Chương I Nghị định số 27/2007/NĐ-CP ngày 23/02/2007 về giao dịch điện tử trong lĩnh vực tài chính được sử dụng để thủ tục hải quan điện tử. - Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan: Là hệ thống thông tin do Tổng 5 lOMoARcPSD|28504442 cục Hải quan quản lý tập trung, thống nhất, sử dụng để thực hiện thủ tục hải quan điện tử. - Hệ thống khai hải quan điện tử: Là hệ thống thông tin do người khai hải quan quản lý, sử dụng để thực hiện thủ tục hải quan điện 1. Các đặc thù cơ bản Thủ tục hải quan điện tử có những đặc thù cơ bản sau: - Thủ tục hải quan được thực hiện bằng các phương tiện điện tử thông qua hệ thống xử lý dữ liệu điện tử của cơ quan hải quan, hạn chế tối đa sự can thiệp của con người, đảm bảo sự nhanh chóng, thuận tiện.
- Hồ sơ hải quan điện tử bảo đảm sự toàn vẹn, có khuôn dạng chuẩn và có giá trị pháp lý như hồ sơ hải quan giấy. Xử lý hồ sơ hải quan thông qua phần mềm xử lý dữ liệu tờ khai. - Thực hiện các quy định về việc người khai hải quan được tự khai, tự nộp thuế và các khoản thu khác. Áp dụng hình thức nộp hàng tháng đối với lệ phí làm thủ tục hải quan.
Mục đích của các quy định này nhằm nâng cao tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong việc khai báo của người khai điện tử, khuyến khích các doanh nghiệp thực hiện nghiêm chỉnh, chấp hành tốt pháp luật hải quan. - Để được tham gia thủ tục hải quan điện tử doanh nghiệp phải đăng ký và được cơ quan Hải quan chấp nhận tham gia thủ tục hải quan điện tử, cấp mật mã, mật khẩu tham gia hệ thống, nối mạng với máy tính với Hải quan hoặc sử dụng dịch vụ của Đại lý làm thủ tục hải quan điện tử. - Cơ quan hải quan thực hiện thủ tục hải quan trên cơ sở hồ sơ hải quan điện tử do doanh nghiệp gửi tới. Trên cơ sở áp dụng kỹ thuật quản lý rủi ro, máy tính sẽ tự phân luồng xanh, vàng, đỏ, sau đó cơ quan hải quan duyệt phân luồng, quyết định thông quan dùa trên hồ sơ điện tử do doanh nghiệp khai, thông báo số tờ khai để doanh nghiệp in ra mang đến các cửa khẩu cảng – nơi có hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu làm thủ tục thông quan hàng hóa hoặc ra quyết định kiểm tra hải quan dựa trên kết quả phân tích thông tin từ cơ sở dữ liệu của hải quan và các nguồn thông tin khác.
6 lOMoARcPSD|28504442 - Việc kiểm tra sau thông quan do Chi cục Hải quan điện tử thực hiện trên cơ sở phân tích, xử lý thông tin theo kỹ thuật quản lý rủi ro từ cơ sở dữ liệu, chứng từ giấy thuộc bộ hồ sơ hải quan và các thông tin của các bộ phận nghiệp vụ khác, của cơ quan, cá nhân và tổ chức hải quan các nước. - Áp dụng thủ tục hải quan điện tử không phải là thôi hậu kiểm mà chính là việc chuyển từ hình thức tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên các quy định về quản lý rủi ro, giúp cho Hải quan và Doanh nghiệp tiết kiệm được thời gian cũng như giảm được chi phí trong quá trình thông quan, nếu doanh nghiệp tiến hành thông quan có vi phạm sẽ được xử lý ở khâu kiểm tra sau thông quan. Thủ tục đăng ký tham gia thủ tục hải quan điện tử Doanh nghiệp thực hiện đăng ký tham gia thủ tục hải quan điện tử theo Mẫu số 1 Phụ lục XIV ban hành kèm theo Quy định 52/2007/QĐ-BTC ngày 22/06/2007 của Bộ trưởng Bộ Tài chính và nép bản đăng ký cho Chi cục Hải quan điện tử nơi đăng ký tham gia thủ tục hải quan điện tử (Mẫu này có thể lấy, in ra tại địa chỉ trang web http://www.vn của Tổng cục Hải quan). Chi cục trưởng Chi cục Hải quan điện tử trong thời gian 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận bản đăng ký hợp lệ, cấp tài khoản truy cập và cấp Giấy công nhận tham gia thủ tục hải quan điện tử theo Mẫu số 2 Phụ lục XIV ban hành kèm theo Quy định 52/2007/QĐ-BTC ngày 22/06/2007 của Bộ trưởng Bộ Tài chính hoặc thông báo từ chối có nêu rõ lý do.
