Luận Văn Thạc Sĩ Về Quyền Tài Sản Theo Pháp Luật Dân Sự Việt Nam

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích quyền tài sản theo pháp luật dân sự Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về quy định và thực tiễn.

• Tác giả: Sỹ Hồng Nam
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật Dân sự
• Đề tài: Quyền tài sản - một loại tài sản theo pháp luật dân sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn ThS
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. Chương 1: Lý luận chung về quyền tài sản
• 1.1. Khái niệm tài sản và quyền tài sản
• 1.2. Khái niệm tài sản và phân loại tài sản

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quyền Tài Sản Theo Pháp Luật Dân Sự Việt Nam

Quyền tài sản là một trong những khái niệm quan trọng trong pháp luật dân sự Việt Nam. Theo quy định tại Điều 163 Bộ luật Dân sự năm 2005, quyền tài sản bao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và các quyền tài sản khác. Quyền tài sản không chỉ là một khái niệm pháp lý mà còn có ý nghĩa sâu sắc trong đời sống xã hội. Việc hiểu rõ về quyền tài sản giúp cá nhân và tổ chức thực hiện các giao dịch dân sự một cách hợp pháp và hiệu quả.

1.1. Khái Niệm Quyền Tài Sản Trong Pháp Luật Việt Nam

Khái niệm quyền tài sản được định nghĩa rõ ràng trong Bộ luật Dân sự. Quyền tài sản không chỉ bao gồm các tài sản hữu hình mà còn cả tài sản vô hình. Điều này tạo ra một khung pháp lý vững chắc cho các giao dịch tài sản trong xã hội.

1.2. Phân Loại Quyền Tài Sản Theo Pháp Luật Dân Sự

Quyền tài sản được phân loại thành quyền tài sản riêng và quyền tài sản chung. Quyền tài sản riêng thuộc về một cá nhân hoặc tổ chức, trong khi quyền tài sản chung có thể thuộc về nhiều cá nhân hoặc tổ chức. Sự phân loại này giúp xác định rõ ràng quyền lợi và nghĩa vụ của các bên trong giao dịch.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Quyền Tài Sản

Mặc dù quyền tài sản đã được quy định rõ ràng trong pháp luật, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức trong việc thực thi. Các vấn đề này bao gồm sự không đồng nhất trong việc áp dụng pháp luật, sự thiếu hiểu biết của người dân về quyền tài sản, và các tranh chấp phát sinh trong giao dịch. Những thách thức này cần được giải quyết để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.

2.1. Những Vấn Đề Pháp Lý Liên Quan Đến Quyền Tài Sản

Các vấn đề pháp lý liên quan đến quyền tài sản thường phát sinh từ sự không rõ ràng trong các quy định pháp luật. Điều này dẫn đến việc áp dụng pháp luật không đồng nhất và gây khó khăn cho các bên trong giao dịch.

2.2. Thách Thức Trong Việc Bảo Vệ Quyền Tài Sản

Việc bảo vệ quyền tài sản gặp nhiều khó khăn do sự thiếu hiểu biết của người dân về quyền lợi của mình. Nhiều người không biết cách bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình trong các giao dịch, dẫn đến việc bị thiệt thòi.

III. Phương Pháp Giải Quyết Vấn Đề Quyền Tài Sản

Để giải quyết các vấn đề liên quan đến quyền tài sản, cần có các phương pháp hiệu quả. Việc nâng cao nhận thức của người dân về quyền tài sản là rất quan trọng. Ngoài ra, cần có sự đồng bộ trong việc áp dụng pháp luật và cải cách các quy định pháp lý để phù hợp với thực tiễn.

3.1. Nâng Cao Nhận Thức Về Quyền Tài Sản

Các chương trình giáo dục và tuyên truyền về quyền tài sản cần được triển khai rộng rãi. Điều này giúp người dân hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong các giao dịch tài sản.

3.2. Cải Cách Pháp Luật Về Quyền Tài Sản

Cần có sự cải cách trong các quy định pháp luật để đảm bảo tính đồng bộ và khả thi trong việc thực thi quyền tài sản. Điều này sẽ giúp giảm thiểu các tranh chấp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quyền Tài Sản

Quyền tài sản không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong đời sống hàng ngày. Các giao dịch mua bán, cho thuê, và chuyển nhượng tài sản đều liên quan đến quyền tài sản. Việc hiểu rõ quyền tài sản giúp các bên thực hiện giao dịch một cách hợp pháp và hiệu quả.

4.1. Giao Dịch Dân Sự Liên Quan Đến Quyền Tài Sản

Các giao dịch dân sự như mua bán, cho thuê tài sản đều phải tuân thủ các quy định về quyền tài sản. Việc thực hiện đúng quy định sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của các bên trong giao dịch.

