Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài và định hướng nghiên cứu. Trong Chương này, nghiên cứu sinh tiến hành tập hợp, phân tích, đánh giá các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài Luận án. Ngoài ra, các lý thuyết nghiên cứu cũng được phân tích trong Chương này. Từ đó, nghiên cứu sinh đi đến xây dựng câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu làm định hướng cho quá trình thực hiện Luận án.
Chương 2: Những vấn đề lý luận về doanh nghiệp đấu giá tài sản và quy chế pháp lý về doanh nghiệp đấu giá tài sản. Trong Chương này, nghiên cứu sinh đưa ra khái niệm đấu giá tài sản, doanh nghiệp đấu giá tài sản, phân tích bản chất pháp lý của đấu giá tài sản, đặc điểm, vai trò của doanh nghiệp đấu giá tài sản, nội dung và nguyên tắc trong xây dựng quy chế pháp lý về doanh nghiệp đấu giá tài sản. Chương 3: Quy chế pháp lý về điều kiện thành lập doanh nghiệp đấu giá tài sản. Trong Chương này, nghiên cứu sinh phân tích và chỉ ra những hạn chế, bất cập trong hệ thống quy phạm pháp luật về điều kiện thành lập và chế tài đối với doanh nghiệp đấu giá tài sản khi vi phạm điều kiện thành lập doanh nghiệp đấu giá ở Việt Nam, trong mối tương quan so sánh với pháp luật của Pháp, Đức, Nhật Bản, Trung Quốc, một số tiểu bang của Hoa Kỳ.
Từ đó, nghiên cứu sinh đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam về điều kiện thành lập doanh nghiệp đấu giá tài sản. 8 Chương 4: Quy chế pháp lý về quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý đối với doanh nghiệp đấu giá tài sản. Trong Chương này, nghiên cứu sinh phân tích và chỉ ra những hạn chế, bất cập trong hệ thống quy phạm pháp luật về quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý đối với doanh nghiệp đấu giá tài sản ở Việt Nam, trong mối tương quan so sánh với pháp luật của Pháp, Đức, Nhật Bản, Trung Quốc, một số tiểu bang của Hoa Kỳ. Từ đó, nghiên cứu sinh đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam về quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý đối với doanh nghiệp đấu giá tài sản.
9 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ ĐỊNH HƢỚNG NGHIÊN CỨU 1.1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƢỚC CÓ LIÊN QUAN ĐẾN QUY CHẾ PHÁP LÝ VỀ DOANH NGHIỆP ĐẤU GIÁ TÀI SẢN 1.1 Các công trình nghiên cứu trong và ngoài nƣớc có liên quan đến quy chế pháp lý về doanh nghiệp đấu giá tài sản 1.1 Các công trình nghiên cứu liên quan đến khái niệm và bản chất pháp lý của đấu giá tài sản Thứ nhất, các công trình nghiên cứu ngoài nước. Về sách: Tác giả Brian Learmount với nghiên cứu “A history of the auction” (dịch: Lịch sử đấu giá) do nhà xuất bản Barnard & Learmont phát hành năm 1985. Với cách tiếp cận lý luận, Learmount đưa ra khái niệm đấu giá với bản chất là một hợp đồng, trong đó, người tổ chức đấu giá là bên đưa ra lời mời giao kết hợp đồng công khai với những người tham gia đấu giá. Thông qua việc trả giá tăng dần, người tham gia đấu giá được coi là đang đưa ra đề nghị giao kết hợp đồng.
Hợp đồng được giao kết khi người tổ chức đấu giá chấp nhận giá được trả cao nhất2. Bên cạnh đó là các quan điểm lý luận, tiếp cận đấu giá ở phương diện là quan hệ kinh tế. Có thể kể đến các công trình sau: Tác giả Truman F. Bewley với nghiên cứu “Advances in economic theory fifth world congress” (dịch: Những tiến bộ trong học thuyết kinh tế của Hội nghị thế giới lần thứ 5), do nhà xuất bản Cambridge University Press phát hành năm 1987.
