Đặt vấn đề Nghành chăn nuôi lợn là một trong những ngành quan trọng, đóng góp phần lớn thực phẩm cho nước ta. Theo Cục Chăn nuôi, chăn nuôi lợn nước ta hiện nay đang có xu hướng chuyển dịch từ chăn nuôi quy mô nhỏ sang chăn nuôi hộ có quy mô lớn hơn, tăng phát triển các mô hình trang trại, tập trung và hình thành các chuỗi giá trị. Các doanh nghiệp chăn nuôi lớn trong nước (như Dabaco, Tân Long, Thiên Thuận Tường,.) và nước ngoài (CP, Jafa comfeed, CJ,.) đang xây dựng và từng bước hình thành hệ thống trang trại liên kết chuỗi. Đây chính là bước chuyển dịch cơ cấu để từng bước hiện đại hóa ngành chăn nuôi.
Chăn nuôi lợn nước ta có xuất phát điểm từ quy mô nhỏ bé, tận dụng những phụ phẩm của ngành nông nghiệp và sinh hoạt tiến đến hình thức sản xuất hàng hóa là phát triển trang trại với quy mô lớn. Giúp nâng cao chất lượng và sản lượng của ngành chăn nuôi Việt Nam. Là một sinh viên chuyên ngành chăn nuôi, nhằm nâng cao kỹ năng, kiến thức trước khi ra trường và góp phần vào sự thành công của ngành chăn nuôi lợn, được sự đồng ý của BCN Khoa và thầy giáo GS TS.Từ Quang Hiển, em tiến hành chuyên đề: “Thực hiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trang trại Bích Cường, xã Nghĩa Đạo, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh”. Mục tiêu, yêu cầu của chuyên đề 1.
Mục tiêu Nắm được quy trình chăm sóc nuôi dưỡng và phòng bệnh bằng vắc xin cho đàn lợn nái sinh sản và đàn lợn con theo mẹ nuôi tại trang trại. Nắm được khẩu phần ăn phù hợp của lợn nái sinh sản theo từng giai đoạn. 2 Nắm được phương pháp chẩn đoán và điều trị bệnh trên lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ. Nâng cao kinh nghiệm và mở rộng tầm nhìn.
Đề xuất một số giải pháp nhằm thực hiện quy trình hiệu quả hơn để nâng cao kết quả chăn nuôi tại trại. Yêu cầu Luôn tìm hiểu và hăng hái học hỏi để trau dồi kiến thức và nâng cao kỹ thuật, tay nghề. Không ngại việc, ngại khổ. Làm việc với trái tim đầy nhiệt huyết, có trách nhiệm.
3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cơ sở tại trang trại thực tập 2. Điều kiện tự nhiên 2. Vị trí địa lí Trại lợn Bích Cường nằm ở thôn Nhiễm Dương, xã Nghĩa Đạo, huyện Thuận Thành tỉnh Bắc Ninh.
Xã Nghĩa Đạo có diện tích tự nhiên là 8,52 km² và nằm cách trung tâm huyện Thuận Thành khoảng 10 km. Có vị trí địa lý: Phía đông giáp huyện Gia Bình và huyện Lương Tài. Phía nam thì giáp huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương và huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên. Phía bắc giáp huyện Tiên Du và huyện Quế Võ.
Đặc điểm khí hậu Xã Nghĩa Đạo, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh có: Trung bình lượng mưa hàng năm: 1. Nhiệt độ trung bình: 23,3°C. Tổng giờ nắng trong năm tại địa bàn là: 1. Có độ ẩm trung bình: 79%.
Kinh tế xã hội Trong năm 2022 huyện ủy, Ủy ban nhân dân huyện đã tập trung chỉ đạo, điều hành quyết liệt trong nhiệm vụ với từng mục tiêu đề ra và đã có những thành tích về kinh tế - xã hội. Cụ thể như trong nông nghiệp: diện tích cây trồng mở rộng cho năng suất, chất lượng cao theo quy hoạch gắn liền ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp. Tăng cường công tác phòng, chống dịch bệnh, triển khai kịp thời hỗ trợ sản xuất. Toàn huyện coi trọng ứng dụng công nghệ sinh học trong chăn nuôi quy mô lớn theo hướng tập trung.