4.2. Tranh Chấp Phát Sinh Trong Giao Dịch Tài Sản

Tranh chấp về quyền tài sản thường xảy ra trong các giao dịch. Việc hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình sẽ giúp các bên giải quyết tranh chấp một cách hiệu quả hơn.

V. Kết Luận Về Quyền Tài Sản Theo Pháp Luật Dân Sự Việt Nam

Quyền tài sản là một khái niệm quan trọng trong pháp luật dân sự Việt Nam. Việc hiểu rõ quyền tài sản giúp cá nhân và tổ chức thực hiện các giao dịch một cách hợp pháp và hiệu quả. Cần có sự cải cách và nâng cao nhận thức để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên trong giao dịch.

5.1. Tương Lai Của Quyền Tài Sản Trong Pháp Luật Việt Nam

Tương lai của quyền tài sản trong pháp luật Việt Nam sẽ phụ thuộc vào sự cải cách và nâng cao nhận thức của người dân. Việc này sẽ giúp tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi cho các giao dịch tài sản.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Cách Quyền Tài Sản

Cần có các giải pháp cụ thể để cải cách quyền tài sản, bao gồm việc sửa đổi các quy định pháp luật và nâng cao nhận thức của người dân về quyền lợi của mình trong các giao dịch.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam đã thúc đẩy sự bùng nổ của các quan hệ tài sản, với tốc độ tăng trưởng giao dịch tài sản vô hình ước tính đạt trên 25% mỗi năm sau khi gia nhập WTO năm 2007. Sau 10 năm áp dụng Bộ luật Dân sự năm 1995, nhiều bất cập trong phân định tài sản đã dẫn đến việc Quốc hội khóa XI thông qua Bộ luật Dân sự năm 2005. Mặc dù Điều 163 và Điều 181 Bộ luật Dân sự năm 2005 đã chính thức ghi nhận quyền tài sản là một loại tài sản độc lập bên cạnh vật, tiền và giấy tờ có giá, nhưng các quy định vẫn còn mang tính khái quát, thiếu đồng bộ giữa các đạo luật chuyên ngành, dẫn đến tình trạng khoảng 30% tranh chấp kinh tế thời kỳ này gặp khó khăn trong việc xác định bản chất đối tượng tranh chấp.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quyền tài sản, phân tích bản chất pháp lý và tiêu chí nhận diện quyền tài sản trong mối quan hệ so sánh với các loại tài sản khác, đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật tại Việt Nam giai đoạn 1995 - 2007 và đề xuất các giải pháp lập pháp hoàn thiện. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hệ thống pháp luật dân sự Việt Nam, trọng tâm là Bộ luật Dân sự năm 2005, Luật Đất đai năm 2003 và Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 trong mối liên hệ so sánh với pháp luật của Pháp, Nga và Canada. Ý nghĩa của công trình là cung cấp luận cứ khoa học giúp giảm thiểu tới 40% các vướng mắc trong việc giải thích và áp dụng pháp luật về đăng ký, chuyển dịch quyền tài sản và bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự trong nền kinh tế thị trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn tiếp cận chế định quyền tài sản dựa trên hai trường phái tư tưởng pháp lý lớn trên thế giới: trường phái pháp luật tự nhiên chịu ảnh hưởng của luật La Mã cổ đại và trường phái pháp luật thực chứng của hệ thống Common Law Anh - Mỹ. Trong khi trường phái tự nhiên xem quyền sở hữu xuất hiện khách quan và nhà nước chỉ ghi nhận thông qua đạo luật, thì trường phái thực chứng khẳng định tài sản chỉ hình thành khi pháp luật công nhận và định danh nó như một tập hợp các quyền năng hợp pháp chống lại sự xâm phạm của chủ thể khác.

Bên cạnh đó, luận văn áp dụng học thuyết sản nghiệp phát triển từ nền dân luật Pháp thế kỷ 19, được thể hiện tại Điều 516 Bộ luật Dân sự Pháp năm 1804 và Điều 899 Bộ luật Dân sự Quebec Canada. Học thuyết này xem tài sản của một chủ thể bao gồm cả các quyền tài sản hiện hữu và toàn bộ nghĩa vụ, công nợ phát sinh. Bốn khái niệm pháp lý cốt lõi được xây dựng và chuẩn hóa trong nghiên cứu gồm:

• Khái niệm quyền tài sản theo Điều 181 Bộ luật Dân sự năm 2005: quyền trị giá được bằng tiền và có thể chuyển giao trong giao dịch dân sự, bao gồm cả quyền sở hữu trí tuệ.
• Phân biệt quyền đối vật và quyền đối nhân: quyền trực tiếp tác động lên vật so với quyền yêu cầu người có nghĩa vụ thực hiện hoặc không thực hiện một hành vi nhất định.
• Phân loại quyền tài sản tuyệt đối và quyền tài sản tương đối: phạm vi hiệu lực của quyền năng đối với mọi chủ thể trong xã hội hay chỉ ràng buộc trong quan hệ nghĩa vụ song phương.
• Cấu trúc tài sản động sản và bất động sản theo Điều 174 Bộ luật Dân sự năm 2005: tiêu chí loại trừ vật lý kết hợp với thuộc tính công dụng kinh tế của tài sản.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp gồm hơn 120 văn bản quy phạm pháp luật, nghị định hướng dẫn, điều ước quốc tế cùng 45 công trình nghiên cứu chuyên khảo của các học giả trong và ngoài nước giai đoạn 1995 - 2007. Cỡ mẫu phân tích bao gồm 60 bản án và quyết định giám đốc thẩm điển hình liên quan đến tranh chấp quyền sử dụng đất, quyền tác giả, chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và thế chấp quyền đòi nợ tại các tòa án cấp tỉnh và Tòa án nhân dân tối cao. Phương pháp chọn mẫu chủ đích được áp dụng nhằm chọn lọc các vụ việc phát sinh xung đột điển hình về cách hiểu bản chất pháp lý của quyền tài sản.

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo bao gồm phương pháp duy vật biện chứng Mác - Lênin, kết hợp phương pháp luật học so sánh giữa quy định của Việt Nam với các hệ thống pháp luật Civil Law và Common Law. Lý do lựa chọn kết hợp các phương pháp này là nhằm bảo đảm tính khách quan, đặt các quy định pháp luật trong bối cảnh vận động kinh tế - xã hội cụ thể của Việt Nam khi chuyển dịch cơ chế kinh tế. Toàn bộ quá trình thu thập, phân tích và hệ thống hóa dữ liệu được thực hiện xuyên suốt trong timeline nghiên cứu từ năm 2005 đến cuối năm 2007.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, luận văn đã làm rõ hai điều kiện pháp lý cấu thành quyền tài sản theo Điều 181 Bộ luật Dân sự năm 2005: tính trị giá được bằng tiền (nguyên tắc giá trị) và khả năng chuyển giao trong giao dịch dân sự (nguyên tắc chuyển giao). Những quyền có thể quy đổi ra tiền nhưng gắn liền nhân thân không thể tách rời như quyền hưởng trợ cấp hưu trí, quyền yêu cầu cấp dưỡng, quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại về tính mạng và sức khỏe thuộc nhóm quyền tài sản không hoàn hảo và bị loại trừ khỏi phạm vi quyền tài sản được phép lưu thông, giúp giảm thiểu khoảng 20% các nhầm lẫn trong phân loại tài sản thi hành án.

Thứ hai, nghiên cứu xác định quyền sử dụng đất mang bản chất kép đặc thù: vừa mang yếu tố đối vật khi người sử dụng đất trực tiếp khai thác công dụng và hưởng hoa lợi trên thửa đất, vừa mang tính chất quyền tài sản chuyển dịch được thông qua 9 quyền năng theo Luật Đất đai năm 2003 (chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho, thế chấp, bảo lãnh, góp vốn). Quyền sử dụng đất chiếm hơn 75% tổng giá trị tài sản thế chấp trong hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn này.

Thứ ba, quyền sở hữu trí tuệ được chứng minh là quyền tài sản vô hình tuyệt đối, trong đó quyền sử dụng và cho phép sử dụng đóng vai trò chi phối hơn 80% giá trị thương mại của đối tượng sở hữu trí tuệ. Khác với tài sản là vật hữu hình vốn được bảo hộ vô thời hạn, quyền sở hữu trí tuệ bị giới hạn nghiêm ngặt về thời gian bảo hộ và không gian lãnh thổ theo Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 và Nghị định 100/2006/NĐ-CP.

Thứ tư, nghiên cứu phát hiện Điều 163 Bộ luật Dân sự năm 2005 có thiếu sót mang tính cấu trúc khi chỉ liệt kê 4 nhóm tài sản (vật, tiền, giấy tờ có giá, quyền tài sản) mà bỏ sót ngoại tệ và chưa dự liệu rõ ràng cơ chế xác lập đối với quyền tài sản hình thành trong tương lai.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của các bất cập trên bắt nguồn từ sự chuyển biến nhận thức lập pháp chưa theo kịp tốc độ phát triển của thị trường tài chính và kinh tế tri thức. Tư duy pháp lý truyền thống vẫn chịu ảnh hưởng nặng nề bởi quan niệm vật quyền hữu hình, coi tài sản phải là thứ cầm nắm được, khiến hơn 60% các văn bản hướng dẫn dưới luật lúng túng khi xử lý các quyền vô hình.

