Rủi ro hoạt động thẻ tại BIDV: Nhận diện, phân tích & giải pháp (Luận văn ThS Lê Thị Mỹ Châu)

Phân tích rủi ro hoạt động thẻ tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) giai đoạn 2013-2016 và đề xuất giải pháp hạn chế.

• Tác giả: Lê Thị Mỹ Châu
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Loan
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Rủi ro trong hoạt động thẻ tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG THẺ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI THẺ
• 1.1.1. Khái niệm thẻ ngân hàng
• 1.1.2. Phân loại thẻ
• 1.2. CÁC CHỦ THỂ THAM GIA HOẠT ĐỘNG KINH DOANH THẺ
• 1.3. RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH THẺ
• 1.3.1. Rủi ro gian lận trong phát hành thẻ
• 1.3.2. Rủi ro gian lận trong thanh toán thẻ
• 1.4. CHỈ TIÊU ĐO LƯỜNG RỦI RO VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH THẺ
• 1.4.1. Chỉ tiêu đo lường rủi ro
• 1.4.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro
• 1.4.2.1. Nhân tố nội bộ ngân hàng
• 1.4.2.2. Nhân tố khách hàng
• 1.4.2.3. Nhân tố kỹ thuật công nghệ thông tin
• 1.4.2.4. Nhân tố khác
• 1.5. KINH NGHIỆM VỀ HẠN CHẾ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH THẺ NGÂN HÀNG
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG RỦI RO HOẠT ĐỘNG THẺ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 2.1. GIỚI THIỆU VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CHỦ YẾU TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 2.1.1. Giới thiệu về Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 2.1.2. Khái quát tình hình hoạt động kinh doanh tại BIDV
• 2.2. KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG KINH DOANH THẺ VÀ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH THẺ TẠI BIDV GIAI ĐOẠN 2013-2016
• 2.2.1. Thực tế hoạt động kinh doanh thẻ
• 2.2.2. Rủi ro hoạt động kinh doanh thẻ tại ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam 2013-2016
• 2.2.2.1. Đối với hoạt động phát hành thẻ
• 2.2.2.2. Đối với hoạt động thanh toán thẻ
• 2.2.2.3. Một số trường hợp rủi ro xảy ra
• 2.2.3. Khảo sát các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro trong hoạt động kinh doanh thẻ tại BIDV
• 2.3. ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH THẺ VÀ HẠN CHẾ TRONG HOẠT ĐỘNG NGĂN NGỪA RỦI RO THẺ TẠI BIDV
• 2.3.1. Đánh giá những kết quả đạt được góp phần hạn chế rủi ro
• 2.3.2. Hạn chế trong hoạt động ngăn ngừa rủi ro thẻ
• 2.3.2.1. Hạn chế về nội bộ ngân hàng
• 2.3.2.2. Hạn chế về khách hàng
• 2.3.2.3. Hạn chế về kỹ thuật công nghệ thông tin
• 2.3.2.4. Hạn chế khác
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HẠN CHẾ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH THẺ TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 3.1. MỤC TIÊU THỰC HIỆN HOẠT ĐỘNG KINH DOANH THẺ 2017 VÀ TẦM NHÌN 2020
• 3.1.1. Mục tiêu thực hiện hoạt động kinh doanh thẻ 2017 và tầm nhìn 2020
• 3.1.2. Giải pháp hoạt động kinh doanh thẻ 2017 và tầm nhìn 2020
• 3.2. GIẢI PHÁP HẠN CHẾ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG THẺ TẠI BIDV
• 3.2.1. Nhóm giải pháp liên quan đến ngân hàng
• 3.2.1.1. Giải pháp hạn chế rủi ro hoạt động thẻ trên cơ sở tăng cường phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 3.2.1.2. Giải pháp hạn chế tình trạng lừa đảo đánh cắp thông tin thẻ và gian lận giả mạo tại ĐVCNT
• 3.2.2. Nhóm giải pháp liên quan đến khách hàng
• 3.2.2.1. Giải pháp để khách hàng bảo mật thông tin của thẻ
• 3.2.2.2. Giải pháp an toàn khi khách hàng rút tiền tại máy ATM
• 3.2.2.3. Giải pháp khi khách hàng thanh toán hàng hóa, dịch vụ tại ĐVCNT
• 3.2.3. Giải pháp cho ĐVCNT
• 3.2.4. Giải pháp liên quan đến công nghệ thông tin để hạn chế rủi ro trong hoạt động kinh doanh thẻ
• 3.2.5. Nhóm giải pháp khác
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Rủi Ro Hoạt Động Thẻ BIDV Thách Thức và Cơ Hội

Phát triển dịch vụ thẻ ngân hàng là một trong những giải pháp quan trọng để thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam. Dịch vụ thẻ mang lại nhiều tiện ích cho người sử dụng, ngân hàng và toàn xã hội, đồng thời gia tăng hiệu quả quản lý của Nhà nước, minh bạch hóa và chống thất thu thuế. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng kéo theo sự gia tăng của tội phạm thẻ và các rủi ro liên quan, đặt ra những thách thức lớn cho các ngân hàng. Các rủi ro trong hoạt động kinh doanh thẻ ngày càng đa dạng và phức tạp, bao gồm lấy cắp thông tin làm thẻ giả, bẫy thẻ, bẫy tiền, và đảo ngược giao dịch. Theo khảo sát từ năm 2013 đến năm 2016 tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), dịch vụ thẻ là một trong những lĩnh vực kinh doanh mang lại nguồn thu nhập đáng kể, đồng thời mang lại hiệu quả chung cho toàn xã hội. Song song đó, rủi ro trong hoạt động kinh doanh thẻ đang là một thách thức lớn đối với các ngân hàng và thu hút sự quan tâm của đông đảo người sử dụng. Do đó, để duy trì sự phát triển bền vững và gia tăng năng lực cạnh tranh trên thị trường, các nhà quản trị phải xác định được mức độ rủi ro trong hoạt động kinh doanh của mình, đặc biệt là trong hoạt động kinh doanh thẻ.

