Luận án tiến sĩ về thế chấp quyền tài sản theo pháp luật Việt Nam

Luận án tiến sĩ phân tích quy định pháp luật Việt Nam về thế chấp quyền tài sản, góp phần nâng cao hiểu biết trong lĩnh vực luật học.

Trường đại học

Đại học Luật Hà Nội

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

luận án tiến sĩ

2023

267
0
0

Phí lưu trữ

55 Point

Mục lục chi tiết

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THẾ CHẤP QUYỀN TÀI SẢN

1.1. Khái niệm quyền tài sản

1.2. Phân loại quyền tài sản

1.3. Đặc điểm pháp lý của quyền tài sản thế chấp

1.4. Các quan niệm và bản chất của thế chấp tài sản

2. CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ THẾ CHẤP QUYỀN TÀI SẢN

2.1. Chủ thể của thế chấp quyền tài sản

2.2. Đối tượng của thế chấp quyền tài sản

2.3. Hình thức và thời điểm có hiệu lực của thế chấp quyền tài sản

2.4. Đăng ký thế chấp quyền tài sản

2.5. Xử lý quyền tài sản thế chấp

3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN THỰC HIỆN VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ THẾ CHẤP QUYỀN TÀI SẢN

3.1. Thực tiễn thực hiện pháp luật về thế chấp quyền tài sản tại Việt Nam hiện nay

3.2. Xác định quyền tài sản là đối tượng thế chấp

3.3. Xác lập thế chấp quyền tài sản

3.4. Xử lý tài sản thế chấp là quyền tài sản

3.5. Giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam về thế chấp quyền tài sản

KẾT LUẬN CHUNG

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về thế chấp quyền tài sản

Thế chấp quyền tài sản là một biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ, có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các cá nhân và tổ chức tiếp cận nguồn vốn. Theo quy định của pháp luật Việt Nam, thế chấp tài sản không chỉ đơn thuần là việc cầm cố tài sản mà còn bao gồm các quyền tài sản khác như quyền sử dụng đất, quyền sở hữu trí tuệ. Việc hiểu rõ về quyền tài sản và các quy định liên quan đến thế chấp là cần thiết để đảm bảo tính hợp pháp và hiệu quả trong các giao dịch. Các quy định pháp luật hiện hành như Bộ luật Dân sự năm 2015 đã tạo ra khung pháp lý cho việc thực hiện các hợp đồng thế chấp, tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được làm rõ và hoàn thiện.

1.1. Khái niệm và phân loại quyền tài sản

Quyền tài sản được hiểu là quyền sở hữu, quyền sử dụng và các quyền khác liên quan đến tài sản. Phân loại quyền tài sản giúp xác định rõ các loại tài sản có thể được sử dụng làm tài sản thế chấp. Các quyền tài sản có thể được chia thành quyền tài sản có tính chất đối vật và quyền tài sản có tính chất động sản. Việc phân loại này không chỉ giúp cho việc áp dụng pháp luật trở nên dễ dàng hơn mà còn tạo điều kiện cho việc xử lý tài sản thế chấp khi có tranh chấp xảy ra.

II. Quy định pháp luật về thế chấp quyền tài sản

Luật pháp Việt Nam quy định rõ ràng về thế chấp quyền tài sản trong nhiều văn bản pháp lý khác nhau. Các quy định này không chỉ bao gồm các điều khoản trong Bộ luật Dân sự mà còn liên quan đến các luật chuyên ngành như Luật Đất đai, Luật Nhà ở. Quy định pháp luật về thế chấp quyền tài sản cần phải đảm bảo tính đồng bộ và thống nhất để tránh những bất cập trong thực tiễn. Việc đăng ký thế chấp quyền tài sản cũng là một yếu tố quan trọng, giúp bảo vệ quyền lợi của bên cho vay và bên đi vay. Tuy nhiên, thực tế cho thấy còn nhiều vấn đề chưa được giải quyết triệt để, dẫn đến tranh chấp và khó khăn trong việc thực hiện các hợp đồng thế chấp.