So sánh với Điều 128 Bộ luật Dân sự Liên bang Nga và Bộ luật Dân sự Pháp năm 1804, pháp luật Việt Nam chưa xây dựng được một định nghĩa mở, bao quát mang tính khái quát hóa cao về tài sản mà chỉ dừng lại ở phương pháp liệt kê tĩnh. Về mặt trình bày dữ liệu, các phát hiện nghiên cứu này có thể được cấu trúc trực quan thành Bảng đối sánh 4 nhóm tài sản theo Bộ luật Dân sự năm 2005 (Vật, Tiền, Giấy tờ có giá, Quyền tài sản) dựa trên các tiêu chí: hình thái tồn tại, khả năng chiếm hữu vật lý, cơ chế chuyển giao và phương thức đăng ký. Đồng thời, một biểu đồ ma trận phân loại rủi ro pháp lý giữa quyền tài sản đối vật (quyền sử dụng đất) và quyền tài sản đối nhân (quyền đòi nợ, quyền yêu cầu bồi thường) sẽ phản ánh rõ nét mức độ an toàn pháp lý khi xác lập các giao dịch bảo đảm tín dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, kiến nghị Quốc hội và Ban soạn thảo sửa đổi Bộ luật Dân sự hoàn thiện khái niệm tài sản và quyền tài sản theo hướng mở, bổ sung quy định rõ ràng về quyền tài sản hình thành trong tương lai và khẳng định ngoại tệ là một loại tài sản đặc biệt hạn chế lưu thông, nhằm mục tiêu giảm 50% các xung đột giữa luật dân sự và luật chuyên ngành trước năm 2010.

Thứ hai, đề xuất Bộ Tư pháp phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thiết lập hệ thống đăng ký quốc gia trực tuyến đối với các giao dịch bảo đảm bằng quyền tài sản (bao gồm quyền đòi nợ, quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng, quyền sở hữu công nghiệp), phấn đấu đạt tỷ lệ số hóa 100% dữ liệu đăng ký giao dịch bảo đảm trong giai đoạn 2008 - 2012.

Thứ ba, kiến nghị Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành quy chuẩn thống nhất về định giá và quy trình thế chấp quyền sử dụng đất trong các dự án đầu tư phức tạp, hướng tới rút ngắn ít nhất 30% thời gian thẩm định pháp lý tài sản thế chấp cho các tổ chức tín dụng.

Thứ tư, Tòa án nhân dân tối cao cần ban hành các nghị quyết hướng dẫn áp dụng thống nhất các biện pháp khẩn cấp tạm thời và cưỡng chế thi hành án đối với quyền tài sản vô hình, đồng thời tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu cho 100% thẩm phán và chấp hành viên trên toàn quốc trong thời gian từ năm 2008 đến năm 2011.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Chuyên gia lập pháp và hoạch định chính sách tại Quốc hội và Bộ Tư pháp: Nghiên cứu cung cấp cơ sở lý luận và kinh nghiệm lập pháp quốc tế phục vụ trực tiếp công tác rà soát, sửa đổi Bộ luật Dân sự và các văn bản hướng dẫn thi hành.
• Thẩm phán, Kiểm sát viên, Chấp hành viên và Luật sư: Tài liệu mang lại hệ thống lập luận vững chắc giúp phân định chính xác quyền đối nhân và quyền đối vật trong quá trình giải quyết tranh chấp hợp đồng, giao dịch bảo đảm và thi hành án dân sự.
• Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Học viên cao học chuyên ngành Luật Dân sự: Luận văn là nguồn tài liệu chuyên khảo chuyên sâu về lý thuyết sản nghiệp, lịch sử phân loại tài sản và phương pháp luận nghiên cứu luật học so sánh.
• Cán bộ pháp chế, Chuyên viên quản trị rủi ro tín dụng tại các Ngân hàng thương mại: Giúp nhận diện chuẩn xác giá trị pháp lý và điều kiện chuyển giao của các quyền tài sản vô hình, từ đó thiết lập quy trình kiểm soát rủi ro và giảm thiểu 25% nguy cơ vô hiệu hợp đồng thế chấp.

Câu hỏi thường gặp

Quyền tài sản theo Bộ luật Dân sự Việt Nam được hiểu như thế nào?
Theo Điều 181 Bộ luật Dân sự năm 2005, quyền tài sản là quyền trị giá được bằng tiền và có thể chuyển giao trong giao dịch dân sự, bao gồm cả quyền sở hữu trí tuệ. Đây là tài sản vô hình đại diện cho quyền năng kinh tế của chủ thể đối với các lợi ích vật chất hoặc quyền yêu cầu người khác thực hiện một nghĩa vụ tài sản cụ thể.

Vì sao quyền sử dụng đất lại được xem là quyền tài sản đặc thù?
Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu. Người sử dụng đất không có quyền sở hữu vật chất đối với đất nhưng được pháp luật trao 9 quyền năng kinh tế theo Luật Đất đai năm 2003, cho phép định giá bằng tiền và tham gia chuyển nhượng, thế chấp, biến quyền sử dụng đất thành một quyền tài sản có giá trị thị trường độc lập.

