Rèn Luyện Kỹ Năng Vận Động Tinh Cho Trẻ 5-6 Tuổi Thông Qua Hoạt Động Ngoài Trời

Giáo dục mầm non là bậc thang đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, hướng đến mục tiêu phát triển toàn diện… 96 trang · Trường Đại Học Quảng Nam · 2020.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ái Lệ
• Người hướng dẫn: Th.S. Trần Thi Hà
• Trường học: Trường Đại Học Quảng Nam
• Chuyên ngành: Giáo Dục Mầm Non
• Đề tài: Rèn Luyện Kỹ Năng Vận Động Tinh Cho Trẻ 5 - 6 Tuổi Qua Hoạt Động Ngoài Trời
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Quảng Nam

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VẬN ĐỘNG TINH CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOÀI TRỜI
• 1.1. Một số khái niệm liên quan
• 1.2. Khái niệm về “kỹ năng”
• 1.3. Khái niệm về “kỹ năng vận động tinh”
• 1.4. Khái niệm về hoạt động ngoài trời
• 1.5. Khái niệm về rèn luyện kỹ năng vận động tinh cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời
• 1.6. Đặc điểm kỹ năng vận động tinh của MG nói chung và trẻ 5 – 6 tuổi nói riêng
• 1.7. Ảnh hưởng của KNVĐT đến một số lĩnh vực phát triển của trẻ
• 1.8. Ảnh hưởng của KNVĐT đến các hoạt động tự phục vụ
• 1.9. Ảnh hưởng của KNVĐT đến các hoạt động học tập, vui chơi của trẻ
• 1.10. Quá trình hình thành KNVĐT của trẻ em lứa tuổi mầm non
• 1.11. Hoạt động ngoài trời và vai trò của nó đối với sự phát triển khả năng vận động tinh cho trẻ 5 – 6 tuổi
• 1.12. Mục đích, nội dung hoạt động ngoài trời
• 1.13. Vai trò của hoạt động ngoài trời đối với việc phát triển kỹ năng vận động tinh cho trẻ 5 – 6 tuổi
• 1.14. Phương pháp tổ chức hoạt động ngoài trời
• 1.15. Hình thức tổ chức hoạt động ngoài trời
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VẬN ĐỘNG TINH CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOÀI TRỜI TẠI TRƯỜNG MẪU GIÁO QUẾ CHÂU, QUẾ SƠN, QUẢNG NAM
• 2.1. Vài nét về trường mẫu giáo Quế Châu, Quế Sơn, Quảng Nam
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.3. Tình hình đội ngũ giáo viên
• 2.4. Về tình hình trẻ
• 2.5. Cơ sở vật chất, trang thiết bị
• 2.6. Cơ sở thực tiễn việc rèn luyện kỹ năng vận động tinh cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời tại trường mẫu giáo Quế Châu
• 2.7. Mục đích điều tra
• 2.8. Khách thể nghiên cứu
• 2.9. Đối tượng điều tra
• 2.10. Nội dung điều tra
• 2.11. Thời gian điều tra
• 2.12. Phương pháp điều tra
• 2.13. Kết quả khảo sát thực trạng
• 2.14. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT VÀ THỰC NGHIỆM CÁC BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VẬN ĐỘNG TINH CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOÀI TRỜI TẠI MẪU GIÁO QUẾ CHÂU, QUẾ SƠN, QUẢNG NAM
• 3.1. Đề xuất các biện pháp rèn luyện kỹ năng vận động tinh cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời
• 3.2. Cơ sở xác định các biện pháp rèn luyện kỹ năng vận động tinh cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời
• 3.3. Đề xuất biện pháp rèn luyện kỹ năng vận động tinh cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời
• 3.4. Mối quan hệ giữa các biện pháp phát triển kỹ năng vận động tinh cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời
• 3.5. Thực nghiệm một số biện pháp rèn luyện KNVĐT cho trẻ MG 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời tại trường MG Quế Châu
• 3.6. Mục đích thực nghiệm
• 3.7. Mẫu thực nghiệm
• 3.8. Nội dung thực nghiệm
• 3.9. Thời gian và địa điểm thực nghiệm
• 3.10. Các tiêu chí và thang đánh giá kết quả thực nghiệm
• 3.11. Quy trình thực nghiệm: Tiến hành theo 3 giai đoạn
• 3.12. Cách tiến hành thực nghiệm
• 3.13. Phân tích kết quả thực nghiệm
• 3.14. Tiểu kết chương 3
• PHẦN C: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ SƯ PHẠM
• PHẦN 4: TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHẦN 5: PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Rèn Luyện Kỹ Năng Vận Động Tinh Cho Trẻ

Giáo dục mầm non là bậc thang đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, hướng đến mục tiêu phát triển toàn diện cho trẻ. Trong đó, giáo dục thể chất đóng vai trò then chốt. Kỹ năng vận động được chia thành vận động thô và vận động tinh. Kỹ năng vận động tinh đặc biệt quan trọng trong giai đoạn 5-6 tuổi, giúp trẻ phát triển khả năng sử dụng các cơ nhỏ của bàn tay và ngón tay. Việc rèn luyện kỹ năng vận động tinh tạo nền tảng cho các hoạt động tự phục vụ, học tập và vui chơi của trẻ. Hoạt động này có thể thúc đẩy phát triển trí tuệ cho trẻ thông qua các trải nghiệm thực tế. Việc tạo cơ hội để phát triển vận động tinh cho trẻ là vô cùng cần thiết.

