Nghiên cứu quy trình xuất khẩu hàng dệt may của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú

Khóa luận nghiên cứu quy trình xuất khẩu hàng dệt may của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú

• Tác giả: Nguyễn Thị Châu Loan
• Người hướng dẫn: ThS. Trần Huỳnh Quang Minh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kinh tế Quốc tế
• Đề tài: Nghiên cứu quy trình xuất khẩu hàng dệt may của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan quy trình xuất khẩu hàng dệt may tại Thiên An Phú

Hoạt động xuất khẩu hàng dệt may giữ vai trò chủ lực trong chiến lược phát triển của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú. Quy trình này phản ánh năng lực cạnh tranh và mức độ đáp ứng tiêu chuẩn thị trường toàn cầu. Công ty thực hiện sản xuất và cung ứng các sản phẩm may mặc sang nhiều thị trường trọng điểm như Hoa Kỳ, Nhật Bản và Liên minh châu Âu. Toàn bộ tiến trình bắt đầu từ giai đoạn nghiên cứu thị trường, tiếp cận đối tác và đàm phán hợp đồng ngoại thương. Doanh nghiệp cần xác định rõ điều kiện giao hàng, phương thức thanh toán và các yêu cầu kỹ thuật đặc thù. Tiếp theo, đơn vị tiến hành lập kế hoạch thu mua nguyên phụ liệu, cắt may và kiểm tra chất lượng thành phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế. Mọi chứng từ liên quan phải được chuẩn bị chính xác nhằm đảm bảo tính hợp lệ pháp lý. Quy trình hoàn thiện giúp Thiên An Phú giảm thiểu rủi ro chậm trễ đơn hàng. Hoạt động quản lý tiến độ diễn ra chặt chẽ từ khâu xuất kho đến lúc giao nhận tại cảng biển. Doanh nghiệp chủ động liên kết với các hãng tàu uy tín để duy trì cước phí vận chuyển ổn định. Sự đồng bộ giữa các phòng ban tạo nên dây chuyền vận hành thông suốt và nâng cao uy tín thương hiệu trên trường quốc tế.

1.1. Cơ sở pháp lý và điều kiện xuất khẩu hàng dệt may

Hoạt động xuất khẩu hàng dệt may chịu sự điều chỉnh của nhiều văn bản pháp luật hiện hành. Doanh nghiệp tuân thủ Luật Thương mại, Luật Hải quan cùng các thông tư hướng dẫn liên quan. Thông tư 38/2015/TT-BTC và Thông tư 39/2018/TT-BTC quy định chi tiết về thủ tục hải quan xuất nhập khẩu. Hàng may mặc xuất khẩu không thuộc danh mục cấm nhưng cần chứng minh xuất xứ rõ ràng. Các quy tắc xuất xứ trong hiệp định EVFTA hay CPTPP đặt ra tiêu chí khắt khe về nguồn gốc sợi và vải. Doanh nghiệp chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý doanh nghiệp, giấy phép kinh doanh và mã số thuế xuất nhập khẩu. Hợp đồng thương mại quốc tế phải tuân thủ tập quán Incoterms 2020. Việc nắm vững hành lang pháp lý giúp công ty chủ động xử lý các vướng mắc phát sinh trong quá trình thông quan.

1.2. Các bước chính trong quy trình vận hành đơn hàng

Quy trình xuất khẩu tại Thiên An Phú diễn ra qua các bước tuần tự và chặt chẽ. Bước đầu tiên là chào hàng, đàm phán và ký kết hợp đồng mua bán ngoại thương. Doanh nghiệp thống nhất số lượng, quy cách đóng gói và thời hạn giao hàng. Bước thứ hai là chuẩn bị nguyên vật liệu và tổ chức sản xuất đơn hàng theo mẫu duyệt. Bộ phận kiểm soát chất lượng giám sát từng công đoạn gia công nhằm hạn chế lỗi kỹ thuật. Bước thứ ba là chuẩn bị bộ chứng từ xuất khẩu bao gồm hóa đơn thương mại và phiếu đóng gói. Bước thứ tư là đặt container, thuê phương tiện vận tải và mua bảo hiểm hàng hóa. Cuối cùng, công ty tiến hành làm thủ tục hải quan xuất khẩu và chuyển giao chứng từ nhận tiền.

II. Thực trạng quy trình xuất khẩu hàng dệt may tại Thiên An Phú

Thực tiễn vận hành quy trình xuất khẩu tại Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú bộc lộ cả ưu điểm lẫn hạn chế. Doanh nghiệp sở hữu đội ngũ nhân sự có kinh nghiệm xử lý đơn hàng xuất khẩu đi các thị trường truyền thống. Các khâu đóng gói, lưu kho và vận chuyển nội địa cơ bản đáp ứng thời hạn cam kết. Tuy nhiên, hoạt động khai báo hải quan đôi khi gặp trục trặc kỹ thuật. Doanh nghiệp ghi nhận tình trạng chậm trễ trong việc cập nhật dữ liệu lên hệ thống VNACCS/VCIS. Một số lô hàng bị chuyển luồng vàng hoặc luồng đỏ do sai sót mã HS hoặc thiếu chứng từ xuất xứ. Điều này làm tăng thời gian lưu bãi và phát sinh chi phí lưu container ngoài dự kiến. Chi phí logistics tăng cao trong giai đoạn biến động cước biển cũng gây áp lực lớn lên biên lợi nhuận. Bên cạnh đó, chi phí nhân công dệt may trong nước ngày càng tăng cao, chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu giá thành sản phẩm. Sự phụ thuộc vào nguồn nguyên phụ liệu nhập khẩu khiến doanh nghiệp bị động trước các biến động giá cả quốc tế. Quy trình kiểm soát tiến độ thủ công giữa các bộ phận dẫn đến tốc độ phản hồi thông tin còn chậm.