Ưu điểm của việc áp dụng thủ tục hải quan điện tử Thủ tục hải quan điện tử được coi là “chìa khóa” của quá trình thông quan nhanh chóng, tạo thông thoáng cho hoạt động xuất nhập khẩu và cũng là“cuộc cách mạng về phương thức quản lý hải quan”. Thủ tục hải quan điện tử không chỉ đổi mới cơ bản phương thức quản lý hải quan theo hướng hiện đại, phù hợp với thông lệ hải quan quốc tế, mà còn có ý nghĩa quan trọng để thúc đẩy sự phát triển kinh tế đối ngoại, đẩy mạnh XNK và thu hót đầu tư nước ngoài. Việc triển khai thủ tục hải quan điện tử có những lợi ích rõ rệt như sau: - Giảm tiếp xúc trực tiếp giữa cán bộ hải quan và người khai hải quan hạn 7 lOMoARcPSD|28504442 chế tiêu cực - Giảm tỷ lệ kiểm tra thực tế theo chủ quan của công chức hải quan - Giảm bớt thủ tục hành chính, giấy tờ; giảm thời gian đi lại khai báo - Giảm thời gian thông quan - Kết quả cuối cùng là vừa tạo thuận lợi cho thương mại, giảm được chi phí cho doanh nghiệp đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý của cơ quan hải quan do tập trung xử lý được các nguồn thông tin khác nhau, chuyển từ kiểm tra, kiểm soát từng lô hàng sang quản lý toàn bộ thông tin về quá trình hoạt động xuất, nhập khẩu của doanh nghiệp - Giúp cơ quan hải quan chuyển quản lý giao dịch sang quản lý doanh nghiệp, thực hiện quản lý rủi ro, kê khai và thông tin hải quan điện tử về cơ bản tuân thủ chuẩn mực tờ khai và bộ dữ liệu chuẩn mực của Tổ chức Hải quan thế giới (WCO Data Set 2.0), từ xử lý trên giấy tờ sang dần xử lý trên máy tính, tăng cường chống buôn lậu, gian lận thương mại và chống thất thu thuế. Nhược điểm Ngày càng nhiều doanh nghiệp tham gia nên hệ thống mạng kết nối với trung tâm dữ liệu dễ tắc nghẽn.
Theo Cục Hải quan Tp.HCM, hiện hệ thống chưa có các chức năng quan trọng như báo cáo, chức năng xử lý tờ khai sau khi được giám định có điều chỉnh về tên hàng mã số. theo các doanh nghiệp, hệ thống mạng hải quan điện tử hiện chưa kết nối với các tổ chức thương mại, các cơ quan quản lý nhà nước như thuế, kho bạc, ngân hàng. Vì vậy, nhiều khâu vẫn phải thực hiện theo phương pháp thủ công dẫn tới ùn tắc, chậm trễ thời gian giấy tờ do khâu chuyển tiếp bàn giao chứng từ. Thủ tục hải quan truyền thống 1.
Khái niệm thủ tục hải quan truyền thống Là thủ tục hải quan được thực hiện bằng hình thức thủ công và bắt đầu có sự ứng dụng cơ giới hóa (bằng fax, điện tín và kiểm tra hành lý, hàng hóa bằng máy soi đơn giản) trong quản lý hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa và xuất nhập cảnh phương tiện vận tải ở mỗi quốc gia. Quy trình và đặc điểm của thủ tục hải quan truyền thống Theo thủ tục hải quan truyền thống, doanh nghiệp muốn nhập hay xuất một lô hàng thì phải đến hải quan mua bộ hồ sơ bằng giấy, khai các mặt hàng vào tờ khai rồi nộp cho công chức hải quan. Sau khi dùng các biện pháp nghiệp vụ (nhập dữ liệu vào máy tính, phân luồng hàng hóa, kiềm hóa, áp thuế…) công chức 1hải quan trả hồ sơ cho doanh nghiệp để đi làm hàng. Thường công đoạn này phải mất hơn một giờ, tùy thuộc vào mặt hàng.
