Khóa Luận Tốt Nghiệp: Pháp Luật Về Hợp Đồng Mua Bán Doanh Nghiệp Ở Việt Nam

Khóa luận tốt nghiệp phân tích pháp luật về hợp đồng mua bán doanh nghiệp tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn toàn diện về quy định và thực tiễn áp dụng.

• Tác giả: Trần Văn Giàu
• Người hướng dẫn: ThS. Trần Trọng Bái
• Trường học: Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Pháp Luật Hợp Đồng Mua Bán Doanh Nghiệp Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HỢP ĐỒNG MUA BÁN DOANH NGHIỆP VÀ PHÁP LUẬT VỀ HỢP ĐỒNG MUA BÁN DOANH NGHIỆP
• 1.1. Khái quát về hợp đồng mua bán doanh nghiệp
• 1.2. Khái quát về hoạt động mua bán doanh nghiệp
• 1.3. Khái quát về hợp đồng mua bán doanh nghiệp
• 1.4. Khái quát pháp luật về hợp đồng mua bán doanh nghiệp
• 1.5. Nội dung cơ bản của hợp đồng mua bán doanh nghiệp
• 1.6. Bản chất pháp lý của hoạt động mua bán doanh nghiệp
• 1.7. Vai trò của pháp luật về hợp đồng mua bán doanh nghiệp
• 1.8. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ HỢP ĐỒNG MUA BÁN DOANH NGHIỆP Ở VIỆT NAM
• 2.1. Quy định về chủ thể của hợp đồng mua bán doanh nghiệp
• 2.2. Quy định về bên bán doanh nghiệp
• 2.3. Quy định về bên mua doanh nghiệp
• 2.4. Quy định về nội dung cơ bản của hợp đồng mua bán doanh nghiệp
• 2.5. Quy định về hình thức của hợp đồng mua bán doanh nghiệp
• 2.6. Quy định về đối tượng của hợp đồng mua bán doanh nghiệp
• 2.7. Quy định về giá mua bán doanh nghiệp
• 2.8. Quy định về quyền và nghĩa vụ của mỗi bên
• 2.9. Quy định về hợp đồng mua bán doanh nghiệp vô hiệu
• 2.10. Quy định về trường hợp hợp đồng vô hiệu
• 2.11. Quy định về hậu quả pháp lý của hợp đồng vô hiệu
• 2.12. Quy định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng mua bán doanh nghiệp
• 2.13. Quy định về giải quyết tranh chấp khi thực hiện hợp đồng mua bán doanh nghiệp
• 2.14. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: SỰ CẦN THIẾT PHẢI ĐIỀU CHỈNH VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN, NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ HỢP ĐỒNG MUA BÁN DOANH NGHIỆP Ở VIỆT NAM
• 3.1. Sự cần thiết phải điều chỉnh bằng pháp luật đối với hợp đồng mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam
• 3.2. Xuất phát từ thực tiễn tình hình hoạt động mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam
• 3.3. Xuất phát từ thực trạng quy định pháp luật Việt Nam về hợp đồng mua bán doanh nghiệp
• 3.4. Pháp luật về hợp đồng mua bán doanh nghiệp trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 3.5. Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về hợp đồng mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam
• 3.6. Hoàn thiện về thể chế và các quy định của hệ thống pháp luật là yếu tố thiết thực góp phần tạo động lực cho các giao dịch M&A
• 3.7. Nâng cao hiệu quả quản trị điều hành giai đoạn hậu M&A
• 3.8. Kết luận Chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về hợp đồng mua bán doanh nghiệp và pháp luật về hợp đồng mua bán doanh nghiệp

Hợp đồng mua bán doanh nghiệp là một trong những hình thức giao dịch quan trọng trong nền kinh tế thị trường. Theo quy định của Luật Doanh nghiệp và Luật Cạnh tranh tại Việt Nam, việc mua bán doanh nghiệp không chỉ đơn thuần là chuyển nhượng tài sản mà còn liên quan đến việc chuyển giao quyền sở hữu và kiểm soát hoạt động kinh doanh. Khái niệm này được định nghĩa rõ ràng trong các văn bản pháp luật, giúp các bên tham gia giao dịch hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Đặc biệt, hợp đồng mua bán doanh nghiệp cần phải tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành để đảm bảo tính hợp pháp và hiệu lực của giao dịch. Việc hiểu rõ các quy định này không chỉ giúp các doanh nghiệp thực hiện giao dịch một cách hiệu quả mà còn giảm thiểu rủi ro pháp lý trong quá trình thực hiện.

1.1 Khái quát về hoạt động mua bán doanh nghiệp

Hoạt động mua bán doanh nghiệp tại Việt Nam đã trở thành một xu hướng nổi bật trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Các doanh nghiệp không chỉ tìm kiếm cơ hội mở rộng quy mô mà còn muốn nâng cao hiệu quả hoạt động thông qua việc sáp nhập và mua lại. Theo thống kê, số lượng giao dịch M&A tại Việt Nam ngày càng gia tăng, cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của thị trường này. Tuy nhiên, hoạt động này cũng đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc tuân thủ các quy định pháp luật. Các doanh nghiệp cần nắm vững các quy định liên quan đến hợp đồng mua bán doanh nghiệp để đảm bảo giao dịch diễn ra suôn sẻ và hợp pháp.

1.2 Nội dung cơ bản của hợp đồng mua bán doanh nghiệp

Nội dung của hợp đồng mua bán doanh nghiệp bao gồm các điều khoản chính như đối tượng giao dịch, giá cả, phương thức thanh toán, quyền và nghĩa vụ của các bên. Đặc biệt, hợp đồng cần phải quy định rõ ràng về quyền sở hữu và kiểm soát doanh nghiệp sau khi giao dịch hoàn tất. Việc xác định rõ các điều khoản này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của các bên mà còn tạo ra sự minh bạch trong giao dịch. Hợp đồng cũng cần phải được lập thành văn bản và có chữ ký của các bên để đảm bảo tính pháp lý. Điều này rất quan trọng trong việc giải quyết tranh chấp có thể phát sinh trong tương lai.

