CHƯƠNG 1: MOT SÓ VAN DE LY LUAN VỀ TRÁCH NHIEM BOI THƯỜNG THIET HAI DO VI PHAM QUYEN LOI CUA NGƯỜI TIEU DUNG 1. Khái niệm và đặc diem của trách nhiệm boi thường thiệt hại do vipham quyền lợi của người tiêu dùng 1.1 Khái tiệm của trách nhiệm bồi thường thiệt hại do vỉ phạm quyền lợi cha ngirời tién ding Thứ nhất, khải niềm về người liều ding Liên quan đến khái niém về trách nhiệm BTTH do vi phạm quyên lợi của người tiêu dùng, trước hết ta cân phải hiểu khái niệm người tiêu ding là nr thê nào? Hiện nay có nhiều cách hiéu khác nhau nhung được nhìn dưới hai góc đô cụ thể như sau: Dưới góc dé kinh tế: Người tiêu dùng được coi là nhũng chủ thé tiêu thu của cdi tạo ra bởi nên. kinh tê và là một lực lượng đông dao trong xã hội. Người tiêu đùng cũng là người mua, nhưng mục đích của hành vi mua của người tiêu ding là dé sử dung hàng hóa, dich vụ cuối cùng và kết quả là làm hàng hóa, dich vụ đó tiêu hao hoặc biên.
Người tiêu dùng như MehatmaGandhi việt: “Khổng làm giản doan quy trình sản xuất mà là muc đích của nd“). Vide tiêu thụ sân. phẩm cuối cùng của người tiêu dùng được kinh tê học ding dé xác định tổng sén phẩm quốc nội hay GDP, tức là giá trị thi trường của tat cả hàng hóa, dich vụ cuôi cùng được sin xuất ra trong giới hen lãnh thô quốc gia trongmét giai đoan. Dưới góc đồ pháp Ij: Tiéu ding là việc tiêu thụ của cải vật chat dé phuc vu sén xuất, sinh hoạt.
Do đó, tiêu ding có thé hiểu 1a tiêu ding cho sản xuất hoặc tiêu dùng cho sinh hoạt. Tiêu dùng sản xuất là việc tiêu thụ vật chất đã phục vụ qué trình sản. xuất TNguyễn Thúy Quỳnh (2021), “BTTH do vi phưm quyên lot cũa người tiền đồng theo qua! dinh của pháp luật dân sự Việt Neon” , Luận vin thạc sĩ mật học - Daihoc Luật Hà Nội, trọ. § kinh doanh nhằm mục đích kiêm lời.
Tiêu dùng sinh hoạt là việc mua, sử dung hàng hóa, dịch vụ để phục vụ mục đích sinh hoạt hàng ngày, không vì kiêm lợi nhuận. Bên canh đó, tổ chức sử dung hàng hóa sản phẩm, dich vu thường chỉ vì tiêu dùng sản xuất. Nhưng tiêu dùng sản xuất này lại mang tính chất kinh tê, kinh. doanh Như vậy, tiêu dùng san xuất và tiêu dùng sinh hoạt là hai hoạt động đối lập nhau.
Cũng vi cách suy luận trên mà có những cách quy dinh khác nheu về khái niém người tiêu dùng tại một số nước trên thé giới có những cách quy định khác nhau Cách quy định thit what: Người tiêu dùng chỉ là cá nhân có nhu cầu mua sắmhàng hóa, dich vụ. để phục vụ nhu câusinh hoạt. Tổ chức sử dụng hàng hóa, dich vụ trong quan hệ mua bán với nhà cung cập thường được thực hién dưới dang hợp đồng mua bán, quy định 16 về quyên và trách nhiệm, BTTH giữa các bên nên quyền lợi được đảm bảo hơn Mặt khác, các tô chức có đủ điêu kiện về nhân lực và tài chính cũng như điêu kiện tiếp xúc hoat động thương mai nên có kha năng bảo vệ mình trước những vi phạm của nhà sản xuất và kinh doanh hàng hóa, địch vụ. Bên canh đó, cá nhân thường có ít hiểu biết về các quyên lợi của minh trong việc sử đụng hàng hóa, dich vụ nên hau hết đều trở thành chủ thé yêu.