1.1. Lợi Ích và Thách Thức Của Dịch Vụ Thẻ Ngân Hàng

Dịch vụ thẻ ngân hàng mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người dùng, ngân hàng và nền kinh tế. Đối với người dùng, thẻ cung cấp một phương tiện thanh toán an toàn, tiện lợi và nhanh chóng. Đối với ngân hàng, thẻ mở ra một kênh huy động vốn mới, cho phép phát triển các dịch vụ giá trị gia tăng và tăng cường khả năng cạnh tranh. Đối với nền kinh tế, thẻ góp phần giảm thiểu lượng tiền mặt trong lưu thông, tạo môi trường văn minh thương mại, thu hút khách du lịch và đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, cùng với những lợi ích này là những thách thức không nhỏ. Sự gia tăng của tội phạm thẻ, các hình thức gian lận ngày càng tinh vi và phức tạp, cũng như các rủi ro liên quan đến an ninh mạng và công nghệ thông tin, đòi hỏi các ngân hàng phải liên tục nâng cao năng lực quản lý rủi ro và bảo mật.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Đề Xuất Giải Pháp Giảm Thiểu Rủi Ro

Nghiên cứu này tập trung vào việc đề xuất các giải pháp hạn chế rủi ro trong hoạt động kinh doanh thẻ tại BIDV. Mục tiêu cụ thể bao gồm: (1) Nhận diện các rủi ro trong hoạt động kinh doanh thẻ tại ngân hàng; (2) Đánh giá kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân ảnh hưởng đến rủi ro trong hoạt động kinh doanh thẻ; (3) Đề xuất các giải pháp cụ thể để hạn chế rủi ro trong hoạt động kinh doanh thẻ tại BIDV. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong hoạt động kinh doanh thẻ tại BIDV từ năm 2013 đến năm 2016.

II. Nhận Diện Rủi Ro Thẻ BIDV Phân Loại và Nguyên Nhân Chi Tiết

Rủi ro trong hoạt động kinh doanh thẻ tại BIDV là các tổn hại vật chất hoặc phi vật chất có liên quan đến hoạt động kinh doanh thẻ, bao gồm phát hành thẻ và thanh toán thẻ. Đối tượng chịu rủi ro là Ngân hàng BIDV, chủ thẻ và đơn vị chấp nhận thẻ. Rủi ro có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau, từ gian lận trong phát hành thẻ đến gian lận trong thanh toán thẻ. Để quản lý hiệu quả rủi ro, cần phải nhận diện và phân loại chúng một cách chi tiết. Theo Hội đồng Basel, rủi ro trong dịch vụ thẻ được chia thành 4 loại: Rủi ro thị trường, Rủi ro tín dụng, Rủi ro hoạt động và các Rủi ro khác. Theo Tổ chức thẻ quốc tế, rủi ro được chia thành: Rủi ro quốc gia, Rủi ro từ các ngân hàng thành viên và Rủi ro thương hiệu.

2.1. Phân Loại Rủi Ro Hoạt Động Thẻ Theo Tiêu Chí Khác Nhau

Có nhiều cách để phân loại rủi ro trong hoạt động thẻ. Theo Ngân hàng thương mại, rủi ro có thể được phân loại theo môi trường pháp lý, tình hình kinh tế, tình hình chính trị, rủi ro tín dụng, rủi ro hoạt động, rủi ro từ phía khách hàng, rủi ro do công nghệ thông tin. Rủi ro trong hoạt động thẻ phát sinh cả trong hoạt động phát hành lẫn thanh toán thẻ. Các hình thức rủi ro gian lận bao gồm: Rủi ro gian lận trong phát hành thẻ và rủi ro gian lận trong thanh toán thẻ.

2.2. Chi Tiết Rủi Ro Gian Lận Phát Hành và Thanh Toán Thẻ BIDV

Rủi ro gian lận trong phát hành thẻ bao gồm rủi ro về đạo đức của nhân viên ngân hàng, hồ sơ phát hành thẻ giả mạo, thẻ bị đánh cắp thông tin, thẻ bị mất cắp, thất lạc trong quá trình sử dụng, thẻ bị giả mạo, thông tin bề mặt thẻ bị lợi dụng, và thông tin chủ thẻ bị lợi dụng. Rủi ro gian lận trong thanh toán thẻ bao gồm rủi ro trong nghiệp vụ chấp nhận thẻ trên POS (rủi ro về đạo đức của nhân viên ĐVCNT, ĐVCNT giả mạo, gian lận, ĐVCNT giao dịch không hợp lệ, ĐVCNT lợi dụng chiếm dụng tiền từ ngân hàng) và rủi ro trong nghiệp vụ chấp nhận thẻ trên ATM (ATM chấp nhận thẻ giả, ATM bị tấn công để đánh cắp dữ liệu, ATM bị tấn công để lấy tiền, phá hoại máy).

III. Thực Trạng Rủi Ro Thẻ BIDV 2013 2016 Đánh Giá và Phân Tích Sâu

Hoạt động kinh doanh thẻ của BIDV trong giai đoạn 2013-2016 phát triển mạnh mẽ về cả số lượng và chất lượng. Số lượng thẻ phát hành tăng lên hơn 5 triệu thẻ, doanh số thanh toán qua ATM và POS tăng trưởng đáng kể, và nhiều sản phẩm/dịch vụ thẻ mới được triển khai. Tuy nhiên, song hành với sự phát triển này, rủi ro cũng là một thách thức lớn đối với BIDV. Các loại hình rủi ro phổ biến nhất bao gồm thông tin bề mặt thẻ bị lợi dụng, thẻ bị giả mạo và thẻ bị mất cắp, thất lạc. Kẻ gian thường sử dụng các thủ đoạn tinh vi như thuê người dân mở tài khoản và thẻ, sau đó chiếm đoạt thẻ và mã PIN, hoặc lừa đảo người bị hại chuyển tiền vào tài khoản. Số tiền này sau đó được rút tại nước ngoài.

3.1. Phân Tích Tỷ Lệ Rủi Ro Gian Lận Phát Hành Thẻ Tại BIDV

Tỷ lệ rủi ro gian lận trong phát hành thẻ tại BIDV có xu hướng tăng trong giai đoạn 2013-2016, tuy nhiên tốc độ tăng không cao. Tỷ lệ này thấp hơn nhiều so với mức trung bình của Việt Nam. Các giao dịch gian lận thường phát sinh tại các ĐVCNT kinh doanh dịch vụ giải trí, dịch vụ âm nhạc, dịch vụ quảng cáo, dịch vụ online và video games, dịch vụ bất động sản, đấu giá nhà đất, nghiên cứu thị trường, và các ĐVCNT kinh doanh dịch vụ mua sắm qua mạng.