II. Thực trạng pháp luật về hợp đồng mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam

Thực trạng pháp luật về hợp đồng mua bán doanh nghiệp tại Việt Nam hiện nay cho thấy nhiều bất cập và hạn chế. Mặc dù đã có những quy định rõ ràng trong Luật Doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn, nhưng việc áp dụng thực tế vẫn gặp nhiều khó khăn. Nhiều doanh nghiệp chưa nắm rõ các quy định pháp luật, dẫn đến việc thực hiện hợp đồng không đúng quy định. Hơn nữa, việc giải quyết tranh chấp liên quan đến hợp đồng mua bán doanh nghiệp cũng chưa được thực hiện hiệu quả, gây khó khăn cho các bên trong việc bảo vệ quyền lợi của mình. Do đó, cần có những cải cách và điều chỉnh phù hợp để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật trong lĩnh vực này.

2.1 Quy định về chủ thể của hợp đồng mua bán doanh nghiệp

Quy định về chủ thể của hợp đồng mua bán doanh nghiệp rất quan trọng, vì chỉ những chủ thể có đủ năng lực pháp lý mới có quyền tham gia giao dịch. Theo quy định hiện hành, các doanh nghiệp, cá nhân có quyền thực hiện giao dịch mua bán doanh nghiệp, tuy nhiên, cần phải đảm bảo rằng các bên tham gia đều có đủ năng lực pháp lý. Việc xác định rõ ràng chủ thể tham gia giao dịch sẽ giúp tránh được các tranh chấp pháp lý sau này. Hơn nữa, các bên cần phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật để đảm bảo tính hợp pháp của hợp đồng.

2.2 Quy định về nội dung cơ bản của hợp đồng mua bán doanh nghiệp

Nội dung cơ bản của hợp đồng mua bán doanh nghiệp cần phải được quy định rõ ràng và chi tiết. Các điều khoản như giá cả, phương thức thanh toán, quyền và nghĩa vụ của các bên cần phải được ghi rõ trong hợp đồng. Điều này không chỉ giúp các bên dễ dàng thực hiện nghĩa vụ của mình mà còn tạo ra sự minh bạch trong giao dịch. Hợp đồng cũng cần phải được lập thành văn bản và có chữ ký của các bên để đảm bảo tính pháp lý. Việc này rất quan trọng trong việc giải quyết tranh chấp có thể phát sinh trong tương lai.

III. Sự cần thiết phải điều chỉnh và kiến nghị nhằm hoàn thiện nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về hợp đồng mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam

Sự cần thiết phải điều chỉnh pháp luật về hợp đồng mua bán doanh nghiệp tại Việt Nam là rất rõ ràng. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc hoàn thiện khung pháp lý sẽ giúp tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong việc thực hiện giao dịch. Các quy định hiện hành cần được xem xét và điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn hoạt động mua bán doanh nghiệp. Đồng thời, cần có các biện pháp tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho các doanh nghiệp để họ nắm rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong giao dịch. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển của thị trường M&A tại Việt Nam.

3.1 Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về hợp đồng mua bán doanh nghiệp

Để hoàn thiện pháp luật về hợp đồng mua bán doanh nghiệp, cần có sự điều chỉnh các quy định hiện hành để phù hợp với thực tiễn. Các quy định cần phải rõ ràng, cụ thể và dễ hiểu để các doanh nghiệp có thể dễ dàng áp dụng. Hơn nữa, cần có các quy định cụ thể về việc giải quyết tranh chấp liên quan đến hợp đồng mua bán doanh nghiệp để bảo vệ quyền lợi của các bên. Việc này sẽ giúp tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi cho các doanh nghiệp trong việc thực hiện giao dịch.

3.2 Tăng cường công tác tuyên truyền giáo dục pháp luật

Công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về hợp đồng mua bán doanh nghiệp cần được tăng cường để giúp các doanh nghiệp nắm rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Các cơ quan chức năng cần tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo để cung cấp thông tin và kiến thức pháp luật cho các doanh nghiệp. Việc này không chỉ giúp nâng cao nhận thức của các doanh nghiệp mà còn góp phần giảm thiểu rủi ro pháp lý trong quá trình thực hiện giao dịch.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, hoạt động mua bán và sáp nhập doanh nghiệp (M&A) đã trở thành một phương thức cơ cấu lại doanh nghiệp phổ biến trên thế giới. Tác giả dẫn chứng tại Vương quốc Anh, giai đoạn 1986–1989 ghi nhận khoảng 5.200 công ty công nghiệp và thương mại được mua bán, sáp nhập. Tại Hoa Kỳ, hoạt động này hình thành từ đầu thế kỷ XX và bùng nổ mạnh mẽ vào những năm 1980–1990. Đối với Việt Nam, kể từ sau khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), nhu cầu thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa ngày càng gia tăng. Phương thức đầu tư truyền thống dần được bổ sung bằng làn sóng M&A sôi động tại các lĩnh vực như bất động sản, bán lẻ, y tế, dịch vụ tài chính và năng lượng tái tạo. Thống kê trong hai thập kỷ cho thấy Việt Nam đã có hơn 4.000 thương vụ M&A với tổng giá trị đạt gần 50 tỷ USD, xếp thứ ba trong khu vực Đông Nam Á về giá trị giao dịch.

Dù hoạt động thực tiễn phát triển nhanh chóng, hệ thống pháp luật điều chỉnh quan hệ mua bán doanh nghiệp tại Việt Nam còn phân tán, nằm rải rác ở nhiều văn bản như Luật Doanh nghiệp 2020, Nghị định số 23/2022/NĐ-CP ngày 05/4/2022, Bộ luật Dân sự 2015, Luật Cạnh tranh 2018, Luật Đầu tư 2020... Hiện tượng thiếu vắng các quy định chuyên biệt, đồng bộ về hợp đồng mua bán doanh nghiệp tạo ra nhiều rào cản và rủi ro pháp lý cho các bên tham gia giao dịch. Do đó, tác giả lựa chọn nghiên cứu đề tài "Pháp luật về hợp đồng mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam".