2.1. Rủi ro trong khâu thông quan và xử lý chứng từ

Khâu lập chứng từ và kê khai hải quan tiềm ẩn nhiều rủi ro ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng. Nhân viên phụ trách đôi khi thiếu đồng bộ thông tin giữa hóa đơn thương mại và phiếu đóng gói hàng hóa. Sự sai lệch về số lượng, trọng lượng kiện hàng hoặc mô tả kỹ thuật dẫn đến việc hải quan yêu cầu sửa đổi tờ khai. Doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục khai bổ sung hồ sơ theo quy định tại Thông tư 39/2018/TT-BTC. Quá trình kiểm tra hồ sơ thực tế kéo dài làm gián đoạn kế hoạch bốc xếp lên tàu biển. Việc chậm nộp chứng nhận xuất xứ mẫu EUR.1 hoặc CPTPP cũng khiến đối tác mua hàng không được hưởng ưu đãi thuế quan theo thỏa thuận.

2.2. Áp lực cạnh tranh chi phí và biến động thị trường

Ngành dệt may Việt Nam đang chịu sự cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia như Bangladesh và Ấn Độ. Chi phí tiền lương tại Việt Nam chiếm trên 55% giá thành sản phẩm may mặc, cao hơn đáng kể so với các đối thủ cạnh tranh. Lãi suất vay vốn và chi phí mặt bằng cũng tạo gánh nặng tài chính thường trực cho Thiên An Phú. Trong khi đó, các thị trường nhập khẩu lớn như Mỹ và EU siết chặt tiêu chuẩn xanh hóa và truy xuất nguồn gốc. Khách hàng quốc tế đòi hỏi sản phẩm có chứng nhận tái chế và bảo vệ môi trường khắt khe. Năng lực đàm phán giá xuất khẩu của doanh nghiệp bị thu hẹp đáng kể trong bối cảnh tổng cầu suy giảm.

III. Giải pháp nâng cao quy trình xuất khẩu hàng dệt may Thiên An Phú

Để khắc phục các rào cản vận hành, Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú cần triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp chiến lược. Đầu tiên, doanh nghiệp cần chuẩn hóa toàn diện quy trình kiểm tra chứng từ trước khi tiến hành khai báo hải quan. Cán bộ nghiệp vụ phải đối chiếu cẩn trọng thông tin hợp đồng, hóa đơn và vận đơn vận tải nhằm triệt tiêu các lỗi khai báo thủ công. Thứ hai, việc áp dụng công nghệ số vào quản lý logistics đóng vai trò then chốt. Phần mềm quản lý xuất nhập khẩu tích hợp giúp cập nhật dữ liệu đơn hàng theo thời gian thực. Đơn vị cần chủ động liên hệ với đại lý hải quan uy tín để giải quyết nhanh các tình huống phân luồng kiểm tra. Thứ ba, doanh nghiệp cần đa dạng hóa nguồn cung ứng nguyên phụ liệu dệt may nội địa nhằm đáp ứng quy tắc xuất xứ từ sợi trở đi. Sự tự chủ này giúp công ty tận dụng tối đa các ưu đãi thuế quan từ hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Cuối cùng, việc nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ nhân viên qua các khóa đào tạo thường niên sẽ bảo đảm quy trình xuất khẩu diễn ra chuyên nghiệp và đúng luật.

3.1. Số hóa và tự động hóa hồ sơ hải quan điện tử

Chuyển đổi số trong quy trình lập hồ sơ hải quan mang lại hiệu quả vượt trội cho doanh nghiệp dệt may. Thiên An Phú cần trang bị phần mềm khai hải quan hiện đại có khả năng kết nối trực tiếp với hệ thống VNACCS/VCIS. Hệ thống này giúp tự động kiểm tra tính hợp lệ của mã HS và cảnh báo các sai lệch thông tin kiện hàng. Dữ liệu chứng từ được lưu trữ trên nền tảng điện toán đám mây, hỗ trợ tra cứu nhanh chóng khi cơ quan chức năng kiểm tra sau thông quan. Cán bộ nghiệp vụ tiết kiệm được thời gian nhập liệu thủ công và giảm thiểu sai sót đáng tiếc. Quy trình phê duyệt chứng từ nội bộ qua hệ thống trực tuyến cũng giúp rút ngắn thời gian xử lý lô hàng xuất khẩu.

3.2. Tối ưu hóa chuỗi cung ứng và vận tải logistics

Tối ưu chi phí logistics là chìa khóa gia tăng sức cạnh tranh cho hàng dệt may xuất khẩu. Doanh nghiệp nên đàm phán hợp đồng vận tải dài hạn với các liên minh hãng tàu lớn nhằm cố định mức cước phí ưu đãi. Việc quy hoạch kho bãi gần các cảng biển xuất hàng giúp giảm chi phí trung chuyển đường bộ. Công ty cần áp dụng mô hình quản lý chuỗi cung ứng tinh gọn để rút ngắn thời gian chuẩn bị hàng. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa xưởng may và bộ phận giao nhận giúp hạn chế phí phạt lưu bãi container. Ngoài ra, việc chủ động tìm kiếm các nhà cung cấp phụ liệu trong nước giúp Thiên An Phú rút ngắn chu kỳ sản xuất đáng kể.