3.2. Đánh Giá Rủi Ro Gian Lận Thanh Toán Thẻ ATM và POS

Các loại rủi ro trong thanh toán thẻ qua ATM bao gồm ATM chấp nhận thẻ giả, ATM bị lắp đặt thiết bị đánh cắp dữ liệu, bị tấn công, phá hoại. Các loại rủi ro trong thanh toán thẻ qua POS bao gồm ĐVCNT chấp nhận thẻ giả, gian lận giả mạo trong giao dịch, giao dịch không hợp lệ (thanh toán khống). Tình trạng này ngày càng gia tăng tại BIDV cũng như các ngân hàng khác. Các ĐVCNT kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ giải trí, phụ kiện, phụ tùng ô tô, điện thoại di động, spa, làm đẹp, khách sạn, nhà nghỉ, cửa hàng bán thiết bị điện tử, tiếp tục là những lĩnh vực thường bị tội phạm tấn công.

3.3. Giá Trị Giao Dịch Gian Lận và Tổn Thất Thực Tế Tại BIDV

Giá trị giao dịch gian lận và tổn thất thực tế trong mảng phát hành thẻ tại BIDV có xu hướng tăng trong giai đoạn 2013-2016. Tuy nhiên, tỷ lệ giá trị tổn thất/giá trị gian lận giảm dần do BIDV chú trọng đến việc nghiên cứu và triển khai các biện pháp phòng ngừa rủi ro, kiểm soát chặt chẽ các giao dịch đối với các thẻ có thông tin bề mặt thẻ bị lợi dụng, kiểm tra thông tin hồ sơ khi phát hành thẻ ngày càng trở nên nghiêm ngặt, và ứng xử kịp thời khi có vụ việc phát sinh. Tương tự, giá trị giao dịch gian lận và tổn thất thực tế trong mảng thanh toán thẻ cũng có biến động qua các năm, và các biện pháp phòng ngừa rủi ro của BIDV cũng đã góp phần giảm thiểu tổn thất đáng kể.

IV. Giải Pháp Hiệu Quả Giảm Rủi Ro Thẻ BIDV Đề Xuất Chi Tiết

Để giảm thiểu rủi ro trong hoạt động kinh doanh thẻ, BIDV cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp khác nhau, bao gồm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng cường kiểm soát nội bộ, áp dụng công nghệ bảo mật tiên tiến, và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng. Các giải pháp cần tập trung vào cả hoạt động phát hành thẻ và hoạt động thanh toán thẻ, và cần phải có sự phối hợp giữa ngân hàng, chủ thẻ và ĐVCNT. Ông Kevin Green - Giám đốc quản lý rủi ro, HSBC Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm rằng: Để kiểm soát rủi ro gian lận bên ngoài (lừa đảo giao dịch, rút tiền, tài trợ tài chính thƣơng mại.), gian lận nội bộ, rủi ro thông tin, rủi ro pháp luật. đó là bám sát thực hiện chu kỳ quản trị rủi ro hoạt động theo các bƣớc: Phân loại và đánh giá, giám sát, giảm nhẹ hoặc quản lý, báo cáo.

4.1. Nâng Cao Chất Lượng Nguồn Nhân Lực và Kiểm Soát Nội Bộ

BIDV cần có một đội ngũ cán bộ quản lý và tác nghiệp am hiểu tinh thông về nghiệp vụ thẻ. Ngân hàng cần chú trọng ngay từ khâu tuyển dụng, bố trí nguồn nhân lực, tăng cường huấn luyện nhân viên liên quan đến hoạt động kinh doanh thẻ, đặc biệt là phẩm chất đạo đức. Cán bộ nghiệp vụ thẻ phải là người có đạo đức tốt, có kinh nghiệm để tư vấn, hướng dẫn khách hàng (thông tin về các chiêu thức lừa đảo, các sơ hở của chủ thẻ, các trang tin không đáng tin cậy) phòng tránh các rủi ro trong sử dụng thẻ.

4.2. Áp Dụng Công Nghệ Bảo Mật Tiên Tiến và Chuyển Đổi Thẻ Chip

BIDV cần đẩy nhanh tiến độ chuyển đổi thẻ từ sang thẻ Chip và tăng cường đào tạo nhận thức cơ bản về rủi ro hoạt động thẻ đến mọi người. Mọi cán bộ, ĐVCNT phải có trách nhiệm tuân thủ quy định trong quy trình tác nghiệp thanh toán thẻ. Ngân hàng cần có kế hoạch quản trị rủi ro thẻ, phát triển phải đi đôi với kiểm soát, đặc biệt là trong việc phát hành thẻ tín dụng, quản lý nợ xấu thẻ tín dụng, phát triển mạng lưới ATM, đơn vị chấp nhận thẻ, đảm bảo an toàn tại máy ATM, POS.

4.3. Tăng Cường Hợp Tác và Phối Hợp với Các Bên Liên Quan

BIDV cần tăng cường liên kết hợp tác giữa Ngân hàng nhà nước với ngân hàng thành viên và sự hợp tác với cơ quan hữu quan. Ngân hàng nhà nước cần ban hành các quy định đảm bảo chặt chẽ và phù hợp với tình hình thực tế, theo dõi sát tình hình, phối hợp với các ngân hàng thành viên, Hội thẻ Ngân hàng, C50- Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - Bộ Công an và các Tổ chức thẻ quốc tế (TCTQT) trong việc trao đổi thông tin và tổ chức triển khai các biện pháp phòng chống tội phạm thẻ.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Các Giải Pháp Bài Học Kinh Nghiệm từ BIDV

BIDV đã tích cực triển khai nhiều biện pháp để hạn chế rủi ro trong hoạt động thẻ. Tuy nhiên, để nâng cao hiệu quả, BIDV cần tiếp tục hoàn thiện các giải pháp hiện có và triển khai thêm các biện pháp mới. Kinh nghiệm của các chuyên gia và các ngân hàng khác cũng là những bài học quý giá để BIDV tham khảo và áp dụng. Bên cạnh đó, BIDV cũng cần đánh giá lại các nhà cung cấp dịch vụ và tiến độ thực hiện hợp đồng để đảm bảo chất lượng dịch vụ và giảm thiểu rủi ro.

