Luận văn nghiên cứu quy trình sản xuất rau xà lách cuộn tại trang trại của ông yoshimomi fujihara làng kawakami nagano nhật bản năm 2019

Luận văn nghiên cứu quy trình sản xuất rau xà lách cuộn tại trang trại ông Yoshimomi Fujihara, làng Kawakami, Nagano, Nhật Bản năm 2019.

• Tác giả: Vàng Mí Chá
• Người hướng dẫn: PGS.TS Hoàng Thị Bích Thảo
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Trồng trọt
• Đề tài: Nghiên Cứu Quy Trình Sản Xuất Rau Xà Lách Cuộn Tại Trang Trại Của Ông Yoshimomi Fujihara, Làng Kawakami, Nagano, Nhật Bản Năm 2019
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Chương trình thực tập nghề tại Nhật Bản
• 1.3. Mục tiêu
• 1.4. Giới hạn của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Tình hình sản xuất nông nghiệp tại Nhật Bản
• 2.1.1. Tình hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao tại Nhật Bản
• 2.1.2. Nền kinh tế Nhật Bản và thách thức lao động
• 2.2. Tình hình xuất khẩu nông sản
• 2.3. Tình hình sản xuất rau xà lách tại Nhật Bản
• 2.4. Tình hình sản xuất nông nghiệp tại tỉnh Nagano
• 2.4.1. Sản xuất nông nghiệp của Nagano
• 2.4.2. Tình hình xuất khẩu nông sản của tỉnh Nagano
• 2.5. Kinh nghiệm phát triển nông nghiệp của làng Kawakami
• 2.6. Trang trại của gia đình ông Yoshiomi Fujihara
• 2.7. Những thuận lợi và khó khăn, bài học kinh nghiệm liên quan đến nội dung thực tập
• 2.8. Tình hình nghiên cứu rau xà lách ở Việt Nam
• 3. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Phương pháp
• 3.2.2. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Cấu trúc và mẫu thiết kế nhà kính trong sản xuất cây rau xà lách cuộn tại trang trại của gia đình ông Yoshiomi Fujihara ở làng Kawakami, tỉnh Nagano của Nhật Bản
• 4.1.1. Không gian bên trong
• 4.1.2. Cửa ra vào
• 4.1.3. Hệ thống tưới tiêu
• 4.2. Đánh giá sinh trưởng, phát triển, của cây rau xà lách cuộn và quy trình gieo và chăm sóc trong nhà kính và ngoài đồng tại trang trại của gia đình ông Fujihara ở làng Kawakami, tỉnh Nagano của Nhật Bản
• 4.3. Quy trình gieo và chăm sóc cây rau xà lách cuộn trong nhà kính tại trang trại của gia đình ông Fujihara ở làng Kawakami, tỉnh Nagano của Nhật Bản
• 4.4. Quy trình gieo và chăm sóc cây rau xà lách cuộn ngoài đồng ruộng tại trang trại của gia đình ông Fujihara ở làng Kawakami, tỉnh Nagano của Nhật Bản
• 4.5. Đánh giá về cách quản lý các nguồn lực chủ yếu của cơ sở
• 4.6. Đánh giá hiệu quả kinh tế mô hình sản xuất rau tại trang trại Yoshiomi Fujihara
• 4.6.1. Sản lượng xà lách và cải thảo của trang trại trong năm 2019
• 4.6.2. Doanh thu của trang trại trong năm 2019
• 4.7. Thuận lợi, khó khăn và giải pháp khi áp dụng mô hình sản xuất vào Việt Nam
• 4.8. Đề xuất giải pháp
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Liên hệ ở Việt Nam
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Quy trình sản xuất rau xà lách cuộn

Quy trình sản xuất rau xà lách cuộn tại trang trại Yoshimomi Fujihara được thực hiện theo các bước chặt chẽ, từ chuẩn bị đất đến thu hoạch. Quy trình này áp dụng kỹ thuật trồng rau hiện đại, kết hợp với nông nghiệp công nghệ cao để đảm bảo chất lượng và năng suất. Các bước bao gồm làm đất, gieo hạt, chăm sóc, và thu hoạch, tất cả đều được kiểm soát nghiêm ngặt để đáp ứng tiêu chuẩn sản xuất rau sạch.

1.1. Chuẩn bị đất và gieo hạt

Đất được chuẩn bị kỹ lưỡng, bao gồm cày xới, bón phân, và xử lý hóa chất để đảm bảo độ tơi xốp và sạch bệnh. Hạt giống được xử lý bằng các chế phẩm như Metalaxyl và Iprodion trước khi gieo. Quy trình này đảm bảo cây con phát triển khỏe mạnh ngay từ giai đoạn đầu.

1.2. Chăm sóc và thu hoạch

Cây rau xà lách được chăm sóc trong nhà kính với hệ thống tưới tiêu tự động và kiểm soát nhiệt độ. Quy trình chăm sóc bao gồm tưới nước, bón phân, và phòng trừ sâu bệnh. Khi cây đạt độ tuổi thu hoạch, chúng được thu hoạch và đóng gói theo tiêu chuẩn nghiêm ngặt để đảm bảo chất lượng sản phẩm.

II. Trang trại Yoshimomi Fujihara và nông nghiệp Nhật Bản

Trang trại Yoshimomi Fujihara tại Kawakami Nagano là một ví dụ điển hình của nông nghiệp Nhật Bản hiện đại. Trang trại áp dụng các kỹ thuật trồng rau tiên tiến và nông nghiệp công nghệ cao để tối ưu hóa năng suất và chất lượng. Quy trình canh tác tại đây được thiết kế để phù hợp với điều kiện khí hậu và đất đai của vùng Nagano, đảm bảo sản xuất rau sạch và bền vững.

