹ thuật canh tác và sử dụng thuốc trừ cỏ hợp lý để hạn chế sự phát triển của tính kháng thuốc, bảo vệ hiệu quả sản xuất lúa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tập huấn kỹ thuật cho nông dân: Đào tạo về nguyên tắc bốn đúng trong sử dụng thuốc trừ cỏ, nâng cao nhận thức về tác hại của việc lạm dụng thuốc và cách phòng trừ cỏ dại hiệu quả. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng, chủ thể: Sở Nông nghiệp và PTNT, các trạm BVTV.

2. Khuyến cáo luân phiên sử dụng thuốc trừ cỏ: Áp dụng luân phiên các loại thuốc có cơ chế tác động khác nhau để hạn chế phát triển tính kháng thuốc. Thời gian: áp dụng ngay trong vụ tới, chủ thể: Nông dân, cán bộ kỹ thuật.

3. Nghiên cứu và ứng dụng biện pháp sinh học: Phát triển và nhân rộng các biện pháp sinh học như sử dụng nấm gây bệnh cỏ lồng vực, kết hợp với quản lý nước và kỹ thuật làm đất để giảm mật độ cỏ. Thời gian: 1-3 năm, chủ thể: Viện nghiên cứu, trường đại học.

4. Tăng cường kiểm soát và quản lý thuốc BVTV: Kiểm tra, giám sát chặt chẽ các điểm kinh doanh thuốc trừ cỏ, ngăn chặn thuốc giả, thuốc kém chất lượng, đảm bảo người dân sử dụng thuốc đúng quy định. Thời gian: liên tục, chủ thể: Sở Nông nghiệp, cơ quan quản lý địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nông dân trồng lúa tại Phú Yên và các tỉnh miền Trung: Nắm bắt kiến thức về phòng trừ cỏ dại hiệu quả, tránh lạm dụng thuốc, nâng cao năng suất và giảm chi phí sản xuất.

2. Cán bộ kỹ thuật và quản lý nông nghiệp: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chương trình tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật và chính sách quản lý thuốc trừ cỏ phù hợp.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành nông nghiệp, bảo vệ thực vật: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, dữ liệu thực nghiệm và cơ sở lý thuyết về cỏ dại và kháng thuốc trừ cỏ.

4. Doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật: Hiểu rõ thực trạng sử dụng thuốc, nhu cầu thị trường và xu hướng phát triển tính kháng thuốc để điều chỉnh sản phẩm và chiến lược kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cỏ lồng vực lại gây hại nghiêm trọng cho cây lúa?
   Cỏ lồng vực có khả năng sinh trưởng nhanh, chịu rét và ngập nước tốt hơn lúa, cạnh tranh mạnh về ánh sáng, dinh dưỡng và nước, làm giảm năng suất lúa từ 20% đến 87% tùy mật độ.

2. Thuốc trừ cỏ pretilachlor có ưu điểm gì?
   Pretilachlor là thuốc trừ cỏ chọn lọc, tác động tiền nảy mầm, hiệu quả cao trên nhiều loại cỏ dại, an toàn cho cây lúa nhờ chứa chất bảo vệ Fenclorim, giúp giảm công lao động và chi phí.

3. Nguyên nhân chính dẫn đến cỏ lồng vực kháng thuốc pretilachlor là gì?
   Việc sử dụng lặp đi lặp lại một loại thuốc trừ cỏ trong nhiều năm tạo áp lực chọn lọc, dẫn đến sự xuất hiện các biotype cỏ dại kháng thuốc, làm giảm hiệu quả phòng trừ.

4. Làm thế nào để hạn chế tình trạng kháng thuốc trừ cỏ?
   Áp dụng luân phiên các loại thuốc có cơ chế tác động khác nhau, kết hợp biện pháp sinh học và kỹ thuật canh tác, đồng thời tuân thủ nguyên tắc sử dụng thuốc đúng cách.

5. Tác động của cỏ dại kháng thuốc đến sản xuất lúa như thế nào?
   Cỏ dại kháng thuốc làm giảm hiệu quả phòng trừ, tăng mật độ cỏ, gây giảm năng suất lúa từ 30% đến 50%, tăng chi phí sản xuất và nguy cơ ô nhiễm môi trường.

