Quy Chế Pháp Lý Về Doanh Nghiệp Đấu Giá Tài Sản

Khám phá quy chế pháp lý về doanh nghiệp đấu giá tài sản, các quy định và điều kiện cần thiết để hoạt động hiệu quả trong lĩnh vực này.

• Tác giả: Ngô Thị Phương Thảo
• Người hướng dẫn: Nguyễn Ngọc Điện
• Trường học: Trường Đại Học Trà Vinh
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Quy Chế Pháp Lý Về Doanh Nghiệp Đấu Giá Tài Sản
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Trà Vinh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Luận Án Về Doanh Nghiệp Đấu Giá Tài Sản 2024

Luận án tiến sĩ năm 2024 tập trung phân tích sâu sắc về quy chế pháp lý đối với doanh nghiệp đấu giá tài sản. Đấu giá tài sản ngày càng trở nên quan trọng trong nền kinh tế thị trường, mang lại nguồn lợi nhuận đáng kể. Luận án không chỉ kế thừa các nghiên cứu trước đây mà còn đi sâu vào phân tích các vấn đề lý luận liên quan. Nghiên cứu này vận dụng các lý thuyết, học thuyết kinh tế và pháp lý kết hợp với kinh nghiệm quốc tế để đưa ra các đề xuất sửa đổi, bổ sung quy phạm pháp luật, hướng tới hoàn thiện khung pháp lý cho doanh nghiệp đấu giá đấu giá tài sản tại Việt Nam. Mục tiêu cuối cùng là tạo ra một môi trường pháp lý minh bạch, hiệu quả, thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành đấu giá tài sản.

1.1. Lịch Sử Hình Thành và Phát Triển Đấu Giá Tài Sản

Hoạt động đấu giá tài sản đã có mặt từ lâu trên thế giới và được các nước có nền kinh tế thị trường phát triển rất chú trọng. Tại Việt Nam, đấu giá tài sản hình thành từ thời Pháp thuộc và dần được thể chế hóa qua các văn bản pháp luật khác nhau. Từ Nghị định 86-CP đến Luật Đấu giá tài sản năm 2016, hoạt động này ngày càng được chuyên nghiệp hóa và mở rộng, thu hút sự tham gia của nhiều doanh nghiệp đấu giá.

1.2. Vai Trò Quan Trọng Của Doanh Nghiệp Đấu Giá Tài Sản

Doanh nghiệp đấu giá tài sản đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối người mua và người bán tài sản, đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình giao dịch. Sự phát triển của các doanh nghiệp đấu giá góp phần thúc đẩy thị trường đấu giá tài sản phát triển, tạo ra nguồn thu ngân sách và giải quyết các vấn đề liên quan đến xử lý tài sản bảo đảm.

II. Thách Thức Pháp Lý Cho Doanh Nghiệp Đấu Giá Tài Sản Hiện Nay

Luật Đấu giá tài sản năm 2016 đã tạo ra một khung pháp lý mới cho doanh nghiệp đấu giá tài sản. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều thách thức và hạn chế. Doanh nghiệp vẫn chưa thực sự được xem là doanh nghiệp kinh doanh đúng nghĩa mà vẫn mang nặng tư tưởng bổ trợ tư pháp. Các quy định pháp luật còn cứng nhắc, mang tính thủ tục hành chính, chưa tạo điều kiện thông thoáng cho doanh nghiệp chủ động trong kinh doanh. Các quy định về điều kiện thành lập, cơ sở vật chất, đấu giá viên còn nhiều bất cập.

2.1. Hạn Chế Trong Quy Định Về Điều Kiện Thành Lập Doanh Nghiệp

Luật Đấu giá tài sản quy định doanh nghiệp đấu giá tài sản chỉ được thành lập dưới hình thức doanh nghiệp tư nhân hoặc công ty hợp danh. Ngoài ra, người thành lập phải là đấu giá viên. Quy định này hạn chế khả năng huy động vốn và mở rộng quy mô của doanh nghiệp, cũng như sự tham gia của các nhà đầu tư chuyên nghiệp.

2.2. Bất Cập Trong Quy Định Về Đấu Giá Viên và Cơ Sở Vật Chất

Các quy định về tiêu chuẩn đấu giá viên chưa thực sự phù hợp và còn nhiều “kẽ hở”. Quy định về cơ sở vật chất, trang thiết bị cần thiết cũng gây khó khăn cho doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp mới thành lập. Các quy định này chưa thực sự tạo điều kiện cho doanh nghiệp đấu giá hoạt động hiệu quả.