2.1. Đối tượng và điều kiện của tài sản thế chấp

Đối tượng của thế chấp tài sản bao gồm các quyền tài sản đã được pháp luật công nhận. Điều kiện để tài sản có thể được thế chấp bao gồm tính hợp pháp, khả năng chuyển nhượng và giá trị tài sản. Việc xác định rõ các điều kiện này là rất quan trọng để đảm bảo tính hợp lệ của hợp đồng thế chấp. Ngoài ra, các quy định về xử lý tài sản thế chấp cũng cần được làm rõ để tránh những tranh chấp phát sinh trong quá trình thực hiện nghĩa vụ.

III. Thực tiễn thực hiện và giải pháp hoàn thiện pháp luật

Thực tiễn áp dụng pháp luật về thế chấp quyền tài sản tại Việt Nam hiện nay cho thấy nhiều bất cập và khó khăn trong việc thực hiện. Các tranh chấp liên quan đến thế chấp tài sản ngày càng gia tăng, cho thấy sự cần thiết phải hoàn thiện các quy định pháp luật. Việc nghiên cứu và đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về thế chấp quyền tài sản là rất cần thiết. Các kiến nghị có thể bao gồm việc sửa đổi, bổ sung các quy định trong Bộ luật Dân sự và các văn bản hướng dẫn thi hành để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả trong việc thực hiện các hợp đồng thế chấp.

3.1. Kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật

Để hoàn thiện quy định pháp luật về thế chấp quyền tài sản, cần có sự đồng bộ giữa các văn bản pháp lý liên quan. Các quy định cần được cập nhật để phù hợp với thực tiễn và nhu cầu của xã hội. Việc tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật cũng là một giải pháp quan trọng nhằm nâng cao nhận thức của người dân về quyền và nghĩa vụ liên quan đến thế chấp tài sản. Đồng thời, cần có các biện pháp xử lý tranh chấp hiệu quả hơn để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.

06/02/2025

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, tác giả có phân tích và chỉ rõ những hạn chế đối với các cách tiếp cận biện pháp thế chấp dưới giác độ vật quyền bảo đảm hoặc một quan hệ trái quyền thuần tuý (tr. + Trong bài viết “Hoàn thiện các quy định về quản lý và xử lý tài sản thé chấp ”, Tạp chí nghiên cứu lập pháp điện tử tháng 1/2015. Tác giả Nguyễn Ngọc Điện đã chỉ ra những giải pháp cho pháp luật thực định Việt Nam: “về mặt lý luận, cần áp dụng lý thuyết vật quyền bảo đảm làm nền tảng xây dựng các quy định về biện pháp bảo đảm trong Bộ luật dân sự”. Từ đó sẽ khắc phục được những bat cập trong quá trình xử lý tai sản bao đảm trên thực tế.

+ Trong dé tài khoa học “Bảo đảm tiên vay của các tô chức tin dụng bằng thế chấp bắt động sản theo quy định của pháp luật hiện hành”, Trường Đại học Luật Hà Nội năm 2017. Tác giả đã tiếp cận thế chấp tài sản dưới giác độ là một hợp đồng. Hợp đồng thé chấp là một biện pháp chứa dung cả yếu tố trái quyền và yếu tô vật quyền, chúng hỗ trợ cho nhau dé thực hiện tốt nhất chức năng bảo đảm của mình. Trên cơ sở hợp đồng thế chấp được xác lập (quan hệ có tính trái quyền), bên nhận thế chấp hoàn thiện quyền của mình trên tài san thé chấp dé có quyên truy đòi và ưu tiên thanh toán (tr.

