Chương 1: Tổng quan của vấn đề nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý luận về quản trị rủi ro trong quy trình nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển Chương 3: Thực trạng quản trị rủi ro trong quy trình nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển của Công ty Cổ phần tiếp vận Intercargo Chương 4: Định hướng phát triển và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro trong quy trình nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển của Công ty Cổ phần tiếp vận Intercargo 4 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG QUY TRÌNH NHẬN HÀNG NHẬP KHẨU BẰNG ĐƯỜNG BIỂN 2. Một số khái niệm cơ bản 2. Khái niệm về nguy cơ, rủi ro, tổn thất 2. Khái niệm về nguy cơ “Nguy cơ là một nguồn, một tình huống hoặc một hành động có tiềm năng gây ra tổn hại đối với con người như tổn thương hay tác hại sức khỏe hoặc kết hợp cả hai tổn hại trên” (Theo Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7301-1:2008).
Khái niệm về rủi ro “Rủi ro là những sự kiện bất ngờ ngoài mong đợi của con người gây ra những thiệt hại cho con người trong các hoạt động của mình. Mặc dù rủi ro là sự kiện khách quan, xảy ra ngoài ý muốn con người, nhưng con người hoàn toàn có thể kiểm soát được rủi ro ở những mức độ khác nhau, từ đó có những biện pháp hạn chế tối đa những tổn thất rủi ro mang đến” (PGS. TS Doãn Kế Bôn, 2009, Giáo trình quản trị tác nghiệp thương mại quốc tế, trang 334) “Rủi ro là những sự kiện bất lợi, bất ngờ đã xảy ra gây tổn thất cho con người” (Nguyễn Anh Tuấn, 2006, Quản trị rủi ro trong kinh doanh ngoại thương, NXB Lao động- Xã hội, trang 16) Một sự kiện được coi là rủi ro nếu thoản mãn đồng thời ba điều kiện sau: Rủi ro là sự kiện bất ngờ đã xảy ra. Bất ngờ là con người không thể lường trước được, nó có thể xuất hiện ở một thời điểm bất kì nào đó trong tương lai và ở bất cứ nơi đâu.
Mọi rủi ro đều là bất ngờ cho dù mức độ bất ngờ có thể là khác nhau và phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Tuy nhiên sự kiện bất ngờ đó đã phải xảy ra thì mới được coi là rủi ro. Rủi ro là những sự cố gây ra tổn thất. Mọi rủi ro xảy ra đều sẽ để lại những hậu quả nhưng tổn thất đó có thể không đáng kể hoặc tổn thất gián tiếp.
Rủi ro là sự kiện ngoài mong đợi. Rủi ro gây ra tổn thất, là sự cố bất ngờ nằm ngoài mong đợi của con người. Hơn nữa, nó thể hiện tính khó lường trước, tính khách quan và loại bỏ ý chủ quan của các chủ thể tham gia hoạt động. Việc nghiên cứu rủi ro thực chất nhằm đạt được mục đích cuối cùng là hạn chế những thiệt hại, tổn thất cho các đối tượng liên quan.
Có nghĩa là việc nghiên cứu rủi 5 ro được xem xét trong những phạm vi và đối tượng nhất định trong từng hoạt động cụ thể bởi lẽ sự kiện xảy ra được coi là rủi ro với đối tượng này nhưng lại là cơ hội cho đối tượng khác. Khái niệm về tổn thất “Tổn thất là những thiệt hại, mất mát về tài sản; cơ hội mất hưởng; về con người, tinh thần, sức khoẻ và sự nghiệp của họ do những nguyên nhân từ các rủi ro gây ra.TS Doãn Kế Bôn, 2009, Giáo trình quản trị tác nghiệp thương mại quốc tế, trang 336) Tổn thất có thể là hữu hình (tổn thất con người, tài sản, .) và có thể là vô hình (tổn thất tinh thần, đe dọa sự nghiệp,. Trong hoạt động thương mại quốc tế, thường người ta chỉ đề cập đến những tổn thất hữu hình. Có thể thấy, rủi ro và tổn thất là hai phạm trù khác nhau, chúng cùng phản ánh một sự kiện bất ngờ xảy ra, nhưng lại có mối quan hệ nhân quả.
Trong đó, rủi ro là nguyên nhân còn tổn thất là hậu quả. Rủi ro phản ánh về mặt chất của sự kiện bao gồm nguyên nhân, mức độ, tính chất nguy hiểm; còn tổn thất về mặt lượng của sự kiện bao gồm mức độ thiệt hại, mất mát về vật chất và tinh thần. Khái niệm về quản trị rủi ro “Quản trị rủi ro là quá trình nhận dạng, phân tích (ba gồm cả đo lường và đánh giá) rủi ro, xây dựng và triển khai kế hoạch kiểm soát, tài trợ để khắc phục các hậu quả của rủi ro” (PGS. TS Trần Hùng, 2017, Giáo trình quản trị rủi ro, trang 28) Mục đích của quản trị rủi ro là tối ưu hoá sử dụng các nguồn lực nhằm tối thiểu hoá những tổn thất do rủi ro gây ra và khai thác những cơ hội từ rủi ro đó.