2.1. Cơ sở vật chất và công nghệ

Trang trại được trang bị hệ thống nhà kính hiện đại, máy móc tự động, và hệ thống tưới tiêu thông minh. Các công nghệ này giúp giảm thiểu sức lao động và tăng hiệu quả sản xuất. Nông nghiệp công nghệ cao tại đây không chỉ đảm bảo năng suất mà còn giảm thiểu tác động đến môi trường.

2.2. Hiệu quả kinh tế

Năm 2019, trang trại đạt sản lượng cao với doanh thu ấn tượng. Sản xuất nông nghiệp tại đây không chỉ mang lại lợi nhuận cho chủ trang trại mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của vùng Kawakami. Mô hình này là một ví dụ điển hình cho nông nghiệp bền vững và hiệu quả.

III. Ứng dụng và bài học kinh nghiệm

Quy trình sản xuất rau xà lách cuộn tại trang trại Yoshimomi Fujihara có thể được áp dụng tại Việt Nam để phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Các bài học kinh nghiệm từ nông nghiệp Nhật Bản như sử dụng công nghệ hiện đại, quản lý chặt chẽ, và đảm bảo chất lượng sản phẩm là những yếu tố quan trọng để phát triển sản xuất rau sạch tại Việt Nam.

3.1. Khả năng áp dụng tại Việt Nam

Việt Nam có tiềm năng lớn để phát triển nông nghiệp công nghệ cao nhờ điều kiện khí hậu và đất đai thuận lợi. Áp dụng quy trình canh tác và kỹ thuật trồng rau từ Nhật Bản có thể giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm, đồng thời giảm thiểu tác động đến môi trường.

3.2. Bài học kinh nghiệm

Các bài học từ trang trại Yoshimomi Fujihara bao gồm việc sử dụng công nghệ hiện đại, quản lý chặt chẽ từ khâu chuẩn bị đất đến thu hoạch, và đảm bảo chất lượng sản phẩm. Những yếu tố này là chìa khóa để phát triển nông nghiệp bền vững và hiệu quả tại Việt Nam.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vàng Mí Chá được thực hiện trong khuôn khổ chương trình thực tập nghề nghiệp quốc tế giữa Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, Trung tâm Đào tạo và Phát triển Quốc tế với các cơ sở nông nghiệp tại Nhật Bản. Xuất phát điểm của nghiên cứu gắn liền với thực tiễn sản xuất nông nghiệp: Nhật Bản là quốc gia thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai, thời tiết cực đoan, địa hình đồi núi dốc và tình trạng già hóa dân số trầm trọng, song đã phát triển nền nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đứng hàng đầu thế giới để tối ưu hóa năng suất và chất lượng nông sản. Trong khi đó, tại Việt Nam, nhu cầu sử dụng thực phẩm sạch và an toàn ngày càng cấp thiết trước thực trạng mất an toàn vệ sinh thực phẩm và ngộ độc thực phẩm phổ biến. Do đó, việc tìm hiểu quy trình canh tác rau xà lách cuộn theo tiêu chuẩn công nghệ cao từ một vùng chuyên canh điển hình của Nhật Bản mang ý nghĩa thực tiễn rõ nét nhằm rút ra bài học ứng dụng cho sản xuất trong nước.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể gồm hai nội dung chính:

1. Đánh giá được kỹ thuật trồng, chăm sóc và thu hoạch rau xà lách cuộn.
2. Nghiên cứu quy trình sản xuất rau xà lách tại cơ sở sản xuất của gia đình ông Yoshiomi Fujihara, làng Kawakami, tỉnh Nagano, Nhật Bản.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là giống rau xà lách cuộn giòn Iceberg (Lactuca sativa) cùng toàn bộ quy trình kỹ thuật gieo ươm trong nhà kính, kỹ thuật canh tác ngoài đồng ruộng, công tác bảo vệ thực vật, thu hoạch và hạch toán kinh tế tại cơ sở.

Phạm vi nghiên cứu:

• Không gian: Trang trại gia đình ông Yoshiomi Fujihara tại làng Kawakami, tỉnh Nagano, Nhật Bản.
• Thời gian: Từ ngày 06/06/2019 đến ngày 13/11/2019.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về cơ sở lý luận và bối cảnh thực tiễn, tác giả tổng hợp tài liệu về nền nông nghiệp công nghệ cao Nhật Bản với các mô hình canh tác nhà kính, nhà lưới và nông nghiệp thông minh (ứng dụng dữ liệu lớn, IoT, thiết bị không người lái và robot). Văn bản dẫn chứng số liệu thống kê quốc gia: ngành nông nghiệp chỉ chiếm khoảng 1% GDP và 3% dân số trực tiếp canh tác nhưng đảm bảo cung ứng lương thực cho hơn 127,8 triệu dân và phục vụ xuất khẩu. Tỉnh Nagano là vùng sản xuất xà lách lớn nhất Nhật Bản với diện tích canh tác xà lách đạt 6.160 ha, chiếm tỷ trọng sản lượng áp đảo toàn quốc (theo dữ liệu thống kê e-Stat năm 2018). Riêng tại làng Kawakami, mô hình sản xuất nông nghiệp hàng hóa được chuyên môn hóa từ những năm 1950, toàn làng có 607 trang trại với mức thu nhập bình quân khoảng 25 triệu yên/trang trại/năm (số liệu năm 2007), được hỗ trợ bởi hạ tầng truyền thông cáp nội bộ và hệ thống robot quan trắc thời tiết tự động dự báo sương giá thời gian thực. Về mặt sinh thái, cây xà lách đòi hỏi nhiệt độ thích hợp 18–25°C, độ ẩm 80–90%, quang chu kỳ ngày dài, độ pH đất từ 5,6–6,5 và thời gian sinh trưởng từ gieo hạt đến thu hoạch dao động 60–65 ngày.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai thông qua các kỹ thuật thu thập và phân tích dữ liệu thực địa:

• Phương pháp quan sát trực quan và đo đạc kỹ thuật: Trực tiếp đo kích thước hình học, kết cấu vật liệu nhà kính (chiều cao cột, bước cột, quy cách màng polyethylene, hệ thống tưới nhỏ giọt).
• Phương pháp thực nghiệm và tham gia sản xuất: Trực tiếp thao tác và theo dõi các công đoạn cơ giới hóa gồm gieo hạt khay ươm, điều khiển máy lên luống phủ bạt, đục lỗ, trồng cây con, phun tưới và thu hoạch rạng sáng.
• Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi sinh trưởng:
  • Giai đoạn vườn ươm: Theo dõi ngày nảy mầm (đạt tỷ lệ 90–98%), thời gian lưu cây trong khay nhựa/giấy (23 ngày).
  • Giai đoạn ngoài ruộng: Đánh giá cây thời điểm 9–10 lá và khi thu hoạch thông qua chỉ số hình thái $I = H/D$ (trong đó $H$ là chiều cao, $D$ là đường kính tán, đo trên mẫu lặp lại 5 lần; phân loại cây to 22 cm, cây nhỏ 17 cm) và đường kính mặt cắt ngang.
  • Điều tra sâu bệnh: Theo dõi bệnh thối rễ do vi khuẩn Erwinia carotovora (từ ngày thứ 20 đến 40 sau trồng) và bệnh chết cây con do nấm Pythium spp., Fusarium oxysporum, Rhizoctonia solani (sau gieo 15–23 ngày).
  • Cấu thành năng suất: Số cây/m², khối lượng cây/m² (lặp lại 5 lần), khối lượng trung bình cá thể.
• Phương pháp hạch toán kinh tế: Phân tích cấu trúc chi phí sản xuất hàng năm, chi phí đầu tư xây dựng cơ bản, khấu hao tài sản cố định (TSCĐ), doanh thu và tính toán các chỉ số kinh tế như Giá trị sản xuất (GO), Chi phí trung gian (IC), Giá trị gia tăng (VA) và Lợi nhuận.

Nguồn dữ liệu sử dụng gồm số liệu điều tra trực tiếp tại trang trại năm 2019, kết quả phân tích mẫu đất từ Hiệp hội Nông nghiệp Nhật Bản (JA), và dữ liệu thống kê từ cổng thông tin Chính phủ Nhật Bản (e-Stat).

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của việc tiếp cận mô hình nông nghiệp công nghệ cao tại Nhật Bản thông qua chương trình hợp tác quốc tế của nhà trường. Nội dung nêu bật sự tương phản giữa điều kiện tự nhiên khắc nghiệt của Nhật Bản với nền nông nghiệp năng suất cao, từ đó liên hệ tới nhu cầu phát triển chuỗi rau an toàn tại Việt Nam nhằm giảm thiểu nguy cơ ngộ độc thực phẩm. Phần này công bố 2 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, phạm vi không gian tại trang trại Yoshiomi Fujihara (làng Kawakami, Nagano), thời gian từ tháng 6 đến tháng 11/2019, đồng thời nêu rõ giới hạn đề tài do rào cản tiếng Nhật nên chưa đi sâu phân tích tỷ lệ dung dịch dinh dưỡng chi tiết.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này cung cấp bức tranh toàn diện về nền nông nghiệp Nhật Bản và đặc thù địa phương:

• Nông nghiệp công nghệ cao Nhật Bản: Điển hình như tỉnh Ibaraki đóng góp 110 tỷ USD/năm (>50% GDP toàn vùng); sự chuyển dịch sang nông nghiệp thông minh quy mô dự kiến 305 triệu USD năm 2023 nhằm bù đắp tình trạng thiếu hụt lao động già hóa.
• Tình hình sản xuất rau xà lách: Cả nước đạt diện tích canh tác khoảng 21.000 ha; riêng tỉnh Nagano đạt 6.160 ha, là trung tâm sản xuất xà lách lớn nhất Nhật Bản.
• Kinh nghiệm làng Kawakami: Khí hậu núi cao mùa hè mát, mùa đông tuyết phủ dày; chuyển đổi sang trồng xà lách từ thập niên 1950. Làng có tỷ lệ người điều hành trang trại dưới 50 tuổi đạt 37,6%; doanh thu bán xà lách năm 2007 đạt 15,5 tỷ yên (607 trang trại, trung bình 25 triệu yên/hộ). Làng ứng dụng truyền hình cáp nội bộ và hệ thống robot cảm biến thời tiết để quản lý sương giá và điều tiết lịch giao hàng.
• Khái quát về trang trại nghiên cứu: Trang trại Yoshiomi Fujihara có diện tích đất 4,75 ha; chuyên canh xà lách cuộn và cải thảo; lực lượng lao động thường trực gồm 1 công nhân bản địa và 2 sinh viên thực tập; chi phí nhân công 821 Yên/giờ; sản phẩm cung ứng cho hệ thống siêu thị nội địa và xuất khẩu sang Hàn Quốc, Trung Quốc.
• Tổng quan xà lách tại Việt Nam: Điểm lại lịch sử du nhập các giống từ Pháp (trước năm 1960), Mỹ và Nhật Bản (từ năm 1990 như Butter Lettuce CLS 808, Mini Star; từ 1998 như Lollo Rossa, Romaine) và các giống địa phương hóa tại Hải Phòng, Bắc Ninh.