Về doi twong của biện pháp thé chap + Trong luận án tiễn sĩ “Bảo đảm thực hiện hop dong tin dụng ngân hang bằng thé chấp tài sản”, Viện Nhà nước và Pháp luật năm 2004. Tác giả Nguyễn Văn Hoạt cho răng, “khi xác lập quan hệ thế chấp, các bên hướng tới và quan tâm không chỉ là bên thế chấp có quyền sử dụng đất hay không (cũng như bên thế chấp có quyền sở hữu đối với tài sản hay không) mà là giá trị của quyền sử dụng đất (cũng như là giá trị của tài sản thế chấp nói chung)” (tr. 12 + Trong bài viết “Di tim triết lý thé chấp quyên tài sản trong pháp luật Việt Nam”, Tạp chí Ngân hàng số 7 tháng 4/2012 của tác giả Nguyễn Đức Giang. Liên quan đến các quyên tài sản là đối tượng của các giao dich bao đảm, tác giả viết “Nhìn vào danh sách này có thể thấy có ba mảng quyên tai sản chính là quyền sở hữu trí tuệ (quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp, quyền đối với giống cây trồng), quyền phát sinh từ hợp đồng (bao gồm cả quyên đòi nợ và quyền được nhận số tiền bảo hiểm vì thực chất các quyền này cũng phát sinh từ các hợp đồng) và phần vốn góp”.

Về điều kiện của tài sản thế chấp + Trong luận án tiễn sĩ “Bảo dam thực hiện hợp đồng tin dụng ngân hàng bằng thế chấp tài sản”, Viện Nhà nước và Pháp luật năm 2004. Tác giả Nguyễn Văn Hoạt đã nêu ra 04 điều kiện của tai sản thế chấp nói chung, bao gồm: (i) phải thuộc quyền sở hữu hoặc thuộc quyền sử dụng, quan lý của khách hàng vay; (1) phải là tài sản được phép giao dịch; (11) không có tranh chap; (iv) phải mua bảo hiểm nếu pháp luật có quy định. + Trong cuén “Hợp đồng tin dung và biện pháp bảo đảm tién vay”, Nxb Tư pháp, năm 2012, của tập thể tác giả Phạm văn Tuyết và Lê Kim Giang. Tại tiểu mục 3.

chương 2 có trình bày về đặc điểm của tài sản bao đảm tiền vay, theo đó tài sản bảo đảm tiền vay phải đáp ứng được các điều kiện sau: phải xác định được; có thê trị giá được thành tiền; tài sản bảo đảm phải được phép chuyên giao trong giao dịch dân sự; tài sản bao đảm phải thuộc sở hữu của bên bảo đảm — chỉ bắt buộc đối với bên bảo đảm là cá nhân hoặc doanh nghiệp ngoài quốc doanh mà không áp dụng đối với doanh nghiệp nhà nước. Về đăng ký thé chấp quyên tài sản + Trong bài viết “Giao dịch bảo đảm dưới khía cạnh luật so sánh”, Tạp chí Nghiên cứu pháp luật điện tử, tháng 2/2016, tập thê tác giả Lê Thị Thu Thuy và D6 Minh Tuân có nhận xét: “Luật mau EBRD đưa ra ba phương thức xác lập hiệu lực của một GDBĐ: (1) Đăng ky: Các bên giao kết hợp đồng bao đảm (charging instrument). Trong thời hạn 30 ngày kế từ ngày giao 13 kết hợp đồng bảo đảm, phải làm thủ tục đăng ký GDBĐ (nộp bản đăng ký GDBD tại cơ quan có thâm quyền); (2) Chiếm hữu: Các bên giao kết hop đồng bảo đảm (charging instrument) và bên nhận bảo đảm cầm giữ tài sản bao đảm; (3) Bảo lưu quyền sở hữu tài sản: Bên bán nam giữ quyền sở hữu tai sản cho đến khi bên mua thanh toán đủ tiền. Bên cạnh đó Pháp luật Mỹ đưa ra các phương thức “hoàn thiện GDBĐ” là: Đăng ký GDBĐ, chiếm hiru/kiém soát tài sản bảo đảm, và GDBĐ tự động hoàn thiện áp dụng cho một số tài sản bảo đảm nhất định.