Kết luận

• Cỏ lồng vực là loài cỏ dại phổ biến và gây thiệt hại lớn cho sản xuất lúa tại Phú Yên, với mức giảm năng suất có thể lên đến 87%.
• Việc sử dụng thuốc trừ cỏ chứa hoạt chất pretilachlor trong nhiều năm đã dẫn đến sự phát triển tính kháng thuốc của một số quần thể cỏ lồng vực.
• Nông dân còn hạn chế trong việc áp dụng đúng kỹ thuật phòng trừ cỏ dại, dẫn đến hiệu quả phòng trừ thấp và chi phí tăng cao.
• Cần thiết phải áp dụng quản lý cỏ dại tổng hợp, kết hợp luân phiên thuốc trừ cỏ, biện pháp sinh học và kỹ thuật canh tác phù hợp.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng tập huấn kỹ thuật, nghiên cứu sâu hơn về ảnh hưởng của cỏ dại và thuốc trừ cỏ đến năng suất lúa, đồng thời tăng cường quản lý thuốc bảo vệ thực vật trên địa bàn.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ năng suất lúa và phát triển bền vững nông nghiệp tại Phú Yên!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. CỞ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tầm quan trọng và giá trị kinh tế của cây lúa 1.

Giá trị dinh dưỡng Gạo là thức ăn giàu dinh dưỡng. So với lúa mì, gạo có thành phần tinh bột và protein hơi thấp hơn, nhưng năng lượng tạo ra cao hơn do chứa nhiều chất béo hơn (Bảng 1. Ngoài ra, nếu tính trên đơn vị 1 hecta, gạo cung cấp nhiều calo hơn lúa mì do năng suất lúa cao hơn nhiều so với lúa mì. Thành phần hóa học của lúa gạo so với 3 loại hạt ngũ cốc Chỉ tiêu Gạo lúa Bắp Cao lương Gạo lứt (Tính trên trọng lượng khô) mì Protein N x6,25% 12,3 11,4 9,6 8,5 Chất béo % 2,2 5,7 4,5 2,6 Chất đường bột % 81,1 74,0 67,4 74,8 Chất xơ % 1,2 2,3 4,8 0,9 Tro % 1,6 1,6 3,0 1,6 Năng lượng Calo/100g 436 461 447 447 Thiamin (B1) (mg/100g) 0,52 0,37 0,38 0,34 Riboplavin ( B2) (mg/100g) 0,12 0,12 0,15 0,05 Niacin( B3) (mg/100g) 4,3 2,2 3,9 4,7 Fe (mg/100g) 5,0 4,0 10,0 3,0 Zn (mg/100g) 3,0 3,0 2,0 2,0 Lysine ( g/16g N) 2,3 2,5 2,7 3,6 Threonine ( g/16g N) 2,8 3,2 3,3 3,6 Methionine + Cystine ( g/16g N) 3,6 3,9 2,8 3,9 Tryptophan ( g/16g N) 1,0 0,6 1,0 1,1 Nguồn: Mccanco và Widdowson,1960, Khan và Eggum,1978 và Eggum,1979.

PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 1. Giá trị sử dụng và thương mại Giá trị sử dụng Ngoài cơm ra, gạo còn dùng để chế biến nhiều loại bánh, làm môi trường để nuôi cấy niêm khuẩn, men, cơm mẻ,…Gạo còn dùng để cất rượu, cồn,… Người ta không thể nào kể hết công dụng của nó. Cám hay đúng hơn là các lớp vỏ ngoài của hạt gạo do chứa nhiều protein, chất béo, chất khoáng, vitamin, nhất là vitamin nhóm B, nên được dùng làm bột dinh dưỡng trẻ em và điều trị người bị bệnh phù thũng. Cám là thành phần cơ bản trong thức ăn gia súc, gia cầm và trích lấy dầu ăn,… Trấu ngoài công dụng làm chất đốt, chất độn chuồng còn dùng làm ván ép, vật liệu cách nhiệt, cách âm, chế tạo carbon và silic,… Giá trị thương mại Trên thị trường thế giới, giá gạo xuất khẩu tính trên đơn vị trọng lượng cao hơn rất nhiều so với các loại hạt ngũ cốc khác.

Nhìn chung, giá gạo xuất khẩu cao hơn gạo lúa mì từ 2- 3 lần và hơn bắp hạt từ 2 - 4 lần. Thời điểm khủng hoảng lương thực trên thế giới vào khoảng những năm 1970 đã làm giá cả các loại ngũ cốc trên thị trường thế giới tăng vọt đột ngột: Giá gạo từ 147 USD/tấn (1972) tăng lên đến 350 USD/tấn (1973), lúa mì từ 69 (1972) lên 137 USD/tấn (1973) và bắp từ 56 (1972) lên 98 USD/tấn (1973). Giá gạo đạt đỉnh cao vào năm 1974 là 542 USD/tấn, trong khi gạo thơm đặc sản Basmati (gạo số 1 thế giới) lên đến 820 USD/tấn. Sau đó, giá gạo giảm dần và tăng lên trở lại trên 430 USD/tấn trong những năm 1980 - 1981 để rồi giảm xuống và có khuynh hướng ổn định ở khoảng 200 - 250 USD/tấn, tức vẫn ở mức gấp đôi giá lúa mì và gấp 3 bắp.