1.1. Tại Sao Kỹ Năng Vận Động Tinh Quan Trọng Với Trẻ Mầm Non

Kỹ năng vận động tinh đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển toàn diện của trẻ mầm non. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tự phục vụ, tham gia vào các hoạt động học tập và vui chơi. Khả năng cầm nắm đồ vật, vẽ, cắt dán, và thực hiện các thao tác tỉ mỉ đều phụ thuộc vào sự phát triển của vận động tinh tế. Sự phát triển này giúp trẻ tự tin hơn trong các hoạt động hàng ngày và tạo nền tảng vững chắc cho quá trình học tập sau này.

1.2. Vận Động Tinh và Mối Liên Hệ Với Sự Phát Triển Trí Tuệ Của Trẻ

Việc rèn luyện kỹ năng vận động tinh không chỉ giúp trẻ phát triển về thể chất mà còn tác động tích cực đến sự phát triển trí tuệ. Khi trẻ thực hiện các hoạt động đòi hỏi sự khéo léo của đôi tay, não bộ sẽ được kích thích, tăng cường khả năng tập trung và phối hợp tay mắt. Điều này giúp trẻ phát triển khả năng giải quyết vấn đề, tư duy logic và sáng tạo. Các hoạt động như vẽ, nặn, xếp hình đều là những cách tuyệt vời để phát triển trí tuệ cho trẻ.

II. Vấn Đề Thiếu Hụt Kỹ Năng Vận Động Tinh Ở Trẻ 5 6 Tuổi

Thực tế cho thấy, nhiều trẻ 5-6 tuổi hiện nay vẫn còn gặp khó khăn trong việc thực hiện các hoạt động đòi hỏi kỹ năng vận động tinh. Điều này có thể do nhiều nguyên nhân, bao gồm thiếu sự quan tâm đúng mức từ gia đình và nhà trường, phương pháp giáo dục chưa phù hợp, hoặc điều kiện cơ sở vật chất còn hạn chế. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Ái Lệ năm 2020, thời gian hoạt động ngoài trời của trẻ thường bị cắt xén, hoặc tổ chức một cách đơn điệu, mang tính hình thức. Giáo viên đôi khi chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc lồng ghép các hoạt động phát triển vận động tinh vào hoạt động ngoài trời.

2.1. Thực Trạng Kỹ Năng Vận Động Tinh Của Trẻ 5 6 Tuổi Hiện Nay

Nhiều trẻ 5-6 tuổi gặp khó khăn trong việc cầm bút đúng cách, cắt dán hình ảnh, hoặc xâu chuỗi hạt. Khả năng khéo léo tay còn hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng các hoạt động tạo hình và vui chơi. Theo quan sát thực tế, nhiều giáo viên chưa có phương pháp phù hợp để rèn luyện kỹ năng cho trẻ mầm non, dẫn đến việc trẻ không được phát triển tối đa tiềm năng.

2.2. Những Nguyên Nhân Dẫn Đến Thiếu Hụt Kỹ Năng Vận Động Tinh

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng thiếu hụt kỹ năng vận động tinh cho trẻ mầm non. Một số nguyên nhân chính bao gồm: Thiếu sự quan tâm từ gia đình, thời gian vui chơi và vận động ngoài trời bị hạn chế, chương trình giáo dục chưa chú trọng đến phát triển toàn diện cho trẻ, và thiếu các hoạt động kích thích sự phát triển của các cơ nhỏ ở bàn tay và ngón tay.

III. Hướng Dẫn Rèn Luyện Kỹ Năng Vận Động Tinh Qua Hoạt Động

Để cải thiện kỹ năng vận động tinh cho trẻ 5-6 tuổi, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường. Việc tạo môi trường vui chơi phong phú, đa dạng, khuyến khích trẻ tham gia vào các hoạt động sáng tạo là vô cùng quan trọng. Theo đó, giáo viên cần thiết kế các hoạt động ngoài trời sáng tạo giúp trẻ phát triển kỹ năng cầm nắm, kỹ năng vẽ, kỹ năng cắt dán, kỹ năng xâu chuỗi, và kỹ năng nặn đất sét.

3.1. Các Hoạt Động Vui Chơi Ngoài Trời Phát Triển Vận Động Tinh Hiệu Quả

Các hoạt động như chơi với cát, nước, vẽ bằng phấn trên sân, nhặt lá cây, xé giấy, và làm đồ chơi từ các vật liệu tự nhiên đều là những cách tuyệt vời để phát triển vận động tinh cho trẻ. Giáo viên có thể hướng dẫn trẻ tạo hình từ đất sét, xâu vòng từ hạt, hoặc làm tranh từ lá cây. Điều quan trọng là tạo không gian để trẻ tự do khám phá và sáng tạo.

