Nghiên Cứu Quyền và Nghĩa Vụ của Công Dân trong Hiến Pháp 1946 và Gợi Ý Sửa Đổi cho Hiến Pháp 1992

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ls chế định quyền và nghĩa vụ của công dân trong hiến pháp 1946 của việt nam và những gợi ý với, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Đặng Hải Yến
• Người hướng dẫn: Ts. Vũ Công Giao
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Chế định quyền và nghĩa vụ của công dân trong Hiến pháp 1946 của Việt Nam và những gợi ý với việc sửa đổi, bổ sung chế định này trong Hiến pháp 1992
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ CHẾ ĐỊNH QUYỀN CON NGƯỜI, QUYỀN CÔNG DÂN TRONG HIẾN PHÁP TRÊN THẾ GIỚI
• 1.1. Mối quan hệ giữa Hiến pháp và nhân quyền
• 1.1.1. Khái niệm Hiến pháp và nhân quyền
• 1.1.2. Tác động qua lại giữa Hiến pháp và nhân quyền
• 1.1.3. Cách thức hiến định, khuôn khổ và lịch sử phát triển của các quyền con người, quyền công dân trong Hiến pháp trên thế giới
• 1.1.3.1. Cách thức hiến định các quyền con người, quyền công dân trong Hiến pháp trên thế giới
• 1.1.3.2. Khuôn khổ các quyền con người, quyền công dân trong Hiến pháp trên thế giới
• 1.1.3.3. Sự phát triển của các quyền hiến định trong Hiến pháp trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: CHẾ ĐỊNH QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CÔNG DÂN TRONG HIẾN PHÁP 1946 CỦA VIỆT NAM
• 2.1. Hoàn cảnh ra đời và ý nghĩa của Hiến pháp 1946
• 2.1.1. Hoàn cảnh ra đời
• 2.1.2. Cấu trúc, ý nghĩa
• 2.2. Nguồn gốc tư tưởng của chế định về quyền và nghĩa vụ của công dân trong Hiến pháp 1946
• 2.2.1. Khái quát sự phát triển tư tưởng hiến định về quyền con người, quyền công dân ở Việt Nam trước 1946
• 2.2.2. Những nguồn tư tưởng của chế định quyền và nghĩa vụ của công dân trong Hiến pháp 1946
• 2.3. Khuôn khổ các quyền và nghĩa vụ của công dân trong Hiến pháp 1946 trong mối tương quan với các Hiến pháp trên thế giới và luật nhân quyền quốc tế
• 2.4. Giá trị lịch sử, chính trị và pháp lý của chế định quyền và nghĩa vụ công dân trong Hiến pháp 1946
• 2.4.1. Giá trị lịch sử
• 2.4.2. Giá trị chính trị
• 2.4.3. Giá trị pháp lý
• 3. CHƯƠNG 3: SỬA ĐỔI, BỔ SUNG CHẾ ĐỊNH QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CÔNG DÂN TRONG HIẾN PHÁP 1992: NHỮNG GỢI Ý RÚT RA TỪ HIẾN PHÁP 1946
• 3.1. Khái quát về chế định về quyền và nghĩa vụ của công dân trong các Hiến pháp 1946, 1959, 1980, 1992 của Việt Nam
• 3.2. Những hạn chế của chế định về quyền con người, quyền công dân trong Hiến pháp 1992 (sửa đổi năm 2001)
• 3.2.1. Hạn chế về nội dung
• 3.2.2. Hạn chế về kỹ thuật lập hiến
• 3.3. Sửa đổi, bổ sung chương V Hiến pháp 1992: những gợi ý rút ra từ Hiến pháp 1946
• 3.4. Những tiến bộ và hạn chế trong chế định quyền con người, quyền công dân của Hiến pháp 1992 sửa đổi năm 2013: phân tích so sánh với Hiến pháp 1946
• 3.4.1. Những điểm tiến bộ
• 3.4.2. Những điểm hạn chế
• MỞ ĐẦU
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Quyền và Nghĩa Vụ Công Dân trong Hiến Pháp Việt Nam