Mục đích nghiên cứu của khóa luận là phân tích các quy định pháp luật hiện hành điều chỉnh hợp đồng mua bán doanh nghiệp tại Việt Nam, từ đó đề xuất các kiến nghị nhằm hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao hiệu quả thực thi. Để đạt được mục đích này, đề tài xác định 3 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Nghiên cứu các vấn đề lý luận về hoạt động mua bán doanh nghiệp và hợp đồng mua bán doanh nghiệp.
2. Nghiên cứu, phân tích và đánh giá các quy định pháp luật hiện hành về hợp đồng mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam; chỉ ra những bất cập, nhược điểm liên quan đến chủ thể, đối tượng, hình thức và nội dung cơ bản của hợp đồng.
3. Đề xuất các kiến nghị hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về hợp đồng mua bán doanh nghiệp tại Việt Nam.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là hệ thống các quy phạm pháp luật về hợp đồng mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào cơ sở lý luận, thực trạng quy định pháp luật thực định Việt Nam đối với hợp đồng mua bán doanh nghiệp, đối chiếu có chọn lọc với kinh nghiệm quốc tế và dữ liệu thị trường M&A tính đến tháng 10 năm 2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng trên hệ thống cơ sở lý thuyết pháp lý về quyền sở hữu tài sản, quyền tự do hợp đồng và kiểm soát tập trung kinh tế. Khung pháp lý tham chiếu cốt lõi gồm:

• Bộ luật Dân sự năm 2015 (các quy định về giao dịch dân sự, hợp đồng, điều kiện có hiệu lực, hợp đồng vô hiệu và giải quyết hậu quả pháp lý).
• Luật Doanh nghiệp năm 2020 và Nghị định số 47/2021/NĐ-CP, Nghị định số 01/2021/NĐ-CP (quy định quyền bán doanh nghiệp tư nhân tại Điều 192, cơ cấu vốn, quyền biểu quyết của từng loại cổ phần, hạn chế sở hữu chéo tại Điều 195).
• Nghị định số 23/2022/NĐ-CP ngày 05/4/2022 (thay thế Nghị định số 128/2014/NĐ-CP) về chuyển nhượng vốn, chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu tại doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.
• Luật Cạnh tranh năm 2018 (khoản 4 Điều 29 quy định về mua lại doanh nghiệp dưới góc độ tập trung kinh tế).
• Các văn bản chuyên ngành khác: Bộ luật Lao động năm 2019 (Điều 43, 44 về phương án sử dụng lao động), Luật Thương mại năm 2005 (Điều 292 về chế tài vi phạm hợp đồng), Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015, Thông tư số 32/2013/TT-NHNN về quản lý ngoại hối.

Về tình hình nghiên cứu, đề tài kế thừa có chọn lọc các tài liệu học thuật trong và ngoài nước: sách "Mua lại và sáp nhập từ A đến Z" của Andrew J. Sherman và Milledge A. Hart (2009); "M&A - Sáp nhập và mua lại doanh nghiệp ở Việt Nam: Hướng dẫn cơ bản dành cho bên bán" của Phạm Trí Hùng và Đặng Thị Cúc (2011); "Pháp luật về mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam" của TS. Trần Thị Bảo Anh (2014); bài viết của Gregory Cresso (2012), Nguyễn Đình Cung và Lưu Minh Đức (2007); cùng các luận văn thạc sĩ chuyên ngành luật của Nguyễn Thị Hồng Phúc (2015) và Nguyễn Hương Giang (2015).

Phương pháp luận chỉ đạo công trình là phương pháp duy vật biện chứng. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể được kết hợp sử dụng gồm: phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp so sánh luật học và phương pháp lịch sử.

Nguồn dữ liệu của khóa luận bao gồm hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam, các cam kết quốc tế trong khuôn khổ WTO, EVFTA, CPTPP; số liệu thống kê thị trường M&A do Capital IQ, Báo Đầu tư (VIR) và KPMG cung cấp; các báo cáo và số liệu chuyên ngành của Bộ Y tế, Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quy hoạch điện VIII).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về hợp đồng mua bán doanh nghiệp và pháp luật về hợp đồng mua bán doanh nghiệp

Chương này tập trung xác lập các vấn đề lý luận nền tảng. Tác giả phân tích các góc độ tiếp cận hiện hành: Luật Doanh nghiệp 2020 chỉ ghi nhận việc "bán doanh nghiệp tư nhân" (Điều 192); Nghị định số 128/2014/NĐ-CP trước đây và Nghị định 23/2022/NĐ-CP hiện nay tiếp cận ở góc độ chuyển đổi sở hữu doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn; trong khi khoản 4 Điều 29 Luật Cạnh tranh 2018 tiếp cận việc mua lại doanh nghiệp dưới góc độ kiểm soát, chi phối thị trường để quản lý hành vi tập trung kinh tế.

Từ đó, tác giả đưa ra định nghĩa học thuật: Mua bán doanh nghiệp là việc chủ sở hữu doanh nghiệp chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần vốn góp, cổ phần chi phối cho bên nhận chuyển nhượng, dẫn đến bên nhận có quyền sở hữu toàn bộ hoặc một phần doanh nghiệp và kiểm soát được hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mục tiêu. Hai tiêu chí bản chất được xác lập: (1) đối tượng chuyển nhượng phải là doanh nghiệp thông qua việc mua phần vốn góp/cổ phần của chủ sở hữu; (2) kết quả giao dịch phải mang lại quyền kiểm soát hoặc chi phối bộ máy quản trị, định hướng kinh doanh. Hoạt động này được phân biệt rõ với việc bán tài sản doanh nghiệp, mua nợ, cho thuê doanh nghiệp, tặng cho doanh nghiệp hoặc đầu tư tài chính thuần túy.

Về thực tiễn phát triển thị trường M&A tại Việt Nam, tác giả tổng hợp các mốc số liệu giao dịch cụ thể:

Giai đoạn / Thời điểm	Đặc điểm và giá trị giao dịch M&A	Thương vụ tiêu biểu được trích xuất
Năm 2017	Thị trường đạt đỉnh kỷ lục với tổng giá trị 10,2 tỷ USD.	ThaiBev mua lại Sabeco với giá trị 5 tỷ USD (chiếm gần một nửa tổng giá trị cả năm).
Năm 2018 – 2019	Duy trì quy mô lớn: 7,6 tỷ USD (2018) và 7,2 tỷ USD (2019); Việt Nam xếp thứ 3 ASEAN. Khối ngoại chiếm 90% trước 2019, giảm còn 65% giai đoạn 2019–2020.	Thaco mua 35% cổ phần HAGL (305 triệu USD, 2019); An Quý Hưng mua 57,71% Vinaconex (320 triệu USD); Masan mua 83,74% VinCommerce (1 tỷ USD, 2019).
Năm 2020 – 2022	Chịu ảnh hưởng bởi đại dịch COVID-19, năm 2020 giảm gần 50% còn khoảng 3,5 tỷ USD; hồi phục đạt mức 7 tỷ USD vào năm 2022.	Khối doanh nghiệp nội địa tham gia tích cực chiếm 1/3 giá trị giao dịch (Vingroup, Masan, Kido, Thaco, Pan Group).
10 tháng đầu 2023	Ghi nhận 265 giao dịch với giá trị hơn 4,4 tỷ USD (giảm 23% về tổng giá trị, nhưng giá trị trung bình đạt 54,5 triệu USD/giao dịch).	SMBC (Nhật Bản) mua 15% cổ phần VPBank với giá trị 1,45 tỷ USD (thương vụ lớn nhất ngành ngân hàng).