Nhìn chung, từ năm 1975-1995 giá gạo thế giới biến động khá lớn và ở mức cao. Giá gạo thế giới trong những năm 90 biến động khá lớn, trong đó năm 1993 thấp nhất, sau đó tăng dần lên và tương đối ổn định từ năm 1997-1998. Giá gạo Việt Nam (5% tấm) bán trên thị trường thế giới ở mức trung bình từ 220-290 USD/tấn. Từ năm 2000 trở đi, giá gạo thế giới tăng đều và ổn định ở mức 10% năm.

Đầu năm 2016 giá gạo trên thị trường thế giới tiếp tục tăng và ổn định. Giá gạo Thái Lan bán trên thị trường thế giới ở mức trung bình từ 390-400 USD/tấn, Ấn Độ (5% tấm) 370-380 USD/tấn, Pakistan (5% tấm) 345-355 USD/tấn, Campuchia (5% tấm) 445-455 USD/tấn, Myanmar (5% tấm) 415-425 USD/tấn, Mỹ (4% tấm) 430-440 USD/tấn và Việt Nam (5% tấm) trung bình 365-375 USD/tấn (Bảng 1. PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 Bảng 1. Thị trường giá gạo Việt Nam và thế giới năm 2016 Giá Tăng, gảm Nước xuất khẩu Loại gạo (USD/tấn) (%) Thái Lan 100% B 390-400 +1,3 Việt Nam 5% tấm 365-375 0 Ấn Độ 5% tấm 370-380 0 Pakistan 5% tấm 345-355 0 Myanmar 5% tấm 415-425 0 Campuchia 5% tấm 445-455 0 Mỹ 4% tấm 430-440 0 Nguồn: Bộ Nông nghiệp và PTNT, 2016 1.

Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa trên thế giới 1. Tình hình sản xuất lúa gạo Cây lúa là một loại cây ngũ cốc có lịch sử lâu đời, trải qua quá trình biến đổi và chọn lọc từ cây lúa dại thành cây lúa ngày nay. Nguồn gốc của cây lúa được đông đảo các nhà khoa học công nhận ở vùng Đông Nam Á, vì vùng này có khí hậu ẩm và điều kiện lý tưởng cho phát triển nghề trồng lúa. Theo kết quả khảo cổ học trong vài thập niên vừa qua, nguồn gốc đầu tiên của của cây lúa là ở Đông Nam Á và Đông Dương.

Từ Đông Nam Á, cây lúa được du nhập vào Trung Quốc, rồi sang Nhật Bản, Hàn Quốc. Hiện nay, trên thế giới các nước trồng lúa và phân bố ở tất các cả các châu lục trên thế giới. Trong đó, châu Phi có 41 nước trồng lúa, châu Á có 30 nước, Bắc Trung Mỹ có 14 nước, Nam Mỹ có 13 nước, châu Âu có 11 nước, châu Đại Dương có 5 nước. Diện tích lúa biến động và đạt khoảng 153 triệu ha, năng suất lúa bình quân sấp xỉ 4 tấn/ha.

Sản lượng gạo tại Châu Á năm 2015 dự báo đạt 672,3 triệu tấn, thấp hơn mức sản lượng đầy thất vọng của năm 2014. Thực tế là nhiều quốc gia trong khu vực phải hứng chịu ảnh hưởng của tình hình thời tiết xấu từ đầu mùa vụ. Cụ thể tại Thái Lan do mưa muộn hoặc thiếu mưa nên việc tưới tiêu của vụ chiêm ở các hồ chứa nước gặp rất nhiều khó khăn. Tại Ấn Độ, những cơn mưa bất thường trên diện rộng khi gió mùa về có thể tiếp tục làm giảm sản lượng thu hoạch năm thứ hai liên tiếp.

Dự báo sụt giảm sản lượng còn xảy ra ở các quốc gia như Cộng Hoà Dân Chủ Triều Tiên, Nepal, Pakistan, Philipines, Hàn Quốc, Myanmar và Việt Nam do diễn biến thời tiết bất PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 7 thường và giá thu mua thấp. Ngược lại, sản lượng gạo tại một số nước như Bangladesh, Trung Quốc, Indonesia, Sri Lanka lại tăng mạnh, được kỳ vọng sẽ bù đắp sự sụt giảm về sản lượng của các quốc gia châu Á khác. Những vùng trồng lúa ở miền nam Indonesia hiện đang chịu một đợt hạn hán khốc liệt, nhưng phần lớn sản lượng đã được thu hoạch từ đầu năm, đưa sản lượng gạo của Indonesia trong năm 2015 đạt mức kỷ lục. Tình hình tiêu thụ lúa gạo Hình 1.