Quyền và nghĩa vụ công dân là những khái niệm cốt lõi trong hệ thống pháp luật của Việt Nam, đặc biệt là trong các bản Hiến pháp. Từ Hiến pháp đầu tiên năm 1946 đến Hiến pháp sửa đổi năm 1992, các quy định về quyền và nghĩa vụ công dân đã phản ánh sự phát triển của tư tưởng pháp quyền và nhân quyền tại Việt Nam. Hiến pháp 1946 được xem là một bước ngoặt quan trọng, ghi nhận các quyền tự do cơ bản của công dân, đồng thời khẳng định nghĩa vụ của họ đối với Tổ quốc. Sự phát triển này không chỉ mang tính lịch sử mà còn có ý nghĩa chính trị và pháp lý sâu sắc.

1.1. Khái niệm Quyền và Nghĩa Vụ Công Dân

Quyền công dân bao gồm các quyền tự do cơ bản như quyền bầu cử, quyền tự do ngôn luận, và quyền được sống trong hòa bình. Nghĩa vụ công dân bao gồm trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc, tuân thủ pháp luật và tham gia vào các hoạt động xã hội. Những quy định này không chỉ thể hiện quyền lợi mà còn nhấn mạnh trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với xã hội.

1.2. Lịch sử phát triển Quyền và Nghĩa Vụ Công Dân

Từ năm 1946, Hiến pháp Việt Nam đã ghi nhận quyền và nghĩa vụ công dân trong bối cảnh đất nước đang trong quá trình xây dựng và bảo vệ độc lập. Qua các bản Hiến pháp sau này, đặc biệt là Hiến pháp 1992, các quyền này đã được mở rộng và cụ thể hóa hơn, phản ánh sự thay đổi trong tư duy về nhân quyền và pháp quyền.

II. Những Thách Thức trong Việc Thực Thi Quyền và Nghĩa Vụ Công Dân

Mặc dù Hiến pháp đã quy định rõ ràng về quyền và nghĩa vụ công dân, nhưng việc thực thi vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như sự thiếu hiểu biết về quyền lợi, sự can thiệp của chính quyền, và các rào cản pháp lý vẫn tồn tại. Điều này dẫn đến việc nhiều công dân chưa thể thực hiện đầy đủ quyền lợi của mình.

2.1. Thiếu Hiểu Biết về Quyền Lợi

Nhiều công dân chưa nắm rõ các quyền lợi của mình theo Hiến pháp, dẫn đến việc không thể bảo vệ quyền lợi khi bị xâm phạm. Việc giáo dục pháp luật cần được đẩy mạnh để nâng cao nhận thức của người dân.

2.2. Can Thiệp của Chính Quyền

Trong một số trường hợp, chính quyền địa phương có thể can thiệp vào quyền tự do của công dân, gây khó khăn cho việc thực hiện quyền bầu cử và quyền tự do ngôn luận. Điều này cần được giám sát và điều chỉnh để bảo đảm quyền lợi của công dân.

III. Phương Pháp Cải Thiện Quyền và Nghĩa Vụ Công Dân trong Hiến Pháp 1992

Để cải thiện việc thực thi quyền và nghĩa vụ công dân, cần có những phương pháp cụ thể. Việc sửa đổi, bổ sung Hiến pháp 1992 là cần thiết để phù hợp với thực tiễn và yêu cầu của xã hội hiện đại. Các biện pháp như tăng cường giáo dục pháp luật, cải cách hành chính và nâng cao trách nhiệm của các cơ quan nhà nước là rất quan trọng.

3.1. Tăng Cường Giáo Dục Pháp Luật

Giáo dục pháp luật cần được đưa vào chương trình học từ cấp tiểu học đến đại học, giúp công dân hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình. Điều này sẽ tạo ra một xã hội có ý thức pháp luật cao hơn.