2.3. Chế Tài Thiếu Răn Đe Đối Với Vi Phạm Của Doanh Nghiệp Đấu Giá

Chế tài đối với doanh nghiệp đấu giá tài sản liên quan đến thành lập doanh nghiệp chưa tương xứng với chế tài đối với các doanh nghiệp khác và chưa tạo được nền tảng pháp lý vững chắc, toàn diện để áp dụng trên thực tế. Cần có những chế tài đủ mạnh để răn đe các doanh nghiệp đấu giá vi phạm pháp luật, bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Quy Chế Pháp Lý Về Doanh Nghiệp Đấu Giá

Để doanh nghiệp đấu giá tài sản phát triển bền vững, cần có những giải pháp đồng bộ để hoàn thiện quy chế pháp lý. Cần xem xét lại các quy định về điều kiện thành lập, quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp, cũng như chế tài đối với vi phạm. Cần tạo môi trường pháp lý thông thoáng, minh bạch, tạo điều kiện cho doanh nghiệp chủ động trong kinh doanh và cạnh tranh lành mạnh. Việc tham khảo kinh nghiệm quốc tế cũng rất quan trọng.

3.1. Nới Lỏng Điều Kiện Thành Lập Doanh Nghiệp Đấu Giá Tài Sản

Cần xem xét nới lỏng các điều kiện về hình thức pháp lý và chủ thể thành lập doanh nghiệp đấu giá. Cho phép thành lập công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần để tạo điều kiện huy động vốn và thu hút nhà đầu tư. Không nhất thiết yêu cầu người thành lập phải là đấu giá viên, mà chỉ cần có đội ngũ đấu giá viên đủ năng lực.

3.2. Rà Soát và Điều Chỉnh Tiêu Chuẩn Đấu Giá Viên

Cần rà soát và điều chỉnh các tiêu chuẩn về đấu giá viên để đảm bảo tính phù hợp và hiệu quả. Cần có các quy định rõ ràng về đào tạo, bồi dưỡng và cấp chứng chỉ hành nghề đấu giá. Tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của đấu giá viên để ngăn ngừa vi phạm.

3.3. Tăng Cường Chế Tài và Nâng Cao Hiệu Quả Thi Hành

Cần tăng cường chế tài đối với doanh nghiệp đấu giá tài sản vi phạm pháp luật, bao gồm cả xử phạt hành chính, thu hồi giấy phép hoạt động và truy cứu trách nhiệm hình sự (nếu có). Đồng thời, cần nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật để đảm bảo các chế tài được áp dụng nghiêm minh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Nghiên Cứu Về Quy Chế Đấu Giá Tài Sản

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng và hoàn thiện pháp luật về doanh nghiệp đấu giá tài sản. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để đánh giá thực trạng pháp luật, xác định các vấn đề cần giải quyết và đề xuất các giải pháp phù hợp. Đồng thời, nghiên cứu này cũng có thể được sử dụng để đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác quản lý nhà nước về đấu giá tài sản.

4.1. Góp Phần Hoàn Thiện Hệ Thống Pháp Luật Về Đấu Giá

Nghiên cứu này góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật về đấu giá tài sản nói chung và doanh nghiệp đấu giá tài sản nói riêng. Các đề xuất sửa đổi, bổ sung pháp luật được đưa ra dựa trên cơ sở phân tích sâu sắc thực trạng, kinh nghiệm quốc tế và lý luận khoa học.

4.2. Nâng Cao Năng Lực Quản Lý Nhà Nước Về Đấu Giá Tài Sản

Nghiên cứu này cung cấp thông tin và kiến thức cần thiết cho cán bộ, công chức làm công tác quản lý nhà nước về đấu giá tài sản. Giúp họ nâng cao năng lực phân tích, đánh giá và giải quyết các vấn đề phát sinh trong thực tiễn.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Doanh Nghiệp Đấu Giá Tài Sản 2024

Luận án đã trình bày một cách hệ thống và toàn diện về quy chế pháp lý đối với doanh nghiệp đấu giá tài sản. Nghiên cứu đã chỉ ra những hạn chế, bất cập của pháp luật hiện hành và đề xuất các giải pháp hoàn thiện. Kết quả nghiên cứu này có ý nghĩa lý luận và thực tiễn quan trọng, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành đấu giá tài sản tại Việt Nam. Cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện pháp luật để tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp đấu giá tài sản.

