Chương 1: Những vấn đề lý luận về thế chấp quyền tài sản Chương 2: Quy định của pháp luật Việt Nam về thế chấp quyền tài sản Chương 3: Thực tiễn thực hiện và giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam về thế chấp quyền tài sản 7 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI1 1. Các công trình nghiên cứu đã đƣợc công bố liên quan đến đề tài luận án 1. Một số công trình khoa học trong nƣớc 1. Sách tham khảo, chuyên khảo + Cuốn “Luật nghĩa vụ và bảo đảm thực hiện nghĩa vụ -Bản án và bình luận bản án”, Tập 1&2, Nxb Chính trị Quốc gia năm 2012 của tác giả Đỗ Văn Đại.
Đây là cuốn sách chuyên khảo về lĩnh vực nghĩa vụ dân sự và bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự với sự kết hợp các kiến thức pháp lý từ cổ luật đến luật thực định của Việt Nam. Trên cơ sở tuyển trọn các bản án, quyết định của Tòa án các cấp, tác giả đã bình luận, đánh giá các vấn đề pháp lý cơ bản của pháp luật Việt Nam về các biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ, trong đó có biện pháp thế chấp tài sản. + Cuốn “Hoàn thiện chế định bảo đảm thực hiện nghĩa vụ Dân sự”, Nxb Dân Trí, năm 2015 của tập thể tác giả Phạm Văn Tuyết, Lê Kim Giang. Tại chƣơng III có trình bày một số nội dung: xử lý tài sản bảo đảm trong các trƣờng hợp cụ thể; ƣu tiên thanh toán khi xử lý tài sản bảo đảm; hoạt động bảo lãnh ngân hàng; tài sản bảo đảm của hộ gia đình trong quan hệ tín dụng.
+ Cuốn “Tài sản thế chấp và xử lý tài sản thế chấp theo quy định của Bộ luật dân sự 2015”, Nxb Chính trị Quốc gia năm 2017 của tác giả Vũ Thị Hồng Yến. Trong chƣơng I, tác giả có trình bày một số vấn đề lý luận nhƣ khái niệm, bản chất của thế chấp; khái niệm, đặc điểm và phân loại tài sản thế chấp. Ở chƣơng II, tác giả trình bày về các quy định của pháp luật hiện hành về thế chấp và xử lý tài sản thế chấp, đồng thời chỉ ra những bất cập của hệ thống pháp luật hiện hành về tài sản thế chấp và xử lý tài sản thế chấp. Đề tài khoa học + Đề tài khoa học cấp trƣờng “Đăng ký bất động sản – Những vấn đề lý luận và thực tiễn”, Trƣờng Đại học Luật Hà Nội năm 2011, chủ nhiệm đề tài 1 Trong phần này, NCS tập trung trình bày tóm tắt một số nội dung quan trọng trong phần tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài.
Nội dung chi tiết phần tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài đƣợc trình bày cụ thể trong Phụ lục 01 của luận án. Nguyễn Minh Tuấn. Trong đề tài, tập thể tác giả có trình bày nhiều vấn đề nhƣ: những vấn đề lý luận về đăng ký bất động sản; pháp luật của một số nƣớc trên thế giới về đăng ký bất động sản; đăng ký giao dịch về quyền sử dụng đất và ý nghĩa của việc đăng ký giao dịch (tr. + Đề tài khoa học cấp Trƣờng “Bảo đảm tiền vay của các tổ chức tín dụng bằng thế chấp bất động sản theo quy định của pháp luật hiện hành”, Trƣờng Đại học Luật Hà Nội năm 2017, chủ nhiệm đề tài TS.
Vũ Thị Hồng Yến. Ở chƣơng III, đề tài đã chỉ ra những bất cập và giải pháp hoàn thiện pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật về chế chấp bất động sản bảo đảm tiền vay của các tổ chức tín dụng, nhƣ: bất cập và giải pháp hoàn thiện pháp luật về hình thức và đăng ký của hợp đồng thế chấp bất động sản (tr.83); bất cập và giải pháp hoàn thiện xử lý tài sản thế chấp (tr. Luận án, luận văn + Vũ Thị Thu Hằng, (2010), “Một số vấn đề về thế chấp tài sản tại ngân hàng thương mại”, Luật văn thạc sĩ luật học, Trƣờng Đại học Luật Hà Nội. Luận văn chủ yếu tập trung, phân tích, làm rõ những đặc điểm riêng biệt của hoạt động thế chấp tài sản tại các ngân hàng thƣơng mại.