thé trong môi quan hệ với nhà sản xuất, kinh doanh. Một số nước trên thê giới hiện nay đang có cùng nhom quan điểm nay. Vi du như Điều 1 Luật bảo vé người tiêu ding của Bang Quebec - Canada có nêu: “Người tiêu ding là tự nhiên nhân (cả nhân) nhưng không phải là thương nhân mua sắm hàng hóa, dich vu cho mục đích kinh đoanh của mình ”. Theo Chi thi của Liên minh Châu Âu số 1999/44/EC ngày 25/5/1999 về việc mua bản hàng hóa tiêu ding và các bảo đảm có liên quan (Directive 1999/44/EC of the European Parliament and of the Council of 25 May 1999 ơn certain aspects of the sale of consumer goods and associated guarantees): “Người tiêu dimg là bat ig? cá nhân nào mua hàng theo hợp đồng và mục tiêu của hợp đồng không liên quan đến thương mai, kinh doanh hay nghề nghiệp “2.
Hay theo Điều 2 Luật về Hop đồng tiêu dùng Nhật Bản năm 2000 quy định: “Người điểu ding theo qguy định 2 Bội đồng Châu Ân (1999), Chithi số 1999/44/EC về nua bin hùng hóa tiêu ding vì các bio dim có liên quan của Nghị vên Châu âu và Hội đông Châu Au ngày 25/5/1999 9 của luật này là cá nhân nhưng không bao gồm cá nhân tham gia hop đồng với muc đích lanh doanh 3. Như vậy, các nước trên đã xác định rõ, người tiêu ding được bao vệ trong quan hệ sử dụng hàng hóa, dich vu chỉ là cá nhân ma không có pháp nhân. Với cách quy định này có một số điểm han chế bởi 1é theo quy định của pháp luật thì pháp nhân có nhiêu loại bao gồm cả doanh nghiệp và các cơ quan tổ chức khác trong xã hội. Các đôi tượng họ cũng có những hoạt động tiêu ding thông thường mà không nhật thiệt các quan hệ mua bán của ho đều là các quan hệ thương mai.
Do đó, trong quan hệ tiêu dung họ cũng không phải là những. người chuyên nghiệp và cũng như những cá nhân tiêu dùng, họ không có sẵn nguồn lực đã đối phó với những hành vi pham pháp tử phía nhà sản xuất và cân tới sự bảo vệ của pháp luật bảo vệ người tiêu ding. Cách quy dinh tứ hai: Người tiêu dùng phải bao gồm cả cá nhân và pháp nhân. Theo đó, không chỉ cá nhân có nhu câu tiêu đùng mà ngay cả pháp nhân.
với muc đích mua bản dé tiêu dùng không nhằm mua bản dé phát sinh quan hệ thương mai với nha sẵn xuất, cung ung sản phẩm hang hóa, thì khi quyên lợi của ho bị ảnh hưởng, nha sản xuất, cung ứng sản phẩm hàng hoa cho pháp nhân bi thiệt hai đó phải 1a chủ thé chịu trách nhiệm bôi thường, Vi dụ: Tai Malaysia, theo Điều 3 Luật Bảo vệ người tiêu đùng Malaysia năm 1999 (bên sửa đối ném 2016) thì người tiêu ding được định nghia như sau: “Người tiêu dìmg là người nhận hàng hoa hoặc dich vu đềsử đụng cho muc dich cá nhân, sử ding trong hộ gia đình, sử ding hoặc tiểu dimg và không sử ding hàng hóa hoặc dich vu vào muc đích thương mại, tiêu đừng cho quá trình san xuất./8ap chúc fnfbi-vitUbah-0v-}hai-nieto-nguoktieu‹ ng: tronghạt:-Dá0-0› dngeviet nam 75040 lữ, tinit Bio wi người tim ding MMahysia 1999, sửa đổi 2016 fink! age Joads files Publications /L OMVEN/Act%420599%20- %2029 08 20 16 pdf 10 Tại Hên Quốc, khoản 1 Điều 2 Luật Khung về người tiêu ding của Hàn Quốc quy định: “Người tiêu dùng là người sử dung hàng hóa, dịch vu do các tổ chức, cá nhân lanh doanh cưng cấp vì mục dich tiêu dùng hàng ngày hoặc hoạt động sản xuất 3 Cách quy định trên mặc di khá rộng nhưng khắc phục được hạn chế của cách quy định thứ nhật và đặt giả thiết nêu Luật bảo vệ người tiêu dùng không bão vệ pháp nhân thì quyền lợi của một nhóm đối tượng khá lớn trong xã hội đá bị xâm pham. Không những thê, pháp nhân còn là nhom chủ thé có vi thé quan trọng trong sự phát triển nên kinh tê của quốc gia, do đó, nêu quyên lợi của nhóm nay bị ảnh hưởng thì sẽ gây thiệt hai cho toàn xã hôi. Cách qny định tit ba: Không néu rõ người tiêu dung chỉ là cá nhân hay bao gồm cả nhân và pháp nhân C ách quy định này chỉ nói là “người nao” hoặc “những ai”. Vi dụ như theo Luat bao vệ người tiêu dùng của Dai Loan năm 1994: “Người tiêu dimg là nhimg người tham gia vào các giao dich, sử dimg hàng hoa hoặc dich vụ và mục đích để tiêu dìmg “6.