IV. Đánh giá ứng dụng quy trình xuất khẩu hàng dệt may Thiên An Phú

Quy trình xuất khẩu hàng dệt may giữ vai trò xương sống trong toàn bộ hoạt động kinh doanh quốc tế của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú. Việc áp dụng quy trình chuẩn hóa giúp hạn chế tối đa rủi ro pháp lý và giảm chi phí vận hành cho từng lô hàng. Nghiên cứu thực tế tại doanh nghiệp khẳng định tính cấp thiết của việc cải tiến phương thức làm việc và hiện đại hóa công nghệ. Khi các giải pháp số hóa và tối ưu logistics được ứng dụng đồng bộ, hiệu suất thông quan tăng lên rõ rệt. Doanh nghiệp không chỉ đảm bảo tiến độ giao hàng đúng cam kết mà còn củng cố vững chắc niềm tin với các đối tác nhập khẩu quốc tế. Kết quả này tạo tiền đề vững chắc để công ty mở rộng thị phần tại các thị trường khó tính như Mỹ, EU và Nhật Bản. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, tính linh hoạt và chuyên nghiệp trong quy trình xuất khẩu là yếu tố sống còn. Thiên An Phú có đầy đủ tiềm năng để duy trì đà tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu bền vững trong những năm tiếp theo.

4.1. Bài học kinh nghiệm thực tiễn cho doanh nghiệp

Kinh nghiệm thực tiễn từ Thiên An Phú đem lại nhiều bài học giá trị cho các doanh nghiệp dệt may vừa và nhỏ. Yếu tố cốt lõi là sự phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận kinh doanh, sản xuất và xuất nhập khẩu. Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật các thay đổi trong chính sách thuế và quy định kiểm dịch của nước nhập khẩu. Việc lập kế hoạch dự phòng cho các rủi ro vận tải biển giúp giảm thiệt hại kinh tế khi xảy ra biến cố. Doanh nghiệp cần xây dựng bộ tiêu chuẩn đánh giá nhà cung cấp dịch vụ logistics nhằm đảm bảo chất lượng dịch vụ vận chuyển. Đào tạo nhân sự am hiểu luật thương mại quốc tế luôn là khoản đầu tư mang lại lợi ích lâu dài.

4.2. Khả năng mở rộng và định hướng phát triển dài hạn

Mô hình quy trình xuất khẩu hoàn thiện tại Thiên An Phú có khả năng nhân rộng cho nhiều đơn vị dệt may trong khu vực miền Trung. Định hướng tương lai đòi hỏi doanh nghiệp chuyển dịch mạnh mẽ từ phương thức gia công CMT sang phương thức FOB và ODM. Việc nâng cấp chuỗi giá trị giúp công ty chủ động hơn trong khâu thiết kế mẫu và thu mua nguyên liệu. Doanh nghiệp cần đẩy mạnh phát triển sản phẩm thời trang tuần hoàn để đáp ứng quy định khắt khe của Liên minh châu Âu. Mở rộng kênh bán hàng trực tiếp đến các nhà bán lẻ quốc tế sẽ giúp nâng cao tỷ suất sinh lời. Quy trình xuất khẩu hiện đại hóa sẽ là bệ phóng đưa thương hiệu vươn xa trên trường quốc tế.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, hoạt động thương mại quốc tế của Việt Nam ghi nhận sự phát triển gắn liền với các hiệp định thương mại tự do (FTA). Tính đến tháng 10 năm 2024, theo thống kê của Trung tâm WTO, Việt Nam đã ký kết 17 FTA và đang trong quá trình đàm phán 02 FTA khác. Việc tham gia các hiệp định này tạo điều kiện ưu đãi về thuế quan, gia tăng tỷ lệ nội địa hóa, thúc đẩy cải tiến khoa học công nghệ, bảo vệ môi trường và nâng cao năng lực cạnh tranh cho chuỗi cung ứng quốc gia.

Trong cơ cấu kinh tế Việt Nam, ngành dệt may là lĩnh vực xuất khẩu chủ lực, giải quyết việc làm cho hàng triệu lao động và thúc đẩy các ngành công nghiệp phụ trợ. Mạng lưới sản xuất dệt may trải dài từ sợi, dệt, nhuộm hoàn tất đến may mặc, tiếp cận thị trường tại hơn 180 quốc gia và vùng lãnh thổ. Năm 2023, kim ngạch xuất khẩu ngành dệt may đạt trên 44 tỷ USD (theo số liệu tổng quát trong phần đặt vấn đề), đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia xuất khẩu hàng may mặc hàng đầu thế giới.

Tuy nhiên, xuất khẩu là hoạt động thương mại phức tạp vượt qua biên giới quốc gia, trong đó thủ tục hải quan là khâu mang tính quyết định. Việc hoàn tất thủ tục hải quan chuẩn xác cho phép doanh nghiệp thụ hưởng các mức thuế quan ưu đãi từ các FTA, tối ưu hóa chi phí và phòng ngừa các rủi ro pháp lý. Ngược lại, quy trình thủ tục hải quan đòi hỏi khối lượng chứng từ lớn và kiến thức nghiệp vụ chuyên sâu, khiến nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ dễ phát sinh sai sót trong quá trình thông quan. Xuất phát từ thực tiễn trên, tác giả Nguyễn Thị Châu Loan đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài: "Nghiên cứu quy trình xuất khẩu hàng dệt may của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú".