Phần 3: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Nội dung chương mô tả chi tiết đối tượng nghiên cứu là giống xà lách cuộn giòn Iceberg. Tác giả xác lập hệ thống phương pháp luận thu thập số liệu bao gồm đo đạc thông số kỹ thuật nhà kính (kích thước cột, vật liệu mái, hệ thống điều khiển thông gió), theo dõi quy trình ươm giống 23 ngày trong khay, quan sát ngoài đồng ruộng từ khi đặt bầu đến 47 ngày sau trồng, phương pháp đo kích thước thân lá (chiều cao, đường kính tán), phương pháp tính tỷ lệ bệnh hại và công thức hạch toán hiệu quả kinh tế trang trại.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Chương kết quả tập hợp các số liệu khảo sát và tính toán thực tế tại trang trại năm 2019:

• Cấu trúc nhà kính: Nhà màng định hướng Bắc – Nam nhằm tối đa hóa bức xạ quang hợp; khung thép mạ kẽm cao 4 m (cột chính dày 0,5 cm, rộng 15 cm, cách nhau 2 m; cột phụ dày 0,2 cm, đường kính 5 cm, cách nhau 50 cm). Mái vòm cao 2,5 m phủ màng polyethylene dày 200 micron, khổ rộng 8 m, độ bền 2–3 năm; máng thoát nước mái rộng 30 cm; ô thông gió đỉnh cao 1,2 m phủ lưới 50 mắt/cm². Bên trong bố trí giá đỡ bằng sắt mạ kẽm cao cách mặt đất 30 cm, dài 20 m, rộng 3 m; nền trải bạt đen chống cỏ dại và mầm bệnh; vách nhà lắp lưới màu trắng mắt lưới 0,3 cm ngăn côn trùng. Hệ thống tưới nhỏ giọt kết nối nguồn nước ngầm, trang bị van một chiều, bộ châm phân tự động và vận hành bằng nguồn pin năng lượng mặt trời tích hợp ắc quy.
• Quy trình ươm cây con: Mẫu đất được Hiệp hội Nông nghiệp (JA) phân tích miễn phí các chỉ tiêu $N, P, K, Ca, Mg, pH, EC$. Khay ươm chuyên dụng (loại 128, 200, 208 lỗ nhựa hoặc 406 lỗ giấy) được xử lý qua dây chuyền: nạp đất $\rightarrow$ máy tạo ẩm $\rightarrow$ máy đục lỗ con $\rightarrow$ máy gieo hạt $\rightarrow$ máy phủ đất $\rightarrow$ máy tưới ẩm. Nhiệt độ nảy mầm duy trì 18–20°C. Tưới nước 2 lần/ngày (sáng 6h–9h, chiều 15h–17h); lưu giữ trong nhà kính 23 ngày.
• Quy trình canh tác ngoài đồng ruộng: Đất được cải tạo vào mùa xuân dựa theo khuyến cáo của JA. Máy cơ giới hóa thực hiện đồng thời lên luống và trải bạt nilon (1 máy tạo 2 luống cùng lúc, quy chuẩn luống rộng 45 cm, cao 20 cm, cần 3 người vận hành). Bạt nilon màu trắng được ưu tiên sử dụng để phản xạ nhiệt, chống nóng đất do biến đổi khí hậu. Đục lỗ với khoảng cách 24 cm, mật độ đạt khoảng 9–10 cây/m², chừa rãnh đường "bư mự" để xe tưới tiêu di chuyển. Thời vụ: xà lách trồng từ đầu tháng 5 đến tháng 6, cải thảo trồng tháng 7 đến tháng 8, toàn bộ diện tích thu hoạch dứt điểm trước tháng 11 khi thời tiết chuyển rét buốt.
• Quản lý dịch hại và an toàn thực phẩm: Tuân thủ nghiêm ngặt Luật An toàn thực phẩm; nông hộ ghi chép nhật ký đồng ruộng hàng ngày nộp vào cơ sở dữ liệu chung của JA; nộp báo cáo sử dụng hóa chất trước thu hoạch 3 ngày và dừng phun thuốc bảo vệ thực vật 7 ngày trước thu hoạch. Thuốc BVTV sử dụng luân phiên các hoạt chất: Cyromazine, Difenthiuron, Dinotefuran, Emamectin benzoate (trừ dòi đục lá); Lufenuron, Indoxacarb, Permethrin (sâu khoang); Cymoxanil, Mancozeb, Propineb, Difenoconazole, Chlorothalonil (bệnh mốc sương, đốm lá) và các chế phẩm sinh học Bt, Spinosad, Matrine, Abamectin.
• Thu hoạch và sau thu hoạch: Thu hoạch sau 47 ngày trồng ngoài ruộng (tổng chu kỳ 70 ngày) vào lúc 3 giờ sáng trước khi mặt trời mọc để giữ độ tươi giòn và tránh chênh lệch nhiệt độ ngày đêm. Cắt dao sắc sát gốc, loại bỏ lá già, phun rửa sạch đất bằng vòi nước. Phân loại đóng thùng carton: Loại L (10 cây/thùng), Loại S (12 cây/thùng xếp 2 tầng). Sản phẩm bảo quản trong kho lạnh 5°C trong vòng 24 giờ trước khi bốc dỡ lên xe lạnh chuyên dụng vận chuyển đi tiêu thụ.
• Hạch toán hiệu quả kinh tế năm 2019:
  • Năng suất: Xà lách đạt 55 tấn/ha; cải thảo đạt 110 tấn/ha.
  • Tổng sản lượng xuất bán: Xà lách đạt 195.524 kg; doanh thu quy đổi tương đương 4.404.000 nghìn đồng (cải thảo đạt trên 2.000.000 nghìn đồng; tổng giá trị sản xuất toàn trang trại đạt trên 6.524.000 nghìn đồng).
  • Chi phí trung gian hàng năm: 797.400 nghìn đồng (trong đó nhân công thuê ngoài 3 người chiếm 390.000 nghìn đồng, bạt nilon và vật tư khác 120.000 nghìn đồng, phân bón 42.000 nghìn đồng, giống 67.200 nghìn đồng, thuốc BVTV 17.600 nghìn đồng, điện nước 15.000 nghìn đồng).
  • Đầu tư xây dựng cơ bản: Tổng mức đầu tư ban đầu 8.169.070 nghìn đồng (xây dựng 2 nhà kho 2.000.000 nghìn đồng, 4 xe tải vận chuyển 2.000.000 nghìn đồng, nhà kính 250.535 nghìn đồng, v.v.); chi phí khấu hao TSCĐ hàng năm là 392.000 nghìn đồng.
  • Chỉ số kinh tế: Lợi nhuận hàng năm đạt trên 5.524.000 nghìn đồng; tỷ số Giá trị sản xuất/Chi phí trung gian đạt 8,47 lần; tỷ số Giá trị gia tăng/Chi phí trung gian đạt 7,47 lần.
• Đề xuất giải pháp cho Việt Nam: Tập trung đầu tư hạ tầng giao thông nội đồng, thủy lợi tưới tiêu kiên cố, hoàn thiện mạng lưới thông tin nông nghiệp; đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật gieo ươm cơ giới và màng phủ; xây dựng chuỗi giá trị liên kết giữa "4 nhà" (Nhà nước – Nhà khoa học – Doanh nghiệp – Nhà nông) để tháo gỡ điểm nghẽn thị trường tiêu thụ.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tóm lược sự phù hợp của thiết kế nhà kính và chu trình cơ giới hóa tại trang trại Yoshiomi Fujihara (quy mô vùng canh tác tập trung 2,7 ha đến 4,75 ha), mang lại thu nhập ổn định và lợi nhuận cao nhờ quản trị khoa học. Khóa luận kiến nghị các cơ quan chuyên môn tại Việt Nam tiếp tục khảo nghiệm, đánh giá các chỉ tiêu sinh trưởng và hạch toán kinh tế của giống xà lách cuộn giòn trong điều kiện sinh thái trong nước.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp các số liệu thực tế về năng suất và hiệu quả kinh tế của mô hình trang trại gia đình tại Nhật Bản trong năm 2019 thông qua bảng số liệu sau:

Chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật	Giá trị ghi nhận tại trang trại năm 2019	Đơn vị tính
Năng suất xà lách cuộn	55	Tấn/ha
Năng suất cải thảo	110	Tấn/ha
Sản lượng xà lách xuất bán	195.524	kg
Tổng giá trị sản xuất (Doanh thu)	6.524.000 (quy đổi text Bảng 4.5)	Nghìn đồng
Chi phí sản xuất trung gian hàng năm	797.400	Nghìn đồng
Khấu hao tài sản cố định hàng năm	392.000	Nghìn đồng
Lợi nhuận kinh tế hàng năm	5.524.000 (quy đổi text Bảng 4.5)	Nghìn đồng
Tỷ số Giá trị sản xuất / Chi phí trung gian	8,4689	Lần
Tỷ số Giá trị gia tăng / Chi phí trung gian	7,4685	Lần

Các đóng góp cụ thể do tác giả tự đúc kết bao gồm:

• Về mặt kỹ thuật: Hệ thống hóa toàn bộ thông số thiết kế kết cấu nhà kính giá rẻ phù hợp với điều kiện khí hậu miền núi dốc (màng PE chống tia UV, giàn đỡ khay cao 30 cm, lưới ngăn côn trùng 50 mắt/cm²). Xác lập mốc thời gian chuẩn hóa: 23 ngày nuôi cây con trong khay ươm nhà kính và 47 ngày canh tác ngoài ruộng có phủ bạt nilon trắng phản xạ nhiệt; kỹ thuật thu hoạch rạng sáng lúc 3 giờ để chống mất nước và quy chuẩn làm lạnh nhanh ở 5°C trong 24 giờ.
• Về mặt quản lý và chuỗi giá trị: Minh chứng vai trò hỗ trợ của Hiệp hội Nông nghiệp (JA) trong việc phân tích dinh dưỡng đất miễn phí, giám sát nhật ký phun thuốc BVTV, đảm bảo an toàn thực phẩm và hỗ trợ người nông dân kiểm soát nguồn cung ứng ra thị trường.
• Về mặt chuyển giao: Đề xuất hệ thống giải pháp 3 nhóm (hạ tầng – xã hội, khoa học – kỹ thuật, liên kết thị trường tiêu thụ) để ứng dụng phương thức canh tác rau an toàn công nghệ cao vào thực tiễn ngành trồng trọt Việt Nam.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tự chỉ ra các hạn chế thực tế trong quá trình nghiên cứu:

• Rào cản ngôn ngữ: Do trình độ tiếng Nhật của tác giả còn hạn chế nên chưa thể trao đổi sâu với chủ trang trại về công thức chi tiết, thành phần hóa học và tỷ lệ phối trộn dung dịch dinh dưỡng hòa tiêu trong hệ thống tưới phân tự động.
• Phạm vi theo dõi: Thời gian thực tập nghề nghiệp kéo dài hơn 5 tháng (tháng 6 đến tháng 11/2019), chỉ bao quát một chu kỳ vụ mùa hè – thu tại vùng núi Nagano, chưa theo dõi được các diễn biến kỹ thuật trong các khoảng thời gian khác trong năm.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được tác giả đề xuất: Tiếp tục triển khai các khảo nghiệm chuyên sâu tại Việt Nam nhằm theo dõi chi tiết các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển, khả năng chống chịu sâu bệnh và đánh giá năng suất, hiệu quả kinh tế của giống xà lách cuộn giòn Iceberg trong điều kiện tự nhiên và hạ tầng cơ sở trong nước.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo cụ thể cho các đối tượng:

• Sinh viên, học viên ngành Nông học, Trồng trọt, Bảo vệ thực vật: Cung cấp tài liệu trực quan, có số liệu thực tế về phương pháp cơ giới hóa khâu gieo ươm (khay 128–406 lỗ), thiết kế giàn giá thể cách ly mầm bệnh và cách thức điều tra các loại dịch hại chuyên tính trên rau họ Cúc/Thập tự (Erwinia carotovora, Pythium, sâu khoang, dòi đục lá).
• Cán bộ khuyến nông, hợp tác xã sản xuất rau an toàn: Tham khảo mô hình quản lý nhật ký canh tác của Hiệp hội Nông nghiệp JA, quy chuẩn sử dụng bạt nilon trắng chống sốc nhiệt ngoài đồng ruộng và quy trình thu hoạch ban đêm kết hợp chuỗi làm lạnh nhanh 5°C để duy trì độ giòn ngọt của rau xà lách.
• Người chuẩn bị tham gia chương trình thực tập kỹ năng nông nghiệp tại Nhật Bản: Cung cấp kinh nghiệm thực tế về môi trường lao động, cường độ làm việc (10 giờ/ngày), mức thù lao (821 Yên/giờ), trang thiết bị bảo hộ và các yêu cầu chấp hành kỷ luật sản xuất tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao trang trại Yoshiomi Fujihara phải tiến hành thu hoạch xà lách vào lúc 3 giờ sáng?