5.1. Tóm Tắt Các Đóng Góp Mới Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu này đóng góp vào lý luận về doanh nghiệp đấu giá tài sản và quy chế pháp lý đối với doanh nghiệp đấu giá. Nghiên cứu cũng đưa ra các đề xuất mới về sửa đổi, bổ sung pháp luật dựa trên kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn Việt Nam.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Đấu Giá Tài Sản

Cần tiếp tục nghiên cứu về các vấn đề liên quan đến đấu giá tài sản, như đấu giá trực tuyến, giải quyết tranh chấp trong đấu giá, và quản lý rủi ro trong hoạt động đấu giá. Nghiên cứu cần tập trung vào việc nâng cao hiệu quả và tính minh bạch của hoạt động đấu giá tài sản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài và định hướng nghiên cứu. Trong Chương này, nghiên cứu sinh tiến hành tập hợp, phân tích, đánh giá các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài Luận án. Ngoài ra, các lý thuyết nghiên cứu cũng được phân tích trong Chương này. Từ đó, nghiên cứu sinh đi đến xây dựng câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu làm định hướng cho quá trình thực hiện Luận án.

Chương 2: Những vấn đề lý luận về doanh nghiệp đấu giá tài sản và quy chế pháp lý về doanh nghiệp đấu giá tài sản. Trong Chương này, nghiên cứu sinh đưa ra khái niệm đấu giá tài sản, doanh nghiệp đấu giá tài sản, phân tích bản chất pháp lý của đấu giá tài sản, đặc điểm, vai trò của doanh nghiệp đấu giá tài sản, nội dung và nguyên tắc trong xây dựng quy chế pháp lý về doanh nghiệp đấu giá tài sản. Chương 3: Quy chế pháp lý về điều kiện thành lập doanh nghiệp đấu giá tài sản. Trong Chương này, nghiên cứu sinh phân tích và chỉ ra những hạn chế, bất cập trong hệ thống quy phạm pháp luật về điều kiện thành lập và chế tài đối với doanh nghiệp đấu giá tài sản khi vi phạm điều kiện thành lập doanh nghiệp đấu giá ở Việt Nam, trong mối tương quan so sánh với pháp luật của Pháp, Đức, Nhật Bản, Trung Quốc, một số tiểu bang của Hoa Kỳ.

Từ đó, nghiên cứu sinh đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam về điều kiện thành lập doanh nghiệp đấu giá tài sản. 8 Chương 4: Quy chế pháp lý về quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý đối với doanh nghiệp đấu giá tài sản. Trong Chương này, nghiên cứu sinh phân tích và chỉ ra những hạn chế, bất cập trong hệ thống quy phạm pháp luật về quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý đối với doanh nghiệp đấu giá tài sản ở Việt Nam, trong mối tương quan so sánh với pháp luật của Pháp, Đức, Nhật Bản, Trung Quốc, một số tiểu bang của Hoa Kỳ. Từ đó, nghiên cứu sinh đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam về quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý đối với doanh nghiệp đấu giá tài sản.

9 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ ĐỊNH HƢỚNG NGHIÊN CỨU 1.1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƢỚC CÓ LIÊN QUAN ĐẾN QUY CHẾ PHÁP LÝ VỀ DOANH NGHIỆP ĐẤU GIÁ TÀI SẢN 1.1 Các công trình nghiên cứu trong và ngoài nƣớc có liên quan đến quy chế pháp lý về doanh nghiệp đấu giá tài sản 1.1 Các công trình nghiên cứu liên quan đến khái niệm và bản chất pháp lý của đấu giá tài sản Thứ nhất, các công trình nghiên cứu ngoài nước. Về sách: Tác giả Brian Learmount với nghiên cứu “A history of the auction” (dịch: Lịch sử đấu giá) do nhà xuất bản Barnard & Learmont phát hành năm 1985. Với cách tiếp cận lý luận, Learmount đưa ra khái niệm đấu giá với bản chất là một hợp đồng, trong đó, người tổ chức đấu giá là bên đưa ra lời mời giao kết hợp đồng công khai với những người tham gia đấu giá. Thông qua việc trả giá tăng dần, người tham gia đấu giá được coi là đang đưa ra đề nghị giao kết hợp đồng.