+ Vũ Thị Hồng Yến, (2013), “Tài sản thế chấp và xử lý tài sản thế chấp theo quy định của pháp luật Dân sự Việt Nam hiện hành”, Luận án tiến sĩ luật học, trƣờng Đại học Luật Hà Nội. Trong luận án, tác giả đã xây dựng và chỉ ra đƣợc những khái niệm, đặc điểm của tài sản thế chấp, các phƣơng thức xử lý tài sản thế chấp. Bên cạnh góc độ lý luận, luận án trình bày, phân tích các quy định về tài sản thế chấp, các biện pháp xử lý tài sản thế chấp của BLDS năm 2005 và các văn bản hƣớng dẫn có liên quan. + Nguyễn Quang Hƣơng Trà, (2019), “Thế chấp bất động sản theo quy định pháp luật Việt Nam”, Luận án tiến sĩ luật học, trƣờng Đại học Luật Hà Nội.
Trong luận án, tác giả đã chỉ ra đƣợc các yếu tố vật quyền, yếu tố trái quyết của biện pháp thế chấp bất động sản. Cùng với việc phân tích thực trạng 9 pháp luật Việt Nam hiện hành về thế chấp bất động sản, thực tiễn áp dụng pháp luật, tác giả đã đƣa ra một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật Việt Nam về thế chấp bất động sản. Bài đăng tạp chí + Bùi Đức Giang, (2014), “Nhận tài sản bảo đảm là phần vốn góp – quy định từ pháp luật đến thực tiễn”, Tạp chí Nhà nƣớc và Pháp luật số 4 năm 2014. Trên cơ sở phân tích các quy định của pháp luật có liên quan đến việc nhận tài sản bảo đảm là phần vốn góp tác giả đã làm rõ đƣợc một số vấn đề: giao dịch bảo đảm nào thì phù hợp với phần vốn góp; nghĩa vụ đƣợc bảo đảm; hiệu lực của giao dịch thế chấp phần vốn góp và giá trị pháp lý của nó đối với bên thứ ba; chuyển giao quyền sở hữu với tƣ cách là bên nhận bảo đảm đối với phần vốn góp.
+ Lê Thị Thu Thuỷ, Đỗ Minh Tuấn, (2016), “Giao dịch bảo đảm dưới khía cạnh luật so sánh”, Tạp chí Nghiên cứu pháp luật điện tử, tháng 2/2016. Tập thể tác giả đã trình, phân tích những quy định trong luật mẫu EBRD (Ngân hàng tái thiết và phát triển Châu Âu - European Bank for Reconstruction and Development); Công ƣớc Cape Town; các quy định của UNCITRAL (Ủy ban Liên Hiệp Quốc về Luật Thƣơng mại quốc tế) liên quan đến: chủ thể của các giao dịch bảo đảm; hiệu lực của các biện pháp bảo đảm; các quyền ƣu tiên; và xử lý tài sản bảo đảm. + Nguyễn Ngọc Điện, (2017), “Thanh lý tài sản thế chấp trong luật Dân sự Pháp theo quy định của Đạo luật ngày 23/3/2006”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp điện tử. Bài viết đã phân tích, so sánh các phƣơng thức xử lý tài sản bảo đảm của pháp luật dân sự Pháp trƣớc ngày Đạo luật ngày 23/3/2006 có hiệu lực với những quy định mới về phƣơng thức xử lý tài sản bảo đảm đƣợc quy định trong Đạo luật ngày 23/3/2006.