Trang trại thu hoạch xà lách vào lúc 3 giờ sáng trước khi mặt trời mọc do đặc điểm vùng núi Nagano có biên độ nhiệt ngày và đêm rất lớn. Việc cắt rau trong thời điểm nhiệt độ môi trường thấp giúp giữ được độ giòn, hạn chế sự thoát hơi nước của mô lá và duy trì chất lượng tươi ngon cao nhất trước khi đưa vào sơ chế và bảo quản lạnh.

2. Bạt nilon phủ luống ngoài ruộng sử dụng màu gì và giữ chức năng gì trong canh tác?

Trang trại sử dụng máy lên luống cao 20 cm, rộng 45 cm và phủ đồng thời bạt nilon màu trắng (ngoài ra có thể dùng bạt màu đen hoặc kẻ sọc tùy mùa). Màu trắng được ưu tiên sử dụng để phản xạ bức xạ mặt trời, hạn chế nhiệt độ đất tăng quá cao trong bối cảnh ấm lên toàn cầu, đồng thời giúp giữ ẩm, ngăn chặn cỏ dại phát triển và hạn chế mầm bệnh từ đất.

3. Hiệp hội Nông nghiệp (JA) tại địa phương quản lý việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật như thế nào?

JA cung cấp dịch vụ phân tích đất miễn phí ($N, P, K, Ca, Mg, pH, EC$), ban hành quy chuẩn theo dõi dịch hại và quản lý hệ thống dữ liệu nhật ký đồng ruộng do nông dân ghi chép. Chủ trang trại bắt buộc phải nộp bản ghi chép thời gian phun thuốc trừ sâu cho JA trước ngày thu hoạch 3 ngày, tuân thủ thời gian cách ly dừng phun thuốc trước thu hoạch 1 tuần và kiểm tra dư lượng định kỳ qua cơ quan độc lập theo Luật An toàn thực phẩm.

4. Thời gian sinh trưởng của giống xà lách cuộn giòn Iceberg tại trang trại là bao nhiêu ngày?

Cây xà lách có chu kỳ sản xuất chuẩn hóa là 70 ngày, gồm 23 ngày gieo ươm trong khay chuyên dụng đặt trên giá thể cao 30 cm trong nhà kính (nhiệt độ nảy mầm 18–20°C, tưới ngày 2 lần) và 47 ngày sinh trưởng ngoài đồng ruộng sau khi được trồng qua lỗ đục khoảng cách 24 cm.

5. Cơ cấu nhân sự và chi phí lao động của trang trại Yoshiomi Fujihara năm 2019 được tổ chức ra sao?

Trang trại có quy mô đất đai 4,75 ha nhưng chỉ vận hành với 3 lao động thường trực (gồm 1 công nhân người Nhật giàu kinh nghiệm và 2 sinh viên thực tập). Thời gian làm việc bình quân 10 giờ/ngày, 24–26 ngày/tháng, với mức chi trả nhân công là 821 Yên/giờ, đưa tổng chi phí thuê lao động hàng năm lên mức 390.000 nghìn đồng (chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng chi phí sản xuất 797.400 nghìn đồng).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vàng Mí Chá đã phản ánh chi tiết quy trình canh tác rau xà lách cuộn giòn ứng dụng công nghệ cao tại làng Kawakami, tỉnh Nagano, Nhật Bản năm 2019. Bằng việc phân tích thực nghiệm từ khâu thiết kế nhà kính ươm giống, kỹ thuật cơ giới hóa lên luống phủ bạt trắng, kiểm soát dịch hại qua hệ thống JA đến chuỗi bảo quản lạnh 5°C, công trình đã làm rõ cơ sở tạo nên năng suất 55 tấn/ha và tỷ suất lợi nhuận cao của trang trại nông hộ. Đây là nguồn tư liệu thực địa có giá trị khoa học và thực tiễn đối với công tác nghiên cứu, đào tạo chuyên ngành Trồng trọt cũng như định hướng phát triển chuỗi sản xuất rau an toàn tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Chương trình thực tập nghề tại Nhật Bản là một chương trình có sự hợp tác, liên kết chặt chẽ với trường Đại Học Nông Lâm và Trung tâm đào tạo và Phát Triển Quốc Tế về nhiều lĩnh vực giáo dục và đào tạo, chuyển giao khoa học và công nghệ. Trong đó lĩnh vực về hợp tác phát triển nông nghiệp đang được chú trọng và quan tâm vì đặc thù của Việt Nam vẫn đang là một nước nông nghiệp dựa vào nông nghiệp là chính. Nhật Bản là một nước chịu nhiều về thiên tai, thời tiết khắc nghiệt nhưng nền nông nghiệp Nhật Bản lại rất phát triển đứng hàng đầu thế giới. Đối với chương trình thực tập nghề lần này không chỉ học về kiến thức nông nghiệp mà còn được trải nghiệm văn hóa, cách sống và làm việc của người Nhật Bản.