Động lực phát triển thị trường M&A Việt Nam được phân tích gồm 4 yếu tố: tiềm năng thị trường tiêu dùng nội địa trên 100 triệu dân và tốc độ đô thị hóa đạt 41,5% (888 đô thị tính đến tháng 9/2022); nhu cầu tái cơ cấu vốn và chuyển đổi số của doanh nghiệp trong nước; xu hướng đầu tư ESG và chuyển dịch năng lượng theo Quy hoạch điện VIII (thu hút 106,8 tỷ USD vốn FDI vào lĩnh vực năng lượng tái tạo giai đoạn 2015–2022); và tiến trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.

Về hợp đồng mua bán doanh nghiệp, tác giả phân loại thành: hợp đồng mua bán toàn bộ doanh nghiệp và hợp đồng mua bán một phần doanh nghiệp kèm quyền kiểm soát. Các điều khoản cơ bản gồm: thông tin chủ thể, giá chuyển nhượng và đồng tiền thanh toán (bắt buộc dùng VNĐ theo Thông tư 32/2013/TT-NHNN trừ trường hợp ngoại lệ), phương thức chuyển giao tài sản và quyền sở hữu, cam kết và bảo đảm về các khoản nợ của doanh nghiệp, điều khoản hạn chế trách nhiệm và cơ chế giải quyết tranh chấp.

Chương 2: Thực trạng pháp luật về hợp đồng mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam

Chương này đi sâu phân tích hệ thống quy phạm điều chỉnh quan hệ hợp đồng mua bán doanh nghiệp và chỉ ra các vướng mắc cụ thể:

• Quy định về chủ thể: Bên bán phải là chủ sở hữu doanh nghiệp chứ không thể là chính bản thân doanh nghiệp mục tiêu. Pháp luật quy định thẩm quyền bán đối với doanh nghiệp tư nhân (chủ doanh nghiệp tư nhân), công ty TNHH một thành viên, công ty do Nhà nước nắm giữ 100% vốn (theo Điều 22 Nghị định 23/2022/NĐ-CP). Đối với công ty cổ phần và công ty TNHH hai thành viên trở lên, quyền bán thuộc về các cổ đông hoặc thành viên thông qua chuyển nhượng cổ phần/vốn góp chi phối. Cần lưu ý cổ đông ưu đãi hoàn lại và cổ đông ưu đãi cổ tức không có quyền biểu quyết; cổ đông ưu đãi biểu quyết không được chuyển nhượng cổ phần đó cho người khác.

  Đối với bên mua, tác giả chỉ ra khoảng trống pháp lý: luật không quy định rõ các đối tượng bị cấm thành lập, quản lý doanh nghiệp theo khoản 2 Điều 17 Luật Doanh nghiệp 2020 có được quyền mua lại doanh nghiệp hay không. Trên thực tế dẫn đến tình trạng thuê người đứng tên hộ nhưng cơ quan quản lý chưa có biện pháp kiểm soát hữu hiệu do hệ thống thông tin dữ liệu doanh nghiệp chưa đồng bộ. Về vấn đề sở hữu chéo, khoản 2 Điều 195 Luật Doanh nghiệp 2020 và Điều 12 Nghị định 47/2021/NĐ-CP chỉ cấm sở hữu chéo trực tiếp công ty mẹ - con mà chưa điều chỉnh được sở hữu chéo gián tiếp qua nhiều tầng doanh nghiệp; đồng thời chưa có định nghĩa rõ ràng về tỷ lệ vốn góp bao nhiêu thì cấu thành hành vi bị cấm.

  Dưới góc độ Luật Cạnh tranh 2018 (khoản 4 Điều 29), chủ thể mua lại doanh nghiệp bắt buộc phải là "doanh nghiệp", phục vụ mục tiêu kiểm soát tập trung kinh tế (dẫn chứng thương vụ Grab mua lại Uber tại Việt Nam có thị phần kết hợp vượt ngưỡng 50%). Khái niệm doanh nghiệp theo Luật Cạnh tranh bao quát cả hộ kinh doanh, tổ hợp tác; trong khi Luật Doanh nghiệp lại loại trừ các chủ thể này, gây bất cập khi xác định tư cách chủ thể tham gia mua lại doanh nghiệp.

• Nội dung, hình thức và định giá: Pháp luật Việt Nam chưa có quy định trực tiếp về hình thức của hợp đồng mua bán doanh nghiệp mà gián tiếp yêu cầu bằng văn bản thông qua thủ tục đăng ký thay đổi chủ sở hữu. Đối tượng mua bán là doanh nghiệp với tư cách một chỉnh thể tổ chức, tài sản và nhân sự đang vận hành. Về giá mua bán, ngoại trừ doanh nghiệp do Nhà nước nắm 100% vốn phải thẩm định theo Điều 24 Nghị định 23/2022/NĐ-CP, các doanh nghiệp khác do các bên tự thỏa thuận hoặc thuê tổ chức thẩm định độc lập.