Hợp đồng được giao kết khi người tổ chức đấu giá chấp nhận giá được trả cao nhất2. Bên cạnh đó là các quan điểm lý luận, tiếp cận đấu giá ở phương diện là quan hệ kinh tế. Có thể kể đến các công trình sau: Tác giả Truman F. Bewley với nghiên cứu “Advances in economic theory fifth world congress” (dịch: Những tiến bộ trong học thuyết kinh tế của Hội nghị thế giới lần thứ 5), do nhà xuất bản Cambridge University Press phát hành năm 1987.

Khái niệm đấu giá được tác giả tiếp cận dưới góc độ quan hệ kinh tế. Do đó, bản chất của đấu giá cũng được tiếp cận theo quan điểm lợi ích kinh tế3. Tác giả Vijay Krishna với nghiên cứu “Auction theory” (dịch: Lý thuyết đấu giá) do nhà xuất bản Elsevier phát hành năm 2002. Cũng tiếp cận đấu giá ở phương diện quan hệ kinh tế, Krishna cho rằng đấu giá là phương pháp xác định giá trị món hàng, do đó, đấu giá cũng tuân theo quy luật giá trị4.

Sau này, trải qua thời gian khá dài nghiên cứu lý 2 Brian Learmount (1985). A history of the auction. Barnard & Learmont publisher, Frome and London. Advances in economic theory fifth world congress [dịch: Những tiến bộ trong học thuyết kinh tế của Hội nghị thế giới lần thứ 5].

Cambridge University Press publisher, UK. Trang 2 4 Vijay Krishna (2002). Elsevier publisher, USA. Trang 118 10 thuyết đấu giá, khi tái bản lần thứ 2 năm 2010 cuốn sách này, quan điểm của Krishna mở rộng và bao quát hơn.

Lý thuyết đấu giá của Krishna cho thấy đấu giá là hoạt động mang tính linh hoạt chứ không hoàn toàn cứng nhắc”5. Steinberg với nghiên cứu “Introduction to Combinatorial Auctions” (dịch: Giới thiệu về đấu giá tổ hợp) do nhà xuất bản MIT Press phát hành năm 2005. Từ quan điểm kinh tế, các tác giả này cũng tiếp cận đấu giá dưới góc độ là một phương pháp xác định giá trị của một hàng hóa nhằm tối đa hóa lợi ích của cả người bán6. Tác giả Günter Knieps có nghiên cứu “Network economics” (dịch: Kinh tế mạng) do nhà xuất bản Springer phát hành năm 2015.

Đấu giá được Knieps tiếp cận là một cơ chế thị trường, tuân theo các quy luật thị trường nhằm phân bổ các nguồn lực kinh tế7. Các quan điểm này thể hiện bản chất kinh tế của đấu giá. Đấu giá được xem là một trong những phương pháp để xác định giá trị của tài sản đưa ra đấu giá, chịu sự quyết định của quy luật giá trị - một trong các quy luật kinh tế thị trường. Trong đấu giá, lợi ích kinh tế luôn được đặt lên hàng đầu.

Do đó, vai trò của người tổ chức đấu giá là so sánh giá được trả bởi những người tham gia đấu giá và chọn ra người trúng đấu giá là người đưa ra mức giá cao nhất. Các công trình này cung cấp cho NCS một khía cạnh khác của đấu giá, bên cạnh là một quan hệ pháp luật, đấu giá còn là một quan hệ kinh tế, chịu sự điều chỉnh của các quy luật kinh tế thị trường. Thế nhưng, các quan điểm này chưa thể hiện được bản chất pháp lý của đấu giá và địa vị pháp lý của các bên trong quan hệ đấu giá. Bài viết trên các tạp chí chuyên ngành: Hai tác giả Oliver Kirchkhamp và Wladislaw Mill với nghiên cứu “Spite vs.

risk: Explaining overbidding in the second-price all-pay auction: A theoretical and experimental investigation” (dịch: Sự không hài lòng với rủi ro: Giải thích việc đặt giá quá cao trong phiên đấu giá thanh toán theo giá thứ hai: Một cuộc điều tra lý thuyết và thực nghiệm), đăng trên Tạp chí Games and Economic Behavior, tập 130 năm 2021. Các tác giả tiếp cận đấu giá ở phương diện là một giao dịch phổ biến trong cuộc sống. Đấu giá 5 Vijay Krishna (2010). Elsevier publisher, USA.