4 Đến nay, toàn huyện có 63 trang trại và 328 mô hình VAC. Nhờ đó, việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp đạt được kết quả khả quan, tạo tiền đề cho phát triển bền vững. Cơ sở vật chất của trang trại chăn nuôi Công ty đã có những đầu tư vượt bậc về cơ sở sản xuất như sau: - Trại được xây dựng nằm xa khu dân cư, khu vực cổng vào có máy phun sát trùng. Chuồng trại chăn nuôi theo mô hình khép kín và được lắp đặt, trang bị hệ thống máng ăn, đường ống nước uống tự động.
- Chuồng nuôi + Mỗi chuồng nuôi lợn nái đẻ gồm 32 ô (mỗi ô có một máng ăn có hệ thống xả thức ăn tự động và 2 đường ống nối với 3 vòi uống nước tự động có độ cao thấp khác nhau để phù hợp với nhu cầu của lợn mẹ và lợn con); + Chuồng có hệ thống giàn mát, cuối chuồng có hệ thống 3 quạt thông gió (2 quạt công suất lớn và 1 quạt công suất vừa nằm ở giữa 2 quạt); + Hệ thống đường điện chiếu sáng (nằm ở trên trần vị trí giữa chuồng, kéo dài từ đầu chuồng xuống cuối chuồng) và 32 ổ cắm điện đôi ứng với mỗi ô chuồng; + Hệ thống đường nước vệ sinh gầm chuồng, máng ăn; + Dãy cửa sổ 2 bên bờ tường được lắp kính đầy đủ và cách nền chuồng 1,2 m; Trang trại gồm có: khu điều hành, khu sản xuất và khu nhà ở công nhân. Tổng trại gồm có 10 chuồng đẻ, 2 chuồng bầu, 2 chuồng lợn con cai sữa, 8 chuồng thịt và một chuồng cách ly. Có 7 silo chứa thức ăn. Mỗi khu chuồng (bầu, đẻ, thịt) đều có hệ thống máy áp lực để làm vôi và phun sát trùng; bên khu thịt có 2 cầu cân.
Trại có kho chứa đồ phục vụ chăn nuôi, nhà sát trùng và 1 phòng tinh. Về nguồn điện và hệ thống dự trữ điện có: điện lưới và 2 máy phát điện dự phòng. 5 Nguồn nước được cung cấp đầy đủ cho sinh hoạt và chăn nuôi. Khu vực xử lý chất thải có 2 hầm biogas, mỗi hầm có thể tích 12.000 m³ và một hồ sinh học.
Cơ cấu tổ chức của trang trại chăn nuôi Đội ngũ kỹ thuật, quản lý, công nhân bao gồm: 01 chủ trại; 01 quản lý trại; 02 kỹ thuật công ty thức ăn chăn nuôi De Heus hỗ trợ tại trại; 12 công nhân; 01 kế toán trại; 01 phục vụ; 03 sinh viên thực tập; 01 bảo vệ. Thuận lợi, khó khăn 2. Thuận lợi Trại chăn nuôi Bích Cường có vị trí thuận lợi: trại không nằm gần đường dẫn tới các lò giết mổ, cách xa đường lớn. Chủ trại không những có năng lực lãnh đạo tốt mà còn có kiến thức chuyên môn vững chắc.
Trại đã ứng dụng công nghệ trong khâu cho ăn, làm giảm lượng thức ăn rơi vãi từ 10 - 15% và giảm nhân công. Nguồn giống lợn bố mẹ ban đầu được nhập từ các công ty như CP, xí nghiệp Đồng Hiệp Hải Phòng. Giống được đảm bảo khỏemạnh, được tiêm phòng vắc xin đầy đủ và cơ thể không ủ hay mang mầm bệnh. Khó khăn Công nhân không duy trì sự ổn định trong công việc, nghỉ việc giữa chừng cũng là vấn đề gây ảnh hưởng tới năng suất chăn nuôi.
6 Khí hậu có mùa hè nóng ẩm, mùa đông lạnh nên dễ ảnh hưởng tới lợn con, gây một số bệnh như tiêu chảy (mùa hè); viêm khớp, viêm phổi (mùa đông). Động vật gặm nhấm (chuột) vẫn chưa được xử lý triệt để. Cơ sở khoa học của chuyên đề 2. Những hiểu biết về chăm sóc, nuôi dưỡng lợn nái 2.