Khái niệm đấu giá được tác giả tiếp cận dưới góc độ quan hệ kinh tế. Do đó, bản chất của đấu giá cũng được tiếp cận theo quan điểm lợi ích kinh tế3. Tác giả Vijay Krishna với nghiên cứu “Auction theory” (dịch: Lý thuyết đấu giá) do nhà xuất bản Elsevier phát hành năm 2002. Cũng tiếp cận đấu giá ở phương diện quan hệ kinh tế, Krishna cho rằng đấu giá là phương pháp xác định giá trị món hàng, do đó, đấu giá cũng tuân theo quy luật giá trị4.
Sau này, trải qua thời gian khá dài nghiên cứu lý 2 Brian Learmount (1985). A history of the auction. Barnard & Learmont publisher, Frome and London. Advances in economic theory fifth world congress [dịch: Những tiến bộ trong học thuyết kinh tế của Hội nghị thế giới lần thứ 5].
Cambridge University Press publisher, UK. Trang 2 4 Vijay Krishna (2002). Elsevier publisher, USA. Trang 118 10 thuyết đấu giá, khi tái bản lần thứ 2 năm 2010 cuốn sách này, quan điểm của Krishna mở rộng và bao quát hơn.
Lý thuyết đấu giá của Krishna cho thấy đấu giá là hoạt động mang tính linh hoạt chứ không hoàn toàn cứng nhắc”5. Steinberg với nghiên cứu “Introduction to Combinatorial Auctions” (dịch: Giới thiệu về đấu giá tổ hợp) do nhà xuất bản MIT Press phát hành năm 2005. Từ quan điểm kinh tế, các tác giả này cũng tiếp cận đấu giá dưới góc độ là một phương pháp xác định giá trị của một hàng hóa nhằm tối đa hóa lợi ích của cả người bán6. Tác giả Günter Knieps có nghiên cứu “Network economics” (dịch: Kinh tế mạng) do nhà xuất bản Springer phát hành năm 2015.
Đấu giá được Knieps tiếp cận là một cơ chế thị trường, tuân theo các quy luật thị trường nhằm phân bổ các nguồn lực kinh tế7. Các quan điểm này thể hiện bản chất kinh tế của đấu giá. Đấu giá được xem là một trong những phương pháp để xác định giá trị của tài sản đưa ra đấu giá, chịu sự quyết định của quy luật giá trị - một trong các quy luật kinh tế thị trường. Trong đấu giá, lợi ích kinh tế luôn được đặt lên hàng đầu.
Do đó, vai trò của người tổ chức đấu giá là so sánh giá được trả bởi những người tham gia đấu giá và chọn ra người trúng đấu giá là người đưa ra mức giá cao nhất. Các công trình này cung cấp cho NCS một khía cạnh khác của đấu giá, bên cạnh là một quan hệ pháp luật, đấu giá còn là một quan hệ kinh tế, chịu sự điều chỉnh của các quy luật kinh tế thị trường. Thế nhưng, các quan điểm này chưa thể hiện được bản chất pháp lý của đấu giá và địa vị pháp lý của các bên trong quan hệ đấu giá. Bài viết trên các tạp chí chuyên ngành: Hai tác giả Oliver Kirchkhamp và Wladislaw Mill với nghiên cứu “Spite vs.
risk: Explaining overbidding in the second-price all-pay auction: A theoretical and experimental investigation” (dịch: Sự không hài lòng với rủi ro: Giải thích việc đặt giá quá cao trong phiên đấu giá thanh toán theo giá thứ hai: Một cuộc điều tra lý thuyết và thực nghiệm), đăng trên Tạp chí Games and Economic Behavior, tập 130 năm 2021. Các tác giả tiếp cận đấu giá ở phương diện là một giao dịch phổ biến trong cuộc sống. Đấu giá 5 Vijay Krishna (2010). Elsevier publisher, USA.
Introduction to Combinatorial Auctions. MIT Press, Boston. Trang 29-45 7 Günter Knieps (2015). Springer publisher, Switzerland.