3.2. Cải Cách Hành Chính

Cải cách hành chính nhằm giảm thiểu sự can thiệp của chính quyền vào quyền lợi của công dân. Cần có các cơ chế giám sát và phản biện để bảo đảm quyền lợi của công dân được thực thi một cách công bằng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu về Quyền và Nghĩa Vụ Công Dân

Việc nghiên cứu và ứng dụng các quy định về quyền và nghĩa vụ công dân trong thực tiễn đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các tổ chức xã hội, các cơ quan nhà nước đã có những bước tiến trong việc bảo vệ quyền lợi của công dân. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục cải thiện để đạt được hiệu quả cao hơn.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc thực thi quyền và nghĩa vụ công dân đã có những chuyển biến tích cực, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Các nghiên cứu này cần được công bố rộng rãi để nâng cao nhận thức của xã hội.

4.2. Ứng Dụng Thực Tiễn

Các tổ chức xã hội đã tích cực tham gia vào việc bảo vệ quyền lợi của công dân, từ đó tạo ra một môi trường pháp lý tốt hơn. Tuy nhiên, cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các cơ quan nhà nước và tổ chức xã hội.

V. Kết Luận và Tương Lai của Quyền và Nghĩa Vụ Công Dân trong Hiến Pháp

Quyền và nghĩa vụ công dân trong Hiến pháp Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển. Từ Hiến pháp 1946 đến Hiến pháp 1992, các quy định này đã phản ánh sự tiến bộ trong tư duy về nhân quyền. Tương lai của quyền và nghĩa vụ công dân cần được tiếp tục cải thiện để đáp ứng yêu cầu của xã hội hiện đại.

5.1. Tương Lai của Quyền Công Dân

Tương lai của quyền công dân sẽ phụ thuộc vào việc thực thi các quy định trong Hiến pháp và sự tham gia của công dân vào các hoạt động xã hội. Cần có những chính sách cụ thể để bảo vệ quyền lợi của công dân.

5.2. Đề Xuất Cải Cách

Cần có những đề xuất cải cách cụ thể để nâng cao hiệu quả thực thi quyền và nghĩa vụ công dân, từ đó xây dựng một xã hội công bằng và văn minh hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lịch sử lập hiến Việt Nam ghi nhận mốc son chói lọi vào ngày 09 tháng 11 năm 1946, khi Quốc hội khóa I chính thức thông qua bản Hiến pháp đầu tiên với tỷ lệ tán thành đạt 240 trên 242 đại biểu tham dự. Bản Hiến pháp gồm 7 chương và 70 điều, trong đó Chương II với 18 điều quy định về quyền và nghĩa vụ công dân, chiếm tới 25,7% tổng số điều khoản của toàn văn bản. Luận văn tập trung giải quyết vấn đề khoa học cốt lõi: Làm thế nào để kế thừa có chọn lọc các giá trị tư tưởng dân chủ và kỹ thuật lập hiến tiến bộ của Hiến pháp 1946 nhằm khắc phục triệt để những bất cập trong chế định quyền tại Hiến pháp 1992 (sửa đổi, bổ sung năm 2001).

Mục tiêu cụ thể của công trình là phân tích sâu sắc nguồn gốc tư tưởng, khuôn khổ quy phạm và giá trị pháp lý thực tiễn của chế định quyền công dân năm 1946, từ đó luận giải các bài học kinh nghiệm và định hướng sửa đổi Hiến pháp trong kỷ nguyên đổi mới toàn diện. Phạm vi nghiên cứu bao quát các bản Hiến pháp Việt Nam từ năm 1946 đến năm 2013, đồng thời đặt trong mối tương quan so sánh với luật nhân quyền quốc tế và hơn 60 quyền hiến định phổ quát trên toàn cầu trong giai đoạn 1800 - 2000. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc xây dựng hệ thống luận cứ lý luận và thực tiễn vững chắc, góp phần nâng cao mức độ tương thích của pháp luật Việt Nam với các chuẩn mực quốc tế, tạo tiền đề nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền và tự do cơ bản cho hơn 90 triệu công dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết quyền tự nhiên khởi xướng bởi John Locke và các nhà tư tưởng Khai sáng, khẳng định quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc là những giá trị vốn có, bất khả xâm phạm của con người. Cùng với đó, lý thuyết chủ nghĩa hiến pháp hiện đại được sử dụng để luận giải mối quan hệ giữa quyền lực nhà nước và quyền công dân, xác lập nguyên tắc quyền lực tối cao thuộc về nhân dân và nhà nước phải bị giới hạn bởi Hiến pháp. Tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người gắn liền với quyền độc lập dân tộc đóng vai trò là kim chỉ nam tư tưởng xuyên suốt toàn bộ công trình.