3.2. Lựa Chọn và Sử Dụng Đồ Chơi Hỗ Trợ Vận Động Tinh Cho Trẻ

Việc lựa chọn đồ chơi phù hợp cũng đóng vai trò quan trọng trong việc rèn luyện kỹ năng vận động tinh cho trẻ. Các loại đồ chơi như bộ xếp hình, lego, đồ chơi xâu hạt, hoặc các dụng cụ vẽ, nặn đều có thể giúp trẻ phát triển khả năng phối hợp tay mắt và tăng cường sự tập trung. Giáo viên cần hướng dẫn trẻ cách sử dụng đồ chơi an toàn và hiệu quả.

IV. Phương Pháp Tổ Chức Trò Chơi Phát Triển Vận Động Tinh Sáng Tạo

Việc tổ chức các trò chơi phát triển vận động tinh cho trẻ trong hoạt động ngoài trời cần được thiết kế một cách sáng tạo và hấp dẫn. Thay vì chỉ cho trẻ thực hiện các bài tập lặp đi lặp lại, giáo viên nên tạo ra các tình huống chơi có tính thử thách, khuyến khích trẻ sử dụng trí tưởng tượng và khả năng giải quyết vấn đề. Sự sáng tạo trong hoạt động phát triển kỹ năng cho trẻ có thể tạo ra những kết quả bất ngờ.

4.1. Thiết Kế Trò Chơi Vận Động Tinh Gắn Liền Với Thiên Nhiên

Tận dụng các yếu tố tự nhiên như lá cây, sỏi đá, cát, nước để thiết kế các trò chơi phát triển vận động tinh là một ý tưởng tuyệt vời. Ví dụ, trò chơi “xây lâu đài cát” giúp trẻ phát triển khả năng kỹ năng cầm nắm và kỹ năng nặn đất sét, trò chơi “nhặt lá xếp hình” giúp trẻ phát triển kỹ năng vẽ và khả năng sáng tạo.

4.2. Tạo Hứng Thú Cho Trẻ Bằng Cách Đa Dạng Hóa Trò Chơi

Để tránh sự nhàm chán, giáo viên cần thường xuyên thay đổi và đa dạng hóa các trò chơi phát triển vận động tinh. Có thể sử dụng các loại vật liệu khác nhau, thay đổi hình thức chơi, hoặc tạo ra các thử thách mới. Điều quan trọng là luôn tạo ra sự bất ngờ và kích thích sự tò mò của trẻ.

V. Thực Nghiệm Đánh Giá Hiệu Quả Biện Pháp Rèn Luyện Vận Động Tinh

Nghiên cứu của Nguyễn Thị Ái Lệ (2020) đã thực hiện thực nghiệm tại trường mẫu giáo Quế Châu, Quế Sơn, Quảng Nam. Kết quả cho thấy, việc áp dụng các biện pháp rèn luyện kỹ năng vận động tinh thông qua hoạt động ngoài trời đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Mức độ phát triển kỹ năng vận động tinh cho trẻ 5-6 tuổi ở nhóm thực nghiệm cao hơn so với nhóm đối chứng. Điều này chứng tỏ rằng, việc đầu tư vào hoạt động vui chơi ngoài trời cho trẻ 5-6 tuổi là một giải pháp hiệu quả.

5.1. So Sánh Kết Quả Trước và Sau Thực Nghiệm

So sánh kết quả trước và sau thực nghiệm cho thấy sự tiến bộ rõ rệt về kỹ năng vận động tinh của trẻ trong nhóm thực nghiệm. Khả năng cầm nắm, vẽ, cắt dán, và thực hiện các thao tác tỉ mỉ của trẻ được cải thiện đáng kể. Điều này cho thấy, các biện pháp rèn luyện kỹ năng đã phát huy hiệu quả.

5.2. Đánh Giá Tính Khả Thi và Hiệu Quả Của Các Biện Pháp

Kết quả thực nghiệm cũng cho thấy tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp rèn luyện kỹ năng vận động tinh thông qua hoạt động ngoài trời. Các biện pháp này có thể được áp dụng rộng rãi tại các trường mầm non khác, với điều kiện có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về cơ sở vật chất và phương pháp giảng dạy.

VI. Kết Luận Tương Lai Rèn Luyện Kỹ Năng Vận Động Tinh Cho Trẻ

Việc rèn luyện kỹ năng vận động tinh cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời là một hướng đi đúng đắn, cần được khuyến khích và nhân rộng. Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu về chủ đề này, nhằm tìm ra các phương pháp và biện pháp giáo dục thể chất cho trẻ mầm non hiệu quả hơn. Đồng thời, cần tăng cường đầu tư vào cơ sở vật chất và nâng cao trình độ chuyên môn của giáo viên, để đảm bảo rằng trẻ em được phát triển toàn diện.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Sự Phối Hợp Giữa Gia Đình và Nhà Trường

Để đạt được hiệu quả tối đa trong việc rèn luyện kỹ năng vận động tinh cho trẻ, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường. Gia đình cần tạo điều kiện để trẻ được vui chơi và vận động tự do, đồng thời hỗ trợ trẻ thực hiện các bài tập và hoạt động do giáo viên giao. Sự quan tâm và đồng hành của gia đình sẽ giúp trẻ tự tin và hứng thú hơn trong quá trình học tập.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Phát Triển Vận Động Tinh

Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu về tác động của các yếu tố khác nhau đến sự phát triển kỹ năng vận động tinh của trẻ, như chế độ dinh dưỡng, môi trường sống, và các hoạt động vui chơi giải trí. Các nghiên cứu này sẽ cung cấp thêm thông tin và kiến thức để xây dựng các chương trình giáo dục thể chất phù hợp và hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Giáo dục mầm non là cấp học khởi đầu trong hệ thống giáo dục quốc dân, đóng vai trò nền tảng cho sự phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ, tình cảm và thẩm mỹ của trẻ. Trong lĩnh vực giáo dục thể chất, sự phát triển vận động được chia thành hai nhánh chính: kỹ năng vận động thô và kỹ năng vận động tinh (KNVĐT). Đối với trẻ 5 – 6 tuổi chuẩn bị bước vào lớp 1, KNVĐT (khả năng phối hợp các cơ nhỏ của bàn tay, ngón tay kết hợp sự định hướng thị giác) giữ vai trò then chốt đối với các hoạt động tự phục vụ, thao tác tạo hình và đặc biệt là kỹ năng cầm bút viết chữ.

Hoạt động ngoài trời (HĐNT) là môi trường không gian tự nhiên chứa đựng các yếu tố đa dạng (cây cỏ, cát, đất, sỏi, nước) tạo cơ hội thuận lợi để trẻ rèn luyện đôi bàn tay. Tuy nhiên, thực trạng tại các trường mầm non cho thấy thời gian HĐNT của trẻ còn bị cắt xén, tổ chức mang tính hình thức, nhàm chán; giáo viên chủ yếu để trẻ chơi với thiết bị có sẵn (cầu trượt, xích đu) mà chưa chủ động lồng ghép nội dung rèn luyện KNVĐT cho trẻ.

Xuất phát từ thực tế đó, tác giả Nguyễn Thị Ái Lệ đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp ngành Giáo dục Mầm non tại Trường Đại học Quảng Nam với đề tài: "Rèn luyện kỹ năng vận động tinh cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời".

Mục tiêu nghiên cứu: Nghiên cứu cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng và đề xuất một số biện pháp rèn luyện kỹ năng vận động tinh cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời, tiến hành thực nghiệm sư phạm để kiểm nghiệm tính khả thi.

Nhiệm vụ nghiên cứu (được đánh số theo văn bản):

1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về rèn luyện kỹ năng vận động tinh cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời của giáo viên tại trường mầm non.
2. Khảo sát thực trạng rèn luyện kỹ năng vận động tinh cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời tại Trường Mẫu giáo Quế Châu, huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam.
3. Đề xuất một số biện pháp rèn luyện kỹ năng vận động tinh cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời và tiến hành thực nghiệm tại trường mầm non.
4. Thực nghiệm sư phạm một số biện pháp rèn luyện kỹ năng vận động tinh cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời.

Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp rèn luyện kỹ năng vận động tinh cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời.
• Khách thể nghiên cứu: Quá trình rèn luyện kỹ năng vận động tinh cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời.
• Phạm vi không gian: Trường Mẫu giáo Quế Châu, xã Quế Châu, huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam (khảo sát trên 6 giáo viên dạy lớp lớn và 26 trẻ thuộc lớp Lớn 1).
• Phạm vi thời gian: Từ tháng 12/2019 đến tháng 05/2020 (bị gián đoạn bởi dịch bệnh Covid-19).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập khung lý thuyết dựa trên các định nghĩa học thuật về kỹ năng của Đặng Thành Hưng, L. Levitov, Vũ Dũng, Thái Duy Tuyên và định nghĩa về kỹ năng vận động tinh của Hàn Nguyệt Kim Chi, Gale Research (1998), Amundson & Weil (2001). Về hoạt động ngoài trời, tác giả tiếp cận theo khái niệm của Đặng Hồng Phương (HĐNT là hoạt động có mục đích diễn ra trong môi trường không gian tự nhiên). Tác giả tổng thuật các nghiên cứu quốc tế và trong nước về tâm vận động và vận động tinh: Jean-Claude Coste (1997), Loise Dyon, Reno (1995), Share, Jorm, Maclean & Matthews (1984), Landy & Buridge (1999), Phan Thị Ngọc Yến, Trần Minh Kỳ, Nguyễn Thị Dung (2006) và Tạ Ngọc Thanh (2009).

Phương pháp nghiên cứu thực tế được triển khai đồng bộ gồm:

• Phương pháp nghiên cứu lý luận: Thu thập, đọc, phân tích, tổng hợp và hệ thống hóa các tài liệu chuyên môn.
• Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi (Anket): Sử dụng hệ thống câu hỏi khảo sát 6 giáo viên dạy lớp 5 – 6 tuổi tại Trường Mẫu giáo Quế Châu về nhận thức, thái độ và mức độ triển khai các biện pháp rèn luyện KNVĐT.
• Phương pháp đàm thoại: Trò chuyện trực tiếp với giáo viên mầm non nhằm làm rõ thêm nhận thức và khó khăn trong thực tế tổ chức HĐNT.
• Phương pháp quan sát sư phạm: Dự giờ các tiết dạy HĐNT của giáo viên; trực tiếp theo dõi thao tác và hành vi vận động của 26 trẻ lớp Lớn 1 qua hệ thống bài tập đo nghiệm.
• Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tổ chức thực nghiệm tác động các biện pháp đề xuất trên nhóm đối chứng (ĐC) và nhóm thực nghiệm (TN) theo quy trình 3 giai đoạn để kiểm chứng hiệu quả.
• Phương pháp thống kê toán học: Tính toán tỷ lệ phần trăm (%), điểm trung bình để xử lý dữ liệu định lượng.