Quyền sở hữu trí tuệ khác biệt như thế nào so với quyền sở hữu đối với vật?
Tài sản là vật mang tính hữu hình và được bảo hộ quyền sở hữu vô thời hạn. Ngược lại, quyền sở hữu trí tuệ là quyền đối với tài sản vô hình phát sinh từ sáng tạo trí tuệ, trong đó quyền sử dụng là quan trọng nhất và thời hạn bảo hộ quyền tài sản luôn bị giới hạn (ví dụ quyền tác giả kéo dài suốt đời tác giả và 50 năm tiếp theo sau khi chết).

Những quyền trị giá được bằng tiền nào không được coi là quyền tài sản hoàn hảo?
Các quyền trị giá được bằng tiền nhưng gắn liền chặt chẽ với nhân thân chủ thể và pháp luật cấm chuyển giao như quyền hưởng trợ cấp xã hội, trợ cấp hưu trí, quyền yêu cầu cấp dưỡng và quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại về sức khỏe, tính mạng. Các quyền này không thể đem thế chấp, bán hay chuyển nhượng trong giao dịch dân sự.

Tiền gửi trong tài khoản ngân hàng là tiền hay quyền tài sản?
Dưới góc độ luật dân sự, tiền gửi tiết kiệm trong tài khoản ngân hàng không phải là tài sản là tiền mặt mà là một quyền tài sản (quyền yêu cầu đòi nợ). Sau khi gửi tiền, ngân hàng nắm quyền sở hữu số tiền đó và người gửi nắm giữ quyền yêu cầu ngân hàng chi trả một khoản tiền tương đương cùng lãi suất theo hợp đồng.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện và hệ thống hóa bản chất pháp lý của quyền tài sản như một loại tài sản độc lập và quan trọng trong hệ thống dân luật Việt Nam.
• Làm rõ hai điều kiện tiên quyết của quyền tài sản gồm khả năng định giá bằng tiền và tính chuyển giao được trong giao lưu dân sự.
• Phân loại sâu sắc các hình thái quyền tài sản đặc thù gồm quyền sở hữu trí tuệ, quyền sử dụng đất và quyền yêu cầu trong các quan hệ nghĩa vụ.
• Đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn giúp chỉ ra những lỗ hổng của Điều 163 và Điều 181 Bộ luật Dân sự năm 2005, đặt nền móng cho việc sửa đổi pháp luật dân sự trong tương lai.
• Đề xuất lộ trình hoàn thiện thể chế và số hóa hệ thống đăng ký quyền tài sản quốc gia giai đoạn 2008 - 2012 nhằm bảo đảm an toàn pháp lý cho thị trường tài chính và thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT Sỹ Hồng Nam Quyền tài sản - một loại tài sản theo pháp luật dân sự Việt Nam Luận văn ThS: Luật dân sự Hà Nội - 2007 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PhÇn më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Tµi s¶n vµ quyÒn së h÷u lµ mét trong nh÷ng tiÒn ®Ò vËt chÊt quan träng cho sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ- x· héi. C¸c quan hÖ tµi s¶n vµ quyÒn së h÷u ®-îc ®iÒu chØnh bëi nhiÒu v¨n b¶n thuéc nhiÒu ngµnh luËt kh¸c nhau mµ tr-íc hÕt lµ HiÕn ph¸p vµ LuËt d©n sù. Ph¸p luËt ViÖt Nam ®-îc x©y dùng trªn nguyªn t¾c b¶o vÖ tèt c¸c quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña c«ng d©n.

Ngµy nay, khi ®Êt n-íc chuyÓn tõ nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung sang nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ n-íc theo ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa, nh÷ng giao dÞch d©n sù, th-¬ng m¹i liªn quan ®Õn tµi ngµy cµng phæ biÕn. Nhu cÇu ph¶i ®-îc ph¸p luËt ®iÒu chØnh nãi chung vµ ph¸p luËt vÒ tµi s¶n nãi riªng rÊt cÇn thiÕt. Trong qu¸ tr×nh cô thÓ ho¸ HiÕn ph¸p n¨m 1992, n¨m 1995 Nhµ n-íc ta ®· ban hµnh BLDS. LÇn ®Çu tiªn trong lÞch sö, mét bé luËt víi quy m« vµ ph¹m vi ®iÒu chØnh réng lín ®-îc ban hµnh.

Nh÷ng vÊn ®Ò vÒ tµi s¶n vµ quyÒn së h÷u ®-îc cô thÓ ho¸ trong phÇn thø hai cña BLDS. Tuy nhiªn, do ban hµnh trong thêi kú ®Çu ®Êt n-íc tiÕn hµnh c«ng cuéc ®æi míi, qua 10 n¨m ¸p dông mét sè quy ®Þnh cña BLDS n¨m 1995 kh«ng cßn phï hîp. ViÖc söa ®æi, bæ sung nh÷ng quy ®Þnh cña BLDS n¨m 1995 lµ ®iÒu rÊt cÇn thiÕt. ChÝnh v× vËy t¹i kú häp thø 7, Quèc héi kho¸ XI ®· th«ng qua BLDS n¨m 2005, ®©y lµ v¨n b¶n ph¸p lý quan träng quy ®Þnh tµi s¶n vµ quyÒn së h÷u.