Trang 87 11 không phải là cái gì quá mới lạ, nó diễn ra hàng ngày, gắn liền với hoạt động mua bán tài sản, hàng hóa8. Tác giả Caroline Banton đưa ra quan điểm về “đấu giá” trong nghiên cứu “Auction” (dịch: Đấu giá), đăng tải trên trang thông tin điện tử investopedia. Theo đó, đấu giá được tiếp cận ở góc độ là một sự kiện để bán hàng, trong sự kiện này có nhiều người mua tiềm năng cùng trả giá cạnh tranh để mua được tài sản, hàng hóa. Tuân theo quy luật cạnh tranh, đấu giá càng có nhiều người mua tiềm năng, tài sản càng cáo cơ hội được bán với giá cao.
Quan điểm của tác giả này cũng cho thấy có hai hình thức tổ chức đấu giá là mở hoặc kín9. Trong hai hình thức đó, người tổ chức đấu giá, bằng bất cứ công cụ nào, tập hợp càng nhiều người mua tiềm năng càng tốt. Hai tác giả Zhenlei Xu và Junwu Zhu với nghiên cứu “Extend auction description language to represent and reason knowledge in auctions” (dịch: Mở rộng ngôn ngữ đấu giá để mô tả và hiểu biết trong các phiên đấu giá), công bố trên Tạp chí Computers and Electrical Engineering, tập 97, năm 2022. Các tác giả cũng tiếp cận đấu giá bằng quan điểm kinh tế.
Đấu giá là một cơ chế mua bán hàng hóa phổ biến và ngày càng được sử dụng rộng rãi trong nền kinh tế thị trường10. Bởi lẽ, đấu giá mang lại lợi ích cho cả người mua và người bán. Đó cũng chính là mục đích tích cực mà đấu giá hướng đến. Đây cũng là các quan điểm thể hiện bản chất kinh tế của đấu giá.
Là một quan hệ kinh tế, đấu giá, theo đó, cũng là hoạt động phổ biến trong nền kinh tế, là một trong những phương thức để bán hàng. Với những ưu thế vượt trội của nó, đấu giá được lựa chọn và sử dụng rộng rãi trong các giao dịch mua bán hàng hóa ở các nước trên thế giới. Những công trình này, mặc dù chưa phân tích rõ bản chất pháp lý của đấu giá, nhưng có ý nghĩa giúp NCS có được cái nhìn toàn diện, tổng thể về “bức tranh” đấu giá trên thế giới, đồng thời, so sánh, đối chiếu với thực trạng ĐGTS ở Việt Nam. Từ đó, NCS có thể đưa ra những định hướng, tạo nền tảng pháp lý cho DN ĐGTS có đầy đủ tư cách là một chủ thể kinh doanh trong nền kinh tế thị trường.
Hoạt động kinh doanh của DN ĐGTS được đón nhận, lựa chọn và đặt trọn niềm tin bởi các bên có liên quan đến ĐGTS, đặc biệt là đối với các tài sản mà chủ sở hữu tự nguyện lựa chọn bán thông qua đấu giá, thay vì là các tài sản bắt buộc đấu giá như hiện nay. Báo cáo trong Hội thảo khoa học: 8 Oliver Kirchkhamp và Wladislaw Mill (2021). risk: Explaining overbidding in the second-price all-pay auction: A theoretical and experimental investigation, Games and Economic Behavior, (Vol 130), trang 617 9 Caroline Banton (2021). Auction, [https://www.com/terms/a/auction.
Extend auction description language to represent and reasonknowledge in auctions, Computers and Electrical Engineering, (Vol 97), trang 1. 12 Trong đó có thể kể đến quan điểm của các tác giả nổi tiếng như: tác giả Paul R. Milgrom, trong nghiên cứu “Auction theory” (dịch: Lý thuyết đấu giá) được công bố tại World Congress of the econometric society năm 1985. Lý thuyết đấu giá trong nghiên cứu của Paul R.
Milgrom thực chất là một lý thuyết kinh tế. Khái niệm đấu giá, theo đó, cũng gắn liền với bản chất của hoạt động kinh tế.