• Quyền, nghĩa vụ và thời điểm chuyển giao: Khoản 1 Điều 43 và Điều 44 Bộ luật Lao động 2019 yêu cầu người sử dụng lao động mới phải lập phương án sử dụng lao động khi mua bán, sáp nhập. Điều này tạo gánh nặng lớn cho bên mua khi tiếp quản các doanh nghiệp thua lỗ, âm vốn hoặc sắp phá sản, đặc biệt khi lực lượng lao động cũ không đáp ứng được yêu cầu chuyên môn nhưng không thể giải quyết thỏa đáng do vướng mắc thủ tục pháp lý. Về thời điểm chuyển giao quyền sở hữu, pháp luật chỉ quy định cụ thể đối với phần vốn nhà nước (Điều 30, Điều 51 Nghị định 23/2022/NĐ-CP), còn đối với công ty cổ phần và công ty TNHH ngoài nhà nước, thời điểm chuyển quyền sở hữu doanh nghiệp chưa được quy định rành mạch.

• Hợp đồng vô hiệu và bồi thường thiệt hại: Hợp đồng mua bán doanh nghiệp bị vô hiệu theo quy định chung từ Điều 123 đến Điều 133 và Điều 407 Bộ luật Dân sự 2015 (vi phạm điều cấm, giả tạo, nhầm lẫn, lừa dối, không tuân thủ hình thức...). Hậu quả pháp lý xử lý theo Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015 (khôi phục tình trạng ban đầu, hoàn trả những gì đã nhận, bồi thường thiệt hại và giải quyết các yếu tố nhân thân). Về bồi thường thiệt hại, do thiếu chế tài đặc thù cho M&A, các bên chủ yếu áp dụng 7 hình thức chế tài thương mại theo Điều 292 Luật Thương mại 2005 (buộc thực hiện đúng, phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại, tạm ngừng, đình chỉ, hủy bỏ hợp đồng và các biện pháp khác do các bên thỏa thuận).

• Giải quyết tranh chấp: Ưu tiên thương lượng, hòa giải; nếu không thành thì giải quyết tại Tòa án hoặc Trọng tài thương mại. Đối với các giao dịch có yếu tố nước ngoài, nhà đầu tư ngoại thường yêu cầu trọng tài quốc tế giải quyết. Tuy nhiên, theo Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, nếu đối tượng giao dịch liên quan đến bất động sản tại Việt Nam thì thuộc thẩm quyền tài phán riêng biệt của Tòa án Việt Nam.

Chương 3: Sự cần thiết phải điều chỉnh và kiến nghị nhằm hoàn thiện, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về hợp đồng mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam

Chương 3 khẳng định sự cần thiết phải hoàn thiện khung pháp lý xuất phát từ nhu cầu thực tiễn: phương án "mua lại" mang lại ưu thế vượt trội về tốc độ gia nhập thị trường, kế thừa thương hiệu, công nghệ, hệ thống nhân sự so với phương án "tự xây dựng" từ đầu; đồng thời xuất phát từ những khoảng trống, mâu thuẫn trong hệ thống pháp luật hiện hành.

Trên cơ sở tham khảo pháp luật thế giới, tác giả đưa ra các nhóm giải pháp hoàn thiện:

1. Thống nhất khái niệm "doanh nghiệp" và "mua bán doanh nghiệp" giữa Luật Doanh nghiệp, Luật Cạnh tranh và các văn bản liên quan.
2. Quy định rõ ràng, cụ thể về điều kiện chủ thể của bên mua và bên bán; xử lý triệt để bài toán cá nhân bị cấm quản lý doanh nghiệp tham gia mua doanh nghiệp; kiểm soát hiện tượng sở hữu chéo gián tiếp.
3. Luật hóa hình thức văn bản bắt buộc đối với hợp đồng mua bán doanh nghiệp.
4. Bổ sung các quy định chi tiết về nội dung cơ bản của hợp đồng, quy chế định giá tài sản vô hình/thương hiệu, và xác định rõ thời điểm chuyển quyền sở hữu cũng như chuyển giao rủi ro đối với các loại hình công ty ngoài khu vực nhà nước.
5. Xây dựng hệ thống chế tài đặc thù xử lý vi phạm hợp đồng mua bán doanh nghiệp phù hợp với thông lệ M&A quốc tế.
6. Nâng cao hiệu quả thực thi qua việc minh bạch hóa hệ thống thông tin đăng ký doanh nghiệp quốc gia và tăng cường năng lực quản trị, tích hợp văn hóa - nhân sự trong giai đoạn hậu M&A.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã đạt được những kết quả cụ thể gắn liền với số liệu và quy định pháp lý:

• Hệ thống hóa toàn diện các số liệu phát triển thị trường M&A tại Việt Nam qua các giai đoạn (năm 2017 đạt đỉnh 10,2 tỷ USD, năm 2018 đạt 7,6 tỷ USD, năm 2019 đạt 7,2 tỷ USD, năm 2020 giảm còn 3,5 tỷ USD và 10 tháng đầu năm 2023 đạt hơn 4,4 tỷ USD qua 265 giao dịch với giá trị bình quân 54,5 triệu USD/thương vụ).
• Nhận diện chính xác bản chất pháp lý của hợp đồng mua bán doanh nghiệp là sự kết hợp giữa chuyển nhượng tài sản/vốn góp và chuyển giao quyền kiểm soát điều hành tổ chức, qua đó phân biệt với các giao dịch mua bán tài sản thuần túy hoặc đầu tư tài chính thu cổ tức.
• Phát hiện và phân tích sâu các điểm nghẽn pháp lý thực định: sự thiếu vắng quy định về điều kiện bên mua tại Luật Doanh nghiệp 2020; sự bất cập trong kiểm soát sở hữu chéo gián tiếp (Điều 195); sự không thống nhất về khái niệm doanh nghiệp giữa Luật Doanh nghiệp và Luật Cạnh tranh 2018 (Điều 29); áp lực từ quy định phương án sử dụng lao động theo Bộ luật Lao động 2019 đối với các thương vụ giải cứu doanh nghiệp thua lỗ; và thẩm quyền tài phán độc quyền của Tòa án Việt Nam đối với giao dịch M&A có tài sản bất động sản (Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015).
• Đóng góp so với các công trình trước đây: Kế thừa các nghiên cứu của TS. Trần Thị Bảo Anh, luận văn của Nguyễn Thị Hồng Phúc, Nguyễn Hương Giang, khóa luận đã cập nhật hệ thống văn bản pháp luật mới (Luật Doanh nghiệp 2020, Nghị định 23/2022/NĐ-CP, Bộ luật Lao động 2019), tổng hợp có hệ thống các bài học kinh nghiệm quốc tế và đề xuất khung giải pháp hoàn thiện thể chế gắn chặt với giai đoạn quản trị hậu M&A.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận chủ yếu tiếp cận nghiên cứu dưới góc độ khoa học pháp lý lý luận và phân tích luật thực định Việt Nam; các số liệu thị trường dừng lại ở mốc thống kê 10 tháng đầu năm 2023. Văn bản chưa đi sâu phân tích toàn diện các bản án hoặc phán quyết trọng tài cụ thể trong việc giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán doanh nghiệp tại Việt Nam.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được gợi mở từ phạm vi đề tài bao gồm:

• Nghiên cứu chuyên sâu về cơ chế giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán doanh nghiệp tại các tổ chức trọng tài thương mại quốc tế đối với các giao dịch xuyên biên giới.
• Nghiên cứu chi tiết khung pháp lý điều chỉnh hoạt động tái cơ cấu lao động và quản trị rủi ro pháp lý trong giai đoạn hậu M&A tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Luật học, Luật Kinh tế phục vụ việc học tập và nghiên cứu các môn học Pháp luật hợp đồng, Pháp luật thương mại và Pháp luật cạnh tranh.
• Các luật sư tư vấn, chuyên viên pháp chế doanh nghiệp và các nhà đầu tư tham gia vào thị trường M&A tại Việt Nam.

Nội dung có giá trị tham khảo chuyên sâu nhất là Chương 2 với phần phân tích chi tiết về điều kiện chủ thể của các loại hình công ty (đặc biệt là công ty hợp danh và công ty cổ phần với từng loại cổ phần), các rủi ro pháp lý về sở hữu chéo, nghĩa vụ lập phương án lao động theo Bộ luật Lao động 2019, và sự giới hạn thẩm quyền tài phán theo Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.

Câu hỏi thường gặp

1. Khái niệm mua bán doanh nghiệp được tác giả xác định dựa trên những tiêu chí cốt lõi nào? Tác giả xác định mua bán doanh nghiệp dựa trên hai tiêu chí bản chất: thứ nhất, bên mua phải nhận chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần vốn góp, cổ phần từ chủ sở hữu doanh nghiệp mục tiêu (đối tượng mua bán là chỉnh thể doanh nghiệp); thứ hai, giao dịch phải dẫn đến việc bên mua đạt được quyền kiểm soát hoặc chi phối bộ máy quản trị, định hướng hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp được mua lại.

2. Thị trường M&A Việt Nam từng ghi nhận mức giá trị kỷ lục vào thời điểm nào và thương vụ nào đóng góp lớn nhất? Theo số liệu thống kê được tác giả trích dẫn từ Capital IQ, VIR và KPMG, thị trường M&A Việt Nam đạt đỉnh kỷ lục vào năm 2017 với tổng giá trị 10,2 tỷ USD. Trong đó, thương vụ ThaiBev mua lại Sabeco đạt giá trị 5 tỷ USD, đóng góp gần một nửa tổng giá trị M&A của cả nước trong năm đó.

3. Khóa luận chỉ ra bất cập gì đối với trường hợp cá nhân bị cấm thành lập, quản lý doanh nghiệp tham gia mua doanh nghiệp? Khoản 2 Điều 17 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định các đối tượng bị cấm thành lập và quản lý doanh nghiệp, nhưng luật không có điều khoản cấm các đối tượng này mua doanh nghiệp. Về mặt lý thuyết, họ có thể mua doanh nghiệp rồi thuê người khác quản lý hoặc đứng tên hộ. Thực trạng dữ liệu thông tin doanh nghiệp hiện nay chưa hỗ trợ hiệu quả cho cơ quan quản lý trong việc giám sát, dẫn đến nguy cơ lợi dụng kẽ hở pháp lý.

4. Khái niệm doanh nghiệp trong Luật Cạnh tranh 2018 khác biệt như thế nào so với Luật Doanh nghiệp 2020 khi xác định chủ thể mua lại doanh nghiệp? Theo khoản 4 Điều 29 Luật Cạnh tranh 2018, chủ thể mua lại doanh nghiệp bắt buộc phải là doanh nghiệp. Tuy nhiên, Luật Cạnh tranh định nghĩa doanh nghiệp bao gồm cả hộ kinh doanh, tổ hợp tác, đơn vị sự nghiệp công lập và các cá nhân hoạt động thương mại độc lập. Ngược lại, Luật Doanh nghiệp 2020 không công nhận hộ kinh doanh hay tổ hợp tác là doanh nghiệp, tạo ra sự không thống nhất khi xác định tư cách pháp lý của bên mua trong các giao dịch M&A.