Nguồn dữ liệu của đề tài được thu thập trực tiếp tại Trường Mẫu giáo Quế Châu, huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam qua 3 đợt: đợt 1 từ 15/12/2019 đến 23/12/2019 (phát phiếu khảo sát GV); đợt 2 từ 25/12/2019 đến 01/01/2020 (quan sát, dự giờ HĐNT); đợt 3 từ 12/05/2020 đến 14/05/2020 (tiến hành thực nghiệm).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận của rèn luyện kỹ năng vận động tinh cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời

Chương 1 hệ thống hóa các khái niệm nền tảng: kỹ năng, KNVĐT, HĐNT và rèn luyện KNVĐT qua HĐNT. Tác giả phân tích các mốc phát triển KNVĐT từ 3 – 4 tuổi, 4 – 5 tuổi đến 5 – 6 tuổi. Ở giai đoạn 5 – 6 tuổi, hệ cơ xương và não bộ (đạt khoảng 1300g) phát triển tương đối hoàn thiện, trẻ có thể điều khiển độc lập các ngón tay, cầm bút vẽ, cầm kéo cắt hình, gấp giấy, nhào nặn và sao chép chữ cái. KNVĐT tác động trực tiếp đến kỹ năng tự phục vụ (cài cúc áo, kéo khóa, tự xúc ăn, buộc dây giày) và các hoạt động học tập, tạo hình ở trường tiểu học.

Về hoạt động ngoài trời, tác giả xác định mục đích, nội dung (làm quen với thực vật, động vật, yếu tố thiên nhiên vô sinh như đất, cát, sỏi, nước, hiện tượng thời tiết, môi trường xã hội và lao động đơn giản) và vai trò của HĐNT đối với việc phát triển KNVĐT. Chương này cũng phân tích 6 phương pháp tổ chức HĐNT (trực quan, trò chơi, thi đấu, dùng lời nói, mô phỏng, thực hành luyện tập) cùng 3 hình thức tổ chức cơ bản (theo lớp đối với trò chơi vận động, theo nhóm đối với hoạt động có chủ đích, theo cá nhân đối với hoạt động chơi tự do).

Chương 2: Thực trạng một số biện pháp rèn luyện kỹ năng vận động tinh cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời tại trường Mẫu giáo Quế Châu, Quế Sơn, Quảng Nam

Chương 2 mô tả thực địa tại Trường Mẫu giáo Quế Châu (thành lập năm 1975, gồm 9 phòng học khép kín, 214 trẻ phân chia thành 9 lớp: 3 lớp Bé, 3 lớp Nhỡ, 3 lớp Lớn). Đội ngũ có 18 giáo viên đứng lớp; 100% đạt chuẩn và trên chuẩn (50% trình độ Đại học, 16,7% Cao đẳng, 33,3% Trung cấp; 55,6% có thâm niên dạy mầm non dưới 5 năm, 33,3% từ 5 – 10 năm, 11,1% trên 10 năm).

Khảo sát nhận thức của 6 giáo viên chủ nhiệm lớp 5 – 6 tuổi cho thấy:

Tiêu chí khảo sát nhận thức của giáo viên (N = 6)	Mức độ / Phân loại	Số lượng (SL)	Tỷ lệ (%)
Đánh giá tầm quan trọng của rèn luyện KNVĐT qua HĐNT	Quan trọng	4	66,7%
	Không quan trọng	2	33,3%
Hiểu biết về khái niệm kỹ năng vận động tinh	Phối hợp cơ nhỏ bàn tay, ngón tay và thị giác	3	50,0%
	Kỹ năng thực hiện vận động của tay nói chung	2	33,3%
	Nhầm sang kỹ năng đi lại, di chuyển (vận động thô)	1	16,7%
Mức độ tổ chức HĐNT nhằm rèn luyện KNVĐT	Rất thường xuyên	1	16,7%
	Thường xuyên	3	50,0%
	Không thường xuyên	2	33,3%
Mức độ quan tâm của giáo viên	Rất quan tâm	1	16,7%
	Quan tâm	2	33,3%
	Bình thường	3	50,0%

Về thực trạng sử dụng các biện pháp rèn luyện KNVĐT qua HĐNT của 6 giáo viên:

Tên biện pháp	Thường xuyên	Thỉnh thoảng	Không bao giờ
Biện pháp 1: Tạo khu vực thiên nhiên thuận tiện và hấp dẫn ngoài trời	0 (0%)	2 (33,3%)	4 (66,7%)
Biện pháp 2: Trò chơi với các yếu tố thiên nhiên vô sinh (cát, sỏi, nước...)	0 (0%)	1 (16,7%)	5 (83,3%)
Biện pháp 3: Tổ chức hoạt động tạo hình từ vật liệu thiên nhiên ngoài trời	0 (0%)	1 (16,7%)	5 (83,3%)