Nông nghiệp là một ngành sản xuất tổng hợp cùng tồn tại với thiên nhiên, ở đó sẽ có những bài học thực tế mà trong sách vở chắc chắn là trong sách không được đề cập đến. Ví dụ mầm cây từ khi gieo trồng đến lúc ra trồng ở ruộng phải qua rất nhiều công đoạn. Sản xuất rau không chỉ yêu cầu về kỹ thuật và công nghệ mà còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố tự nhiên như sâu bệnh, nhiệt độ, lượng mưa. ảnh hưởng của mưa đá, bão sau khi trồng.

tất cả những ảnh hưởng trên cũng cần được xem xét một cách kỹ lưỡng. Thông qua những trải nghiệm thực tế để khám phá những kiến thức mới biến nó thành kinh nghiệm cho bản thân. Ở Việt Nam hiện nay những thông tin về ngộ độc thực phẩm được thời sự và báo chí đưa lên. Điều đó cho thấy nhu cầu về nông nghiệp sạch ở Việt Nam là rất cần thiết.

Để có được mô hình trồng rau sạch từ những nước phát triển nền nông nghiệp như Nhật Bản tôi đã quyết định lựa chọn đề tài “Nghiên cứu quy trình sản xuất rau xà lách cuộn tại trang trại của ông Yoshimomi, Fujihara, làng Kawakami, Nagano, Nhật Bản năm 2019”. Mục tiêu - Đánh giá được kỹ thuật trồng, chăm sóc và thu hoạch rau xà lách cuộn. - Nghiên cứu quy trình sản xuất rau xà lách tại chủ trang trại Yoshiomi Fujihara, làng Kawakami, tỉnh Nagano Nhật Bản. Giới hạn của đề tài Do giới hạn về tiếng Nhật nên đã không trao đổi được kỹ hơn về thành phần, tỷ lệ dung dịch dinh dưỡng có trong phân bón cho rau xà lách.

m 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Tình hình sản xuất nông nghiệp tại Nhật Bản 2. Tình hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao tại Nhật Bản Tại Nhật Bản, phần lớn đất đồng bằng nông nghiệp trước đây đã dần được đưa vào phát triển đô thị trong khi các sườn núi ở Nhật Bản lại quá dốc để tiến hành canh tác. Nông nghiệp tại đây dường như gặp khó khăn hơn bất cứ quốc gia nào trên thế giới.

Nhật cũng là nước phải hứng chịu nhiều trận bão dữ dội và tuyết rơi trong năm khiến cho hoạt động nông nghiệp đã khó khăn lại càng khó khăn hơn. Mặc dù khó khăn nhưng đất nước đã khôi phục, phát triển nền nông nghiệp theo hướng công nghệ cao. Nông nghiệp công nghệ cao ở Nhật Bản dần trở thành bản sắc khi nhắc đến đất nước này. Từ những mô hình trồng rau nhà kính đến công nghệ chăn nuôi bò sữa khép kín, tất cả đều được ứng dụng máy móc công nghệ hiện đại để giảm tối đa sức lực cho người lao động.

Chính nhờ thế mà nền nông nghiệp Nhật Bản cũng phát triển top đầu trên thế giớ. Diện tích đất canh tác không lớn nhưng hiệu quả và năng suất thu về thì đáng kinh ngạc. Ibaraki là một trong những tỉnh phát triển nông nghiệp công nghệ cao nhiều nhất ở Nhật Bản. Đây là vùng có diện tích đất đồng bằng lớn nhất hội tụ đủ các điều kiện thuận lợi để nghiên cứu, phát triển và sản xuất nông sản sạch.

Theo thống kê mới nhất, chỉ riêng ngành nông nghiệp đã đóng góp tới 110 tỷ USD/năm (hơn 50% GDP toàn vùng) mặc dù tổng dân số tỉnh Ibaraki chỉ khoảng 3 triệu người. Sự hiệu quả của nông nghiệp công nghệ cao Nhật Bản được thể hiện ở chỗ chỉ 3% dân số tham gia vào lĩnh vực nông nghiệp nhưng đủ cung cấp lương thực, thực phẩm cho hơn 127,8 triệu dân. Ngoài ra, hàng năm Nhật Bản vẫn xuất khẩu một lượng nông sản sạch cho các thị trường quốc tế [3]. m 4 Nền kinh tế Nhật Bản đang phải đối mặt với một thách thức nghiêm trọng về sự già hóa dân số.

Tình trạng thiếu hụt lao động trẻ đang đe dọa ngành nông nghiệp Nhật Bản. Trước bối cảnh này, nông nghiệp thông minh, thị trường có tổng trị giá 95 triệu USD vào năm 2016, dự kiến sẽ tăng 300% cho đến năm 2023 (ước tính 305 triệu USD). Nông nghiệp thông minh là một thị trường tương đối non trẻ ở Nhật Bản, dựa vào các công nghệ: chủ yếu là công nghệ thông tin truyền thông bao gồm dữ liệu lớn, Internet vạn vật, người máy để tăng sản lượng nông nghiệp, giảm chi phí, tạo thuận lợi cho thương mại và cung cấp một môi trường công việc an toàn hơn cho người lao động. Các công nghệ này hỗ trợ người nông dân điều tiết được khí hậu của nhà kính một cách nghiêm ngặt.

Các giải pháp hỗ trợ bán hàng kết nối giữa người sản xuất với người mua thông qua công nghệ thông tin. Các giải pháp hỗ trợ vận hành làm giảm khối lương công việc cho các nhiệm vụ hành chính và giúp dự đoán năng xuất và thời gian thu hoạch bằng cách dựa vào các dữ liệu trong quá khứ và dự báo thời tiết. Khai thác canh tác chính xác công nghệ hiện đại, phát triển máy không người lái và lái tự động trong các nông trại để giảm thời gian. Cuối cùng là robot nông nghiệp đang được phát triển để hỗ trợ thu hoạch nông sản [5].

Hướng đi của nền nông nghiệp Nhật Bản là đúng đắn, tối ưu công suất lao động và tăng năng suất, chất lượng thu hoạch. Việt Nam cần có cơ chế khoa học công nghệ hiện đại để có thể phát triển như Nhật Bản. Cần học hỏi và hợp tác để chuyển giao công nghệ sản xuất nông nghiệp công nghệ cao Nhật Bản. Tiếp tục bồi dưỡng nâng cao nguồn nhân lực có kiến thức về nông nghiệp công nghệ cao.