Sản lượng, tiêu thụ và dự trữ lúa gạo trên thế giới năm 2005 – 2016 (Cục xúc tiến thương mại 2015) Dự trữ gạo thế giới được dự báo đạt mức cao kỷ lục với mức dự trữ kết thúc niên vụ 2016/2017 đạt 483 triệu tấn, tăng 11 triệu tấn so với niên vụ trước. Sản lượng dự trữ tại các quốc gia sản xuất hàng đầu như Trung Quốc và Ấn Độ tăng lần lượt là 1% và 2%. Ngoài ra, dự báo sản lượng gạo của Thái Lan quốc gia lớn thứ hai thế giới tăng 18% và Hoa Kỳ là 23%. Trong bối cảnh sản lượng gạo cuối niên vụ 2015/2016 giảm, nhu cầu lương thực và thức ăn chăn nuôi đươc chuyển sang lúa mỳ với nguồn cung dồi dào và mức giá thấp hơn.

Lượng gạo tiêu thụ đặc biệt giảm mạnh tại Ấn Độ và Thái Lan. Mặc dù tiêu thụ trên toàn cầu được dự báo tăng, sản lượng lương thực tăng ở mức kỷ lục sẽ làm tăng tỷ lệ dự trữ của năm nay. Dự trữ gạo tại Thái Lan được dự báo giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 6 năm trở lại đây do chính phủ Thái Lan muốn xử lý hết lượng gạo tồn dư từ giai đoạn PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 8 trước. Tương tự, tỷ lệ dự trữ tại Ấn Độ cũng được dự báo giảm nhẹ trong những năm tới vì mức tiêu thụ được dự báo sẽ hồi phục và xuất khẩu sẽ tiếp tục tăng mạnh.

Ngược lại, Hoa Kỳ với một vụ mùa bội thu được dự báo sẽ có mức lương thực dự trữ cao nhất kể từ giữa những năm 1980. Bao trùm lên bức tranh toàn cảnh của thị trường gạo thế giới là tình hình tại Trung Quốc, quốc gia sản xuất lương thực, tiêu thụ và nhập khẩu lương thực lớn nhất thế giới. Với mức tiêu thụ tương đối ổn định và những chính sách thúc đẩy mở rộng sản xuất lương thực, Trung Quốc được dự báo sẽ nắm giữ 60% sản lượng gạo dự trữ toàn cầu tính đến thời điểm kết thúc niên vụ 2016/2017. Dự trữ gạo thế giới, sản lượng và tiêu thụ gạo trên thế giới năm 2007 – 2017 (Bộ nông nghiệp Hoa Kỳ) 1.

Tình hình nghiên cứu cỏ dại trên cây lúa thế giới 1. Thành phần cỏ dại hại lúa Water House (1995) đã xác định có 113 loài cỏ dại trên ruộng lúa nước ở khu vực Đông Nam Á. Các họ thực vật quan trọng là Poaceae với 40 loài, chiếm 29%, sau đó là Cyperaceae có 16 loài, chiếm 12%. Trên lúa cấy, các loài cỏ dại quan trọng bao gồm: Cỏ lồng vực Echinichloa crus-galli, cỏ năn Scirpus planiculmis, rau mác Sagittaria pygmaea, cây nhãn tử Potamogeton distinctus, cỏ chác Paspalum distichum, cỏ lác xòe Cyperus serotinus, cỏ đuôi phụng Leptochloa chinensis, cỏ ớt Monochoria vaginalis, cỏ dùi bấc Scirpus juncoides, cỏ lác dù Cyperus diffomis, cỏ nhọ nồi Eclipta prostrate, cỏ nghể Polygonum amphibium, và rau dệu Alternanthera philoxeroides (Zhang, 1996).

PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 9 Số lượng loài cỏ dại trong ruộng lúa nước ở Nhật Bản, Thái Lan, Indonesia, Philipin, Đài Loan, Hàn Quốc, Malaysia và Ấn Độ lần lượt là 102, 105, 127, 129, 27, 92, 24, và 54 loài (Caton et al. 2004; Moody et al. Nghiên cứu tác hại cỏ dại Cỏ dại là một trong bốn nhóm dịch hại quan trong nhất trên ruộng lúa, cùng với sâu bệnh, chuột. Thiệt hại do cỏ dại gây ra đối với lúa là rất lớn.

Theo thống kê các nước trồng lúa Châu Á, cỏ dại có thể giảm tới 60% năng suất lúa.G (1977), cỏ lồng vực Echinochloa crus-galli và E. colona đứng thứ ba và bốn trong các loài cỏ gây hại lớn nhất thế gíới.