5. Quy định tại Bộ luật Lao động 2019 đặt ra khó khăn gì cho bên mua khi mua lại doanh nghiệp thua lỗ? Khoản 1 Điều 43 và Điều 44 Bộ luật Lao động 2019 quy định người sử dụng lao động mới phải xây dựng và thực hiện phương án sử dụng lao động khi chuyển quyền sở hữu doanh nghiệp. Điều này tạo gánh nặng chi phí và trách nhiệm lớn cho bên mua trong việc bố trí việc làm hoặc giải quyết chế độ cho người lao động dôi dư, đặc biệt là trong các thương vụ mua lại doanh nghiệp đang thua lỗ, âm vốn hoặc đứng trước nguy cơ phá sản.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Văn Giàu đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về hoạt động mua bán doanh nghiệp và bản chất pháp lý của hợp đồng mua bán doanh nghiệp. Công trình chỉ ra những bất cập, mâu thuẫn và khoảng trống pháp lý cốt lõi trong hệ thống pháp luật Việt Nam hiện hành liên quan đến chủ thể, sở hữu chéo, nghĩa vụ lao động và cơ chế giải quyết tranh chấp. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất hệ thống kiến nghị hoàn thiện thể chế và giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị hậu M&A nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về hop đồng mua bản donnh nghiệp và pháp luật về hop đồng mua bản donnh nghưệp Chương2: Thục trạngphúp hv hop đẳng mua bán doanhingiuập ở Tt Neon Chương3: Sự cân thất phải đu chỉnh và ki nghĩ nhầm hoàn tiện nâng ao tận quả te th pháp luật về hop đồng mua bản doanh nghập ở Tiết Nem CHUONG 1: TONG QUAN VE HỢP BONG MUA BAN DOANH NGHIỆP VÀ PHAP LUAT VE HỢP DONG MUA BAN DOANH NGHIỆP. Khai quát về hợp đẳng mua bán doanh nghiệp LLL Khái quất về hoạt động wna báu đoanh nghiệp 1. Khải niệm, đặc đẫm cũa mua bán doanh nghiệp O Việt Nam, thuật ngặt “mua bán doanh: nghiệp ” được đề tập chủ yêu trong sác vin bin: Luật Doanh nghiệp, Luật Cạnh tranh, Nghỉ dinh 23/2022/NĐ.CP "Trong Luật Doanh nghiệp năm 2020 thi vin đề "bán doanh nghiệp" được quy din tại Điền 192 về bán đoanh nghiệp tư nhân. Như vậy, Luật Dosnh nghiệp của Việt Nem thủ dùng tei ở Việc epi tda hiện tượng mã chứa có bit cứ định nghĩa củ thd nào xế mua bản doanh nghiệp› Trên thye $8, igo mim bản doanh nghiện vẫn để dư vất sác loại hình công ty khác thông qua hình thức chuyén nhượng vẫn đổi với công ty ‘wich nhiệm hữu bạn và chuyển nhượng sổ phần đối với công ty cổ phần Theo khoăn 1 Điều 3 Nghi đính số 128/2014/NĐ-CP trước đây cũng đã để cập đẫn khái tiệm bin doanh nghiệp với bản chất là: “ác chuyễn adi sở hữu toàn bổ một doanh: "nghiệp hoặc đơn vị hạch toản phụ thuộc cho tập thé, cá nhân hoặc pháp nhân khác 26 tu tién”, Thế niệm “bản đoanh nghiệp ” theo quy dink tại Nghị định này được tấp cân hướng đổi hep khí chỉ điều chính vite mua bin các doanh nghiệp do NHÀ ước nim gir 100% vén điều lệ, Vì vây, vic mus bán các đoanh nghiệp thuộc các thành phân kính tế khác không được đặt ra & vẫn bn này, "Một cách tấp cần khác vi imun bán doanh nghiệp cũng đoợc đã cập tại khoăn 4 Điều 29 Luật Cạnh tranh 2018 như sau: “Mua lại doanh nghiệp là việc một doanh nghiệp true tiếp hoặc gián Hiếp mua toàn bộ hoặc mot pI vén góp tải sâm cũa doanh nghiệp khác dit đã kiẫm soát, chỉ phốt doanh nghiệp hoặc một ngành, nghề của doanh nghập bi mua lai".

Vi khéi niệm này, Luật Canh tranh năm 2018 chi Ae tas led Gach BehUEp tán &i8 88 đền: “Một là, chủ thd mua và bán đoanh nghiệp là doanh nghiệp, Hea là hành thức mua lại là toàn bộ tải sản doanh nghiệp hoặc một phân tài sản doanh nghiệp. Bala, ‘mus lại đoanh nghiệp phãi din đến vite bên mua kiểm soát, chỉ phdi được toàn bộ hoặc một ngành nghề của đoanh nghiép bi mua lạ, Nếu như cách tấp cân về khả niêm mun bán doanh nghiệp ð Luật Doanh "nghiệp 2020 và Nghị dink sổ 128/2014/NĐ-CP mang tính chất là luật “mổ đường; đăng lei ở việc trao quyền cho các chủ sở hữu doanh nghiệp từ nhân và doanh: "nghiệp 100% vốn nha nước được thục hiện quyền giao kt hợp đồng mua bản doanh, "nghiệp thi Luật Canh tranh 2018 lại quan tân din khã năng kiểm soát chỉ phối cia doanh nghiễp sưu thương vụ mua bán doanh nghiệp, Nguyên nhân dẫn din có mơ Xhác bit nêu trên do bn chất của Luật Canh ranh 2018 fa luật mang tính chất kiểm soit các hành vĩ có khã năng xâm hai trật tơ cạnh tranh: Với ý nghĩa như vay, hoạt đồng mua bán does nghiệp đoợc tấp cân rong Luật Cạnh tranh 2018 dưới khía canh là kiểm soát chi phối doanh nghiệp seu mua bán doanh nghiệp khi doanh "nghiệp đó én hường độn cánh ranh rên thị trường Tôm lai, xem xét từ Khia canh bản chất mua bán doanh nghiệp thi tit cf các Hình thúc, cách thúc mus tải sin, mua no, nhận chuyển nhượng phân vẫn góp, cổ hân. din dén kết quả la mốt bên kiểm soát hay chỉ phối được hoạt đồng sẵn xuất ảnh doanh cia doanh nghiép khác thi hién tượng đó được coi là mua bán does nghiệp Tuy nhiên trong mỗi liên hệ phù hop với khá niêm “đoan nghệp” tai Việt Nam, quan niệm vé mua bản doanh nghiệp phãi đáp ứng các tiêu chỉ mau: Tiêu chi đầu tên cần phi làm 18 là việc chủ sở hữu doanh nghiệp sẽ chuyển quyền sở hữu doanh nghiệp cho bân mua theo cách thức nto? Tiêu chí này nhém hân biệt giữa mua bén doanh nghiệp và mua bản ải sin cia doanh nghiệp, phân tiệt giữa mus bán doanh nghiệp với các hình thúc đều tơ gặp vấn vào vẫn điều lệ của đoanh nghiệp vớ tinh chất la đầu bơ tải chính Theo nguyên lý chung thi cách thúc hình thành tw cách chủ sở hồu doanh nghiệp được thực hiện bằng hành vi gép vốn của tổ chức, cá nhân thành lập doanh: nghiệp. Từ đó, một chỗ thể muốn trở thành chủ sở hồu mới của doanh nghiệp thi chỗ thể do phải mua lạ phn vốn góp vào doanh nghiệp của chủ sở Hữu doanh "nghiệp mục tiêu.