Tình hình xuất khẩu nông sản Ngành nông nghiệp chiếm khoảng 1% trong tổng GDP của Nhật Bản. Diện tích đất nông nghiệp ít chỉ khoảng 14%. Ở quốc gia này chỉ 3% dân số m 5 người Nhật Bản làm nông nghiệp nhưng cung cấp đầy đủ thực phẩm chất lượng cao cho hơn 127.8 triệu dân của quốc gia này, ngoài ra còn dư thừa để xuất khẩu [6]. Tình hình sản xuất rau xà lách tại Nhật Bản 2.

Tình hình sản xuất rau xà lách tại Nhật Bản Rau xà lách là một trong những loại rau được trồng phổ biến nhất tại Nhật Bản. Sản lượng và diện tích trồng rau xà lách tăng hàng năm. Sản lượng tăng 7,4 % từ năm 2006 đến 2018; diện tích tăng 3,8 %. Diện tích trồng xà lách hiện tại của Nhật Bản là khoảng 21.000 ha, sản lượng khoảng 500.

Nagano là tỉnh trồng nhiều xà lách nhất Nhật Bản với diện tích 6.160 ha, sản lượng đạt trên 202.7% tổng sản lượng sản lượng rau xà lách cả nước) hình 2. Sản lượng rau xà lách các tỉnh tại Nhật Bản năm 2018 (Nguồn: Japan govement statics (e-Stat) [https://www. Diện tích trồng rau xà lách các tỉnh tại Nhật Bản năm 2018 (Nguồn: Japan govement statics (e-Stat) [https://www. Kỹ thuật trồng rau xà lách theo công nghệ Nhật Bản - Yêu cầu sinh thái của xà lách: Nhiệt độ thích hợp cho cây sinh trưởng phát triển từ 18-25 oC, độ ẩm khoảng 80-90%.

Thích hợp với quang chu kỳ ngày dài. Xà lách có thể phát triển tốt ở nhiều loại đất khác nhau: Sét nhẹ, bazan, feralit vàng đỏ… pH tối thích 5. Từ lúc gieo hạt cho đến lúc cho thu hoạch trong khoảng từ 60-65 ngày. - Thời vụ: Xà lách có thể được trồng từ tháng 5 đến tháng 9.

- Làm đất: Rau xà lách có thể trồng trên nhiều loại đất, nhưng thích hợp nhất vẫn là đất thịt nhẹ, nhiều mùn, bằng phẳng (làm đất gieo xà lách cần phản băm nhỏ kỹ), đất dễ thoát nước, đất được cày, phơi ải từ 5-7 ngày trước khi lên luống mới. Đất được cày xới và dọn sạch tàn dư thực vật, bón vôi (để nâng pH lên 5.6) cày trộn đều trong đất phơi ải 1-2 tuần (có thể dùng các hóa chất, chế phẩm xử lý đất như: Nokap, Mocap, Sincosin,…) sau đó lên m 7 luống rộng 1 m, chiều cao luống từ 20-25 cm (tùy theo mùa), rãnh luống rộng 30 cm, chiều dài luống tùy theo kích thước thửa ruộng. Bón phân lót, xới và trộn đều phân. - Chuẩn bị đất kỹ tơi xốp, nhặt cỏ dại tàn dư cây trồng vụ trước, nếu có điều kiển phơi khô khoảng một tuần và đảo lớp đất mặt xuống dưới để thoáng khí cho cây trồng sinh trưởng tốt đồng thời hạn chế các loài sâu bệnh cư trú trong đất.

Mật độ, khoảng cách: Hàng x hàng: 25 cm. Cây x cây: 24 cm. - Đặt cây và giữa hố, lấp đất, nén nhẹ. Tránh trồng quá sâu hoặc quá nông.

Sau khi trồng nên chú ý độ ẩm trong vòng 10 ngày để giúp cây bén rễ tốt. Xử lý hạt giống và cách trồng: Xử lý hạt trống trước khi trồng bằng Metalaxyl, Iprodion. Gieo qua luống ươm, khi cây được 20-30 ngày tuổi rồi mới nhổ cây con đem trồng. Hoặc gieo thẳng trực tiếp trên luống không quan luống ươm.

Sau khi gieo xong phủ một lớp rơm mỏng giữ ẩm cho đất [2]. Tình hình sản xuất nông nghiệp tại tỉnh Nagano 2. Sản xuất nông nghiệp của Nagano Nagano là một tỉnh của Nhật Bản, thuộc vùng Chubu, trên đảo Honshu. Trung tâm hành chính là thành phố Nagano.

Khí hậu tỉnh Nagano Nhật Bản chịu ảnh hưởng lớn bởi các ngọn núi Alp. Chính nhờ các ngọn núi đó đã khiến cho Nagano trở thành nơi tuyết rơi nhiều nhất ở Nhật Bản. Khi mùa đông đến, luồng không khí lạnh từ Xibêri thổi qua biển Nhật Bản đã biến hơi nước thành tuyết và rơi xuống Nagano. Vào mùa hè, nhiệt độ lên tới 35 oC, buổi sáng sớm hay ban đêm nhiệt độ có thể giảm tới âm 2 oC.

Mùa xuân và mùa thu khí hậu của tỉnh Nagano mát vẻ ở ngưỡng 15 ºC đến 27 ºC Nhiệt độ mùa đông ban ngày từ -3 ºC đến 0 ºC và ban đêm nhiệt độ có khi xuống -10 ºC đến – 15 ºC, độ ẩm thấp. Tuy nhiên, họ có thể sản xuất khoảng 170.000 tấn rau mỗi năm trong nhà lưới và trở thành trung tâm sản suất rau quả lớn.