Chăm sóc, nuôi dưỡng lợn nái mang thai Giai đoạn có thai của lợn nái chia làm 2: - Chửa kỳ I: từ phối giống đến 84 ngày chửa. - Chửa kỳ II: từ 85 ngày chửa đến ngày dự kiến đẻ (114 ngày). - Nhu cầu dinh dưỡng Muốn có một đàn lợn con sinh trưởng phát triển tốt, thì việc chăm sóc và cân đối dinh dưỡng cho nái mẹ ngay từ khi mang thai là điều rất quan trọng. Theo Nguyễn Quang Linh và Phùng Thăng Long (2020) [13], đối với lợn mẹ, nếu khẩu phần ăn thiếu khoáng, lợn con đẻ ra trên lứa ít, tỷ lệ chết cao, run rẩy, phản xạ tìm vú mẹ chậm, yếu.
Lợn mẹ sẽ đẻ khó, dễ mắc chứng bại liệt sau đẻ. Thiếu vitamin sẽ có ảnh hưởng xấu tới sự phát triển của bào thai, thiếu trầm trọng có thể gây nên sảy thai, lợn mẹ gầy yếu, dễ bại liệt sau khi đẻ xong. Theo Lê Hồng Mận (2006) [15], chế độ thức ăn và nuôi dưỡng lợn nái hai giai đoạn chửa có thể nuôi hai loại khẩu phần sau: - Khẩu phần lợn nái chửa kỳ I và kỳ II đều phải cân đối dinh dưỡng đảm bảo chất lượng. Mức ăn của lợn nái chửa giai đoạn II tăng 15% - 20% cao hơn giai đoạn chửa I vì bào thai giai đoạn II phát triển mạnh.
Giai đoạn chửa I thức ăn chủ yếu để duy trì cơ thể lợn mẹ, một phần nhỏ để nuôi thai. - Khẩu phần lợn nái chửa kỳ II cho tăng tỷ lệ protein để bào thai phát triển mạnh, duy trì cơ thể lợn mẹ và tăng tích lũy cho tiết sữa. Nhu cầu dinh dưỡng của lợn chửa: protein thô 13% - 14% ở kỳ I, và 15% - 16% ở kỳ II. NLTĐ (Kcal/kg) ở cả 2 kỳ là 2800 - 3000.
Mức ăn lợn nái cơ bản theo giai đoạn chửa được trình bày qua bảng: 7 Bảng 2. Mức ăn lợn nái cơ bản theo giai đoạn chửa (thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh) (kg/ngày/con) Thể trạng lợn nái Thời kỳ có chửa Gầy Bình thường Béo Sau cai sữa đến phối giống trở lại 3,5 3 3 Từ phối giống đến 21 ngày 2,5 2 1,8 Có chửa từ 22 - 84 ngày 2,5 2 1,8 Có chửa từ 85 - 110 ngày 3 2,5 2,5 Có chửa từ 111 - 112 ngày 2 2 2 Có chửa từ 113 ngày 1,5 1,5 1,5 Nước uống Tự do Cho lợn nái chửa ăn 2 bữa/ngày vào buổi sáng và chiều. Tính mức ăn của lợn nái như trên thấy rõ trước khi đẻ 3 - 4 ngày giảm khẩu phần ăn của lợn nái, đến ngày đẻ cho nhịn, chỉ uống nước tự do. Vào mùa đông những ngày nhiệt độ hạ xuống dưới 15ºC, lợn nái cần cho ăn thêm 0,2 - 0,3 kg/con/ngày để bù phần năng lượng tiêu hao do chống rét.
Chú ý thức ăn, không để lợn nái chửa ăn thức ăn mốc, hỏng, khô dầu bông, lá đu đủ do dễ gây sảy thai. Cho lợn uống nước tự do. - Quy trình chăm sóc lợn nái mang thai: + Chăm sóc nái chửa cần sự cẩn thận, tỉ mỉ, tránh để sảy thai. + Tuần đầu sau khi phối giống cần cho lợn nái nghỉ ngơi yên tĩnh.
+ Theo dõi lợn nái có biểu hiện động dục lại vào ngày thứ 21 và ngày thứ 42 hay không. + Tắm chải cho lợn vào những ngày nóng bức. + Giữ cho lợn sạch sẽ, tạo sự thoải mái cho lợn bằng cách điều tiết tiểu khí hậu chuồng nuôi phù hợp.