Đặt vấn đề Lịch sử phát triển của loài người gắn liền với lịch sử khai thác sử dụng các nguồn tài nguyên đất đai. Luật đất đai 1993 khẳng định: “Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng nhất của môi trường sống, là địa bàn phân bố dân cư, xây dựng các công trình văn hoá, xã hội kinh tế, an ninh quốc phòng” (Luật đất đai 2003). Ý thức được tầm quan trọng của công tác quản lý và sử dụng đất đai một cách phù hợp và hiệu quả, Nhà nước ta đã sớm tiến hành quy hoạch việc sử dụng đất, ban hành và hoàn thiện các văn bản luật để quản lý tài nguyên quý giá này. QH-KHSDĐ đai tạo điều kiện đưa đất đai vào sử dụng bền vững mang lại hiệu quả cao nhất.
Mặt khác QH-KHSDĐ đai còn là biện pháp hữu hiệu của nhà nước nhằm tổ chức lại việc sử dụng đất đai đúng mục đích, hạn chế sự chồng chéo gây lãng phí đất đai, tránh tình trạng chuyển mục đích sử dụng đất tuỳ tiện, hạn chế việc tranh chấp, lấn chiếm, huỷ hoại đất, phá vỡ sự cân bằng sinh thái môi trường, làm giảm sút nghiêm trọng quỹ đất nông nghiệp, lâm nghiệp hoặc kìm hãm sự phát triển kinh tế xã hội. QH-KHSDĐ có ý nghĩa to lớn trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, giúp cho công tác quản lý nhà nước về đất đai từ Trung ương đến địa phương được khoa học, chủ động, đất đai được sử dụng hợp lý, đúng mục đích đạt hiệu quả cao. Bảo Hà là một xã miền núi nằm ở phía Tây Nam của huyện Bảo Yên, với phần lớn lao động là nông nghiệp, nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp. Trong những năm qua tình hình kinh tế - xã hội của xã đã có sự thay đổi nhưng vẫn còn nhiều hạn chế như mức độ phát triển chưa cao, chưa đồng n 2 bộ hóa giữa các mặt kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường, điều đó đòi hỏi giai đoạn tới cần phải lập QHSDĐ.
Xuất phát từ tầm quan trọng nêu trên và để thực hiện tốt việc học đi đôi với thực hành, lý thuyết gắn liền với thực tiễn, được sự đồng ý của ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên - Trường đại học Nông Lâm Thái Nguyên, với sự hướng dẫn của thầy giáo Th.S Nguyễn Đình Thi, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Quy hoạch sử dụng đất đai xã Bảo Hà – huyện Bảo Yên – tỉnh Lào Cai giai đoạn 2014 - 2020”. Mục đích, yêu cầu của đề tài 1. Mục đích của đề tài Xây dựng phương án quy hoạch sử dụng đất đai xã Bảo Hà giai đoạn 2014 - 2020 nhằm sử dụng đất đai một cách đầy đủ, hợp lý, khoa học và hiệu quả .Yêu cầu của đề tài - Trong qúa trình nghiên cứu phải tuân thủ đúng pháp luật của Nhà nước, có tính khoa học - kỹ thuật đồng thời phải căn cứ vào các hướng dẫn của Bộ Tài nguyên và Môi trường. - Nắm vững được kiến thức + Xây dựng phương án QH-KHSDĐ đai hợp lý cho các mục đích sử dụng đất đảm bảo có tính khả thi cao.
+ Đảm bảo sự thống nhất quản lý nhà nước về đất đai. + Đảm bảo sự phù hợp với quy hoạch tổng thể của Huyện - Những kiến nghị và đề xuất phải có tính khả thi. Mục tiêu, ý nghĩa của đề tài 1. Mục tiêu của đề tài - Tìm hiểu và đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Bảo Hà.
n 3 - Đánh giá đầy đủ hiện trạng sử dụng đất và biến động đất đai trong giai đoạn 2010 - 2014 và phương hướng, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội thời kỳ 2014 - 2020. - Đề xuất việc khoanh định, phân bổ đất đai đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng 2014 - 2020, đảm bảo hài hòa các mục tiêu ngắn hạn và dài han, phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của xã. - Là cơ sở pháp lý quan trọng để thực hiện giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất phục vụ cho mục tiêu phát triển kinh tế- xã hội, an ninh quốc phòng của địa phương. - Xây dựng phương án quy hoạch, kế hoạch sử dụng đai xã Bảo Hà – huyện Bảo Yên – tỉnh Lào Cai giai đoạn 2014 – 2020.
Ý nghĩa của đề tài - Đối với sinh viên: Nắm được những kinh nghiệm và kiến thức thực tế, củng cố và hoàn thiện kiến thức đã được học. - Đối với địa phương: Giúp địa phương xây dựng được một phương án quy hoạch sử dụng đất một cách khoa học, hợp lý và hiệu quả. n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận của quy hoạch sử dụng đất 2.