Các công trình nƣớc ngoài 1. Sách chuyên khảo, tham khảo + M.Grimaldi, Dans le cas d’un nantissement sur contrat d’assurance- vie, l’aléa peut être pour le…créancier, Revue des contrats, 1 avril 2006. Trong cuốn sách, tác giả đã trình bày những nội dung liên quan đến đối tƣợng 10 của biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ nói chung. Theo đó, pháp luật của Pháp cho phép dùng hợp đồng bảo hiểm nhân thọ - nhƣ một tài sản bảo đảm để vay vốn tại các tổ chức tín dụng.
Smith, DAB, SREA, CRE, FCA, University of Florida and John B.D, Georgia State University (1987), Real estate perspective, IRWIN. Trong cuốn sách, tác giả đã dành một phần để giới thiệu về thế chấp bất động sản. Tác giả đã tập trung phân tích các học thuyết đang tồn tại từ đó đi tìm các nguyên lý của biện pháp thế chấp nói chung cũng nhƣ thế chấp bất động sản nói riêng. Luận án, luận văn + Bui Duc Giang, Sûretés conventionnelles sur créances en droit français, anglais et vietnamien, luận án.
Trong luận án, tác giả đã chỉ ra bản chất của việc thế chấp hợp đồng bảo hiểm để đảm bảo nghĩa vụ, theo đó: “Về bản chất, thế chấp hợp đồng bảo hiểm hay cụ thể hơn thế chấp quyền nhận khoản tiền bảo hiểm là một dạng đặc biệt của thế chấp quyền đòi nợ vì quyền nhận số tiền bảo hiểm chính là một loại quyền đòi nợ”. + Bich Thao Nguyen, Legal frameworks for intellectual property-based secured financing: Proposals for reform in Vietnam, Degree of Doctor of the Science of Law, SMU Dedman School of Law. Khi đề cập đến vai trò của IP trong tài chính nợ, tác giả nhận định: theo truyền thống, ngƣời cho vay không muốn cung cấp khoản vay khi ngƣời vay không có hoặc có tài sản hữu hình. Ngày nay, cả ngân hàng và các tổ chức phi ngân hàng ở Hoa Kỳ đều có công nhận giá trị của IP và sẵn sàng cung cấp tài chính nợ đƣợc hỗ trợ bởi IP.
Một số các tổ chức ngân hàng và công ty tài chính chuyên về cho vay có bảo đảm dựa trên IP, ví dụ ngân hàng Silicon Valley, ngân hàng Square 1…(tr. Đánh giá kết quả nghiên cứu các vấn đề thuộc phạm vi nghiên cứu của luận án 2. Về lý luận + Trong luận án tiến sĩ “Tài sản thế chấp và xử lý tài sản thế chấp theo quy định của pháp luật Dân sự Việt Nam hiện hành”, tác giả Vũ Thị Hồng Yến đã nghiên cứu khá toàn diện và đầy đủ về những vấn đề lý luận 11 cơ bản nhất của thế chấp tài sản và xử lý tài sản thế chấp, bao gồm: khái niệm và bản chất của thế chấp; khái niệm và đặc điểm pháp lý của xử lý tài sản thế chấp; khái niệm và đặc điểm pháp lý của xử lý tài sản thế chấp. Trong chƣơng 1, tác giả có phân tích và chỉ rõ những hạn chế đối với các cách tiếp cận biện pháp thế chấp dƣới giác độ vật quyền bảo đảm hoặc một quan hệ trái quyền thuần tuý (tr.
+ Trong bài viết “Hoàn thiện các quy định về quản lý và xử lý tài sản thế chấp”, Tạp chí nghiên cứu lập pháp điện tử tháng 1/2015. Tác giả Nguyễn Ngọc Điện đã chỉ ra những giải pháp cho pháp luật thực định Việt Nam: “về mặt lý luận, cần áp dụng lý thuyết vật quyền bảo đảm làm nền tảng xây dựng các quy định về biện pháp bảo đảm trong Bộ luật dân sự”. Từ đó sẽ khắc phục đƣợc những bất cập trong quá trình xử lý tài sản bảo đảm trên thực tế. + Trong đề tài khoa học “Bảo đảm tiền vay của các tổ chức tín dụng bằng thế chấp bất động sản theo quy định của pháp luật hiện hành”, Trƣờng Đại học Luật Hà Nội năm 2017.