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể như sau:

1. Mục tiêu chung: Nghiên cứu quy trình xuất khẩu hàng dệt may của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú, từ đó đề xuất các phương án cải thiện quy trình xuất khẩu của doanh nghiệp trong giai đoạn tiếp theo.
2. Mục tiêu cụ thể:

• Mục tiêu 1: Hệ thống hóa vấn đề lý luận và thực tiễn về hoạt động xuất khẩu cùng quy trình xuất khẩu hàng hóa.
• Mục tiêu 2: Tìm hiểu về quy trình xuất khẩu và thủ tục hải quan xuất khẩu hàng dệt may tại Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú.
• Mục tiêu 3: Đề xuất một số phương án, kiến nghị nhằm cải thiện quy trình xuất khẩu của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Quy trình xuất khẩu và thủ tục hải quan xuất khẩu hàng dệt may của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú.
• Phạm vi nội dung: Tập trung nghiên cứu quy trình nghiệp vụ xuất khẩu và quy trình thực hiện thủ tục hải quan đối với sản phẩm dệt may của công ty.
• Phạm vi không gian: Thực hiện tại Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú (Khu công nghiệp Phú Đa, thị trấn Phú Đa, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế).
• Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích dữ liệu thứ cấp trong giai đoạn 3 năm, từ năm 2021 đến năm 2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận sử dụng các khái niệm và khung pháp lý chuẩn mực về thương mại quốc tế và hải quan:

• Căn cứ pháp lý về xuất khẩu: Điều 28, Khoản 1 Luật Thương mại năm 2005 quy định xuất khẩu hàng hóa là việc đưa hàng hóa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng. Đồng thời, nghiên cứu trích dẫn định nghĩa của Feenstra và Taylor (2010) trong giáo trình Thương mại quốc tế: "Các quốc gia mua và bán hàng hóa, dịch vụ từ nhau. Xuất khẩu là sản phẩm được bán từ nước này sang nước khác".
• Căn cứ pháp lý về thủ tục hải quan: Khoản 23 Điều 4 Luật Hải quan số 54/2014/QH13 quy định thủ tục hải quan là các công việc mà người khai hải quan và công chức hải quan phải thực hiện đối với hàng hóa, phương tiện vận tải. Khóa luận cũng viện dẫn định nghĩa tại Khoản c, Điều 2, Chương 4 Công ước Kyoto. Bên cạnh đó, các quy định chuyên ngành được áp dụng gồm: Nghị định 187/2013/NĐ-CP (tra cứu danh mục hàng hóa xuất khẩu cần giấy phép), Thông tư số 38/2015/TT-BTC (Điều 16 về sửa chữa tờ khai) và Thông tư số 39/2018/TT-BTC (Khoản 9 Điều 1 sửa đổi Điều 20 Thông tư 38 về khai bổ sung hồ sơ hải quan).
• Khung điều kiện thương mại và thanh toán: Quy tắc giao hàng FOB (Free on Board) và CIF (Cost, Insurance, and Freight) theo Incoterms; phương thức thanh toán chuyển tiền bằng điện TTR (Telegraphic Transfer Reimbursement); hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai bao gồm:

• Phương pháp thu thập thông tin và số liệu thứ cấp: Dữ liệu được trích xuất từ văn bản của Tổng cục Hải quan, các bộ ngành liên quan, các báo cáo tài chính, chứng từ xuất nhập khẩu thực tế (hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói, vận đơn đường biển, tờ khai hải quan) của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú giai đoạn 2021 - 2023, kết hợp giáo trình, sách báo chuyên ngành dệt may.
• Phương pháp phân tích số liệu: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả để hệ thống hóa số liệu thành bảng biểu; phương pháp so sánh số liệu giữa các năm 2021, 2022 và 2023 nhằm xác định xu hướng biến động và nguyên nhân chênh lệch chỉ tiêu kim ngạch.
• Phương pháp xử lý số liệu: Tổng hợp và tính toán dữ liệu trên phần mềm Microsoft Excel.
• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Phân tích, tổng hợp lý luận và quy định pháp luật liên quan đến quy trình xuất khẩu và thủ tục hải quan.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quy trình xuất khẩu, thủ tục hải quan xuất khẩu hàng hóa

Nội dung chương 1 hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận về ngoại thương và phân tích bức tranh thực tiễn ngành dệt may:

• Khái quát lý luận: Phân tích đặc điểm của hoạt động xuất khẩu (phạm vi thị trường rộng lớn, chịu tác động của kinh tế, chính trị, luật pháp quốc tế, giao dịch chủ yếu bằng ngoại tệ như USD, EUR, KRW và chịu sự điều tiết của Nhà nước qua thuế quan, hạn ngạch). Phân tích vai trò của xuất khẩu đối với doanh nghiệp (tăng doanh thu, mở rộng thị trường, phân tán rủi ro nội địa) và đối với nền kinh tế quốc gia (tạo thặng dư thương mại, cân đối nguồn ngoại tệ nhập khẩu, quảng bá thương hiệu quốc gia, tạo việc làm).
• Các hình thức xuất khẩu: Phân tích ưu và nhược điểm của 7 hình thức xuất khẩu chủ yếu: xuất khẩu trực tiếp, ủy thác xuất khẩu (xuất khẩu gián tiếp), xuất khẩu hàng gia công, tạm nhập tái xuất và tạm xuất tái nhập, buôn bán đối lưu (hàng đổi hàng), xuất khẩu theo nghị định thư và xuất khẩu tại chỗ.
• Quy trình thủ tục hải quan chung: Bao gồm 3 bước căn bản: (1) Chuẩn bị chứng từ cần thiết và khai, nộp tờ khai hải quan; (2) Đưa hàng hóa, phương tiện vận tải đến địa điểm kiểm tra thực tế; (3) Doanh nghiệp nộp thuế và thực hiện các nghĩa vụ tài chính liên quan.