Tác giả tiến hành đo nghiệm KNVĐT trên 26 trẻ lớp Lớn 1 qua 2 tiêu chí (thang điểm 10): Tiêu chí 1 về điều khiển cử động cổ tay, bàn tay, ngón tay (5 điểm: xoay nắp chai, lăn bột bánh bao, nhúc nhích 2 ngón tay, xúc gạo bằng thìa, tô màu không lem, vẽ hình đơn giản); Tiêu chí 2 về phối hợp mắt - tay (5 điểm: xỏ sợi mỳ vào cước, cắt hình vẽ sẵn trên bìa, cài cởi nút áo, kẹp gỡ kẹp quần áo, gấp quần áo, dán các bộ phận con mèo trong 4 phút, xếp que thành hình). Kết quả phân loại:

Mức độ đạt được	Khoảng điểm	Số lượng trẻ (N = 26)	Tỷ lệ (%)
Giỏi	9 – 10 điểm	5	19,23%
Khá	7 – 8 điểm	9	34,62%
Trung bình	5 – 6 điểm	7	26,92%
Yếu	Dưới 5 điểm	5	19,23%

Nguyên nhân của thực trạng gồm: giáo viên còn mơ hồ về KNVĐT, rập khuôn đồ chơi quen thuộc, thụ động trong hướng dẫn; điều kiện đồ dùng HĐNT còn ít và lặp lại; thời gian chăm sóc trẻ trên lớp chiếm phần lớn thời gian trong ngày.

Chương 3: Đề xuất và thực nghiệm các biện pháp rèn luyện kỹ năng vận động tinh cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời tại Mẫu giáo Quế Châu, Quế Sơn, Quảng Nam

Tác giả xác định 4 cơ sở đề xuất biện pháp: mục tiêu giáo dục mầm non; đặc điểm phát triển thể chất và tâm sinh lý của trẻ 5 – 6 tuổi; tính phù hợp giữa KNVĐT và quá trình tổ chức HĐNT; điều kiện cơ sở vật chất của trường và địa phương.

Hệ thống biện pháp sư phạm đề xuất gồm:

• Biện pháp 1: Tạo khu vực thiên nhiên thuận tiện và hấp dẫn ngoài trời. Triển khai qua 4 giai đoạn: (1) Xây dựng kế hoạch; (2) Thực hiện cải tạo từng khu vực; (3) Phân công trách nhiệm từng tổ, thành viên; (4) Bố trí khu vực thiên nhiên tích hợp hoạt động ngoài trời (bố trí góc chơi cát, sỏi, đá cuội, nước có bóng râm; trang bị dụng cụ đong đếm, khuôn làm bánh, đồ chơi câu cá, thả thuyền để kết hợp rèn luyện cơ tay với khám phá khoa học).
• Biện pháp 2: Trò chơi với các yếu tố thiên nhiên vô sinh. Khai thác cát, sỏi, đá, nước để tổ chức các trò chơi đong đo, xếp đá, xây đắp công trình.
• Biện pháp 3: Tổ chức các hoạt động tạo hình từ vật liệu thiên nhiên ngoài trời. Cho trẻ in chữ trên cát, làm tranh bằng cát, xây lâu đài cát, xé dán lá cây khô thành con vật.

Nội dung thực nghiệm sư phạm được thiết kế theo quy trình 3 giai đoạn (đo trước thực nghiệm, tổ chức tác động sư phạm theo các biện pháp mới và đo sau thực nghiệm) nhằm so sánh đối chứng mức độ tiến bộ KNVĐT giữa nhóm TN và nhóm ĐC (được thể hiện qua các Bảng 3.1, 3.2, 3.3 và Biểu đồ 3.1, 3.2, 3.3 trong cấu trúc khóa luận).

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính kèm số liệu thực chứng

1. Khảo sát nhận thức và thực hành của giáo viên: Có 66,7% giáo viên đánh giá việc rèn KNVĐT qua HĐNT là quan trọng, nhưng chỉ 50% hiểu đúng bản chất KNVĐT (vẫn còn 16,7% nhầm sang vận động thô). Tỷ lệ giáo viên "không bao giờ" áp dụng các biện pháp khai thác không gian thiên nhiên, yếu tố vô sinh và tạo hình từ vật liệu ngoài trời dao động ở mức rất cao (từ 66,7% đến 83,3%).
2. Khảo sát năng lực thực tế của trẻ: Đánh giá trên 26 trẻ lớp 5 – 6 tuổi (lớp Lớn 1) cho thấy tỷ lệ đạt mức Giỏi chỉ đạt 19,23%, mức Khá đạt 34,62%, trong khi mức Trung bình và Yếu chiếm tỷ lệ đáng kể (Trung bình 26,92% và Yếu 19,23%).

Giải pháp và kiến nghị tác giả đề xuất

• Đối với giáo viên: Chủ động lập kế hoạch, đổi mới phương pháp tổ chức HĐNT; tận dụng nguyên vật liệu thiên nhiên sẵn có (cát, sỏi, hột hạt, lá khô) thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thiết bị đồ chơi cố định; đa dạng hóa các hoạt động tạo hình và trò chơi vận động phối hợp mắt - tay.
• Đối với nhà trường: Đầu tư, cải tạo cảnh quan sân vườn theo mô hình góc thiên nhiên tích hợp; trang bị thêm dụng cụ chơi cát, nước an toàn; sắp xếp thời khóa biểu đảm bảo đủ thời lượng cho HĐNT của trẻ.