+ Trong cuỗn “Problems and Materials on secured transactions”, Douglas J. Whaley, Professor of Law Emeritus The Ohio State University and Stephen M. Mcjohn, Professor of Law Suffolk University Law School, (2010). Tác giả có đề cập đến việc hoàn thiện quyền của bên nhận thé chap (điều kiện quyền thé chấp có giá trị đối với người thứ ba).

Theo đó, có 04 cách dé hoàn thiện quyền bảo đảm: (i) Nộp đơn đăng ký quyền thé chap; (ii) Chiém giữ vật chất đối với tài sản (thường áp dụng đối với biện pháp cam cô); (iii) Không cần nộp đơn đăng ký hay chiếm giữ tai sản mà chỉ cần ghi rõ quyên thé chấp trên giấy tờ sở hữu của tai sản thé chấp như giấy đăng ký sở hữu và lưu hành phương tiện giao thông: (iv) Tiến hành kiểm tra đối với tai sản thế chấp. Về xử lý tài sản thế chấp + Trong bài viết “Giao dịch bảo đảm dưới khía cạnh so sánh luật học ”, Tạp chí Nghiên cứu pháp luật điện tử, tháng 2/2016, tập thể tác giả Lê Thị Thu Thuỷ và Đỗ Minh Tuấn đã chỉ ra hạn chế của pháp luật liên quan đến xử ly tài sản bảo đảm: việc xử ly tài sản bảo đảm ở Việt Nam hiện nay có thé được bán thông qua bán đấu giá hoặc bán đơn lẻ theo giá thỏa thuận. Tuy nhiên, về mặt thực tiễn, việc xử lý tài sản bảo đảm thông qua bán dau gia hoặc ban đơn lẻ thực sự gặp khó khan nếu như bên bảo đảm không hợp tác. Do đó, nhiều chủ nợ phải lựa chọn việc khởi kiện ra Tòa án dé yêu cầu xử lý tài sản bảo đảm.

14 + Trong bài viết “Thanh lý tài sản thé chấp trong Luật Dân sự Pháp theo quy định của Đạo luật ngày 23/3/2006”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp điện tử, tháng 4 năm 2007, tác giả Nguyễn Ngọc Điện có trình bày về các biện pháp xử lý tài sản bảo đảm theo đạo luật ngày 23/03/2006 của Pháp. Theo đó, có các cách thức xử lý tài sản bảo đảm: bán tài sản bảo đảm; nhận tài sản bảo đảm thay thế cho việc thực hiện nghĩa vụ; thỏa thuận nhận tai sản bao đảm dé trừ nợ. Đối với phương thức bán tài sản bảo đảm có thể được thực hiện bang hai hình thức, dàn xếp bán tai sản bảo đảm với sự cho phép của Toà án hoặc ban đấu giá tài sản bảo đảm. Pháp luật của Pháp cam việc bán tài sản theo thỏa thuận của các bên.

Việc cam này xuất phát từ sự e ngại rằng, một sự dan xếp bán như vậy có thé dẫn đến tình trạng tài sản được bán với giá thấp hon so với gia trị thực tẾ của nó. Về xác định thir tự wu tiên thanh toán khi xử lý tài sản thé chap + Trong bài viết “Vat quyén bảo đảm-những vấn dé pháp lý đặt ra trong quá trình hoàn thiện pháp luật dan sự của nước ta”, Tạp chí Dan chủ và Pháp luật, năm 2011, tác giả Hồ Quang Huy cho rằng BLDS năm 2005 mới chỉ giải quyết van dé thứ tự ưu tiên thanh toán giữa các giao dich bảo đảm, chưa giải quyết van đề về xác định thứ tự ưu tiên thanh toán giữa bên nhận bảo đảm với các chủ thể khác có quyền và lợi ích liên quan đến tài sản bảo đảm như quyền của người lao động, bên cho vay tiền để mua tài sản bảo đảm. + Trong bài viết “Giao dịch bảo đảm dưới khía cạnh luật so sánh”, Tạp chí Nghiên cứu pháp luật điện tử, tác giả Lê Thị Thu Thuỷ, Đỗ Minh Tuấn đã chỉ ra trên thế giới ngoài quy tắc thứ tự về thời gian và quy tắc ưu tiên đăng ký, pháp luật một số nước còn quy định quy tắc chiếm hữu, kiểm soát tài sản bảo đảm để xác định thứ tự ưu tiên. Hệ thống các vấn đề thuộc nội dung nghiên cứu của luận án 3.