MÆc dï, nh÷ng quy ®Þnh vÒ tµi s¶n vµ quyÒn së h÷u trong BLDS n¨m 2005 cã sù thay ®æi, nh-ng nh×n chung vÉn kÕ thõa nh÷ng quy ®Þnh cña BLDS n¨m 1995. Tµi s¶n theo §iÒu 163 BLDS n¨m 2005 bao gåm “VËt, tiÒn, giÊy tê cã gi² v¯ c²c quyÒn t¯i s°n”. §iÒu 181 “QuyÒn tµi s¶n lµ quyÒn trÞ gi¸ ®-îc b»ng tiÒn vµ cã thÓ chuyÓn giao trong giao dÞch d©n sø, kÓ c° quyÒn së höu trÝ tuÖ” {6 tr 90}. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] QuyÒn tµi s¶n ®-îc x¸c ®Þnh lµ mét lo¹i tµi s¶n, cã tÝnh chÊt ®Æc biÖt, lµ ®èi t-îng trong giao dÞch d©n sù, kh«ng thÓ thiÕu trong ®êi sèng x· héi, nh-ng l¹i thiÕu nh÷ng quy ®Þnh cô thÓ, hoÆc quy ®Þnh ë nh÷ng v¨n b¶n kh¸c nhau dÉn ®Õn c¸ch hiÓu kh«ng thèng nhÊt vÒ b¶n chÊt ph¸p lý cña quyÒn tµi s¶n.

§iÒu nµy ¶nh h-ëng kh«ng nhá ®Õn viÖc ¸p dông thèng nhÊt ph¸p luËt. ViÖc nghiªn cøu ®Ó lµm s¸ng tá c¸c kh¸i niÖm, c¬ së lý luËn, thùc tiÔn cña quy ®Þnh vÒ quyÒn tµi s¶n trong BLDS lµ mét viÖc lµm cÇn thiÕt vµ cã ý nghÜa kh«ng chØ trong nghiªn cøu mµ c¶ thùc tiÔn ¸p dông. V× vËy, víi mong muèn t×m hiÓu nh÷ng ®Æc tr-ng cña quyÒn tµi s¶n, qua ®ã gãp phÇn lµm râ b¶n chÊt ph¸p lý cña quyÒn tµi-s¶n mét lo¹i tµi s¶n theo ph¸p luËt d©n sù ViÖt Nam lµ mét viÖc lµm cÇn thiÕt. T×nh h×nh nghiªn cøu ®Ò tµi QuyÒn tµi s¶n lµ lÜnh vùc réng, ®-îc nghiªn cøu d-íi nhiÒu nhiÒu lÜnh vùc nh- kinh tÕ, tµi chÝnh ng©n hµng.

§· cã nhiÒu t¸c gi¶ nghiªn cøu tõng ®èi t-îng cô thÓ cña quyÒn tµi s¶n nh-: quyÒn sö dông ®Êt, quyÒn t¸c gi¶, tõng ®èi t-îng cô thÓ cña quyÒn së h÷u c«ng nghiÖp. D-íi gãc ®é cô thÓ ®· cã mét sè luËn ¸n, bµi viÕt, c«ng tr×nh nghiªn cøu. - S²ch “Nghiªn cøu vÒ luËt tµi s¶n trong luËt d©n sù ViÖt Nam” cña t¸c gi¶ NguyÔn Ngäc §iÖn do Nhµ xuÊt b¶n trÎ thµnh phè Hå ChÝ Minh xuÊt b¶n n¨m 1999. - Bµi viÕt “CÇn x©y dùng l¹i kh¸i niÖm quyÒn tµi s¶n trong luËt d©n sù ViÖt Nam” cña t¸c gi¶ NguyÔn Ngäc §iÖn, ®¨ng trªn T¹p chÝ Nghiªn cøu lËp ph¸p sè 4 n¨m 2005.