5.1. Đánh Giá Hiệu Quả Các Biện Pháp Phòng Ngừa Rủi Ro Hiện Tại

BIDV cần thường xuyên đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa rủi ro hiện tại để xác định những điểm mạnh và điểm yếu. Việc đánh giá cần dựa trên các chỉ số đo lường rủi ro cụ thể, như tỷ lệ rủi ro gian lận, giá trị tổn thất do gian lận, số lượng giao dịch nghi ngờ, và số lượng khiếu nại của khách hàng. Kết quả đánh giá sẽ giúp BIDV điều chỉnh và hoàn thiện các biện pháp phòng ngừa rủi ro cho phù hợp với tình hình thực tế.

5.2. Chia Sẻ Kinh Nghiệm và Bài Học từ Các Ngân Hàng Khác

BIDV cần tích cực tham gia các hội thảo, diễn đàn về an ninh thẻ để học hỏi kinh nghiệm và bài học từ các ngân hàng khác. Việc chia sẻ thông tin về các hình thức gian lận mới, các biện pháp phòng ngừa rủi ro hiệu quả, và các quy trình xử lý sự cố sẽ giúp BIDV nâng cao năng lực quản lý rủi ro và đối phó với các thách thức mới.

5.3. Cập Nhật Quy Trình Xử Lý Sự Cố và Đảm Bảo Bồi Thường Thiệt Hại

BIDV cần có quy trình xử lý sự cố rõ ràng và hiệu quả để đảm bảo quyền lợi của khách hàng khi xảy ra rủi ro. Quy trình cần quy định rõ trách nhiệm của từng bộ phận, thời gian xử lý, và các biện pháp bồi thường thiệt hại cho khách hàng. Việc công khai quy trình xử lý sự cố sẽ giúp khách hàng tin tưởng hơn vào BIDV và sử dụng dịch vụ thẻ một cách an tâm.

VI. Triển Vọng và Tương Lai Rủi Ro Thẻ BIDV và Định Hướng Phát Triển

Trong bối cảnh công nghệ ngày càng phát triển và tội phạm thẻ ngày càng tinh vi, việc quản lý rủi ro trong hoạt động kinh doanh thẻ sẽ tiếp tục là một thách thức lớn đối với BIDV. Để duy trì sự phát triển bền vững và gia tăng năng lực cạnh tranh, BIDV cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ bảo mật, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng cường hợp tác với các bên liên quan, và xây dựng một hệ thống quản lý rủi ro toàn diện.

6.1. Đầu Tư Công Nghệ Bảo Mật Tiên Tiến

BIDV cần tiếp tục đầu tư vào các công nghệ bảo mật tiên tiến như xác thực đa yếu tố, mã hóa dữ liệu, và giám sát giao dịch theo thời gian thực. Việc áp dụng các công nghệ này sẽ giúp BIDV phát hiện và ngăn chặn kịp thời các giao dịch gian lận, bảo vệ thông tin cá nhân của khách hàng, và giảm thiểu rủi ro mất mát tài sản.

6.2. Nâng Cao Nhận Thức An Ninh Thẻ cho Khách Hàng

BIDV cần tăng cường tuyên truyền và giáo dục cho khách hàng về các biện pháp phòng ngừa rủi ro khi sử dụng thẻ. Khách hàng cần được hướng dẫn về cách bảo mật thông tin cá nhân, cách nhận biết các giao dịch gian lận, và cách báo cáo sự cố cho ngân hàng. Việc nâng cao nhận thức cho khách hàng sẽ giúp giảm thiểu rủi ro từ phía người sử dụng.

6.3. Xây Dựng Hệ Thống Quản Lý Rủi Ro Toàn Diện

BIDV cần xây dựng một hệ thống quản lý rủi ro toàn diện, bao gồm các quy trình, chính sách, và công cụ để nhận diện, đánh giá, và kiểm soát rủi ro trong hoạt động kinh doanh thẻ. Hệ thống cần được cập nhật thường xuyên để đáp ứng với những thay đổi trong môi trường kinh doanh và các hình thức gian lận mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường thẻ thanh toán tại Việt Nam giai đoạn 2013-2016 ghi nhận sự bùng nổ mạnh mẽ, đóng vai trò then chốt trong định hướng giảm tỷ lệ sử dụng tiền mặt của Chính phủ. Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam, quy mô phát hành thẻ đã vượt mốc 5 triệu thẻ vào năm 2016, đạt doanh số thanh toán qua máy rút tiền tự động lên tới 173.000 tỷ đồng và doanh số qua thiết bị chấp nhận thẻ đạt hơn 23.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, sự tăng trưởng vượt bậc này cũng đi kèm với nhiều thách thức nghiêm trọng về an ninh thẻ, đặc biệt là các hành vi gian lận công nghệ cao như đánh cắp dữ liệu dải từ, làm thẻ giả, bẫy tiền và thanh toán khống.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là nhận diện toàn diện các loại hình rủi ro gian lận phát sinh trong cả hai nghiệp vụ phát hành và thanh toán thẻ tại ngân hàng. Mục tiêu cụ thể bao gồm: phân tích thực trạng tổn thất thực tế, đánh giá nguyên nhân khách quan và chủ quan, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hạn chế rủi ro đồng bộ hướng tới mục tiêu phát triển an toàn đến năm 2020.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ mạng lưới vận hành của ngân hàng với 190 chi nhánh và 34.622 thiết bị thanh toán trong giai đoạn 2013-2016. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu mang lại ý nghĩa quan trọng trong việc tối ưu hóa tỷ lệ rủi ro gian lận trên tổng doanh số, duy trì chỉ số này ở mức 0,0034%, thấp hơn đáng kể so với mức bình quân 0,0398% của toàn ngành ngân hàng tại Việt Nam, góp phần bảo vệ tài sản cho khách hàng và nâng cao uy tín thương hiệu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản trị rủi ro hoạt động theo chuẩn mực của Ủy ban Basel, kết hợp lý thuyết rủi ro tín dụng đối với sản phẩm thẻ tín dụng quốc tế. Hoạt động thẻ chịu sự điều chỉnh trực tiếp từ khung pháp lý của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đặc biệt là Thông tư số 19/2016/TT-NHNN về hoạt động thẻ ngân hàng. Nghiên cứu cũng ứng dụng mô hình chu kỳ quản trị rủi ro 4 giai đoạn bao gồm: nhận diện và phân loại, đo lường giám sát, kiểm soát giảm thiểu, và báo cáo xử lý.