Khung lý thuyết tích hợp 5 khái niệm nền tảng: Hiến pháp với tư cách là đạo luật cơ bản có hiệu lực pháp lý cao nhất; Quyền con người theo định nghĩa của Văn phòng Cao ủy Liên hợp quốc về Nhân quyền; Quyền công dân; Chủ nghĩa hợp hiến; và Thủ tục tố tụng công bằng. Tác giả đối chiếu các khái niệm này với các chuẩn mực quốc tế tiêu biểu như 10 tu chính án đầu tiên của Hiến pháp Hoa Kỳ năm 1787, 34 quyền trong Tuyên ngôn Toàn thế giới về Nhân quyền năm 1948 và 34 quyền trong Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị năm 1966.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thu thập và phân tích dữ liệu thứ cấp từ 4 bản Hiến pháp trong lịch sử lập hiến Việt Nam (năm 1946, 1959, 1980, 1992) cùng hệ thống dữ liệu quốc tế thuộc Dự án Hiến pháp So sánh theo dõi sự phát triển của hơn 60 quyền hiến định qua giai đoạn 200 năm (1800 - 2000).

Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ 70 điều của Hiến pháp 1946, 147 điều của Hiến pháp 1992 và 5 điều ước quốc tế đa phương cốt lõi về nhân quyền. Phương pháp chọn mẫu mục đích được áp dụng để khảo sát trọng tâm 18 điều tại Chương II Hiến pháp 1946 và Chương V Hiến pháp 1992. Tác giả lựa chọn phương pháp phân tích quy phạm kết hợp so sánh luật học và thống kê mô tả vì đây là công cụ tối ưu cho phép bóc tách cấu trúc kỹ thuật lập pháp, đối chiếu định lượng tỷ lệ hiến định các nhóm quyền và đánh giá chính xác sự kế thừa qua các giai đoạn lịch sử. Toàn bộ quá trình tổng hợp tư liệu và xử lý dữ liệu nghiên cứu được hoàn thành đồng bộ trong năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, Hiến pháp 1946 dành tỷ trọng dung lượng rất lớn cho chế định quyền, chiếm 25,7% toàn bộ văn bản (18 trên tổng số 70 điều), được bố trí trang trọng tại Chương II ngay sau Chương I về Chính thể, thể hiện quan điểm nhất quán lấy con người làm trung tâm của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Thứ hai, mức độ tương thích quốc tế của Hiến pháp 1946 đạt mức tiến bộ vượt bậc so với thời đại. Dữ liệu khảo sát quốc tế giai đoạn 1800 - 2000 cho thấy tỷ lệ các bản hiến pháp trên thế giới quy định quyền tự do biểu đạt đạt 83%, tự do tôn giáo đạt 80%, tự do hội họp và lập hội đạt 76%. Hiến pháp 1946 đã sớm ghi nhận đầy đủ các quyền này tại Điều 10, đồng thời khẳng định quyền bình đẳng nam nữ tại Điều 9 trước cả khi nhiều quốc gia phương Tây hoàn thiện quy định này.

Thứ ba, Hiến pháp 1946 ghi nhận các quyền dân chủ trực tiếp ở mức độ rất cao thông qua quyền bãi miễn đại biểu tại Điều 20 và quyền phúc quyết Hiến pháp cùng các việc hệ trọng quốc gia tại Điều 21. Tỷ lệ các hiến pháp trên thế giới ghi nhận quyền dân chủ trực tiếp tương đương vào giữa thế kỷ 20 chỉ đạt dưới 30%.