Đóng góp của đề tài

Khóa luận đã hệ thống hóa lý luận về phát triển KNVĐT cho trẻ mẫu giáo lớn (5 – 6 tuổi) gắn liền với loại hình HĐNT; cung cấp bức tranh thực trạng cụ thể tại địa bàn trường mầm non nông thôn (huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam); xây dựng quy trình và tiêu chí bài tập đo nghiệm thực hành rõ ràng (thang 10 điểm chia đều cho 2 nhóm kỹ năng cốt lõi).

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Phạm vi khảo sát thực trạng hẹp, chỉ tiến hành trên 6 giáo viên và 26 trẻ tại một trường mầm non duy nhất (Trường Mẫu giáo Quế Châu), chưa mở rộng so sánh liên trường hoặc giữa các địa bàn đô thị và nông thôn.
  • Quá trình thu thập dữ liệu và thực nghiệm bị gián đoạn về mặt thời gian do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19 (từ tháng 01/2020 đến tháng 05/2020).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu quy mô mẫu lớn hơn ở nhiều điểm trường mầm non khác nhau; xây dựng thêm hệ thống trò chơi chuyên biệt với nguyên vật liệu tự nhiên địa phương nhằm rèn luyện chuyên sâu các thao tác cầm bút cho trẻ chuẩn bị vào lớp 1.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng:
  • Sinh viên chuyên ngành Giáo dục Mầm non: Tham khảo khung lý luận, cấu trúc khóa luận thực nghiệm sư phạm và phương pháp xây dựng tiêu chí đánh giá KNVĐT.
  • Giáo viên mầm non trực tiếp đứng lớp 5 – 6 tuổi: Vận dụng hệ thống bài tập đo nghiệm (13 bài tập thực hành cụ thể) và cách thức cải tạo góc chơi cát, nước, sỏi ngoài trời.
  • Cán bộ quản lý chuyên môn tại các trường mầm non: Tham khảo để định hướng xây dựng môi trường giáo dục ngoài trời lấy trẻ làm trung tâm.
• Phần đáng tham khảo: Bảng tiêu chí và hệ thống bài tập thực hành đo mức độ KNVĐT (Trang 31 - 32 của khóa luận); quy trình 4 giai đoạn kiến thiết khu vực thiên nhiên tích hợp ngoài trời.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tác giả sử dụng những tiêu chí và bài tập thực hành nào để đánh giá KNVĐT của trẻ 5 – 6 tuổi? Khóa luận sử dụng thang điểm 10 chia thành 2 tiêu chí:

• Tiêu chí 1 (5 điểm): Kỹ năng điều khiển cử động cổ tay, bàn tay, ngón tay qua 6 bài tập: vặn mở nắp chai (1đ), lăn bột làm bánh bao (1đ), nhúc nhích ngón trỏ và ngón giữa (1đ), xúc thìa chuyển gạo (1đ), tô màu không lem (0,5đ), cầm bút chì vẽ hình đơn giản (0,5đ).
• Tiêu chí 2 (5 điểm): Kỹ năng phối hợp mắt - tay qua 7 bài tập: xỏ sợi mỳ vào dây cước (0,5đ), cắt hình bìa vẽ sẵn (0,5đ), cởi/mở nút áo các cỡ (1đ), kẹp/gỡ kẹp quần áo (0,5đ), gấp quần áo (0,5đ), dán các bộ phận con mèo đúng vị trí trong 4 phút (1đ), ghép que thành hình (1đ).

2. Mức độ kỹ năng vận động tinh của 26 trẻ lớp Lớn 1 tại Trường Mẫu giáo Quế Châu trước thực nghiệm đạt kết quả ra sao? Kết quả khảo sát trên 26 trẻ cho thấy sự phát triển KNVĐT chưa đồng đều: mức Giỏi chiếm 19,23% (5 trẻ), mức Khá chiếm 34,62% (9 trẻ), mức Trung bình chiếm 26,92% (7 trẻ) và mức Yếu chiếm 19,23% (5 trẻ). Tỷ lệ trẻ ở mức trung bình và yếu còn chiếm tỷ trọng lớn (tổng cộng 46,15%).

3. Thực trạng nhận thức của giáo viên về KNVĐT tại trường khảo sát có điểm gì đáng chú ý? Dù 66,7% giáo viên nhận thức rèn KNVĐT qua HĐNT là quan trọng, nhưng chỉ 50% giáo viên (3/6 người) hiểu đúng khái niệm KNVĐT là sự phối hợp giữa các cơ nhỏ của bàn tay/ngón tay với thị giác; 33,3% hiểu chung chung là vận động của tay và 16,7% nhầm lẫn sang vận động thô (kỹ năng đi lại, di chuyển).

4. Quy trình tạo khu vực thiên nhiên thuận tiện và hấp dẫn ngoài trời gồm những giai đoạn nào? Biện pháp này được thực hiện qua 4 giai đoạn: Giai đoạn 1 - Xây dựng kế hoạch; Giai đoạn 2 - Thực hiện cải tạo từng khu vực; Giai đoạn 3 - Phân công trách nhiệm từng tổ, thành viên phụ trách công việc; Giai đoạn 4 - Bố trí khu vực thiên nhiên tích hợp hoạt động ngoài trời.