Các khái niệm nền tảng được chuẩn hóa gồm: tổ chức phát hành thẻ, ngân hàng thanh toán, đơn vị chấp nhận thẻ và chủ thẻ. Luận văn sử dụng chỉ số đo lường rủi ro gian lận trên tổng doanh số để lượng hóa mức độ an toàn của danh mục thẻ. Đồng thời, nghiên cứu làm rõ các nguyên lý bảo mật của tiêu chuẩn chip điện tử theo chuẩn quốc tế so với thẻ băng từ truyền thống, cùng cơ chế chuyển dịch trách nhiệm tài chính đối với các giao dịch gian lận.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo thường niên giai đoạn 2013-2016 của ngân hàng, dữ liệu giám sát định kỳ của Ban Quản lý Rủi ro Tác nghiệp và Trung tâm Thẻ, cùng các thông cáo từ Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam. Nguồn dữ liệu sơ cấp được tổng hợp thông qua khảo sát thực tế tại các chi nhánh trọng điểm ở khu vực Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận.

Cỡ mẫu khảo sát bao gồm 100% dữ liệu các vụ việc tổn thất thực tế phát sinh trong giai đoạn 2013-2016 kết hợp phiếu điều tra chọn mẫu phân tầng đối với cán bộ nghiệp vụ thẻ tại các chi nhánh. Phương pháp phân tích thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm và đối chiếu chuỗi thời gian được lựa chọn vì tính trực quan, giúp định lượng chính xác biến động của các khoản tổn thất qua từng năm. Timeline nghiên cứu tập trung đánh giá biến động số liệu từ năm 2013 đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2016, làm căn cứ định hình giải pháp đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực tế giai đoạn 2013-2016 mang lại bốn phát hiện trọng tâm:

Thứ nhất, tỷ lệ rủi ro gian lận trong mảng phát hành thẻ tại ngân hàng duy trì bình quân ở mức 0,00030%, an toàn hơn mức bình quân 0,00713% của toàn thị trường Việt Nam. Tuy nhiên, giá trị tổn thất thực tế lại có xu hướng gia tăng từ 25 triệu đồng năm 2013 lên 345 triệu đồng năm 2016, tập trung phần lớn vào hành vi lợi dụng thông tin bề mặt thẻ trong môi trường thanh toán trực tuyến không xuất trình thẻ.

Thứ hai, mảng thanh toán thẻ ghi nhận số lượng thiết bị chấp nhận thẻ tăng vọt từ 9.170 máy năm 2013 lên 34.622 máy năm 2016, kéo theo rủi ro gian lận phức tạp. Thiệt hại mảng thanh toán đạt đỉnh vào năm 2014 với mức tổn thất 533 triệu đồng, chiếm 13% tổng giá trị giao dịch gian lận, trước khi giảm xuống 302 triệu đồng vào năm 2016.

Thứ ba, tội phạm thẻ tập trung tấn công vào 10 loại hình đơn vị chấp nhận thẻ trọng điểm, chiếm tới 90% tổng giá trị gian lận toàn hệ thống. Trong đó, các đơn vị kinh doanh dịch vụ giải trí chiếm tỷ trọng thiệt hại cao nhất với 32,7%, theo sau là ngành phụ tùng ô tô chiếm 15,7% và cửa hàng thiết bị di động chiếm 7,8%.

Thứ tư, vấn đề đánh cắp dữ liệu tại máy giao dịch tự động diễn ra phổ biến với các chiêu thức gắn thiết bị đọc trộm dải từ và camera giấu kín để ghi lại mã số định danh cá nhân, gây ra nhiều khiếu nại tài chính từ chủ thẻ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của các tổn thất trên bắt nguồn từ việc công nghệ thẻ băng từ vẫn chiếm tỷ trọng chi phối trong giai đoạn nghiên cứu, khiến dữ liệu dễ bị sao chép. Đồng thời, áp lực mở rộng mạng lưới kinh doanh khiến khâu thẩm định đơn vị chấp nhận thẻ tại một số chi nhánh chưa thực sự chặt chẽ, tạo kẽ hở cho các đối tượng lập hồ sơ khống để trục lợi qua hình thức quẹt thẻ rút tiền mặt. Ý thức tự bảo mật mã định danh cá nhân của khách hàng khi thực hiện giao dịch tại các điểm công cộng cũng còn nhiều hạn chế.

Khi so sánh với mặt bằng chung, việc áp dụng cơ chế chuyển dịch trách nhiệm tài chính từ tháng 10 năm 2015 của các tổ chức thẻ quốc tế đã giúp ngân hàng giảm thiểu đáng kể chi phí đền bù đối với các giao dịch phát sinh trên thiết bị không đạt chuẩn. Toàn bộ các phát hiện này có thể được trình bày rõ ràng thông qua bảng tổng hợp tỷ lệ tổn thất theo năm và biểu đồ cơ cấu gian lận theo mã ngành kinh doanh, giúp các nhà quản trị nhận diện chính xác các điểm nghẽn an ninh thông tin.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, bốn nhóm giải pháp hành động cụ thể được đề xuất nhằm tối ưu hóa công tác quản trị rủi ro thẻ:

Thứ nhất, tăng tốc chuyển đổi 100% thẻ từ sang thẻ gắn chip điện tử chuẩn quốc tế trên toàn bộ hệ thống máy rút tiền tự động và thiết bị thanh toán. Trung tâm Công nghệ Thông tin phối hợp cùng Trung tâm Thẻ đặt mục tiêu hoàn tất việc nâng cấp phần cứng và phần mềm trước quý IV năm 2018, giúp triệt tiêu nguy cơ sao chép dữ liệu dải từ.

Thứ hai, tái cấu trúc quy trình thẩm định và giám sát đơn vị chấp nhận thẻ tại 190 chi nhánh. Ban Quản lý Rủi ro Tác nghiệp cần áp dụng quy định hậu kiểm định kỳ 3 tháng một lần, phân tách độc lập các khâu tiếp nhận hồ sơ, cấp mã POS và kiểm tra doanh số đột biến nhằm kéo giảm tỷ lệ sai sót nghiệp vụ xuống dưới 0,001%.