Introduction to Combinatorial Auctions. MIT Press, Boston. Trang 29-45 7 Günter Knieps (2015). Springer publisher, Switzerland.

Trang 87 11 không phải là cái gì quá mới lạ, nó diễn ra hàng ngày, gắn liền với hoạt động mua bán tài sản, hàng hóa8. Tác giả Caroline Banton đưa ra quan điểm về “đấu giá” trong nghiên cứu “Auction” (dịch: Đấu giá), đăng tải trên trang thông tin điện tử investopedia. Theo đó, đấu giá được tiếp cận ở góc độ là một sự kiện để bán hàng, trong sự kiện này có nhiều người mua tiềm năng cùng trả giá cạnh tranh để mua được tài sản, hàng hóa. Tuân theo quy luật cạnh tranh, đấu giá càng có nhiều người mua tiềm năng, tài sản càng cáo cơ hội được bán với giá cao.

Quan điểm của tác giả này cũng cho thấy có hai hình thức tổ chức đấu giá là mở hoặc kín9. Trong hai hình thức đó, người tổ chức đấu giá, bằng bất cứ công cụ nào, tập hợp càng nhiều người mua tiềm năng càng tốt. Hai tác giả Zhenlei Xu và Junwu Zhu với nghiên cứu “Extend auction description language to represent and reason knowledge in auctions” (dịch: Mở rộng ngôn ngữ đấu giá để mô tả và hiểu biết trong các phiên đấu giá), công bố trên Tạp chí Computers and Electrical Engineering, tập 97, năm 2022. Các tác giả cũng tiếp cận đấu giá bằng quan điểm kinh tế.

Đấu giá là một cơ chế mua bán hàng hóa phổ biến và ngày càng được sử dụng rộng rãi trong nền kinh tế thị trường10. Bởi lẽ, đấu giá mang lại lợi ích cho cả người mua và người bán. Đó cũng chính là mục đích tích cực mà đấu giá hướng đến. Đây cũng là các quan điểm thể hiện bản chất kinh tế của đấu giá.

Là một quan hệ kinh tế, đấu giá, theo đó, cũng là hoạt động phổ biến trong nền kinh tế, là một trong những phương thức để bán hàng. Với những ưu thế vượt trội của nó, đấu giá được lựa chọn và sử dụng rộng rãi trong các giao dịch mua bán hàng hóa ở các nước trên thế giới. Những công trình này, mặc dù chưa phân tích rõ bản chất pháp lý của đấu giá, nhưng có ý nghĩa giúp NCS có được cái nhìn toàn diện, tổng thể về “bức tranh” đấu giá trên thế giới, đồng thời, so sánh, đối chiếu với thực trạng ĐGTS ở Việt Nam. Từ đó, NCS có thể đưa ra những định hướng, tạo nền tảng pháp lý cho DN ĐGTS có đầy đủ tư cách là một chủ thể kinh doanh trong nền kinh tế thị trường.

Hoạt động kinh doanh của DN ĐGTS được đón nhận, lựa chọn và đặt trọn niềm tin bởi các bên có liên quan đến ĐGTS, đặc biệt là đối với các tài sản mà chủ sở hữu tự nguyện lựa chọn bán thông qua đấu giá, thay vì là các tài sản bắt buộc đấu giá như hiện nay. Báo cáo trong Hội thảo khoa học: 8 Oliver Kirchkhamp và Wladislaw Mill (2021). risk: Explaining overbidding in the second-price all-pay auction: A theoretical and experimental investigation, Games and Economic Behavior, (Vol 130), trang 617 9 Caroline Banton (2021). Auction, [https://www.com/terms/a/auction.

Extend auction description language to represent and reasonknowledge in auctions, Computers and Electrical Engineering, (Vol 97), trang 1. 12 Trong đó có thể kể đến quan điểm của các tác giả nổi tiếng như: tác giả Paul R. Milgrom, trong nghiên cứu “Auction theory” (dịch: Lý thuyết đấu giá) được công bố tại World Congress of the econometric society năm 1985. Lý thuyết đấu giá trong nghiên cứu của Paul R.

Milgrom thực chất là một lý thuyết kinh tế. Khái niệm đấu giá, theo đó, cũng gắn liền với bản chất của hoạt động kinh tế.