Thứ tư, Hiến pháp 1992 (sửa đổi năm 2001) bộc lộ sự lẫn lộn giữa khái niệm quyền con người và quyền công dân, lạm dụng kỹ thuật dẫn chiếu quy định của luật làm suy giảm hiệu lực trực tiếp của quyền. Những bài học từ Hiến pháp 1946 đã cung cấp luận cứ thực tiễn để sửa đổi bản Hiến pháp năm 2013, phân định rõ ràng quyền con người và quyền công dân.

Thảo luận kết quả

Sự tiến bộ của chế định quyền trong Hiến pháp 1946 bắt nguồn từ sự kết tinh giữa truyền thống nhân ái, khoan dung ngàn đời của dân tộc Việt Nam với các tư tưởng pháp quyền phương Tây được Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp thu sáng tạo từ Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ năm 1776 và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền Pháp năm 1789.

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan qua bảng ma trận so sánh tỷ lệ hiến định các nhóm quyền dân sự - chính trị (dao động từ 50% đến 83%) so với nhóm quyền kinh tế - xã hội (dao động từ 12% đến 28%), kết hợp biểu đồ đường thể hiện sự gia tăng liên tục của các quyền hiến định trên thế giới từ mốc 0 quyền năm 1800 lên hơn 60 quyền năm 2000. So với các công trình nghiên cứu trước đây vốn chỉ tập trung vào mô hình tổ chức bộ máy nhà nước, luận văn đã chứng minh kỹ thuật lập pháp của Hiến pháp 1946 mang tính trực diện, cô đọng, tôn trọng quyền tự nhiên và không tạo khoảng trống pháp lý cho việc lạm quyền, mang lại giá trị tham khảo nguyên vẹn cho tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, tác giả đưa ra 4 khuyến nghị trọng tâm nhằm hoàn thiện chế định quyền trong hệ thống pháp luật Việt Nam:

Thứ nhất, thể chế hóa toàn diện các quyền hiến định bằng cách rà soát, ban hành và sửa đổi 100% các đạo luật chuyên ngành về quyền tự do biểu đạt, tự do lập hội, quyền tiếp cận thông tin và biểu tình trong lộ trình từ năm 2014 đến năm 2020 do Quốc hội chủ trì thực hiện.

Thứ tư, thiết lập cơ chế tài phán hiến pháp chuyên trách nhằm xử lý khoảng 90% đến 95% các vi phạm quyền hiến định, giao Ban soạn thảo các dự án luật tổ chức tư pháp nghiên cứu mô hình Hội đồng Hiến pháp hoặc Tòa án Hiến pháp trong giai đoạn 2015 - 2025.

Thứ ba, minh định nguyên tắc giới hạn quyền theo đúng chuẩn mực Điều 29 Tuyên ngôn Nhân quyền Quốc tế và Điều 14 Hiến pháp 2013, bảo đảm 100% các văn bản quy phạm dưới luật không được tùy tiện đặt ra các điều kiện hạn chế quyền con người, do Bộ Tư pháp kiểm tra định kỳ hàng năm kể từ năm 2014.

Thứ hai, tăng cường giáo dục quyền con người trong hệ thống giáo dục quốc dân, đạt mục tiêu phổ biến kiến thức hiến pháp và nhân quyền cho ít nhất 80% đội ngũ cán bộ công quyền và sinh viên đại học trong giai đoạn 2015 - 2020 dưới sự phối hợp của Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Bộ Tư pháp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo khoa học hữu ích cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Thứ nhất, các nhà lập pháp và ban soạn thảo luật tham khảo để vận dụng kỹ thuật lập hiến hiện đại, xử lý hài hòa mối quan hệ giữa quyền và nghĩa vụ công dân với nguồn tư liệu so sánh từ 70 điều luật lịch sử.