Thứ ba, triển khai hệ thống cảnh báo gian lận tự động theo thời gian thực để ngăn chặn các giao dịch quẹt thẻ liên tiếp cách nhau dưới 60 giây hoặc các giao dịch có giá trị lớn bất thường vào ban đêm. Khối Ngân hàng Bán lẻ chịu trách nhiệm thiết lập ngưỡng giao dịch an toàn trong vòng 6 tháng kể từ khi phê duyệt đề án.

Thứ tư, ký kết thỏa thuận hợp tác trao đổi thông tin định kỳ với Cục Cảnh sát Phòng chống tội phạm công nghệ cao và Hội Thẻ Ngân hàng Việt Nam. Kế hoạch này cần được triển khai ngay trong năm 2017 nhằm phát hiện sớm các đường dây làm thẻ giả quốc tế và phổ biến hướng dẫn bảo mật cho hơn 5 triệu chủ thẻ hiện hữu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là Ban điều hành và cán bộ quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại. Tài liệu cung cấp bộ chỉ tiêu đo lường tổn thất thực tế và mô hình phân loại gian lận theo ngành kinh doanh, hỗ trợ xây dựng chính sách phòng ngừa hiệu quả cho danh mục thẻ bán lẻ.

Nhóm thứ hai là chuyên viên tác nghiệp tại các trung tâm thẻ và phòng thanh toán. Luận văn phân tích chi tiết các thủ thuật làm thẻ giả, bẫy tiền và gian lận nhập tay trên POS, giúp nâng cao kỹ năng kiểm soát hồ sơ phát hành và phát hiện sớm các sai lệch chứng từ.

Nhóm thứ ba là giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng. Công trình là nguồn tài liệu tham khảo học thuật giá trị, cung cấp bức tranh thực tế về thị trường thẻ Việt Nam cùng phương pháp lượng hóa tổn thất rủi ro hoạt động chuẩn xác.

Nhóm thứ tư là các doanh nghiệp công nghệ tài chính và đơn vị phát triển giải pháp bảo mật thanh toán. Dữ liệu thực chứng về các lỗ hổng tại máy ATM và POS giúp các kỹ sư thiết kế những giải pháp phần cứng chống đọc trộm thẻ và thuật toán giám sát giao dịch tối ưu hơn.

Câu hỏi thường gặp

Chỉ số tỷ lệ rủi ro gian lận trên tổng doanh số là gì và có ý nghĩa như thế nào? Chỉ số này phản ánh phần trăm giữa tổng giá trị giao dịch gian lận giả mạo so với tổng doanh số giao dịch thanh toán thành công trong một kỳ xác định. Tại ngân hàng, tỷ lệ này đạt mức 0,0034%, chứng minh hoạt động kinh doanh nằm trong giới hạn kiểm soát rủi ro an toàn so với bình quân ngành là 0,0398%.

Tại sao các đơn vị chấp nhận thẻ thuộc lĩnh vực giải trí lại chiếm tới 32,7% thiệt hại gian lận? Lĩnh vực giải trí có đặc thù giao dịch diễn ra nhanh, môi trường phục vụ đông đúc và nhân viên thu ngân thường thiếu kỹ năng kiểm tra tính hợp lệ của thẻ. Kẻ gian thường lợi dụng sơ hở này để thực hiện thanh toán bằng thẻ giả hoặc câu kết với thu ngân nhằm quẹt thẻ khống để chia tiền hoa hồng.

Quy chuẩn chuyển đổi trách nhiệm tài chính quốc tế có tác động gì đến ngân hàng? Quy định này quy định bên nào chưa nâng cấp lên công nghệ chip chuẩn quốc tế sẽ phải chịu toàn bộ tổn thất tài chính khi phát sinh giao dịch gian lận. Nhờ hoàn tất nâng cấp chip sớm từ cuối năm 2015, ngân hàng đã tránh được nghĩa vụ đền bù cho các giao dịch gian lận thực hiện tại các điểm thanh toán quốc tế chưa đạt chuẩn.

Ngân hàng có thể nhận diện đơn vị chấp nhận thẻ gian lận qua những dấu hiệu nào? Dấu hiệu điển hình bao gồm các doanh nghiệp mới thành lập từ 1 đến 4 tháng nhưng phát sinh 20 đến 30 giao dịch mỗi ngày với giá trị xấp xỉ 10 triệu đồng mỗi lượt. Các giao dịch này thường diễn ra liên tiếp cách nhau dưới 60 giây và giá trị thanh toán không tương xứng với quy mô hàng hóa thực tế.

Khách hàng cá nhân cần làm gì để phòng ngừa rủi ro bị đánh cắp thông tin thẻ? Chủ thẻ cần che bàn phím khi nhập mã số định danh cá nhân tại máy ATM, quan sát kỹ khe cắm thẻ để phát hiện thiết bị lạ gắn thêm, tuyệt đối không cung cấp mã bảo mật phía sau thẻ cho người khác và kích thích tính năng nhận tin nhắn biến động số dư tức thời để khóa thẻ kịp thời khi có giao dịch lạ.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về rủi ro hoạt động và rủi ro gian lận trong kinh doanh dịch vụ thẻ ngân hàng.
• Nghiên cứu định lượng chi tiết thực trạng tổn thất tại ngân hàng giai đoạn 2013-2016 với quy mô hơn 5 triệu thẻ và 34.622 thiết bị POS.
• Đã nhận diện và phân tích sâu sắc các loại hình tội phạm công nghệ cao trọng điểm như skimming tại ATM và gian lận nhập tay tại POS giải trí chiếm 32,7% thiệt hại.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ về công nghệ chip, hoàn thiện quy trình kiểm soát nội bộ tại 190 chi nhánh và phối hợp liên ngành với cơ quan điều tra.
• Các ngân hàng thương mại và đơn vị liên quan cần khẩn trương ứng dụng khung phân tích này để rà soát toàn diện mạng lưới thanh toán, nâng cao khả năng phòng thủ trước các đợt tấn công gian lận số ngày càng tinh vi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, luận văn đƣợc kết cấu làm 3 chƣơng: - Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về rủi ro trong hoạt động kinh doanh thẻ. - Chƣơng 2: Thực trạng rủi ro trong hoạt động kinh doanh thẻ tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam. - Chƣơng 3: Một số giải pháp hạn chế rủi ro trong hoạt động kinh doanh thẻ tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam. download by : [e-mail] 6 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG THẺ TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.

KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI THẺ 1. Khái niệm thẻ ngân hàng Thẻ ngân hàng đƣợc xem là một phƣơng tiện thanh toán hiện đại và tiên tiến trên thế giới. Có nhiều khái niệm về thẻ nhƣng chúng ta có thể hiểu thẻ ra đời và phát triển gắn liền với sự phát triển và khả năng ứng dụng công nghệ thông tin trong ngân hàng. Theo quan điểm của Ngân hàng Nhà nƣớc Việt Nam (NHNN), khái niệm về thẻ tại thông tƣ số 19/2016/TT- NHNN ngày 30/06/2016 Quy định về hoạt động thẻ ngân hàng, thì thẻ ngân hàng đƣợc hiểu nhƣ sau: Thẻ ngân hàng là “phương tiện do tổ chức phát hành thẻ phát hành để thực hiện giao dịch thẻ theo các điều kiện và điều khoản được các bên thỏa thuận.

Tổ chức phát hành thẻ (TCPHT) là tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nƣớc ngoài đƣợc thực hiện phát hành thẻ theo quy định tại điều 9 thông tƣ số 19/2016/TT- NHNN ngày 30/06/2016 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nƣớc Việt Nam. Phân loại thẻ * Căn cứ vào phạm vi lãnh thổ có thể chia thành thẻ nội địa và thẻ quốc tế. - Thẻ nội địa: là thẻ đƣợc tổ chức phát hành thẻ tại Việt Nam phát hành để giao dịch trong lãnh thổ nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Thẻ đƣợc sử dụng để thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ tại đơn vị chấp nhận thẻ (ĐVCNT), gửi, nạp, rút tiền mặt và sử dụng các dịch vụ khác theo thỏa thuận với tổ chức phát hành thẻ trên lãnh thổ Việt Nam.

- Thẻ quốc tế: là thẻ đƣợc tổ chức phát hành thẻ tại Việt Nam phát hành để giao dịch trong và ngoài lãnh thổ nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; hoặc là thẻ đƣợc tổ chức nƣớc ngoài phát hành và giao dịch trong lãnh thổ nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Do phạm vi hoạt động trải khắp thế giới nên quy trình hoạt động, việc kiểm soát tín dụng và yêu cầu thủ tục thanh toán của thẻ quốc tế thƣờng phức tạp.Thẻ quốc tế đƣợc sử dụng để thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ tại đơn vị chấp nhận thẻ download by : [e-mail] 7 (ĐVCNT), gửi, nạp, rút tiền mặt và sử dụng các dịch vụ khác trên lãnh thổ Việt Nam hoặc bằng đồng Việt Nam và các đồng tiền khác đƣợc tổ chức thanh toán thẻ chấp nhận làm đồng tiền thanh toán ngoài lãnh thổ Việt Nam. * Căn cứ vào công nghệ sản xuất có thể chia thành 3 loại thẻ: Thẻ khắc chữ nổi, thẻ băng từ và thẻ thông minh. - Thẻ khắc chữ nổi (Embossing Card):là loại thẻ sơ khai ban đầu, đƣợc làm bằng nhựa dựa trên kỹ thuật khắc chữ nổi trên thẻ.

Công nghệ này hiện nay hầu nhƣ không đƣợc sử dụng vì kỹ thuật thô sơ, tính bảo mật k m, d bị lợi dụng làm giả. - Thẻ từ (Magnetic Stripe):là loại thẻ có dải băng từ ở mặt sau thẻ chứa đựng các thông tin cần thiết liên quan đến thẻ và chủ thẻ đã đƣợc mã hóa. Loại thẻ này hiện đƣợc sử dụng phổ biến trên thế giới. Tuy nhiên, đến nay thẻ từ cũng bộc lộ những nhƣợc điểm của nó nhƣ số lƣợng các thông tin đƣợc mã hóa không nhiều, các thông tin mang tính cố định.

Kỹ thuật này hiện nay cũng đã lạc hậu, do vậy tính bảo mật của thẻ từ cũng thấp và d bị đánh cắp các thông tin để làm giả thẻ dẫn đến rủi ro cho chủ thẻ, cho ngân hàng, cho các ĐVCNT và cho nền kinhtế. - Thẻ thông minh (Smart Card – thẻ Chip):là loại thẻ dựa trên công nghệ, kỹ thuật vi xử lý nhờ gắn một chip điện tử theo nguyên tắc xử lý nhƣ một máy tính nhỏ thay cho băng từ. Loại thẻ này hiện đang đƣợc các NHPH sử dụng để cung cấp cho khách hàng vì nó khắc phục nhiều nhƣợc điểm của thẻ từ, đảm bảo tính an toàn cao. * Căn cứ vào tính chất thanh toán có thể chia thành thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ.

- Thẻ tín dụng (credit card): là thẻ cho ph p chủ thẻ thực hiện giao dịch thẻ trong phạm vi hạn mức tín dụng đã đƣợc cấp theo thỏa thuận với tổ chức phát hành thẻ, cho ph p chủ thẻ đƣợc chi tiêu trƣớc tại tất cả các điểm có hiệu lực của thẻ cả trong và ngoài nƣớc sau đó mới trả tiền. Nếu việc hoàn trả tiền chi trƣớc nằm trong khoảng thời gian nhất định mà ngân hàng cho ph p thì chủ thẻ không phải trả lãi, ngoài thời gian đó chủ thẻ phải trả phí và lãi cho ngân hàng theo quy định. Khi toàn bộ số tiền phát sinh đƣợc trả lại cho ngân hàng, hạn mức tín dụng của chủ thẻ đƣợc khôi phục nhƣ ban đầu. Hạn mức tín dụng là số tiền ngân hàng cấp cho chủ thẻ tín dụng sử dụng dựa trên tình hình tài chính (thu nhập, tình hình tài chính…) của chủ thẻ.