Chỉ tiêu kim ngạch dệt may Việt Nam	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023
Kim ngạch xuất khẩu (Tỷ USD)	32,75	37,57	33,33
Tốc độ tăng trưởng so với năm trước (%)	-	+14,71%	-11,29%
Giá trị tăng/giảm tuyệt đối (Tỷ USD)	-	+4,82	-4,24

• Thực tiễn xuất khẩu ngành dệt may Việt Nam: Theo số liệu Tổng cục Hải quan, dệt may đứng vị trí thứ 4 trong 10 nhóm hàng xuất khẩu lớn nhất năm 2023 với trị giá 33,33 tỷ USD (đứng sau máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 57,34 tỷ USD; điện thoại các loại và linh kiện đạt 52,38 tỷ USD; máy móc, thiết bị, dụng cụ phụ tùng đạt 43,13 tỷ USD). Năm 2022, xuất khẩu dệt may đạt 37,57 tỷ USD (tăng 14,71% so với mức 32,75 tỷ USD của năm 2021), nhưng sang năm 2023 đã giảm 11,29% do tổng cầu thế giới suy giảm. Theo nhận định của ông Vũ Đức Giang - Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, chi phí tiền lương tại Việt Nam chiếm trên 55% giá thành và mức lãi suất cao hơn các quốc gia cạnh tranh (Ấn Độ, Bangladesh) khoảng 3%, gây bất lợi về giá dù năng suất và chất lượng cao hơn 10 - 15%.

Thị trường xuất khẩu dệt may Việt Nam năm 2023	Trị giá xuất khẩu (Tỷ USD)	Tỷ trọng cơ cấu (%)	Tốc độ tăng trưởng so với 2022 (%)
Hoa Kỳ (Mỹ)	14,47	43,41%	-16,7%
Nhật Bản	4,06	12,18%	Tương đương năm trước
Liên minh Châu Âu (EU)	3,86	11,58%	-13,8%
Hàn Quốc	3,05	9,15%	-7,9%

• Thực tiễn xuất khẩu dệt may tại Thừa Thiên Huế: Toàn tỉnh có hơn 60 nhà máy sản xuất dệt may, đóng góp khoảng 70% tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh và tạo việc làm cho hơn 23.000 lao động. Năm 2023, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa toàn tỉnh ước đạt 1.100 triệu USD, giảm 2,02% so với năm 2022 và đạt 79% kế hoạch năm. Thị trường xuất khẩu của tỉnh đã mở rộng đến 44 quốc gia.

Chương 2: Nghiên cứu quy trình xuất khẩu hàng dệt may của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú

Nội dung chương 2 mô tả thực trạng tổ chức, hoạt động sản xuất kinh doanh và quy trình thực hiện nghiệp vụ ngoại thương tại doanh nghiệp khảo sát:

• Tổng quan doanh nghiệp: Công ty Cổ phần Dệt – May Thiên An Phú (tên viết tắt THIENANPHUGATEX, MST: 3301526585) thành lập ngày 27/11/2013 do ông Phạm Gia Định làm Tổng Giám đốc. Trụ sở đặt tại Khu công nghiệp Phú Đa, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế. Doanh nghiệp vận hành hai cơ sở sản xuất: Nhà máy may số 1 & 2 tại Phú Đa với 41 dây chuyền (23 công nhân/dây chuyền, gần 1.600 nhân viên, diện tích khuôn viên gần 60.000 m2) và Nhà máy may Hương Sơ (đưa vào hoạt động năm 2023 tại Cụm công nghiệp An Hòa, TP. Huế) gồm 24 dây chuyền (23 công nhân/dây chuyền, gần 800 nhân viên, diện tích nhà xưởng chính 9.224 m2). Tổng số cán bộ công nhân viên đạt gần 2.500 người, năng lực xử lý hơn 10.000 đơn hàng/năm. Sản phẩm chủ lực gồm áo polo, áo T-shirt, áo khoác, hàng thời trang nữ và quần áo trẻ em; cung ứng cho các đối tác quốc tế như Fila, Kmart, Jumping Beans, đồng thời hợp tác với TAAD Group (Mexico, Mỹ, Việt Nam) và có văn phòng đại diện tại Mỹ.

• Cơ cấu bộ máy: Tổng Giám đốc điều hành chung; Giám đốc điều hành quản lý sản xuất; các phòng ban chức năng gồm: Phòng Công nghệ, Phòng QA (kiểm soát chất lượng), Phòng Kế toán, Phòng Nhân sự, Phòng Bảo trì và Phòng Kế hoạch – Xuất nhập khẩu.