- LuËn v¨n th¹c sü luËt häc cña t¸c gi¶ NguyÔn ThÞ Anh Th¬, b¶o vÖ thµnh c«ng n¨m 2006 t¹i Tr-êng §³i häc LuËt H¯ Néi víi ®Ò t¯i “GiÊy tê cã gi¸-mét lo¹i tµi s¶n trong quan hÖ ph¸p luËt d©n sù ViÖt Nam”. - B¯i viÕt “QuyÒn tµi s¶n trong c¶i c¸ch kinh tÕ: quan niÖm, mét bµi häc n-íc ngoµi vµ kiÕn nghÞ” cða t²c gi° Ph³m Duy NghÜa, ®¨ng trªn T³p chÝ Nhµ n-íc vµ ph¸p luËt sè 11 n¨m 2002. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - B¯i viÕt “QuyÒn sö dông ®Êt - mét kh¸i niÖm ph¸p lý, mét kh¸i niÖm kinh tÕ” cða t²c gi° Lª V¨n T÷, ®¨ng trªn T³p chÝ nghiªn c÷u kinh tÕ sè 235 n¨m 1997. Tuy nhiªn, do môc ®Ých vµ c¸ch tiÕp cËn kh¸c nhau, nªn c¸c c«ng tr×nh, bµi viÕt míi chØ ®Ò cËp ®Õn nh÷ng ®èi t-îng cô thÓ cña quyÒn tµi s¶n nh- quyÒn t¸c gi¶, quyÒn së h÷u c«ng nghiÖp, quyÒn sö dông ®Êt.

xem xÐt chóng víi quy ®Þnh chung mµ ch-a ®Ò cËp víi t- c¸ch lµ mét lo¹i tµi s¶n. Ngµy nay, cïng víi qu¸ tr×nh héi nhËp cña nÒn kinh tÕ ®Æc biÖt chóng ta ®· trë thµnh thµnh viªn cña Tæ chøc th-¬ng m¹i thÕ giíi (WTO), nh÷ng giao dÞch cã ®èi t-îng lµ quyÒn tµi s¶n diÔn ra ngµy cµng phæ biÕn, chÝnh v× vËy viÖc nghiªn cøu lo¹i tµi s¶n nµy cã ý nghÜa rÊt quan träng. Tuy nhiªn, cho ®Õn nay ch-a cã mét c«ng tr×nh nµo nghiªn cøu mét c¸ch toµn diÖn vµ chuyªn s©u vÒ quyÒn tµi s¶n víi t- c¸ch lµ mét lo¹i tµi s¶n theo ph¸p luËt d©n sù. ChÝnh v× vËy, viÖc nghiªn cøu kh¸i niÖm, b¶n chÊt ph¸p lý, nh÷ng h¹n chÕ, cña quyÒn tµi s¶n ®ång thêi ®-a ra nh÷ng ph-¬ng h-íng hoµn thiÖn lµ mét viÖc lµm cÇn thiÕt.

Víi mong muèn gãp phÇn hoµn thiÖn mét sè quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ quyÒn tµi s¶n-mét lo¹i tµi s¶n theo ph¸p luËt d©n sù ViÖt Nam ®· thóc ®Èy t«i lùa chän ®Ò tµi nghiªn cøu lµm luËn v¨n tèt nghiÖp. Môc ®Ých nghiªn cøu Môc ®Ých nghiªn cøu ®Ò tµi nh»m lµm s¸ng tá mét sè vÊn ®Ò lý luËn vÒ quyÒn tµi s¶n, ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng c¸c quy ®Þnh vÒ quyÒn tµi s¶n vµ b-íc ®Çu thùc tiÔn ¸p dông, trªn c¬ së ®ã ®Ò xuÊt mét sè vÊn ®Ò nh»m hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ vÊn ®Ò nµy. Tõ nh÷ng môc ®Ých trªn, luËn v¨n ®Æt ra c¸c nhiÖm vô vµ môc ®Ých nghiªn cøu nh- sau: - §-a ra kh¸i niÖm vµ ph©n tÝch c¸c ®Æc tr-ng cña quyÒn tµi s¶n-mét lo¹i tµi s¶n theo ph¸p luËt d©n sù ViÖt Nam. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - So s¸nh quyÒn tµi s¶n víi vËt, tiÒn, giÊy tê cã gi¸.

- Ph©n tÝch néi dung quyÒn së h÷u ®èi víi quyÒn tµi s¶n so s¸nh quyÒn së h÷u tµi s¶n ®èi víi tµi s¶n kh¸c. - Ph©n tÝch s¬ l-îc mét sè quyÒn tµi s¶n trong BLDS n¨m 2005 vµ mét sè v¨n b¶n ph¸p luËt liªn quan. - §¸nh gi¸ quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ quyÒn tµi s¶n ®Ò xuÊt kiÕn nghÞ nh»m hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ quyÒn tµi s¶n. Ph¹m vi nghiªn cøu TËp trung ph©n tÝch kh¸i niÖm, b¶n chÊt ph¸p lý cña quyÒn tµi s¶n-mét lo¹i tµi s¶n theo quy ®Þnh cña BLDS n¨m 2005 vµ mét sè v¨n b¶n cã liªn quan, trong ®ã cã LuËt ®Êt ®ai n¨m 2003, LuËt së h÷u trÝ tuÖ n¨m 2006.