Thứ hai, giảng viên và nhà nghiên cứu tại các học viện, đại học khối ngành luật học sử dụng làm tài liệu giảng dạy chuyên sâu môn Lịch sử Nhà nước và Pháp luật, Luật Hiến pháp và Luật Nhân quyền quốc tế, khai thác sâu 18 điều khoản quyền của bản Hiến pháp năm 1946.

Thứ ba, học viên cao học và sinh viên luật học tiếp cận phương pháp luận so sánh luật học chuẩn mực, khai thác kho dữ liệu đối chiếu hơn 60 quyền hiến định quốc tế để phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên đề.

Thứ tư, luật sư, thẩm phán và cán bộ tư pháp nghiên cứu để hiểu rõ nguồn gốc và giá trị của các quyền tự nhiên, từ đó nâng cao chất lượng tranh tụng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người dân trong thực tiễn xét xử.

Câu hỏi thường gặp

Điểm độc đáo nhất của chế định quyền trong Hiến pháp 1946 là gì? Hiến pháp 1946 khẳng định mạnh mẽ tư tưởng dân chủ khi dành 18 trên 70 điều quy định quyền công dân, bảo đảm bình đẳng giới toàn diện tại Điều 9 và hiến định quyền phúc quyết của nhân dân về Hiến pháp tại Điều 21.

Vì sao Chương II Hiến pháp 1946 lại đặt nghĩa vụ trước quyền lợi? Trong hoàn cảnh đất nước năm 1946 đứng trước nguy cơ ngoại xâm, việc đặt nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc tại Điều 4 và nghĩa vụ đi lính tại Điều 5 lên đầu Chương II phản ánh yêu cầu cấp bách bảo vệ nền độc lập của hơn 20 triệu người dân.

Mối liên hệ giữa Tuyên ngôn Độc lập 1945 và Hiến pháp 1946 là gì? Tuyên ngôn Độc lập năm 1945 viện dẫn tư tưởng nhân quyền từ Tuyên ngôn Hoa Kỳ năm 1776 và Pháp năm 1789 làm nền tảng chính trị, còn Hiến pháp 1946 đã pháp điển hóa các giá trị đó thành 18 điều khoản có hiệu lực pháp lý cao nhất.

Dữ liệu so sánh quốc tế trong luận văn phản ánh xu hướng nào? Khảo sát giai đoạn 1800 - 2000 cho thấy số quyền hiến định tăng từ 0 lên hơn 60 quyền. Các quyền dân sự, chính trị được thừa nhận sớm với tỷ lệ từ 50% đến 83%, trong khi quyền kinh tế - xã hội chủ yếu phát triển mạnh mẽ sau năm 1948.

Luận văn đóng góp những gợi ý gì cho lần sửa đổi Hiến pháp 1992? Luận văn cung cấp luận cứ để phân định rành mạch quyền con người và quyền công dân, chuẩn hóa nguyên tắc giới hạn quyền và bổ sung các quyền tự do lập hội, biểu đạt, những điểm đã được tiếp thu trong Hiến pháp năm 2013.

Kết luận

• Bản Hiến pháp 1946 gồm 7 chương và 70 điều là đỉnh cao tư tưởng lập hiến dân chủ, trong đó Chương II với 18 điều đã đặt nền móng pháp lý vững chắc cho chế định quyền tại Việt Nam.
• Luận văn xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đối sánh quy mô lớn với hơn 60 quyền hiến định trên thế giới, khẳng định tính tương thích vượt thời đại của Hiến pháp năm 1946.
• Phân tích sâu sắc các hạn chế của Hiến pháp 1992 và luận giải thành công định hướng sửa đổi, bổ sung chế định quyền con người, quyền công dân trong Hiến pháp năm 2013.
• Đề xuất lộ trình 4 bước hoàn thiện thể chế và thiết lập cơ chế tài phán hiến pháp cụ thể cho giai đoạn 2015 - 2025 nhằm bảo đảm quyền con người trong thực tiễn.
• Các cơ quan lập pháp, cơ quan tư pháp và cơ sở đào tạo luật học cần tiếp tục nghiên cứu, ứng dụng những giá trị lập hiến của năm 1946 vào tiến trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ CHẾ ĐỊNH QUYỀN CON NGƢỜI, QUYỀN CÔNG DÂN TRONG HIẾN PHÁP TRÊN THẾ GIỚI 1. MỐI QUAN HỆ GIỮA HIẾN PHÁP VÀ NHÂN QUYỀN 1. Khái niệm Hiến pháp và nhân quyền 1. Hiến pháp Có nhiều định nghĩa về Hiến pháp (constitution), tuy nhiên, ở góc độ chung nhất, có thể hiểu Hiến pháp là: "…hệ thống quy định cơ bản về những nguyên tắc chính trị của quyền lực nhà nước và về việc thiết lập kiến trúc thượng tầng, quyền hạn và trách nhiệm của tổ chức bộ máy nhà nước, sự bảo đảm các quyền và tự do cơ bản của con người và của công dân" [11].