Những vấn đề luận án kế thừa Trong quá trình thực hiện đề tài luận án, tác giả sẽ kế thừa các kết quả nghiên cứu như: 15 - Một số học thuyết pháp lý như: học thuyết trái quyền, học thuyết vật quyên, học thuyết quyền sở hữu, học thuyết giữ tai sản thé chấp; - Một số van dé lý luận về tài sản, quyền tài sản, thế chấp tài sản; - Tham khảo kết quả nghiên cứu về một số khía cạnh liên quan đến thế chấp quyền tài sản như: thế chấp quyền sử dụng đất, thé chấp quyền đòi nợ, thế chấp bất động sản. - Tham khảo kết quả nghiên cứu về thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng về thế chấp quyền sử dụng đất, thế chấp bất động sản, thế chấp quyền tài sản hình thành từ hợp đồng mua bán nhà ở. Những vấn đề luận án tiếp tục nghiên cứu 3. Vẻ lý luận Thứ nhất, luận án sẽ tiếp tục nghiên cứu nhằm hoàn thiện hệ thống lý luận vẻ thế chấp quyền tai sản.

Thứ hai, luận án sẽ xây dựng khái niệm quyền tài sản, thé chấp quyền tài sản để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ; làm sáng tỏ các đặc điểm của quyền tài sản nói chung, phân loại các quyên tài sản theo quy định pháp luật Việt Nam từ đó chỉ ra các đặc điểm pháp lý của quyên tài sản là đối tượng của biện pháp thế chấp. Thi ba, luận án sẽ trình bày một cách sơ lược quy định của pháp luật Việt Nam về thế chấp quyền tài sản.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ

Tài liệu "Quy định về thế chấp quyền tài sản trong luật học Việt Nam" cung cấp cái nhìn sâu sắc về các quy định pháp lý liên quan đến việc thế chấp quyền tài sản, một vấn đề quan trọng trong lĩnh vực tài chính và pháp luật. Tài liệu này không chỉ giải thích các khái niệm cơ bản mà còn phân tích các quy định hiện hành, giúp người đọc hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của các bên liên quan trong giao dịch thế chấp.

Đặc biệt, tài liệu mang lại lợi ích cho những ai đang tìm hiểu về luật dân sự, cũng như các chuyên gia pháp lý và sinh viên luật, bằng cách cung cấp thông tin chi tiết và thực tiễn áp dụng trong bối cảnh Việt Nam.

Nếu bạn muốn mở rộng kiến thức của mình về các vấn đề liên quan, hãy tham khảo thêm tài liệu Luận văn thạc sĩ luật học hình thức của di chúc theo quy định của bộ luật dân sự việt nam 2015 và thực tiễn áp dụng trên địa bàn thành phố hà nội, nơi bạn có thể tìm hiểu về hình thức di chúc trong luật dân sự. Bên cạnh đó, tài liệu Luận án tiến sĩ giải quyết tranh chấp về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động theo pháp luật việt nam từ thực tiễn xét xử của tòa án nhân dân tại thành phố hồ chí minh sẽ giúp bạn nắm bắt thêm về các tranh chấp trong hợp đồng lao động. Cuối cùng, tài liệu Khóa luận tốt nghiệp trách nhiệm bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền lợi người tiêu dùng theo quy định pháp luật việt nam sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về trách nhiệm bồi thường trong các giao dịch thương mại.

Những tài liệu này không chỉ mở rộng kiến thức mà còn giúp bạn hiểu rõ hơn về các khía cạnh pháp lý liên quan đến quyền tài sản và các giao dịch dân sự tại Việt Nam.