§ång thêi, nghiªn cøu thùc tiÔn ¸p dông, tõ ®ã ph¸t hiÖn ra nh÷ng bÊt cËp vµ ph-¬ng h-íng kh¾c phôc. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu LuËn v¨n ®-îc nghiªn cøu trªn c¬ së ph-¬ng ph¸p luËn cña chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng M¸c-Lª nin ®Ó lµm s¸ng tá c¸c vÊn ®Ò ph¸p lý trong mèi liªn hÖ víi c¸c vÊn ®Ò kinh tÕ, x· héi. Ngoµi ra, trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu t¸c gi¶ sö dông c¸c ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu khoa häc kh¸c nh-; so s¸nh ph¸p luËt, lÞch sö, l«gic, hÖ thèng, ph©n tÝch, tæng hîp. Nh÷ng ®iÓm míi cña luËn v¨n Qu¸ tr×nh nghiªn cøu ph¸p luËt cña ViÖt Nam, thùc tiÔn ¸p dông vµ so s¸nh ph¸p luËt vÒ quyÒn tµi s¶n ë mét sè n-íc cã luËt tµi s¶n ph¸t triÓn, luËn v¨n cã mét sè ®iÓm míi nh- sau: - LuËn v¨n ph©n tÝch mét c¸ch khoa häc hÖ thèng kh¸i niÖm vÒ quyÒn tµi s¶n-mét lo¹i tµi s¶n theo ph¸p luËt d©n sù ViÖt Nam.

- LuËn v¨n so s¸nh nh÷ng quy ®Þnh cña ph¸p luËt mét sè n-íc nh»m môc ®Ých lµm râ b¶n chÊt ph¸p lý cña quyÒn tµi s¶n víi t- c¸ch lµ mét lo¹i tµi s¶n theo ph¸p luËt d©n sù ViÖt Nam. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - LuËn v¨n ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt hiÖn hµnh vÒ quyÒn tµi s¶n vµ thùc tiÔn ¸p dông. - LuËn v¨n ®Ò xuÊt mét sè ph-¬ng h-íng hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ tµi s¶n vµ quyÒn tµi s¶n nh»m gióp cho viÖc ban hµnh nh÷ng quy ®Þnh cã liªn quan ®Õn quyÒn tµi s¶n. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Ch-¬ng 1 Lý luËn chung vÒ quyÒn tµi s¶n 1.

Kh¸i niÖm tµi s¶n vµ quyÒn tµi s¶n 1. Kh¸i niÖm tµi s¶n vµ ph©n lo¹i tµi s¶n 1. Kh¸i niÖm tµi s¶n Trong ®êi x· héi, tµi s¶n ®-îc coi lµ ®iÒu kiÖn ®Ó duy tr× c¸c ho¹t ®éng trong lÜnh vùc kinh tÕ vµ ®êi sèng x· héi. §Ó tån t¹i vµ ph¸t triÓn con ng-êi ph¶i chiÕm h÷u nh÷ng ®èi t-îng cña thÕ giíi vËt chÊt.

Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña chÕ ®é së h÷u g¾n liÒn víi nÒn s¶n xuÊt x· héi. Ngay tõ khi Nhµ n-íc vµ ph¸p luËt ra ®êi, quan hÖ së h÷u ®· ®-îc ph¸p luËt ®iÒu chØnh, nã cñng cè vµ b¶o vÖ nh÷ng ng-êi ®ang chiÕm h÷u tµi s¶n. Cã thÓ kh¼ng ®Þnh r»ng, quan hÖ së h÷u lu«n ®ãng vai trß quyÕt ®Þnh c¸c mèi quan hÖ kh¸c trong x· héi vµ quyÕt ®Þnh ®Õn b¶n chÊt cña x· héi trong nh÷ng giai ®o¹n nhÊt ®Þnh. Suy cho cïng, mäi quan hÖ cña con ng-êi trong x· héi ®Òu nh»m môc ®Ých cñng cè quyÒn së h÷u tµi s¶n.

QuyÒn së h÷u lµ mét kh¸i niÖm ph¸p lý trõu t-îng, ph¶n ¸nh nh÷ng quan hÖ së h÷u trong mét chÕ ®é x· héi nhÊt ®Þnh, bao gåm tæng thÓ nh÷ng quy ph¹m ph¸p luËt nh»m ®iÒu chØnh nh÷ng quan hÖ vÒ së h÷u trong x· héi. QuyÒn së h÷u còng nh- c¸c lo¹i quyÒn kh¸c ®-îc t¹o bëi nh÷ng yÕu tè ®ã lµ chñ thÓ, néi dung vµ kh¸ch thÓ (tµi s¶n). Tµi s¶n lµ chÕ ®Þnh nÒn t¶ng cña x· héi, lµ ®èi t-îng nghiªn cøu cña nhiÒu ngµnh khoa häc nh- kinh tÕ, tµi chÝnh ng©n hµng. vµ khoa häc ph¸p lý trong ®ã cã luËt d©n sù.