Khái niệm về đất đai 2. Khái niệm về đất đai “Đất đai” về mặt thuật ngữ khoa học được hiểu theo nghĩa sau: “Đất đai là một diện tích cụ thể của bề mặt trái đất, bao gồm tất cả các cấu thành của môi trường sinh thái ngay trên và dưới bề mặt đó bao gồm: Khí hậu bề mặt, thổ nhưỡng, dạng địa hình, mặt nước (ao, hồ, sông, suối, đầm…), các lớp trầm tích sát bề mặt cùng với nước ngầm và khoáng sản trong lòng đất, tập đoàn thực vật và động vật, trạng thái định cư của con người, những kết quả của con người trong quá khứ và hiện tại để lại (hồ chứa nước, hệ thống tưới tiêu, nhà cửa, đường xá, cầu cống…). Như vậy, “Đất đai là một khoảng không gian có giới hạn, theo chiều thẳng đứng (gồm khí hậu của bầu khí quyển, lớp đất phủ bề mặt, thảm thực vật, động vật, diện tích mặt nước, tài nguyên nước ngầm và khoáng sản trong lòng đất), theo chiều ngang (là sự kết hợp giữa thổ nhưỡng, địa hình, thuỷ văn, thảm thực vật và các thành phần khác). Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt Không phụ thuộc vào hình thái kinh tế - xã hội để thực hiện quá trình lao động cần phải hội tụ đủ ba yếu tố sau: - Hoạt động hũu ích: Chính là lao động hay con người có khả năng sản xuất, có kỹ năng lao động và biết sử dụng công cụ, phương tiện lao động để sản xuất ra của cải vật chất.
- Đối tượng lao động: Là đối tượng để lao động tác động lên trong quá trình lao động. n 5 - Tư liệu lao động: Là công cụ hay phương tiện lao động được lao động sử dụng lao động lên đối tượng lao động. Như vậy, quá trình lao động chỉ có thể và hoàn thiện được khi có con người và, điều kiện vật chất. Đất đai là điều kiện vật chất chung nhất đối với mọi ngành sản xuất và hoạt động của con người, vừa là đối tượng lao động, vừa là phương tiện lao động (cho công nhân nơi đứng, dùng để gieo trồng, nuôi gia súc…).
Vì vậy, đất đai là “tư liệu sản xuất”. Vai trò và ý nghĩa của đất đai trong sản xuất vật chất và phát triển kinh tế xã hội - Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá của mỗi quốc gia, là điều kiện tồn tại và phát triển của con người cũng như các sinh vật khác trên trái đất. Đất đai là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, không có đất thì không có bất kỳ một ngành sản xuất nào, không có một quá trình lao động nào diễn ra và cũng không có sự tồn tại của xã hội loài người. - Đất đai là địa điểm, là cơ sở của các đô thị, làng mạc, các khu công nghiệp, giao thông thuỷ lợi, các công trình phúc lợi và các cánh đồng để con người trồng trọt chăn nuôi.
- Đất đai là nguồn của cải, là một tài sản cố định hoặc đầu tư cố định, là thước đo sự giàu có của mỗi quốc gia. Đất đai còn là sự bảo hiểm về tài chính và sự chuyển nhượng của cải qua các thế hệ… Đất đai tham gia vào tất cả các ngành sản xuất vật chất trong xã hội như một tư liệu sản xuất đặc biệt. Tuy nhiên đối với từng ngành cụ thể trong nền kinh tế quốc dân đất đai có những vị trí vai trò khác nhau. - Đất đai có ý nghĩa rất quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia, là điều kiện không thể thiếu được trong mọi hoạt động kinh tế - xã hội.
Đặc biệt với nước ta là một nước nông nghiệp đi lên từ nền kinh tế chậm phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa thực hiện n 6 công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước thì đất đai còn là nguồn vốn, nguồn nội lực to lớn và có ý nghĩa chính trị quan trọng. Khái niệm quy hoạch sử dụng đất “Quy hoạch sử dụng đất đai là hệ thống các biện pháp kinh tế, kỹ thuật và pháp chế của Nhà Nước về tổ chức sử dụng và quản lý đất đai đầy đủ, hợp lý, khoa học và có hiệu quả cao nhất thông qua việc phân bổ quỹ đất đai và tổ chức sử dụng đất như tư liệu sản xuất, nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất của xã hội, tạo điều kiện bảo vệ đất đai và môi trường” (Nguyễn Đình Thi, 2011). Trong công tác quy hoạch sử dụng đất có rất nhiều nhiệm vụ, một nhiệm vụ quan trọng trong quy hoạch là phân bổ đất đai theo đơn vị hành chính sự phát triển của nền kinh tế quốc dân đòi hỏi phải tổ chức phân bổ lực lượng sản xuất hợp lý trong từng vùng và trên phạm vi cả nước, đó là nhiệm vụ quan trọng của quy hoạch. Ngoài ra quy hoạch còn phải đáp ứng nhu cầu cho các ngành các chủ sử dụng đất, thực hiện việc phân phối, phân phối lại quỹ đất của nhà nước cho các ngành, các chủ sử dụng đất thông qua việc thành lập các đơn vi sử dụng đất đang tồn tại.
Dựa vào cơ sở những vấn đề trên người ta thấy quy hoạch rất đa dạng, tuy nhiên để cho dễ người ta chia thành 2 dạng quy hoạch sử dụng đất chính: Quy hoạch phân bổ đất đai và quy hoạch sử dụng đất. Quy hoạch phân bổ đất đai Đối với loại quy hoạch này là phân phối quỹ đất cho các ngành các đơn vị sử dụng đất. Quy hoạch phân bổ đất đai theo vùng lãnh thổ hành chính như xã, huyện, tỉnh, toàn quốc. Từ đó ta có được sơ đồ phân bổ đất đai cho các đơn vị hành chính của các cấp xã, huyện, tỉnh, toàn quốc.