Như vậy têu chỉ thử nhất cổ bén nội đang cần làm rổ > Đổi tuong cis hoạt động mus bán doanh nghiệp là doanh nghiệp, > DE mua được doanh nghiệp thi phẩt có hành vi góp vấn vio vấn điều lệ cũa doanh nghiệp mục tiêu > Hanh vi gop vốn thể hiện qua viée bin mua (nhà đầu tư cá nhân, tổ chứ sẽ mua li (nhận chuyển nhương) phần vén góp, cỗ phân cũa chủ sở hữu doanh nghiệp suc tiêu, chủ thể bán domnh nghiệp là chỗ sỡ hữu doanh nghiệp mục âu Qua nội dung rên sé giúp phân bit được host động mua bán doanh: nghiệp Xác với hoạt đông mua bán tai sản của doanh nghiệp vì chủ thể bán tả sin oie doanh nghiệp là chính does nghiệp đó (hay cu thi hơn, đ là cơ quan quản tử của doanh nghiệp có quyền ra quyết định bán tai sản theo quy định cũa Luật Doanh "nghiệp hoặc Điều lê cit công ty quy dink), đều này khác với chi thi bản doanh: "nghiệp phải là chủ sở hữu của doanh nghiệp Tiêu chí thứ ha là hệ qua cia host động mua bản doanh nghiệp sẽ din din ‘bén mua phải đạt được khả năng kiểm soát hoặc chỉ phối được hoạt động kinh. doanh của domnh nghiệp mục tiêu thông qua việc bên mua nhận chuyển nhương phin vấn của chi sở hữu doanh nghiệp mục tiêu Tỷ lệ phin vốn nhận chuyển nhượng phải đạt din khả ning đã để kiểm soát được hoạt động kinh doanh cia doanh nghiệp mục Hầu, goi là phin vốn góp/cỗ phân chỉ phéi. Pháp luật hoặc Điêu lê doanh nguập sẽ quy định về tỷ lệ vẫn chỉ phối có quyền biểu quyết thông qua để quan tong của doanh nghệp Tiêu chi thứ hai để phân biệt ge các trường hợp mua bán doanh nghiệp với hình thức đều tư tà chính mua bán phẫn vốn, 6p, cổ phin mà bên mua Iai phin vốn gép, cổ phin không tham gia quan lý, điều ảnh, kiểm soát hoạt đông kinh doanh của doanh nghiệp Từ các iêu chỉ nhận điện mua bán doanh nghiệp đã phân tích, có thể xây dựng quan niêm về mua bin doanh ngập ở Việt Nam như rau: “Bua bản doanh nghiệp là việc chỉ sở hữu doanh nghiép chhyễn nhương toàm bổ hoặc chuyẩn tương một phần vốn góp, od phần chỉ phải cho bên nhận clayén nhượng dẫn đắn bên nhận chuyén nhương có quyên zở hữa toàn bộ hoặc một phn doanh nghệp và Jim soát được hoat đồng tanh doanh cũa doanh nghưập được mua lai Gt là, đổi tương của quan hệ mua bản là doanh nghiệp với tinh chất là ‘hing hoá” đặc tiệt trong quan hệ mua bản doanh nghiệp, Trước hit, mua bán doanh nghiệp cỏ bin chất của quan hé mua bản tả sản theo quy định cia pháp luật Dân my “La hành vĩ trao đỗ giữa người mua hàng nhận được qué sở hữu hàng hóa từ người bản bằng cách trả một sổ tí theo sự thốn Hhiên về giá của hơi bên Vi thương vụ mua bán doanh nghiệp, bên bán doanh nghiệp chuyển quyền sở hữu. ‘hing hoá" chỉnh là mất phin hoặc toàn bổ doanh nghiệp cho bên mus.

Bên mua có thể là chủ sở hữu hoặc đồng chủ sở hồu cia doanh nghiệp mục tiêu ty thuộc vio việc bên mua mua một phân hay mua toàn bộ doanh nghiệp mục Hiêu. Sau khi ‘bin doanh ngệp, bin bản sẽ không còn quyền sở hữu đãi với một phn hoặc toàn tô doanh nghiệp đã bán và đổi lei bin bán sẽ được bén mua thanh toán mốt sổ tién hoặc ti sin khác. Hình thúc thanh toán trong thuơng vụ mua bán doanh nghiệp có thể latin mất, chúng khoán côn công ty mua hoặc những ti sin khác có giá tii đái với côngty bản Tuy nhiên, khác với các hing hoá khác, doanh nghiệp với tinh chit là mốt oxi hàng hoá “đc biết” được thể hiện với các yêu tổ cầu thành doanh nghiệp, bao gỗ: Doan nghiệp là tổ chức nhtổ có tên iêng, có tai sin, cổ trụ sở giao dich én dn, có hơ cách pháp lý độc có các quyền và ngiĩa vụ trong hoạt động kinh. doanh, có hệ thing bộ máy quản ti donnh nghiệp và hệ thống nhân sự lực lượng lao ding Như vây, mua bản doanh ngưệp 1a vide bên mua sf sở hữu mot phân hoặc toàn bộ doanh nghiệp và thâu tôm được ti săn cũng các quyển ning cia does nghiệp Nói cach khác, mua doanh: nghiệp là khi bên mua thục hiện mua được các cầu thành một chỉnh thé là doanh ngưệp, các tip hợp quyén gin lên với doanh nghưệp mục tiêu.

Dur trên tiêu chỉ về thay đổi chủ sở hữu, mua bán doanh ngưệp khác với sus bin ti sản, mus bán nợ cia doanh nghiệp và cho thuê doanh nghiệp Trong quan hệ cho thu doanh nghiép, bin cho thuê doanh nghiệp không chuyển quyên sở hữu doanh nghiệp cho bén thuê. Bén thuê doanh nghiệp chỉ có quyền quin lý điều hành doanh nghiệp theo thôa thuận trong hop đẳng thuê doanh nghiệp và các quy dinh của pháp luật liên quan Trước pháp luật bên cho thuê doanh nghiệp vẫn phải chu trách nhiệm về host động kinh doanh của đoanh nghiệp vớt hư cách là chỗ sở hữu ct doanh nghiệp ‘Mos bán ti sản oie down nghiệp chỉ làm thay đổi quyền sở hữu đổi với tài sản hờ bên bén sang bên mua, Bén mua tử sin của doanh nghiệp không có quyền sở ữu doanh nghiép mục tiêu ma chỉ có quyền sở hữu với khối tai sin đã mua. Do Biên mus tải sản không có quyền quản IY doanh nghiệp đã bán tải sin và tt nhiễa không thể thay đố hoạt động quản bị hay chí phéi ngành nghề kính doanh, của đoanh nghiệp đã bán tải sản.