Quản trị rủi ro không chỉ là hoạt động thụ động, né tránh hay phòng tránh mà còn là những hoạt động chủ động, tích cực trong việc dự kiến tổn thất có thể xảy ra và tìm ra phương án hạn chế tối thiểu thiệt hại. Quá trình quản trị rủi ro bao gồm các nội dung: nhận dạng rủi ro, phân tích rủi ro, kiểm soát rủi ro và tài trợ rủi ro. “Nhận dạng rủi ro là quá trình xác định một cách liên tục và có hệ thống các rủi ro có thể xảy ra trong các hoạt động của doanh nghiệp.TS Trần Hùng, 2017, Giáo trình quản trị rủi ro, trang 39). 6 “Phân tích rủi ro là quá trình nghiên cứu những hiểm hoạ, xác định nguyên nhân gây ra rủi ro và phân tích những tổn thất” (PGS.TS Trần Hùng, 2017, Giáo trình quản trị rủi ro, trang 69).
“Kiểm soát rủi ro là hoạt động liên quan đến việc đưa ra và sử dụng các biện pháp, kỹ thuật, công cụ khác nhau nhằm phòng ngừa và giảm thiểu các rủi ro có thể xảy ra trong quá trình hoạt động của tổ chức” (PGS.TS Trần Hùng, 2017, Giáo trình quản trị rủi ro, trang 82). “Tài trợ rủi ro là tập hợp các hoạt động nhằm tạo ra và cung cấp những phương tiện (hay nguồn lực) để khắc phục hậu quả hay bù đắp tổn thất khi rủi ro xảy ra, gây quỹ dự phòng cho những chương trình để giảm bớt bất trắc và rủi ro hay để gia tăng những kết quả tích cực” (PGS.TS Trần Hùng, 2017, Giáo trình quản trị rủi ro, trang 97). Khái niệm về nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển - Khái niệm về nhập khẩu Theo quy định tại khoản 2 Điều 28 của Luật Thương Mại 2005: “Nhập khẩu hàng hóa là việc hàng hoá được đưa vào lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc từ khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật.” - Khái niệm về dịch vụ giao nhận hàng hóa Theo Quy tắc mẫu của Hiệp Hội Giao Nhận Quốc Tế - FIATA về dịch vụ giao nhận, dịch vụ giao nhận được định nghĩa :“ Dịch vụ giao nhận là bất kỳ dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, xếp dỡ, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như các dịch vụ phụ trợ và tư vấn có liên quan đến các dịch vụ kể trên, bao gồm nhưng không chỉ giới hạn ở những vấn đề hải quan hay tài chính, khai báo hàng hóa cho những mục đích chính thức, mua bảo hiểm hàng hóa và thu tiền hay những chứng từ liên quan đến hàng hóa”. Theo Luật Thương mại Việt Nam: “Dịch vụ giao nhận là hành vi thương mại, theo đó người làm dịch vụ giao nhận nhận hàng từ người gửi, tổ chức vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ khác có liên quan đến giao hàng cho người nhận theo sự uỷ thác của chủ hàng, của người vận tải hoặc người giao nhận khác”.
7 Có thể hiểu rằng, giao nhận vận chuyển là tập hợp những nghiệp vụ có liên quan đến quá trình vận tải nhằm vận tải hàng hóa từ nơi gửi hàng đến nơi nhận hàng Người giao nhận có thể làm các dịch vụ một cách trực tiếp hoặc thông qua đại lý và thuê dịch vụ của đơn vị thứ ba khác. - Khái niệm về vận tải biển Vận tải đường biển là hình thức vận chuyển hàng hóa trong đó sử dụng phương tiện và cơ sở hạ tầng đường biển nhằm phục vụ cho mục đích vận chuyển. Phương tiện thường dùng sẽ là các tàu thuyền, các phương tiện xếp, tháo gỡ hàng hóa như xe cần cẩu, xe đầu kéo,. Cơ sở hạ tầng để phục vụ cho vận tải đường biển đó là các cảng biển, các cảng trung chuyển, bãi cảng,.
- Khái niệm về nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển Nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển là dịch vụ liên quan đến vận chuyển và làm các thủ tục để tiến hành nhập khẩu hàng hóa thông qua phương thức vận chuyển đường biển. Dịch vụ nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển có thể bao gồm nhiều bước khác nhau tùy thuộc vào điều kiện giao hàng mà người mua và người bán đã thỏa thuận trong hợp đồng. Khái niệm về quản trị rủi ro trong quy trình nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển Quản trị rủi ro trong quy trình nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển là quá trình nhận dạng, phân tích, đo lường và triển khai kế hoạch kiểm soát, tài trợ để khắc phục các hậu quả của rủi ro trong quy trình nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển. Quản trị rủi ro trong quy trình nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển phải đảm bảo rằng nhận dạng được rủi ro, đánh giá mức độ nguy hiểm của rủi ro và đưa ra giải pháp hạn chế tối thiểu những tổn thất do rủi ro gây ra lúc tiếp nhận yêu cầu khách hàng đến khi giao hàng cho khách.
Qua đó giúp cho quy trình nhập khẩu diễn ra thuận lợi, nhanh chóng và hiệu quả. Cơ sở lý thuyết về quản trị rủi ro trong quy trình nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển 2. Quy trình nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển Quy trình nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển bao gồm các bước sau: Bước 1: Tìm kiếm khách hàng, nhận yêu cầu khách hàng Nhân viên kinh doanh tiến hành tìm kiếm và nhận yêu cầu khách hàng, thu thập đầy đủ thông tin về hàng hóa như: Tên hàng, HS Code, điều kiện giao hàng, POD, POL, … và thông chi chi tiết về bao gói hàng hóa, thông tin về tuyến đường. Từ đó hiểu rõ về lịch trình chi tiết lô hành nhập cũng như yêu cầu của khách hàng.