5. Những nguyên nhân chính nào khiến việc rèn luyện KNVĐT qua HĐNT tại trường mầm non còn hạn chế? Văn bản chỉ rõ hai nhóm nguyên nhân: nguyên nhân chủ quan do giáo viên còn thụ động, rập khuôn đồ dùng dạy học cũ, hướng dẫn mang tính làm mẫu thay vì để trẻ tự thao tác; nguyên nhân khách quan do đồ chơi ngoài trời ít phong phú, số lượng trẻ trong lớp đông, thời gian chăm sóc trẻ chiếm phần lớn và thời lượng chơi ngoài trời bị hạn chế.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Ái Lệ đã giải quyết toàn diện vấn đề lý luận và thực tiễn về rèn luyện kỹ năng vận động tinh cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời tại Trường Mẫu giáo Quế Châu, huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam. Đề tài cung cấp hệ thống dữ liệu khảo sát xác thực về nhận thức giáo viên, năng lực thao tác của trẻ và đề xuất các biện pháp kiến thiết không gian thiên nhiên gắn liền với trò chơi tạo hình, khám phá khoa học. Đây là tài liệu chuyên khảo có giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho giáo viên mầm non và sinh viên chuyên ngành giáo dục mầm non trong việc nâng cao chất lượng giáo dục thể chất cho trẻ trước ngưỡng cửa tiểu học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VẬN ĐỘNG TINH CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOÀI TRỜI.1 Một số khái niệm liên quan. Khái niệm về “ kỹ năng”. Khái niệm kỹ năng được định nghĩa bằng nhiều kiểu khác nhau như: - Theo tác giả Đặng Thành Hưng: Kỹ năng là một dạng hành động được thực hiện tự giác dựa trên tri thức về công việc, khả năng vận động và những điều kiện sinh học – tâm lí khác của cá nhân (tức chủ thể của kỹ năng đó), như nhu cầu, tình cảm, ý chí, tính tích cực cá nhân. để đạt được kết quả theo mục đích hay tiêu chí đã định, hoặc mức độ thành công theo chuẩn mực hay quy định.

- Nhà tâm lý học người Liên Xô L.Leviton cho rằng “Kỹ năng là sự thực hiện có kết quả một động tác nào đó hay một hoạt động phức tạp hơn bằng cách lựa chọn và áp dụng những cách thức đúng đắn, có tính đến những điều kiện nhất định”. Theo ông, người có kỹ năng hành động là người phải nắm được và vận dụng đúng đắn các cách thức và quy tắc nhằm thực hiện hành động có kết quả. Ông cũng cho rằng con người có kỹ năng không chỉ nắm lý thuyết về hành động mà còn phải vận dụng vào thực tế. -Theo tác giả Vũ Dũng thì kỹ năng là năng lực vận dụng có kết quả tri thức về phương thức hành động đã được chủ thể lĩnh hội để thực hiện những nhiệm vụ tương ứng.

-Tác giả Thái Duy Tuyên định nghĩa kỹ năng là sự ứng dụng kiến thức trong hoạt động. Mỗi kỹ năng bao gồm một hệ thống thao tác trí tuệ và thực hành mà nếu thực hiện trọn vẹn hệ thống thao tác này sẽ đảm bảo đạt được mục đích đặt ra cho hoạt động. Điều đáng chú ý là việc thực hiện một kỹ năng luôn luôn được kiểm tra bằng ý thức, nghĩa là khi thực hiện bất kỳ một kỹ năng nào đều nhằm vào một mục đích nhất định. Khái niệm về “kỹ năng vận động tinh”.

Thuật ngữ “ Vận động tinh” ( fine motor) có nghĩa là “ các cơ nhỏ” ( small muscles). Vận động tinh là sử dụng các cơ nhỏ của bàn tay và các ngón tay trong các hoạt động đòi hỏi sự tinh tế, khéo léo. 6 Tác giả Hàn Nguyệt Kim Chi cũng đưa ra khái niệm vận động tinh: Vận động tinh thể hiện khả năng vận động của các cơ nhỏ và chủ yếu là sự phối hợp giữa thị giác và vận động” Như vậy có thể hiểu: Vận động tinh là sử dụng các cơ nhỏ của bàn tay và ngón tay phối hợp cùng với sự vận động của thị giác trong các hoạt động đòi hỏi sự tỉ mỉ, tinh tế, kéo léo. Kĩ năng vận động tinh ( fine motor skill) là vấn đề thu hút sự quan tâm chú ý của nhiều nhà khoa học nhất là trong những năm gần đây.

Về khái niệm của nó, có những ý kiến sau: - KNVĐT có thể được định nghĩa là khả năng điều khiển và phối hợp các cơ nhỏ của cổ tay và bàn tay. ( Gale Research,1998) - KNVĐT đó là KN đòi hỏi các cơ nhỏ của bàn tay làm việc với nhau để thực hiện các hoạt động tỉ mỉ và tinh tế.( Amundson and weil, 2001) - KNVĐT bao gồm việc sử dụng các cơ nhỏ ở ngón tay, bàn tay và cánh tay để thao tác, điều khiển và sử dụng các dụng cụ và các nguyên vật liệu.