• Quy trình xuất khẩu hàng dệt may tại công ty diễn ra qua 9 bước tuần tự:

1. Đàm phán và ký kết hợp đồng ngoại thương: Thực hiện chủ yếu theo hình thức nhận gia công xuất khẩu với điều kiện giao hàng FOB cảng bốc hàng chỉ định tại Việt Nam.
2. Xin giấy phép xuất khẩu: Mặt hàng dệt may thông thường được phép xuất khẩu tự do, không thuộc diện quản lý đặc biệt theo Nghị định 187 nên công ty không phải xin giấy phép.
3. Xác nhận thanh toán: Doanh nghiệp ưu tiên lựa chọn phương thức thanh toán TTR để giảm thiểu chi phí chuyển tiền và rút gọn thủ tục chứng từ ngân hàng.
4. Chuẩn bị hàng hóa xuất khẩu: Sản xuất, kiểm tra chất lượng theo mẫu chào hàng và đóng gói theo quy cách sau khi nhận tiền đặt cọc từ đối tác.
5. Thu xếp chỗ với Forwarder: Cung cấp thông tin lô hàng cho bên giao nhận vận tải để xác định loại container, tính toán cước phí và nhận Booking Receipt Notice (khóa luận minh họa chứng từ đặt chỗ của hãng tàu ONE).
6. Đóng hàng và vận chuyển ra cảng: Đóng hàng FCL tại nhà máy hoặc gửi hàng LCL đến kho CFS; cân hàng và nộp phiếu xác nhận khối lượng toàn bộ (VGM) cho cảng biển trước giờ cắt máng (closing time).
7. Làm thủ tục hải quan xuất khẩu: Chuẩn bị hồ sơ, nhập dữ liệu vào phần mềm VNACCS/VCIS, tiếp nhận phân luồng tờ khai.
8. Các nghiệp vụ liên quan khác: Gửi hướng dẫn giao hàng (SI) cho hãng tàu trước hạn cut-off time, xác nhận vận đơn nháp (B/L nháp), xin cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) và mua bảo hiểm nếu có thỏa thuận.
9. Gửi bộ chứng từ cho người mua nước ngoài: Gửi file scan qua thư điện tử trước, sau đó chuyển phát bộ chứng từ gốc (hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói, vận đơn đường biển, C/O) cho đối tác nhập khẩu.

• Quy trình thủ tục hải quan xuất khẩu tại công ty được cụ thể hóa thành 5 bước nghiệp vụ:

1. Kiểm tra chính sách hàng hóa và chính sách thuế: Xác định hàng may mặc có thuế xuất khẩu 0%; rà soát các tiêu chuẩn chất lượng và chứng nhận xuất xứ để hàng xuất sang Mỹ được hưởng ưu đãi thuế quan theo hiệp định thương mại song phương.
2. Chuẩn bị chứng từ lô hàng: Lập bộ chứng từ bắt buộc (Hợp đồng thương mại, Hóa đơn thương mại - Commercial Invoice, Phiếu đóng gói - Packing List, Vận đơn đường biển - Bill of Lading) và các chứng từ phụ trợ (C/O, chứng nhận kiểm định CA, chứng nhận chất lượng CQ, chứng thư hun trùng nếu có yêu cầu).
3. Khai báo tờ khai hải quan điện tử: Sử dụng chữ ký số và hệ thống VNACCS/VCIS để truyền dữ liệu tờ khai hải quan.
4. Thực hiện thủ tục thông quan theo phân luồng:

• Luồng xanh: Hệ thống chấp nhận thông quan tự động, nộp lệ phí hải quan và lấy mã vạch.
• Luồng vàng: Xuất trình hồ sơ giấy để công chức hải quan kiểm tra chứng từ.
• Luồng đỏ: Xuất trình hồ sơ giấy đồng thời phối hợp kiểm tra thực tế hàng hóa tại chi cục hải quan cảng.

5. Thông quan và thanh lý tờ khai: Nộp các khoản lệ phí phát sinh, in mã vạch tờ khai đã thông quan gửi cho hãng tàu để ký thực xuất và giám sát bốc hàng lên tàu.

• Quy trình xử lý tờ khai sai sót:

• Sửa chữa tờ khai hải quan: Thực hiện căn cứ theo Điều 16 Thông tư số 38/2015/TT-BTC đối với các lỗi sai sót về số lượng, đơn vị tính, tên hàng, mã HS hoặc lỗi nhập liệu không ảnh hưởng đến bản chất giao dịch và số thuế phải nộp. Doanh nghiệp nộp yêu cầu qua VNACCS/VCIS kèm chứng từ chứng minh để cơ quan hải quan xem xét duyệt sửa.
• Khai bổ sung tờ khai hải quan: Căn cứ Khoản 9 Điều 1 Thông tư số 39/2018/TT-BTC (sửa đổi Điều 20 Thông tư số 38/2015/TT-BTC), áp dụng khi thiếu mã HS, thiếu chứng từ (hóa đơn, chứng nhận xuất xứ) hoặc thông tin số lượng, trị giá chưa khai báo đầy đủ tại thời điểm thông quan.

Chương 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao quy trình xuất khẩu hàng dệt may của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú

Chương 3 xây dựng định hướng phát triển của công ty và đề xuất hệ thống giải pháp khắc phục các điểm nghẽn nghiệp vụ:

• Định hướng phát triển: Nâng cao năng lực cạnh tranh, giữ vững thị trường truyền thống (Mỹ, Đài Loan, Hàn Quốc), mở rộng thêm các thị trường mới và hoàn thiện hệ thống quản trị logistics nội bộ.
• Nhóm giải pháp hoàn thiện quy trình: Đẩy mạnh đào tạo chuyên môn cho đội ngũ nhân viên Phòng Kế hoạch – Xuất nhập khẩu; chuẩn hóa quy trình lập và kiểm soát bộ chứng từ xuất khẩu để giảm tỷ lệ tờ khai bị phân vào luồng vàng và luồng đỏ; tăng cường ứng dụng phần mềm quản lý đơn hàng kết nối đồng bộ với hệ thống VNACCS/VCIS nhằm hạn chế sai sót khi truyền dữ liệu hải quan.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả nghiên cứu cụ thể dựa trên số liệu thực tế:

• Về mặt lý luận: Hệ thống hóa được các hình thức xuất khẩu ngoại thương và quy định pháp lý hải quan hiện hành (Luật Hải quan 2014, Thông tư 38/2015/TT-BTC, Thông tư 39/2018/TT-BTC), làm rõ các bước giao dịch thực tế theo điều kiện giao hàng FOB.
• Về mặt thực tiễn doanh nghiệp:
  • Phản ánh chi tiết quy mô hoạt động của Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú với 2 cơ sở (Nhà máy Phú Đa 41 chuyền và Nhà máy Hương Sơ 24 chuyền), năng lực quản lý gần 2.500 nhân sự và hơn 10.000 đơn hàng/năm.
  • Minh họa chi tiết quy trình luân chuyển chứng từ xuất khẩu bằng các biểu mẫu thực tế đang áp dụng tại doanh nghiệp: Thông báo đặt chỗ hãng tàu ONE (Booking Receipt Notice), Hóa đơn thương mại, Phiếu đóng gói, Vận đơn và Tờ khai hải quan điện tử.
  • Đánh giá cụ thể các bước xử lý sai sót tờ khai hải quan (sửa đổi, bổ sung) gắn liền với hệ thống VNACCS/VCIS, giúp giảm thiểu rủi ro chậm trễ giờ cắt máng tại cảng biển.
• Đề xuất kiến nghị:
  • Đối với Ban Giám đốc: Cần chú trọng đầu tư ngân sách cho công tác đào tạo nhân sự nghiệp vụ ngoại thương, nâng cấp trang thiết bị công nghệ thông tin và xây dựng mối liên kết chặt chẽ với các đơn vị giao nhận vận tải uy tín.
  • Đối với Phòng Kế hoạch – Xuất nhập khẩu: Cần phối hợp chặt chẽ với Phòng Công nghệ và Phòng QA trong việc kiểm soát tiến độ đóng gói và thông số kỹ thuật hàng hóa; chủ động rà soát mã HS và tiêu chuẩn xuất xứ trước khi truyền tờ khai chính thức.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài: Nghiên cứu chỉ tập trung khai thác dữ liệu thứ cấp trong phạm vi thời gian 3 năm (giai đoạn 2021 - 2023) tại một doanh nghiệp đơn lẻ là Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú. Hoạt động xuất khẩu khảo sát chủ yếu tập trung vào loại hình gia công dệt may theo điều kiện FOB qua đường biển, chưa mở rộng sang các hình thức xuất khẩu mua đứt bán đoạn (FOB tự chủ nguyên liệu) hay các điều kiện giao hàng nhóm C và D.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng khảo sát so sánh quy trình xuất khẩu giữa nhiều doanh nghiệp dệt may trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế; nghiên cứu sâu hơn về tác động của các tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc nguyên liệu sợi - vải trong chuỗi cung ứng theo cam kết của các FTA thế hệ mới.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành: Tài liệu phục vụ học tập và nghiên cứu cho sinh viên các ngành Kinh tế quốc tế, Kinh doanh quốc tế, Thương mại quốc tế, Logistics và Quản trị chuỗi cung ứng khi tiếp cận quy trình xuất khẩu hàng hóa gia công trên thực tế.
• Người làm đề tài nghiên cứu tương tự: Cung cấp khung phương pháp luận, cách tiếp cận thu thập số liệu và cấu trúc phân tích quy trình thủ tục hải quan điện tử qua hệ thống VNACCS/VCIS.
• Nội dung đáng tham khảo nhất: Phần phân tích quy trình nghiệp vụ 9 bước xuất khẩu hàng dệt may và quy trình 5 bước thông quan hải quan kèm các chứng từ gốc thực tế (Booking Notice, Commercial Invoice, Packing List, Tờ khai hải quan).

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú hiện đang vận hành những cơ sở sản xuất nào và quy mô nhân sự ra sao? Doanh nghiệp thành lập ngày 27/11/2013, có trụ sở chính tại KCN Phú Đa, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế. Doanh nghiệp vận hành 2 cơ sở: Nhà máy may số 1 & 2 tại Phú Đa (gồm 41 dây chuyền, gần 1.600 nhân viên) và Nhà máy may số 3 Hương Sơ tại TP. Huế (thành lập năm 2023, gồm 24 dây chuyền, gần 800 nhân viên). Tổng quy mô lao động toàn công ty đạt gần 2.500 người.

2. Hoạt động xuất khẩu của Công ty Thiên An Phú chủ yếu áp dụng điều kiện giao hàng và phương thức thanh toán nào? Công ty chuyên sản xuất hàng may mặc gia công xuất khẩu với điều kiện giao hàng FOB (Free on Board) tại cảng biển Việt Nam. Về thanh toán quốc tế, doanh nghiệp ưu tiên áp dụng phương thức chuyển tiền bằng điện TTR (Telegraphic Transfer Reimbursement) nhằm giảm bớt chứng từ ngân hàng và tiết kiệm chi phí chuyển tiền.

3. Tình hình xuất khẩu dệt may Việt Nam năm 2023 có đặc điểm gì nổi bật về kim ngạch và thị trường? Năm 2023, xuất khẩu dệt may Việt Nam đạt 33,33 tỷ USD, đứng thứ 4 trong 10 nhóm hàng lớn nhất cả nước nhưng giảm 11,29% so với năm 2022 (đạt 37,57 tỷ USD). Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất với kim ngạch 14,47 tỷ USD (chiếm 43,41% thị phần), tiếp theo là Nhật Bản đạt 4,06 tỷ USD (12,18%), EU đạt 3,86 tỷ USD (11,58%) và Hàn Quốc đạt 3,05 tỷ USD (9,15%).