Theo Điều 3 Luật Bão vệ người tiêu dling năm 1979 của Thai Lan quy đình: “NTD là người mua hoặc sử dung hàng hóa, dich vu của một nhà kinh doanh, kế cả nHữmg người được chào hàng hoặc được đềnghỉ mua hàng hoặc sử dung dich vu của nhà kinh doanh”. Với cách quy định thử ba này, khái niém người tiêu đùng còn khá mơ hồ, khó xác định. Đặc biệt khi đất vào trong những sự việc cụthể, Việc xác định chủ thé trong mô: quan hệ có thực sự là người tiêu dàng dé có thê áp dụng quy định của pháp luật chuyên ngành dé giải quyết lại khá khó khăn. 1s fhe lave kkirẻ Ja! service Maw View do Thseq=$5055& ENG 6 Cục quin by canhtranh- Bộ Công Thương- Báo cáo nghiên cứu chuyền dé , “So sánh Luật bio vệ người tiêu đừng một số xước trên thé giới - Bù học kash nghuim vi đề suit một số nội amg cơ bản của quy ảnh tong dr thio mit bio vì người tu đứng của Việt Nam”, trì7 file ://D:#6u% 2Orepart_so% 2Osanh% 20m0t% 2050% 20 tat%200vy% 2Ontd% 20tren% thre % 208261920 %.20de % 20;a1at% 20cho% 20m pat 7 ts Cáo Xuân Quảng (2020), ‘Bin về khái niệm Người tiêu ding trong Luật Bio về người tiêu đừng Việt Nam", Tạp chi Công Thường- Các kết quả nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ, $022, <Truy cập ngày 10/3/2023> ll Tam lại, từ những quy định và cách hiểu khác nhau từ các nước và đối chiêu với nước ta theo quy dinh Luật bảo vê quyên lợi người tiêu dùng năm 2010 thi người tiêu đùng gồm: “Người mua sử dưng hàng hóa, địch vụ cho mục đích tiêu dimg sinh hoạt của cá nhân, tổ chức ”.
Như vậy, pháp tuật hiên hành chỉ quy định. những người mua, sử dụng hàng hóa, dịch vụ cho mục đích tiêu đùng sinh hoạt được gọi là người tiêu dùng Còn việc mua, sử dung hang hóa, dịch vụ với mục đích khác như kinh doanh thì không được xác định là người tiêu dùng, mà xác định sang quan hệ pháp luật khác. Có thé thay, khái niệm về người tiêu ding của nước ta có phạm vi rồng hơn về mat chủ thé được bảo vệ là cả cá nhân và tổ chức Nhung bi hạn chê về mục đích của mGi quan hệ giữa cá nhân, tô chức sử dung với ca nhân, tổ chức cung cập đó là chỉ được bảo vệ khi được thực hiện với mục đích tiêu dang sinh hoạt. Điều nay là hoàn toàn hợp lý bởi cá nhân, tổ chức tiêu đùng vi mục đích sinh lời đã được bảo vệ bởi Luật thương mai, Pháp luật doanh.
nghiệp, Pháp luật cạnh tranh v v.