Ngân hàng có thể mở rộng kinh doanh loại thẻ này bởi nó có sức thu hút khách hàng do những tiện ích mà nó mang lại. Tuy nhiên vấn đề đặt ra khi mà giao download by : [e-mail] 8 dịch của thẻ tín dụng đƣợc thực hiện trong một không gian, thời gian rộng, việc quản lý rủi ro trong hoạt động kinh doanh thẻ trở nên cấp thiết và gặp không ít những khó khăn. Do vậy đòi hỏi phải tăng cƣờng quản lý những rủi ro đối với thẻ tín dụng, nhất là khi giao dịch của thẻ tín dụng đƣợc mở rộng cả về không gian và thời gian giao dịch với nhiều điểm chấp nhận thanh toán cả trong và ngoài nƣớc. Rủi ro không loại trừ thông tin thẻ bị kẻ xấu đánh cắp, chủ thẻ ở một nƣớc, còn thẻ của mình lại đang đƣợc chi tiêu tại một nƣớc khác.

- Thẻ ghi nợ (Debit Card) là thẻ cho ph p chủ thẻ thực hiện giao dịch thẻ trong phạm vi số tiền và hạn mức thấu chi (nếu có) trên tài khoản thanh toán của chủ thẻ mở tại tổ chức phát hành. Có hai loại thẻ ghi nợ cơ bản là thẻ ghi nợ Online và thẻ ghi nợ Offline - Thẻ ghi nợ Online là loại thẻ mà những thông tin về giao dịch của thẻ đƣợc kết nối trực tiếp với thiết bị điện tử đặt tại điểm chấp nhận thanh toán hoặc điểm rút tiền mặt tới ngân hàng phát hành. Giá trị những giao dịch đƣợc khấu trừ trực tiếp và ngay lập tức vào tài khoản của chủ thẻ. - Thẻ ghi nợ Offline là loại thẻ mà những thông tin giao dịch đƣợc lƣu tại máy điện tử của đơn vị chấp nhận thẻ và đƣợc chuyển đến ngân hàng phát hành muộn hơn; giá trị những giao dịch sẽ đƣợc khấu trừ vào tài khoản của chủ thẻ sau đó vài ngày.

Việc kết nối các máy giao dịch tự động (Automatic Teller Machine – viết tắt là ATM) với nhau tạo nên một hệ thống ATM, cho ph p khách hàng mặc dù mở thẻ tại một ngân hàng nhất định nhƣng vẫn có thể giao dịch với máy ATM của nhiều ngân hàng khác nhau trong hệ thống ATM kết nối. Điển hình nhƣ hai hệ thống ATM lớn nhất thế giới là Cirrus của MasterCard và Plus của Visa cho ph p thẻ của nhiều định chế trung gian tín dụng khác kết nối, tạo nên một mạng lƣới ATM rộng khắp toàn cầu. Các loại thẻ ghi nợ cũng nhƣ thẻ tín dụng đều mang lại lợi ích cho ngƣời sử dụng và cũng là cơ hội cho ngân hàng mở rộng kinh doanh thẻ. Tuy nhiên những rủi ro của loại thẻ này hiện cũng đang là vấn đề mà cả xã hội quan tâm, trong đó yêu cầu đặt ra là các ngân hàng phải tăng cƣờng quản lý rủi ro kinh doanh thẻ.

download by : skknchat@gmail. CÁC CHỦ THỂ THAM GIA HOẠT ĐỘNG KINH DOANH THẺ Hoạt động kinh doanh thẻ liên quan đến 4 chủ thể tham gia: Ngân hàng phát hành thẻ, ngân hàng thanh toán thẻ, chủ thẻ và các ĐVCNT. Đối với thẻ quốc tế còn thêm một thành phần nữa là các Tổ chức thẻ quốc tế. Mỗi chủ thể đóng vai trò quan trọng khác nhau trong việc thực hiện tính năng phƣơng tiện thanh toán.

 Tổ chức thẻ quốc tế: (viết tắt là TCTQT) là tổ chức đƣợc thành lập ở nƣớc ngoài theo quy định của pháp luật nƣớc ngoài, có thỏa thuận với các TCPHT, Tổ chức thanh toán thẻ và các bên liên quan khác để hợp tác phát hành và thanh toán thẻ có mã tổ chức phát hành thẻ do TCTQT cấp phù hợp với các quy định của pháp luật Việt Nam và cam kết quốc tế. Đây là hiệp hội các tổ chức tài chính, tín dụng lớn có mạng lƣới hoạt động rộng khắp và đạt đƣợc sự nổi tiếng với thƣơng hiệu và sản phẩm đa dạng nhƣ: thẻ MasterCard, thẻ Visa, thẻ American Express, JCB, thẻ Diners Club, công ty Mondex…. Tổ chức thẻ quốc tế đƣa ra những quy định cơ bản về hoạt động phát hành, sử dụng và thanh toán thẻ, đóng vai trò trung gian giữa các tổ chức và các công ty thành viên trong việc điều chỉnh và cân đối các lƣợng tiền thanh toán giữa các công ty thành viên. Hiện nay tại Việt Nam và trên thế giới có hai tổ chức thẻ đƣợc biết đến rộng rãi nhất là tổ chức thẻ quốc tế Visa và Mastercard.

Tại Việt Nam hiện phần lớn các ngân hàng là tổ chức thành viên phát hành hai loại thẻ này.  Ngân hàng phát hành thẻ: là ngân hàng tự mình phát hành thẻ mang thƣơng hiệu riêng hoặc đƣợc tổ chức thẻ quốc tế, công ty thẻ trao quyền phát hành thẻ mang thƣơng hiệu của những tổ chức và công ty này. Ngân hàng phát hành là ngân hàng có tên in trên thẻ do ngân hàng đó phát hành thể hiện đó là sản phẩm của mình. Ví dụ nhƣ Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam (BIDV) phát hành thẻ ghi nợ nội địa Hamorny, thẻ Etrans, thẻ Moving, thẻ ghi nợ quốc tế Mastercard Ready, Mastercard Debit BIDV-MU, và các loại thẻ tín dung quốc tế nhƣ BIDV Plexi, BIDV Precious BIDV Mastercard Platinum, BIDV Manchester United.

Ngân hàng phát hành quy định các điều khoản, điều kiện sử dụng thẻ đối với khách hàng.