4. Căn cứ pháp lý nào được tác giả sử dụng để trình bày quy trình sửa chữa và khai bổ sung tờ khai hải quan? Quy trình sửa chữa tờ khai hải quan được căn cứ theo quy định tại Điều 16 Thông tư số 38/2015/TT-BTC của Bộ Tài chính. Trong khi đó, nghiệp vụ khai bổ sung tờ khai hải quan được trích dẫn theo Khoản 9 Điều 1 Thông tư số 39/2018/TT-BTC ngày 20/04/2018 (sửa đổi, bổ sung Điều 20 Thông tư số 38/2015/TT-BTC).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Châu Loan đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận và quy định pháp luật về thủ tục hải quan xuất khẩu hàng hóa tại Việt Nam. Thông qua việc phân tích thực tế hoạt động tại Công ty Cổ phần Dệt may Thiên An Phú giai đoạn 2021 - 2023, nghiên cứu làm rõ các bước triển khai hợp đồng gia công dệt may theo điều kiện FOB và thao tác trên hệ thống hải quan điện tử VNACCS/VCIS. Các giải pháp và kiến nghị được tác giả đề xuất bám sát vào những vướng mắc thực tiễn của doanh nghiệp, mang lại giá trị tham khảo rõ ràng cho sinh viên và cán bộ nghiệp vụ xuất nhập khẩu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUY TRÌNH XUẤT KHẨU, THỦ TỤC HẢI QUAN XUẤT KHẨU HÀNG HÓA 1. Những vấn đề cơ bản về xuất khẩu 1. Khái niệm về hoạt động xuất khẩu Theo Luật Thương mại 2005 tại Điều 28, khoản 1, khái niệm xuất khẩu được nêu cụ thể như sau: “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hoá được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật”. “Xuất khẩu là việc bán hàng hóa, dịch vụ cho nước ngoài”.

Một định nghĩa khác được Feenstra and Taylor (2010) đưa ra trong giáo trình Thương mại quốc tế là “Các quốc gia mua và bán hàng hóa, dịch vụ từ nhau. Xuất khẩu là sản phẩm được bán từ nước này sang nước khác”. Như vậy, có rất nhiều cách hiểu về xuất khẩu hàng hóa, nhưng hiểu một cách đơn giản nhất thì xuất khẩu hàng hóa là hàng hóa được sản xuất ở một quốc gia và bán hàng hóa đó cho một quốc gia khác. Hoạt động xuất khẩu được diễn ra trên phạm vi rất lớn bao gồm cả thời gian và không gian, hoạt động này có thể tiến hành với quy mô quốc gia hoặc quy mô nhiều quốc gia, có thể diễn ra trong thời gian ngắn cũng có thể kéo dài rất nhiều năm.

Đặc điểm của xuất khẩu Hoạt động xuất khẩu là một hoạt động phức tạp, diễn ra giữa các quốc gia khác nhau với những quy định và yêu cầu khác nhau nên nhiều thủ tục hơn so với hoạt động kinh doanh trong nước. Hoạt động xuất khẩu có những đặc điểm: - Hoạt động xuất khẩu diễn ra trong 1 thị trường buôn bán rộng lớn nên rất khó để có thể kiểm soát. - Đây là hoạt động giao thương giữa nhiều quốc gia nên phải chịu sự ảnh hưởng bởi các yếu tố như kinh tế, văn hóa, chính trị, chiến tranh, pháp luật,. Do đó xuất khẩu 5 mặc dù đem lại rất nhiều lợi ích nhưng cũng chứa đựng nhiều rủi ro.

- Đồng tiền ngoại tệ là phương thức giao dịch chủ yếu được sử dụng trong hoạt động xuất khẩu. - Nhà nước sẽ quản lý hoạt động xuất khẩu bằng 2 cách là trực tiếp và gián tiếp. Các chính sách về thuế quan, hạn ngạch, các văn bản pháp luật liên quan đến xuất khẩu,. là công cụ để nhà nước quản lý giản tiếp hoạt động xuất khẩu.

- Xuất khẩu được thực hiện dưới nhiều hình thức như trực tiếp, giám tiếp, trung gian,. Vai trò của xuất khẩu a. Đối với doanh nghiệp - Xuất khẩu đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của doanh nghiệp, mang lại nguồn doanh thu ổn định cho doanh nghiệp. Việc xuất khẩu hàng hóa chính là cách mở rộng thị trường ra khỏi biên giới quốc gia, giúp doanh nghiệp nâng cao được trình độ và vị thế của doanh nghiệp trong nước.

Hoạt động xuất khẩu giúp doanh nghiệp tiếp cận được thị trường quốc tế, tìm kiếm được nhiều khách hàng tiềm năng và giảm sự phụ thuộc vào thị trường nội địa. Việc này giúp doanh nghiệp tăng lợi nhuận. Lợi nhuận là mục tiêu quan trọng nhất của doanh nghiệp vì nó tác động và chi phối đến các hoạt động khác. - Tạo ra nguồn thu ngoại tệ cho doanh nghiệp: Khi doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ ra nước ngoài, phương thức thanh toán chủ yếu là đồng ngoại tệ như đô la Mỹ (USD), euro (EUR), won (KRW),.

phụ thuộc vào từng thị trường xuất khẩu. Nguồn ngoại tệ này làm giảm rủi ro tỷ giá hối đoái, đảm bảo được nguồn cung ứng quốc tế, mở rộng các hoạt động quốc tế và tạo ra cơ hội tài chính và đầu tư cho doanh nghiệp.