Nếu hàng ở luồng xanh, doanh nghiệp được làm hàng ngay, còn ở luồng hàng vàng - đỏ thì phải tiến hành kiểm tra xác suất theo phần trăm do lãnh đạo chi cục quyết định. Cách làm này cả hải quan và doanh nghiệp đều phải vất vả từ khâu khai báo đến kiểm tra cho thông quan hàng hóa. Quy trình thủ tục khai báo HQ truyền thống Nội dung Quy trình thủ tục HQ truyền thống Hồ sơ Hồ sơ giấy DN mang bộ hồ sơ giấy đến chi cục hải quan cửa khẩu Cách thức Đăng ký nộp trực tiếp cho cơ quan hải quan khi đăng ký tờ khai báo tờ khai khai. hải quan Nhập thông Công chức đăng ký tiếp nhận hồ sơ nhập dữ liệu trực tin vào hệ tiếp hoặc nhập từ đĩa mềm do DN cung cấp vào hệ thống thống, hoặc khai báo qua mạng Lãnh đạo đội thủ tục phân luồng tờ khai và quyết định tỉ lệ kiểm.
Công chức tiếp nhận in lệnh hình thức, mức Phân luồng độ kiểm tra từ hệ thống và lãnh đạo chi cục quyết định tờ khai hình thức, mức độ tỉ lệ kiểm tra. 9 lOMoARcPSD|28504442 Trách nhiệm kiểm tra Việc kiểm tra hàng hoá do đội thủ tục tại chi cục hải hàng hoá quan cửa khầu( nơi có hàng hoá xuất nhập) thực hiện. Kiểm tra Ghi kết quả Kết quả kiểm tra được công chức kiểm tra ghi trực hàng hoá kiểm tra tiếp vào tờ khai. Duyệt thông Đội trưởng đội thủ tục ký duyệt thông quan trên tờ quan hàng khai giấy.
hoá Kiểm tra, Đội thủ tục hàng hoá thực hiện sau khi hàng đã được xác định giá kiểm tra. Kiểm tra, xác định Kiểm tra Tờ khai phải qua khâu kiểm tra tính thuế. giá và tính tính thuế thuế Thông báo Công chức hải quan ra thông báo thuế, quyết định điều thuế chỉnh thuế khi DN đăng ký tờ khai, tính thuế. Nộp bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản theo từng tờ khai, nộp tại nơi làm thủ tục, trước khi thông quan Nộp thuế Nộp lệ phí hàng hoá.
Công chức hải quan phải viết biên lai nộp lệ và các phí cho từng tờ khai. 10 lOMoARcPSD|28504442 khoản Nộp thuế và phải các khoản Nộp qua kho bạc hoặc nộp trực tiếp tại chi cục hải thu khác phải thu quan cửa khẩu, hoặc bảo lãnh của ngân hàng. khác Do đội kế toán thuế và phúc tập hồ sơ thực hiện Phúc tập sau khi hàng hoá được thông quan. Phúc tập, Bộ hồ sơ( bản sao) khi làm thủ tục xong, cơ quan hải lưu trữ hồ quan lưu toàn bộ, chỉ trả lại DN một tờ khai, bộ hồ sơ sơ Lưu trữ hồ bản chính DN giữ.
Hồ sơ do đội kế toán thuế và phúc sơ tập hồ sơ lưu. Nhược điểm của thủ tục hải quan truyền thống a. Khai báo thông tin tờ khai, hồ sơ: Doanh nghiệp nhận phiếu tiếp nhận, mang hồ sơ, tờ khai đến cửa khẩu, lấy số thứ tự, xếp hàng chờ đến lượt làm thủ tục gây mất thời gian, thời gian thông quan không được nhanh chóng.