Trong hệ thống pháp luật của quốc gia, hiến pháp là đạo luật có hiệu lực pháp lý cao nhất. Tất cả các văn bản pháp luật khác phải phù hợp, không được trái với hiến pháp. Vị trí tối cao của hiến pháp là do nó phản ánh sâu sắc nhất chủ quyền của nhân dân và về nguyên tắc phải do nhân dân thông qua (qua hội nghị lập hiến, Quốc hội lập hiến hoặc trưng cầu ý dân). Điều này khác với các đạo luật bình thường chỉ do Quốc hội (nghị viện) gồm những người đại diện do dân bầu và ủy quyền xây dựng [7, tr.

Lịch sử tồn tại và phát triển của hiến pháp gắn liền với lịch sử phát triển của loài người. Do nhu cầu chung sống, duy trì sự tồn tại và phát triển, con người cần có nhà nước. Các nhà nước cần được xây dựng dựa trên những quy tắc tổ chức để bảo đảm rằng bộ máy cơ quan của nó có thể quản lý được mọi hoạt động trong xã hội một cách hiệu quả. Vì vậy, ngay từ thời cổ đại, ở phương Đông và cũng như phương Tây, đã có những văn bản đề cập đến những quy tắc tổ chức và hoạt động của nhà nước mà đôi khi được coi như là 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hiến pháp, ví dụ như ở Hy Lạp.

Tuy nhiên, phải đến thời kỳ Cách mạng Tư sản, do nhu cầu hoàn thiện các quy định về cách thức tổ chức bộ máy nhà nước và ghi nhận các quyền tự do của người dân để hạn chế việc lạm dụng của chính quyền mới dẫn đến sự ra đời của hiến pháp theo cách hiểu hiện đại [7, tr. Trong thời đại ngày nay, sự hiện diện của Hiến pháp, thành văn hoặc không thành văn, là một tiêu chí không thể thiếu của chế độ dân chủ. Hiến pháp có tác dụng khẳng định tính chính đáng của nhà nước, bảo đảm quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, xác định những phương thức nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước và ngăn chặn sự xâm phạm của chính quyền lực nhà nước đến các quyền và tự do của người dân. Hiến pháp, do đó, rất cần thiết cho sự phát triển của một đất nước cũng như mỗi người dân [7, tr.

Hiến pháp gắn liền với sự thành lập, tồn vong và thịnh suy của một quốc gia, đúng như Daniel Webster (1782-1852) từng nhận định: "Một quốc gia, một Hiến pháp, một vận mệnh". Vai trò quan trọng đó của Hiến pháp một phần lớn nhờ vào việc Hiến pháp xác lập nên khuôn khổ pháp lý để tổ chức và kiểm soát quyền lực nhà nước, bảo vệ các quyền con người - điều mà các văn bản pháp luật khác không thể làm thay được. Chính vì vậy, nghiên cứu về Hiến pháp không thể không nghiên cứu về chế định về quyền trong nội dung của nó. Nhân quyền Nhân quyền (hay quyền con người - human rights) là thành tựu chung của cả loài người, là kết tinh của nền văn minh nhân loại.